ABŞ-da etirazlar

İrqçilər yaddan çıxdı. Amerikadakı etirazlar necə soyğunlara çevrildi

39
(Yenilənib 19:11 04.06.2020)
Amerika cəmiyyəti onsuz da çox parçalanıb. Etirazlar sadəcə ziddiyyətlərin dərinliyini vurğulayır. Sadə insanlar həm polis özbaşınalığına, həm də soyğunçuluğa etiraz edir, demokratlar və respublikaçılar isə hələ də razılığa gələ bilmirlər

BAKI, 4 iyun — Sputnik, Sofia Melniçuk. Minneapolis şəhərində qaradərili sakin Corc Floydun polis tərəfindən həbs edilərkən ölməsi nəticəsində başlamış kütləvi iğtişaşlar, talanlar və yanğınlar səngimir. Ştatların yarısında komendant saatı tətbiq olunub, lakin yerli hakimiyyət orqanları praktiki olaraq heç nə etmir. Polis qüvvələri artıq kifayət etmir, Prezident Donald Tramp isə vandalizmə və soyğunçuluğa son qoymaq üçün müntəzəm ordudan istifadə etmək niyyətindədir. Bu addım prezident üçün nə qədər təhlükəlidir?

Yenə qanun və yenə qayda

Amerikalılar Donald Trampın xalqa müraciətini gözləyirdilər. Amma prezident tərəddüd edirdi və müraciətini yalnız iyunun 2-də — iğtişaşçıların Vaşinqtonda artıq vitrinləri qırdığı vaxt etdi.

"Biz Corc Floydun ölümü ilə sarsıldıq. Lakin qəzəbli kütləyə dinc etirazı boğmağa imkan verə bilmərik. Əsas zərər çəkənlər qanuna tabe olan vətəndaşlar və əhalinin yoxsul təbəqələridir. Və mən onları qorumaq üçün mübarizə aparacağam", - o, müraciətində deyib.

"Mən qanun və qaydanın prezidentiyəm", - Tramp vurğulayıb. Demək lazımdır ki, bu şüar Amerikaya çox yaxşı tanışdır.

1968-ci ildə də ölkə prezident seçkilərinə hazırlaşırdı: bu zaman Vyetnamda müharibəyə qarşı kütləvi nümayişlər, qadınlara və irqi azlıqlara dəstək aksiyaları baş verirdi. Qaradərililərin hüquqları uğrunda mübarizə aparan məşhur Martin Lüter Kinqin, daha sonra isə böyük ümidlər bəslənən senator Robert Kennedinin qətlə yetirilməsindən sonra Riçard Nikson "qanun və qayda" şüarı altında seçkilərə qoşuldu.

"Bütün problemin həqiqətən də qaradərililərdə olduğunu qəbul etməlisiniz", - həmin vaxt Ağ Ev administrasiyasının rəhbəri Harri Holdeman bildirirdi. O vaxtdan bəri qaradərili amerikalılar "qanun və qayda" şüarını polis özbaşınalığı ilə assosiasiya edirlər.

Dinc etirazda dinclikdən əlamət qalmadı

Tramp hazırkı qırğınları daxili terrorizm adlandırır. Xalqa müraciətində prezident kiçik biznes sahiblərinin xəyallarının üsyançıların əlində dağıdıldığını qeyd edib.

İnternetdə küçə soyğunçuluğunun videogörüntüləri çoxdur. Soyğunçular vitrinləri qırır, malları çıxarır, divarları, pəncərələri və qapıları yazırlar. Məsələn, Santa-Monikada "Vans" idman geyim mağazasından, demək olar ki, hər şeyi oğurlayıblar. "Fox 11" telekanalının jurnalistləri yoldan keçənlərdən əllərindəki ayaqqabı qutularını haradan götürdüklərini soruşanda onlar cavabdan sakitcə uzaqlaşıblar. Yaxında isə heç bir polis olmayıb.

Bu, bütün ölkədə baş verir. Hakimiyyətin vandalizmə son qoymaq çağırışları isə boşa gedir. Mülkiyyəti dinc etirazçılar və biznes sahibləri özləri qoruyurlar.

Məsələn, Santa-Monikada əlində "zorakılığı dayandırın" plakatı ilə bir qız mağazalardan birinin qapısına çıxıb. Onu itələməyə çalışıblar, hətta onun üstünə tüstü qumbarası da atıblar, amma qız qorxmayıb. Tezliklə qaradərili sakin əlində "biz etiraz edirik, qarətçilik etmirik" plakatı ilə ona qoşulub. Bu gənclər dinc mitinqçiləri nüfuzdan salan soyğunçulara mane olmaq üçün xüsusi olaraq şəhərin mərkəzinə gəliblər.

San-Dieqodakı hadisə isə rus mafiyası haqqında zarafatları xatırladıb. Keçmiş SSRİ respublikalarından gəlmələr San-Dieqoda "Pushkin" restoranını müdafiə ediblər. Məkanın sahibi Ayk Qazaryan RİA Novosti-nin müxbirinə etiraf edib: tez başa düşüb ki, özü hərəkət etməlidir.

"Mənim kimi respublikaçı düşüncəsinin tərəfdarı olan çox sayda dostum var (etirazçılardan fərqli olaraq - red.). Bazar günü başa düşəndə ki, xoşagəlməz hallar mümkündür, hamını çağırdım — yarım saatdan sonra onlar restoranın yanında idilər. Tapança və tüfənglə 12 nəfər. Silah qanunidir, biz ondan istifadə etmək təlimini almışıq. Əlbəttə ki, öz yerimizdə özünümüdafiə üçün bizim ondan istifadə etməyə haqqımız var", - Qazaryan bildirib.

Onlar yalnız "Pushkin"i deyil, həm də bir sıra qonşu müəssisələri, o cümlədən İraqdan olan yaşlı kişiyə məxsus alkomarketi də xilas ediblər.

Nyu-Yorkdakı Bruklində isə polis fəaliyyət göstərmədiyinə görə şəhər sakinləri asayişi qorumaq üçün patrullarda birləşirlər.

"Biz yalnız müdafiə üçün buradayıq. Biz irqçiliklə mübarizəyə və etiraz hüququna hörmət edirik. Amma ailələrimizlə yaşadığımız yeri dağıtmağa heç kimin haqqı yoxdur. Nyu-York merinə bizi müdafiə etmədiyinə görə ayıb olsun", - patrulun təşkilatçıları Ayzek Boltyanski və Devid Brodski deyiblər.

Qəzəb hüququ

Yerli hakimiyyətin fəaliyyətsizliyindən çoxları narazıdır. Nyu-York meri Bill de Blazio soyğunlara göz yummaqda ittiham olunur. Bu yaxınlarda onun qızı küçə toqquşmaları zamanı həbs edilib. Ştatın qubernatoru Endryu Kuomonu da qınayırlar, hərçənd bu yaxınlaradək onu koronavirus epidemiyasına qarşı mübarizənin qəhrəmanı kimi qəbul edirdilər.

Bazar ertəsi günü de Blazio hərbçiləri cəlb etməyin təhlükəli olduğunu, bunun yalnız vəziyyəti pisləşdirəcəyini deyib. "Silahlı qüvvələr yaşayış məntəqələrinə daxil olanda yaxşı heç nə baş vermir", - o, əmindir. Buna baxmayaraq, küçələrdə polislərin sayı iki dəfə artırılıb - dörd mindən səkkiz minə qədər. Şəhərdə komendant saatı elan edilib.

Digər regionların rəhbərləri də (əsasən demokratlar) Milli qvardiyanı işə salmağa tələsmirlər. De Blazionun arqumentlərini Oreqon qubernatoru Keyt Braun, İllinoys qubernatoru Cey Robert Pritsker, Nevada qubernatoru Stiv Sisolak və Miçiqan qubernatoru Qretçen Uitmer də təkrarlayırlar. Vaşinqton ştatının başçısı Cey İnsli hərbi birləşmələri hazır vəziyyətə gətirib, lakin onları şəhərlərə hələ ki, salmayıb.

Lakin Tramp özü hərbçiləri küçələrə çıxaracağını deyib. Prezident baş komandan olsa da ştatlar ərazisində federal silahlı qüvvələrdən öz istəyinə uyğun istifadə edə bilməz. Lakin o, 1807-ci ilin üsyan haqqında qanunu tətbiq etsə, Milli Qvradiya onun fərmanı ilə qubernatorlara baş qoşmadan hərəkət edəcək. Sonuncu dəfə 1992-ci ildə ata Corc Buş Los-Ancelesdə etirazlar zamanı belə edib. Həmin etirazlar dörd ağdərili polisin qaradərilini döyməsinə görə başlamışdı.

Politoloq-amerikanist Dmitri Drobnitski hesab edir ki, qubernatorların etirazçılarla münasibətləri gərginləşdirmək istəməməsi siyasi xarakter daşıyır. "Demokratların əsas vəzifəsi Trampa ikinci müddətə yenidən seçilməyə imkan verməməkdir. Etiraz olmadığı müddətcə insanları karantində saxlamaq mümkün idi. İndi isə onlara qəzəb hüququ verilib. Trampı pis görünməyə məcbur etmək lazımdır, çünki demokratların ritorikasına görə, o, irqçidir və cəmiyyətdə nifrət ab-havasını yaradıb", - o deyir.

"Əgər iğtişaşlardan sonra prezident Milli Qvardiyanın köməyi ilə idarəetməni ələ keçirsə, o, siyasi xal qazanacaq və onda demokratların nə dediyinin əhəmiyyəti olmayacaq. "Tramp, gəl və qayda-qanunu bərpa et". Tərəddüd edən ştatlar kimə səs vermək lazım olduğunu biləcək", - ekspert qeyd edir.

O vurğulayır ki, ölkədə irqi ayrı-seçkiliklə bağlı vəziyyət həqiqətən də dəhşətlidir. Və etirazlardan danışarkən bunu unutmaq olmaz.

"Demokratlar nəinki Trampın səmərəsizliyini nümayiş etdirmək, həm də azlıqlardan olan seçiciləri qorxutmamağa çalışırlar", - Ali İqtisad Məktəbinin Avropa və Beynəlxalq Kompleks Tədqiqatlar Mərkəzinin direktor müavini Dmitri Suslov qeyd edir.

"Onlar ağdərili olmayan əhali arasında dəstəyi itirməkdən çox qorxurlar. Seçkidə Co Baydenin əsas dayaqlarından biri məhz afroamerikalılardır", — ekspert bildirir.

Həmsöhbət əlavə edir: "Demokratlar Trampı nüfuzdan salmağa çalışaraq mülayim və tərəddüdlü elektoratı qorxuda bilərlər. Tramp isə sərt tədbirlərə əl atır ki, bu da zorakılığın və ölümlərin daha da artmasına səbəb ola bilər".

Amerika cəmiyyəti onsuz da çox parçalanıb. Etirazlar sadəcə ziddiyyətlərin dərinliyini vurğulayır. Sadə insanlar həm polis özbaşınalığına, həm də soyğunçuluğa etiraz edir, demokratlar və respublikaçılar isə hələ də razılığa gələ bilmirlər.

Üsyan haqqında qanunun ata Corc Buşun siyasi karyerasında hansı rolu oynadığını demək çətindir. Lakin 1992-ci ildə keçirilən seçkidə o uduzdu. Tramp isə açıq-aydın sərtliyə üstünlük verir. Bunun nə ilə nəticələnəcəyini yaxın gələcək göstərəcək.

39
Əlaqədar
"O bizim tariximizdə ən böyük təhdiddir" – Trampı sərt tənqid etdilər
Avropa İttifaqı ABŞ-da keçirilən etirazları dəstəklədi
"Yenə ruslar". Amerikadakı iğtişaşlarda Moskvanı günahlandırmaq kimə lazımdır
ABŞ demokratiyası rasizmə qalib gələ biləcəkmi – politoloq şərhi
Özlərinə qənim kəsilənlər - Rusiya və Çinin ABŞ-a edə bilmədiklərini Donald Tramp edir
Moskvada RT telekanalının ofisi, arxiv şəkli

Telekanala qadağa: Qərb Rusiyaya qarşı necə işləməyi unudub

21
(Yenilənib 19:49 10.07.2020)
"Aydındır ki, RT-nin yayımının qadağan edilməsi siyasi qərardır. Amma həqiqətənmi onu hüquqi baxımdan daha "aydın" motivlə izah etmək mümkün deyildi?"

BAKI, 10 iyul — Sputnik, İrina Alksnis. Litva öz ərazisində RT-nin beş telekanalının yayımını qadağan edib. Bu, Latviya hakimiyyətinin analoji addımı atmasından bir həftə sonra baş verib. Növbədə isə Estoniyadır – ölkənin xarici işlər naziri eyni qərarın mümkünlüyünü istisna etməyib.

Bu üç "Baltika pələngi"nin ənənəvi anti-Rusiya konsensusunu və məhz Estoniya hakimiyyətinin Sputnik agentliyinin respublikada iş üçün əngəl yaratmaqda daha çox fəallıq nümayiş etdirdiyini nəzərə alsaq, Tallinin bu məsələdə fərqli mövqe tutacağı ehtimalı böyük deyil. Məlum olduğu kimi, Estoniyada arzu edilən nəticəni əldə etmək üçün əməkdaşlar cinayət məsuliyyəti ilə təhdid edilərək açıq şəkildə böhtanlara məruz qalıblar.

Lakin bu məsələdə ən maraqlı məqam Vilnüsün qərarının rəsmi əsaslandırılmasıdır. İddiaya görə, RT Qərbin sanksiyaları altında olan Dmitri Kiselyovun nəzarətindədir və bu, "onun" mediaresursuna qarşı tədbirlərin görülməsinə səbəb olub.

Məsələ heç bu bəyanatın həqiqətə uyğun olmamasında deyil. Litva hakimiyyətinin bu iddiasına cavab şərhlərində ona xatırladıblar ki, RT-nin ümumiyyətlə Dmitri Kiselyovun rəhbərlik etdiyi "Rossiya Seqodnya" beynəlxalq informasiya agentliyinin (BİA) strukturuna aidiyyəti yoxdur.

Düz bir həftə əvvəl, Latviya Milli Mətbuat Şurası RT-nin yayımının qadağan olunmasını onun telekanallarının Dmitri Kiselyovun "faktiki idarəsi və təkbaşına nəzarəti altında olması" ilə izah edib. Bundan sonra Rusiya Xarici İşlər Nazirliyi Latviya rəsmi qurumlarının məsələyə belə bir əsaslandırma gətirməsini qınayıb.

Həmin vaxt baş verənləri konkret icraçıların səhvi ilə izah etmək mümkün olardı: heç bir sistem səriştəsiz işçilərdən sığortalanmayıb. Ancaq Litvada eyni vəziyyətin təkrarlanması birmənalı şəkildə göstərir: heç bir təsadüfi səhv olmayıb və yoxdur.

Aydındır ki, RT-nin yayımının qadağan edilməsi siyasi qərardır. Amma həqiqətənmi onu hüquqi baxımdan daha "aydın" motivlə izah etmək mümkün deyildi? Əlbəttə, mümkün idi. Amma bunun üçün daha çox səy göstərmək, əziyyət çəkmək, qanunvericilikdə boşluqlar axtarmaq lazım olardı.

Nə vaxtsa məhz bu xüsusiyyət – qəbul edilən qərarların heç olmasa xarici qüsursuzluğunu təmin etmək üçün hüquqi baxımdan mürəkkəblik – Qərb demokratiyasının ən mühüm kartlarından biri idi. Bu, formal prosedurlara əməl olunmasına vaxt xərcləməyə meylli olmayan digər siyasi sistemlərin fonunda son dərəcə uğurlu görünürdü.

Ancaq o vaxtdan bəri çox şey dəyişib. RT-nin yayımına qadağa qoyulması məsələsində Baltikyanı respublikalar son illər tamamilə fərqli və daha güclü dövlətlər tərəfindən qoyulmuş bir yolla gedirlər.

Amerikalılar üçün içində naməlum toz olan sınaq şüşəsini göstərmək İraqın işğalını beynəlxalq ictimaiyyət qarşısında əsaslandırmaq üçün bəs etdi və həqiqət axtarışı lazım olmadı. Britaniyalılar Skripalların zəhərlənməsi ətrafında möhtəşəm şou nümayiş etdirdilər və onları bu məsələdəki boşluqlar qətiyyən narahat etmədi.

Belə hallar yalnız Rusiyaya qarşı deyil, hətta Çin, İran, Venesuela və digər ölkələrlə bağlı o qədər olub ki, onlar artıq nadir istisnalardan adi hala çevrilib. Bu fonda Litva və Latviya hakimiyyətlərinin RT-nin yayımına qadağa qoyması məsələsində mövqeyi tamamilə təbii görünür: əgər əsassız iddianı rəsmi mövqe kimi təqdim etmək mümkündürsə, onda özünü niyə yorasan?

Bu məsələdə hətta məntiq də var: anti-Rusiya baxışları olan tamaşaçını "Kiselyovun RT-yə nəzarət etməsi" iddiası qane edir. Qərb artıq Rusiyaya və ona simpatiyası olanlara qarşı resurslarını xərcləməyin mənasını görmür. Yəqin ki, onları inandırmaq və öz tərəfinə çəkmək vəzifəsinin uğursuz olduğunu görür.

Bu yanaşma Qərbin informasiya, siyasi, ideoloji və hətta mənəvi inhisarından irəli gəlir. Məhz buna görə də Qərb müəyyən məqamda öz siyasətini – həm ümumi, həm də rəqiblərinə münasibətdə – diqqətlə və yüksək peşəkarlıqla hazırlamağı lazım bilməyib. Nəticədə, özü bu inhisarın necə itirildiyini hiss etməyib.

İndi isə vəziyyət yeni mərhələyə qədəm qoyub. İndi həmin qüvvələr keyfiyyətli işləməyin və ciddi səylər göstərməyin mənasını görmürlər, çünki rəqibi onsuz da inandırmaq mümkün deyil.

Təəccüblüdür ki, onlar bu cür peşəkar, daha doğrusu, qeyri-peşəkar yanaşmanın Rusiya üzərində ideoloji və geosiyasi qələbəyə gətirib çıxaracağını düşünürlər.

21

Ekspert: “AQTA şəffaflığın təmin edilməsi üçün bu amili nəzərə almalıdır”

34
Azad İstehlakçılar Birliyinin sədri Eyyub Hüseynov deyir ki, standartlara uyğun olmayan yerlər bağlanmamalı, dövlət dəstəyi ilə qanuna uyğun şəkildə fəaliyyət göstərə bilməlidir
Eyyub Hüseynov: “Biznes qurumlarının fəaliyyət göstərməsinin tərəfdarıyıq”

AQTA əməkdaşları tərəfindən 21 may-05 iyul 2020-ci il tarixlərində Bakıda, eləcə də regionlarda fəaliyyət göstərən 876 turizm və otelçilik, 7 099 ictimai iaşə obyekti, 9 023 ərzaq satışı mağazası olmaqla ümumilikdə 16 998 müəssisədə reydlər keçirilib.

Azad İstehlakçılar Birliyinin sədri Eyyub Hüseynov Sputnik Azərbaycan-a deyir ki, pandemiya şəraitində AQTA-nın apardığı reydlər çox vacibdir:

“Təəssüf ki, reydlərə jurnalistlər və QHT-lər cəlb edilmir. Şəffaflığın təmin olunması baxımından bu amil önəmlidir. AQTA işini elə qurmalıdır ki, standartlara uyğun olmayan yerlər bağlanmasın, dövlət dəstəyi ilə qanuna uyğun şəkildə fəaliyyət göstərə bilsinlər. Biz biznes qurumlarının fəaliyyət göstərməsinin tərəfdarıyıq”.

Eyyub Hüseynovun geniş şərhinə audiofaylda qulaq asa bilərsiniz

34
Londonda küçələrin birində, arxiv şəkli

Min illərin sirli qətlinin üstü açıldı

0
(Yenilənib 00:04 12.07.2020)
Vendover yaxınlığındakı Uelvik fermasında aparılan qazıntılar zaman kişi skeleti tapılıb. O üzü üstə yerə basdırılıb və əlləri kürəyinin arxasına bağlanıb.

BAKI, 12 iyul — Sputnik. Böyük Britniyada sürətli bir yol çəkmək üçün layihə üzərində çalışan arxeoloqlar, dəmir dövrünə aid insan skeleti tapıblar.

Sputnik Azərbaycan xarici mətbuata istinadla xəbər verir ki, insan qalıqlarının üzü üstə olması və əllərinin arxadan bağlı olması onun qətlə yetirildiyini sübut edir. Bu barədə layihənin rəsmi saytında məlumat verilib.

Vendover yaxınlığındakı Uelvik fermasında aparılan qazıntılar zaman kişi skeleti tapılıb. O üzü üstə yerə basdırılıb və əlləri kürəyinin arxasına bağlanıb. Bu cür qeyri-adi dəfn üsulu insanın qətl və ya edam qurbanı olduğunu göstərir.

Doktor Reyçel Vuud tapıntını sirli adlandırıb. O, mütəxəssislərin bu ölümün səbəbləri barədə məlumat verə biləcəyinə ümid etdiyini bildirib.

Bununla yanaşı, arxeoloqlar bu ərazidə neolit ​​dövründən orta əsrlərə qədər dörd min il davam edən qədim insanların fəaliyyətlərinin izlərini aşkar ediblər. Belə ki, burada Stounhencə bənzəyən taxtadan hazırlanmış diametri 65 metr olan dəyirmi abidə tapılıb.

Digər maraqlı bir tapıntı, bir qurğuşun tabutdakı skelet olub. Alimlərin fikrincə, bu şəxs yüksək statusa sahib olub. Çünki belə bir bahalı dəfn üsulunu ödəmək üçün imkanları olmalıdır.

0