Ukrayna Prezidenti Vladimir Zelensikinin andiçmə mərasimi. 20 may 2019-cu il, arxiv şəkli

Prezidentin bir ili: Zelenski oliqarxlardan reytinqini itirməkdən qorxur

50
(Yenilənib 20:49 20.05.2020)
Ekspertlər Ukrayna prezidenti Vladimir Zelenskinin hakimiyyətinin bir ilinə nəzər salıblar: vədlərinin çoxunu yerinə yetirməyib, hakimiyyətə dostlarını gətirib, Rusiyaya münasibətdə radikal davranmayıb...

BAKI, 20 may — Sputnik. Bir il əvvəl Ukrayna Prezidenti Vladimir Zelenskinin andiçmə mərasimi keçirilib. Hər hansı siyasi təcrübəyə malik olmamasına baxmayaraq, o, ikinci turda sələfi Pyotr Poroşenkonu məğlub edərək seçicilərin səslərinin 73%-ni qazanıb.

Zelensk bu müddət ərzində bəzi seçkiqabağı vədlərini yerinə yetirməyə, xüsusilə də deputat toxunulmazlığını ləğv etməyə müvəffəq olub. Bununla yanaşı, Donbassda vəd edilən sülhü o, hələ də gətirməyib. O, həmçinin ölkədə aparılan islahatlarda ciddi irəliləyişə nail ola və əlində hakimiyyəti görünməmiş səviyyədə cəmləşdirməsinə baxmayaraq, "yoxsulluq dövrü"nün öhdəsindən gələ bilməyib. Onu tez-tez həm də mübarizə aparacağını vəd etdiyi şəxsləri vəzifələrə təyin etmək texnikasından istifadə etdiyi üçün tənqid hədəfinə çevirirlər. Bu isə onun işinin effektivliyinə və kadr qıtlığına təsir edir: tez-tez əsas vəzifələrə namizəd yoxdur və ya onlar keçmiş məmurlar arasından axtarılmalıdır.

Gözləntilərə baxmayaraq, Rusiya ilə münasibətlərin normallaşması da baş verməyib: antirusiya ritorikası Zelenski ofisi tərəfindən nəzərəçarpacaq dərəcədə azalıb, lakin yeni prezident Rusiyanı Ukraynanın şərqindəki münaqişədə ittiham etməyə davam edir və Moskvaya qarşı sanksiyaları gücləndirməyə çağırır.

RİA Novosti-nin keçirdiyi sorğuda iştirak edən ekspertlər hesab edirlər ki, Zelenski "bütün bu müddət ərzində prezident olmağı öyrəndi, amma hələ də gəmini fırtınada necə idarə etmək lazım gəldiyini başa düşmür".

Dövlət başçısı postunda olduğu bir ili qiymətləndirən Zelenski, bu dövrdə daha az sadəlövh və daha sərt olduğunu, lakin hələ də yeni rola öyrəşmədiyini bildirib.

"Turborejim"

Zelenskinin bir illik hakimiyyəti dövründə ölkədəki bütün dəyişikliklər "turborejim"də baş verib. Hakim partiya prezidentin və onun ətrafının arzusu ilə baş verən bütün dəyişiklikləri, müəyyən edilmiş qaydaların və məmurların tez-tez dəyişməsini, həmçinin Ali Radada qərarları qəbul etmək istəyini məhz belə xarakterizə edib. Zelenskinin andiçmə günündə ilk qərarı parlamentin buraxılması və ötən ilin yayında keçirilmiş növbədənkənar seçkilərin elan edilməsi oldu. Nəticədə, prezident partiyası 246 mandat əldə edib (zəruri 226 mandatı) və müstəqil koalisiya formalaşdırıb.

Ukrayna siyasi leksikonunda müxalifətin dili ilə "yaşıl printer" termini ortaya çıxdı, çünki "Xalqın xidmətçisi"nin deputatları işin əvvəlində qanunlara, demək olar ki, gecə-gündüz səs verdilər. Bununla yanaşı, hətta həmin qanunların mətnini belə görmək imkanları yox idi. Bu hadisə ona görə yaşıl adlandırılırdı ki, "xidmətçilər"in partiyasının rəmzi yaşıl rəngdə idi.

Rada bir il ərzində həqiqətən də 180-dən çox qanun qəbul edə bilib. Zelenskinin ətrafı konstitusiyada deputat toxunulmazlığının ləğvi ilə bağlı dəyişikliyə nail oldu. Hazırkı prezidentin hakimiyyətə gəlişinə qədər bu ideya illərlə Radada tormozlanıb. Eyni zamanda, qəbul edilmiş yeniliyə görə, deputata qarşı cinayət işini yalnız prezidentin təqdimatı ilə parlamentin təyin etdiyi Baş prokuror qaldıra bilər. Zelenskinin təşəbbüsü ilə Radada impiçment haqqında qanun, açıq regional siyahıları nəzərdə tutan yeni Seçki Məcəlləsi qəbul edilib.

Kadr qıtlığı və "dostbazlıq"

Kadr siyasəti Zelenski idarəetməsinin əsas probleminə çevrilib: ölkəni idarə etmək üçün komandası olmayan adam hakimiyyətə gəlib. Seçkiqabağı ideya olan hakimiyyətə mümkün qədər çox yeni şəxslərin gətirilməsi siyasəti də iflasa uğradı.

"Zelenski və seçicilər düşünürdülər ki, vəzifələrə gətirmək üçün kifayət qədər yeni adam var və hər şeyi tez bir zamanda açmaq mümkündür. Amma məlum oldu ki, belə adamlar yoxdur. Çətin problemləri tez və asanlıqla həll etmək olmaz", - deyə ukraynalı politoloq Vladimir Fesenko bildirir.

"Xalqın xidmətçisi"nin deputatları arasında yeni şəxslər tez bir zamanda "köhnələrə"çevriliblər. Faktiki olaraq, hakimiyyət partiyası qeyri-formal təsir qruplarına bölünüb və artıq çoxdan qeyri-sabit fəaliyyət göstərir. Torpaq bazarı və "Bank fəaliyyətinin bəzi tənzimləmə mexanizmlərinin təkmilləşdirilməsi üzrə qanunvericilik aktlarına dəyişikliklər edilməsi haqqında" qanunlarla bağlı son əsas səsvermələr göstərdi ki, Zelenskinin Radada sabit koalisiyası artıq yoxdur.

"Komandanı tələsik yığdığı üçün onun intizamlılığının, səfərbərliyinin yeganə meyarı o, özüdür. Çünki ideoloji və ya dəyər amili yoxdur. Zelenski olmasa, onun yaratdığı sistem də olmayacaq", - deyə Fesenko hesab edir.

Səmərəsiz kadr siyasəti Ukrayna iqtisadiyyatında da problemlərə gətirib çıxardı. Baş nazir Aleksey Qonçaruk başda olmaqla, Zelenskinin ilk hökuməti dövlət büdcəsinə gəlirlərin daxilolmasını iflasa uğratdı, bu da sosial ödənişlərlə bağlı problemlər yaratdı və nəticədə Nazirlər Kabineti istefası verməli oldu . Qonçaruku əvəz etməyə Denis Şmıqal gəldi. Eyni zamanda, Qonçarukun keçmiş hökumətinin bəzi üzvlərini hələ də Zelenskinin ofisində axtarırlar. Ukrayna Radasında tezliklə koronavirus epidemiyasının baş verməsi fonunda iqtisadiyyatın sabitləşdirilməsi üçün plan təklif edə bilməyən bu Nazirlər Kabinetinin də istefaya gedəcəyini istisna etmirlər.

"Kadr siyasətində qəribə şeylər baş verir - hakimiyyətə artıq sadəcə keçmişdən olan insanlar yox, çox şübhəli siyasi bioqrafiyaya malik insanlar qayıdır. Özü də bütün düşərgələrdən: həm Viktor Yanukoviçin (eks-prezident) düşərgəsindən, həm də Pyotr Poroşenkonun düşərgəsindən. Aydındır ki, kadr siyasəti yoxdur", - deyə "UA Mərkəzi "İctimai Təşkilatının rəhbəri Oleq Rıbaçuk "Novoye vremya" nəşri üçün yazdığı köşədə bildirib.

Ukraynanın Siyasi Təhlili və Menecment İnstitutunun direktoru Ruslan Bortnikin sözlərinə görə, kadr siyasətindəki səhvlər aydındır, çünki Zelenski yarım ildən sonra hökuməti, Baş prokuroru və prezident ofisinin rəhbərini dəyişmək məcburiyyətində qalıb. "Bu, onun kadr siyasətinin sistemsiz olduğunu göstərir, tez-tez təsadüfi insanlar hakimiyyətə gəlirlər və hətta reytinqin düşməsi hesabına belə, onlardan tez yaxa qurtarmaq lazım gəlir", - deyə ekspert RİA Novosti-yə bildirib.

Zelenskinin seçkilərdə qalib gəlməsinə kömək edən amillərdən biri onun sələflərinin dövründə olduğu kimi, dostlarını və qohumlarını hakim postlara təyin etməyəcəyi barədə vədi idi.

"Narahat olmayın. Bizdə qohumbazlıq olmayacaq", - Zelenski 2019-cu ilin aprelində jurnalistlərin onun dövlət vəzifələrinə kimləri təyin edəcəyi barədə suallarına cavab olaraq bildirmişdi. Bir il sonra dövləti vəzifəyə "Studiya Kvartal 95"in ("95-ci məhəllənin studiyası" - Zelenskinin təsisçilərindən biri olduğu audiovizual şirkət-red.) növbəti iştirakçısı təyin ediləndə ukraynalılar artıq təəccüblənmirdilər.

Zelenski ilk qərarı ilə uşaqlıq dostu, bundan əvvəl "Kvatral 95" ASC-nin rəhbəri işləmiş İvan Bakanovu təhlükəsizlik xidmətinin rəhbəri təyin etdi. Zelenskinin çoxillik yoldaşı və biznes tərəfdaşı, "Kvartal 95" studiyasının həmtəsisçisi Sergey Şefir onun məsləhətçisi oldu. Prezidentin ofisinin rəhbəri "Kvartal"ın hüquqşünası və Zelenskinin dostu Andrey Yermak idi. "Kvartal"dan hakimiyyət postların təyin olunanların sayı artıq çoxdandır zarafat mövzusudur. Məsələn, tez-tez deyirlər ki, nə əcəb keçəl (Zelenskinin yaxın dostu Yevgeni Koşevin belə adlandırılır-red.) hələ də vəzifəsiz qalıb?! Ukraynalı jurnalistlər zarafatla deyirlər ki, "kvartalçılar" sona çatandan sonra kollektivin konsertlərində hamıdan möhkəm əl çalan və qəhqəhə çəkən insanları vəzifəyə qoymaq mümkün olacaq.

Korrupsiyaya qarşı mübarizə və vəd edilən enişlər

Poroşenko ilə stadiondakı debatlarda Zelenski əlamətdar bir cümlə işdib: "Mən sizin hökmünüzəm". Zelenskinin ətrafının əsas seçkiqabağı şüarlardan biri belə səslənirdi: "Bahar gələcək, biz əkəcəyik". Dəfələrlə korrupsiyaya qarşı dözümlülüyün sıfır səviyyəsində olacağını bəyan etməsinə, ölkədə proseslərin "öz adamları" tərəfindən idarə olunma dövrünün Poroşenkonun prezidentliyi ilə bir yerdə başa çatdığını nümayiş etdirmək cəhdlərinə baxmayaraq, Zelenski özü artıq böyük korrupsiya qalmaqalına bulaşıb.

Mart ayının sonunda prezident ofisinin rəhbəri Yermakın qardaşının dövlət vəzifələrinə namizədlərlə söhbətlər apardığını və bunun üçün pul aldığını göstərən videogörüntülər yayımlandı. Yalnız bir həftə sonra, Zelenskinin ofisində bu qalmaqala reaksiya verildi. Qeyd edildi ki, videodakı şəxslərdən heç biri hələ ki vəzifələrə təyinat almayıb, amma "bütün göstərilən faktlar diqqətlə yoxlanılmalıdır". Daha sonra Araşdırma üzrə Dövlət Bürosu Yermakın dövlət vəzifələrinin satılmasına dair materialların yayılması ilə bağlı ərizəsi üzrə cinayət işi açdı. Antikorrupsiya Prokurorluğu şəxslərin dövlət hakimiyyəti orqanlarına vəzifəyə təyin edilməsi zamanı sui-istifadə hallarına yol verilməsi faktı üzrə cinayət işi qaldırıb. Daha sonra bu işi "dələduzluq" kimi təsnifləşdirdilər.

Zelenski özü, bir il ərzində korrupsionerlərin "əkilməsi" barədə vədini niyə yerinə yetirmədiyini izah edərkən deyib ki, hüquq-mühafizə orqanlarına birbaşa təsir göstərə bilməz. Bu müddət ərzində üzərinə getdikləri səs-küylü işlərdən biri Poroşenko barəsində cinayət işinin icraatı olub. O, "dövlətə xəyanət", "cinayət yolu ilə əldə edilən gəlirlərin leqallaşdırılması" və "hakimiyyətdən sui-istifadə" maddələri ilə başlanmış 16 cinayət işinin fiqurantıdır.

Donbass fasilədə

Zelenski il ərzində öz işində Donbasdakı hərbi münaqişənin dayandırılmasına daha çox diqqət yetirib. Ötən ilin sonlarında Fransa, Almaniya, Ukrayna və Rusiya liderləri üç illik fasilədən sonra "Normand formatı"nda danışıqlar masası arxasına əyləşdilər. Ukraynanın şərqində keçirilən görüşün nəticələrinə əsasən, bir sıra bəndlərin qüvvəyə minməsi, həmçinin, RF və özünü respublika elan etmiş DXR və LXR ilə "saxlanan" şəxslərin mübadiləsi həyata keçirilir.

"Əminəm ki, mənim kondensiyamla bu müharibəni bitirəcəyik... Əgər Minsk prosesi işləməsə, mən bir il işləməyə hazıram, biz taktikanı dəyişməyə hazırıq. Hələ bir il keçməyib", - deyə Zelenski dəfələrlə bəyan edib.

Minskdəki Donbass üzrə əlaqə qrupu regionun xüsusi statusu haqqında qanunun qüvvəyə minməsi qaydasını müəyyən edən "Ştaynmayer formulunu" razılaşdırıb. Formulun Ukrayna paytaxtında razılaşdırılmasından sonra, eləcə də ölkənin bir sıra digər şəhərlərində Kiyevin bu cür qərarının əleyhdarlarının mitinqi keçirilib. Donbassın statusu haqqında qanun hələ də Radanın divarları arasında görünmür.

Zelenski may ayında Minskdəki əlaqə qrupunun tərkibini gücləndirdi, ora, o cümlədən, Baş nazirin müavini, Ukraynanın müvəqqəti işğal edilmiş ərazilərinin məsələləri üzrə nazir Aleksey Reznikov daxil oldu.

"Danışıqlar prosesinin donu açılıb və bu, şübhəsiz, Zelenskinin müsbət tərəfidir. Amma təəssüf ki, "Normand dördlüyü" nün ikinci görüşü baş tutmadı. Burada koronavirus səbəb deyil, səbəb ilk görüşün nəticələrinin hələ yerinə yetirilməməsidir. Başlanğıcın müsbət olmasına baxmayaraq, bu gün Zelenski müəyyən qəti addımlara yaxınlaşıb ki, Donbassla bağlı mürəkkəb qərarlar qəbul etmək lazımdır. Aydındır ki, bu məsələdə ölkə daxilində sağ radikallardan istifadə ediləcək. Lakin bunsuz da yenidən inteqrasiya mümkün deyil", - deyə Bortnik agentliyə vəziyyəti şərh edərkən bildirib.

Moskva və Qərblə münasibətlər

Xarici siyasətdə Zelenski Kiyevin avrointeqrasiya istiqamətini saxlayıb və NATO ilə əməkdaşlığı davam etdirir. Bununla yanaşı, prezidentin ofisində NATO və Aİ-yə üzvlüyə ümidin yaxın onilliklərdə qalmayacağı şəraitdə Ukraynanın necə xarici siyasət yürüdəcəyinə dair dəqiq strategiya yoxdur.

"Komanda strateji planlaşdırmanı hiss etmir - bu, ilk növbədə, prioritetlərin müəyyən edilməsidir. Əslində, biz köhnə xoşniyyətli çoxvektorluğu davam etdiririk", - deyə Beynəlxalq Perspektiv Tədqiqatlar Mərkəzinin eksperti Nikolay Kapitonenko bildirib.

Politoloq Bortnik isə öz növbəsində bildirib ki, çoxvektorluq siyasətinə qayıtmaqdan danışmağa dəyməz, yeni prezident sadəcə Avrointeqrasiyanı Poroşenko kimi canfəşanlıqla irəli aparmır.

"Biz Avropaya inteqrasiya prosesini dayandırmışıq, lakin buna nə Zelenskinin mövqeyi, nə böhran, nə də koronavirus təsir etməyib. Sadəcə Qərb Ukraynadan bir qədər geri çəkilib və öz problemlərinə qayıdıb. Heç kim Aİ və NATO kursundan imtina etmir, bu vəziyyət Konstitusiyada da qalır, lakin heç kim bu prosesləri sürətləndirmir", - ekspert belə hesab edir.

Rusiya və İtaliya həkimlərinin Berqamo hospitalında birgə işi, arxiv şəkli
© Photo : Ministry of Defence of the Russian Federation

Rusiya ilə münasibətlərdə Ukrayna tərəfi aqressiv ritorikanı nəzərəçarpacaq dərəcədə yığışdırıb. Rəsmi Kiyev Donbass məsələsində Moskva ilə təmas nöqtələrini tapmaq üçün danışıqlarda "Krımın işğaldan azad olunması"məsələsini hətta mötərizədən çıxarıb. Bundan başqa, Ukrayna hakimiyyəti nümayəndələri mütəmadi olaraq informasiya məkanına Krıma su vermək ideyasını atırlar.

"Bizdə Rusiya ilə münasibətlər gürcü ssenarisi üzrə gedir, burada bir tərəfdən, vacib tranzit qaz müqaviləsi bağlanıb, ticarət üçün əngəllər azalıb, digər tərəfdən isə hansısa siyasi normallaşmadan danışmağa dəyməz. Rusiyanın Ukraynada səfiri yoxdur və siyasi münasibətlər çox aşağı səviyyədədir", - Bortnik hesab edir.

Donbassda vəziyyət fonunda Moskva ilə Kiyev arasında münasibətlər pisləşib. Ukrayna hökuməti əvvəllər dəfələrlə Rusiyanı ölkənin daxili işlərinə qarışmaqda ittiham edib. 2015-ci ilin yanvarında Ali Rada Rusiya Federasiyasını "təcavüzkar ölkə" adlandırdığı bəyanatı qəbul edib. Rusiya Ukrayna tərəfinin ittihamlarını inkar edir və qəbuledilməz adlandırır. Moskva dəfələrlə bəyan edib ki, ukraynadaxili münaqişənin tərəfi deyil və Kiyevin siyasi və iqtisadi böhrandan çıxmasında maraqlıdır.

Krım 2014-cü ilin martında keçirilmiş referendumdan sonra Rusiyanın bir regionuna çevrilib ki, burada da Krım seçicilərinin 96,77% -i, Sevastopol sakinlərinin isə 95,6% -i Rusiyanın tərkibinə daxil olduqlarını bəyan ediblər. Krım hakimiyyəti Ukraynada dövlət çevrilişindən sonra 2014-cü ilin fevralında referendum keçirib. Ukrayna əvvəlkitək Krımı özünün, lakin müvəqqəti olaraq işğal edilmiş ərazisi sayır. Rusiya rəhbərliyi dəfələrlə bəyan edib ki, "Krım sakinləri beynəlxalq hüquqa və BMT-nin Nizamnaməsinə tam uyğun olaraq Rusiya ilə birləşməyə səs veriblər". Rusiya prezidentinin sözlərinə görə, Krım məsələsi "tam qapanıb".

Reytinqin düşməsi

Səhvlərə və cəmiyyətə həmişə aydın olmayan qərarlara baxmayaraq, əgər yaxın zamanlarda keçirilsəydi, Zelenski yenidən seçkilərdə qalib gələcəkdi. Sosial sorğuların son nəticələrinə görə, onun üçün potensial seçicilərin 40% - dən çoxu səs verməyə hazırdır.

Ötən il seçkinin ilk turunun nəticələrinə görə, o, bütün namizədlər arasında səslərin ən çoxunu (30,24%), o zamankı prezident Poroşenkodan iki dəfə artığını qazanıb. Seçkinin ikinci turunda Zelenski səslərin 73,22% qazanaraq qalib gəlib.

"Zelenskinin Partiyası on ay ərzində öz seçicisinin dördə birini itirib, Zelenskinin özü isə seçicilərinin 30% -ni itirib. Baxmayaraq ki, reytinqlər yüksək olaraq qalır, yüksək hədd 73%-dir, onların itirilməsi dinamikası hələ də mənfidir. Bu, Yanukoviç və Poroşenkonun qarşılaşdığı eyni tendensiyalarla müqayisə edilə bilər", - deyə Bortnik RİA Novosti-yə bildirib.

Onun fikrincə, cəmiyyətdə çoxları bu elektoral inqilabın, sistemsiz siyasətin seçilməsinin siyasi inqilaba və sosial-iqtisadi əlaqələrin transformasiyasına gətirib çıxaracağını gözləyirdi. Lakin bu baş vermədi və Zelenski sələflərdən ona qalan idarəetmə sisteminə rəhbərlik etməkdədir.

Oxşar fikirləri "Demokratiya evi" Mərkəzinin siyasi analitiki Anatoli Oktisyuk ifadə edib.

"Belə təəssürat yaranır ki, hakimiyyət dəyişib, köhnə qaydalar isə sadəcə, Poroşenko dövründə olduğu kimi sərt deyil. Mənə elə gəlir ki, Zelenski oliqarxlardan qorxur, reytinqini itirməkdən və ya kiminsə onun haqqında pis yazmasından qorxur. Axı, hamının alqışlamalı olduğu aktyor sindromu heç yerə getməyib", - deyə politoloq bildirib.

50
Biotech LTD's peyvəndi

Peyvənd meymunlar: "rus yalanı" haqqında ingilis böhtanı

39
(Yenilənib 08:33 24.10.2020)
Böyük Britaniya mətbuatı guya Rusiyanın insanlığa qarşı daha bir "informasiya təxribatı"nı üzə çıxarıb.

BAKI, 22 oktyabr — Sputnik. Böyük Britaniya mediası Rusiyanın insanlığa qarşı daha bir informasiya təxribatını üzə çıxarıb. Bir neçə gündür ki, bu məsələ ingilis mediasının gündəmindən düşmür. Halbuki Böyük Britaniyanın müzakirə olunmalı problemləri bəs deyəcək qədərdir: ölkədə pandemiya ilə bağlı vəziyyət gərgindir, ayrı-ayrı regionlarda hökumətin yeni karantin rejimi qaydalarına etiraz edilir, Brexitlə bağlı Avropa Şurası ilə aparılan danışıqlar dalana dirənib və Şotlandiyanın Birləşmiş Krallığın tərkibindən çıxması məsələsinə dəstək artıb ki, bu da ölkənin parçalanması ilə nəticələnə bilər. İngilis qəzetləri isə bütün bunlardan yazmaq əvəzinə, "Dəli ruslar bəyan eləyirlər ki, peyvənd bizi şimpanzeyə çevirəcək" deyə haray-həşir salıblar.

Demək olar ki, bütün qəzetlərdə Böyük Britaniyanın Baş naziri Boris Consonun gülməli kollajları yer alıb. Altından da bu sözlər yazılıb: "Mən öz "yeti" peyvəndimi sevirəm".

Naməlum mənbəyə istinadən bütün KİV-lər bəyan ediblər ki, bu kollaj Rusiya dövlətinin və ya Rusiyanın rəsmi şəxslərinin sifarişi ilə hazırlanıb və yayılıb. Məqsəd də Böyük Britaniyada koronavirus əleyhinə hazırlanmış və hələ tətbiqinə başlanılmamış peyvəndi gözdən salmaq, onun insanı meymuna çevirdiyi haqda dezinformasiya yaymaqdır.

Bu iddiaların ilkin mənbəyi "The Times" qəzetidir. Qəzet bir neçə sensasiyalı materialı xüsusi araşdırmasının nəticəsi adı altında tirajlayıb. Guya həmin fotoları qəzetin redaksiyasına kampaniyaya (dezinformasiya kapmaniyası – red.) cəlb olunmuş şəxs səhiyyə sisteminə dəyə biləcək zərərin qarşısını almaq məqsədilə təqdim edib.

Yaxşı, bəs bu işin rus dövləti ilə nə əlaqəsi var? Bu suala "The Times" özünə xas şəkildə cavab verir: "Təbliğat cəhdinin birbaşa Kreml tərəfindən hazırlandığı dəqiq deyil, ancaq bu işin təşkilində və yayılmasında bəzi Rusiya rəsmilərinin iştirak etdiyinə dair dəlillər var". Bununla belə, qəzet həmin dəlilləri açıqlamaq yerinə sayta daxil olaraq bu mövzuda hazırlanmış 40 dəqiqəlik audio materiala qulaq asmağı təklif edir. Guya həmin materialda hər şey izah və sübut olunub.

Koronavirusа qarşı peyvənd, arxiv şəkli
© Handout / Russian Direct Investment Fund / AFP

Belə görünür ki, digər KİV-lər (istər ingilis, istərsə də amerikan qəzetləri) də məsələni araşdırmaq üçün özlərinə əziyyət verməyib və "The Times" qəzetinin Rusiyanın rəsmi şəxslərinin əli il hazırlandığı iddia olunan internet-materialları ilə bağlı "dəlil"lərinə etibar ediblər. Beləliklə, bütün qəzetlər "rus dezinformasiya kampaniyası" haqqında xəbəri az qala "Gerasimovun hərbi doktrinası" kimi yaymağa başlayıb. Müqayisə yersiz deyil, axı Qərb mediası yeri gəldi, gəlmədi, Rusiya Silahlı Qüvvələri Baş Qərargah rəisi Valeri Gerasimovun strategiyasından dəm vurmağı xoşlayır.

"The Times"ın sözügedən audio materialında isə əvvəldən axıra kimi yalnız vədlər səslənir:

"Biz sizə bu işin içində Rusiya dövlətinin olduğunu sübut edəcəyik!". Söhbət gəlib təşkilatçılara çatanda isə yalnız Rusiya İnvestisiya Fondunun baş direktoru Kirill Dmitriyevin soyadı hallanır. Qəzetin müxbirləri "kremlşünas"larla birlikdə Dmitriyevin şəxsiyyətini, onun rəhbərlik etdiyi fondu və hətta təşkil olunan kampaniyadan Valdimir Putinin xəbərdar olub-olmadığını müzakirə etməyə başlayırlar: "Əldə etdiyimiz dəlillərdə Kirill Dmitriyevdən bəhs edilmir. Onun dezinformasiya kampaniyasında iştirak etdiyi barədə heç bir işarə yoxdur".

Vəssalam! "The Times"ın oxuculara vəd etdiyi "dəlil" bundan ibarətdir. Əlbəttə, Rusiyada baş verən cinayət hadisələri ilə bağlı kitabların müəllifi, ekspert Mark Qaleottinin sözgüdən kampaniyanın arxasında Kremlin "hersoq və baronlarının" dayandığı barədə səsləndirdiyi cəfəng fikirləri nəzərə almasaq...

Koronavirusа qarşı peyvənd, arxiv şəkli
© Hartmut Boesener / IDT Biologika / Handout via Reuters

Daha sonra guya Rusiyanın hansısa dövlət televiziyasında üzərində ingilis peyvəndinin sınaqdan keçirildiyi iki nəfərin öldüyü barədə hazırlanmış saxta xəbərdən bəhs olunur. Yeri gəlmişkən, həqiqətən də bu həftə Brazilyada İngiltərənin "AstraZeneca" şirkətinin peyvəndini sınaqdan keçirən könüllülərdən biri dünyasını dəyişib. Ancaq bu barədə xəbəri beynəlxalq agentliklər yayıb və bunu "rus dezinformasiyası"na aid etmək çətindir.

Beləliklə, ortada Rusiya dövlətinin və ya rəsmi, qeyri-rəsmi şəxslərin Conson və COVID-lə bağlı gülməli internet-materiallarının hazırlanıb yayılmasında iştirakı ilə bağlı bir dənə də olsun fakt yoxdur. Bu şəkillər isə internetdə tüğyan edir. Həmin şəkillərin ilkin mənbəyinin üzə çıxarılması cəhdləri uzaqbaşı elə "The Times"ın sözügedən sayındakı xəbərlərə aparıb çıxara bilər. Çünki bu kollajlar ilk dəfə məhz həmin qəzetdə nəşr olunub və tirajlanıb. Hərçənd, ingilislər iddia edirlər ki, sözügedən kollajlar ilk dəfə üç iri internet resursunda – ikisi Böyük Britaniya və biri Brüsselə aid olmaqla – yayımlanıb. Belə çıxır ki, sözügedən kollajları yayan media orqanı elə "The Times" özü olub. Hətta kiminsə ingilis peyvəndini "meymun" adlandıraraq nüfuzdan salmaq istədiyini fərz etsək belə, həmin şəxsin ən effektiv metodu tapdığını etiraf etməliyik. O, sadəcə, həmin materialı "rus dezinformasiyasının sübutu" kimi bu məşhur ingilis qəzetinin redaksiyasına göndərib. Sonra da şəkillər internetdə yayılıb. Əgər bu belə olsa belə, hər bir halda "The Times" dezinformasiyanın (özü də rusların buraxmadığı dezinformasiyanın) yayılmasında alətə çevrilib.

Beləliklə, bu işdə Rusiyanın əlinin olması ilə bağlı ortada heç bir dəlil-sübut yoxdur. Bununla belə, London artıq rəsmi şəkildə məsələyə qəzəbli münasibət bildirib. Böyük Britaniyanın Xarici İşlər naziri Dominik Raab Moskvanı Oksford peyvəndini nüfuzdan salmaqda günahlandırıb. Deməli, sanskiyalar çox da uzaqda deyil.

Yaxşı, bəs bütün bunlar Rusiyanın nəyinə lazımdır? "The Times" bu sualın cavabında yazır: "Bütün peyvəndlərə qlobal etimadı" sarsıtmaq üçün. Halbuki bu qətiyyən məntiqə uyğun gəlmir. Çünki hazırda Rusiya bütün dünyada koronavirusa qarşı peyvəndə sahib olan yeganə ölkə kimi vaksinlərə etimadın sarılmasını istəməz. Ancaq indi Qərbdə heç kimi məntiq maraqlandırmır.

Daha bir məntiqi sual ortaya çıxır: bütün bunlar Böyük Britaniya mediasının nəyinə lazımdır? Bu sualın cavabı məqalənin əvvəlində verilib: ən azı iki gün ictimaiyyətin diqqətini ölkənin real problemlərindən yayındırmaq və insanların başını rusların hiyləgərliyi ilə bağlı məqalələrlə qarışdırmaq. "Meymun peyvəndi" ilə bağlı söz-söhbət səngiyəndən sonra isə ortaya başqa bir sensasiya atmaq olar. Məsələn, yaza bilərlər ki, elə həmin hiyləgər ruslar "Olimpiada-2020"-nin işini pozmağa cəhd göstərib və ingilis kəşfiyyat agentlikləri bu "sui-qəsd"in qarşısını alıb. Vəssalam! Ən azı iki gün qəzetlərin səs-küy salmağa mövzusu olacaq. Əsas odur, heç kim şahid, dəlil-sübut tələb etməsin. Buna nə ehtiyac var axı...

39
Xaker, arxiv şəkli

Olimpiada Navalnı skandalı

42
(Yenilənib 20:26 21.10.2020)
Yaponiya hökuməti "müvafiq məlumatları" toplamaq üçün vaxt qazanmaq məqsədilə məsələni şərh etməkdən imtina edib, Cənubi Koreya hakimiyyəti də susmağa üstünlük verib.

BAKI, 21 oktyabr — Sputnik, İrina Alksnis. ABŞ və Böyük Britaniyanın Cənubi Koreya və Yaponiyada keçirilən Olimpiya oyunlarına Rusiya tərəfindən kiberhücumun təşkil olunması ilə bağlı iddiaları bu ölkədə təəccüblə qarşılanıb.

Təəccübün səbəbi sadədir: Moskvanın guya sülhə və idmana qarşı həyata keçirdiyi növbəti absurd cinayətlə bağlı əsassız həqarət həm Rusiya əleyhinə təbliğat aparmaq, həm də Moskvanı "cəzalandırmaq" üçün tədbirlər görmək baxımından gülüncdür.

Bir yandan Qərb mediasının Rusiya əleyhinə gündəm yaratmaq üçün mövzusu tükənməyib. Onlar hələ Aleksey Navalnı ilə bağlı insident haqqında yazmaqdan yorulmayıblar. Bu məqamda, ələlxüsus söhbət xarici işlər və xüsusi xidmət orqanları kimi yüksək səviyyəli qurumlardan gedirsə, ortaya Rusiya ilə bağlı yeni mövzu atmağın yeri deyil. Digər tərəfdən, rus blogerlə bağlı hadisə də daxil olmaqla, əvvəlki təcrübə göstərir ki, hər bir halda Moskvaya qarşı həqiqətən ciddi və ağrılı tədbirlər görməyə arxalanmaq olmaz.

Bununla yanaşı, Vaşinqton və Londonun eyni vaxtda verdiyi bəyanatlar hər iki ölkənin ortaq hədəflərinin mövcudluğundan xəbər verir.

Bəs söhbət nədən gedir?

Bu suala cavabı, yəqin ki, irəli sürülən ittihamlara Tokio və Seulun reaksiyasında axtarmaq lazımdır. Yaponiya hökuməti "müvafiq məlumatları" toplamaq üçün vaxt qazanmaq məqsədilə məsələni şərh etməkdən imtina edib, Cənubi Koreya hakimiyyəti də susmağa üstünlük verib.

Böyük ehtimalla, hər iki ölkənin rəsmi şəxsləri və xüsusi xidmət orqanları, bir sözlə, Qərbin regiondakı əsas müttəfiqləri amerikan-ingilis əməliyyatı barədə əvvəlcədən məlumatlandırılmayıb və buna görə də mümkün olduğu qədər ehtiyatlı davranmağa çalışır. Məsələn, Yaponiyanın Olimpiya Komitəsi bəyan edib ki, qurum öz fəaliyyətində kiberhücumların təsirini hiss etməyib.

Odur ki, böyük ehtimalla, Rusiya əleyhinə növbəti kampaniyanın hədəfi heç də Rusiya deyil, bütün dünya, ilk növbədə isə Qərbin özüdür. Rusofob gündəm isə burada sadəcə bir vasitə kimi çıxış edir.

Aleksey Navalnı, arxiv şəkli
© AP Photo / Alexander Zemlianichenko, File

İnformasiya-təbliğat sahəsində dominant mövqeyə sahib olmaq ABŞ hegemoniyasının mühüm hissəsini təşkil edir. Böyük Britaniya isə ənənəvi olaraq ABŞ-a bu məsələdə havadarlıq nümayiş etdirir. Bu iki ölkənin siyasi və xüsusi xidmət sahələrindəki əməkdaşlığı isə artıq hamıya çoxdan məlumdur.

ABŞ-ın supergücünün tədricən deqradasiyaya uğraması və Birləşmiş Krallığın beynəlxalq aləmə pərdəarxası təsirinin açıq şəkildə zəifləməsi son illərdə adi hala çevrilib. Lakin bu proseslər əsasən iqtisadi, bürokratik və bəzi siyasi mexanizmlərə təsir göstərir.

Eyni zamanda, iki gücün üstünlüyünün bu günə qədər də danılmaz olduğu sahələr var. Amerika ordusunun NATO-dakı üstünlüyünə şübhə etmək mümkün olmadığı kimi, aydın məsələdir ki, Avropa qitəsindəki heç bir media orqanı İngiltərənin "Times" və ya ABŞ-ın CNN-i ilə rəqabət aparmaq iqtidarında deyil. "Twitter" və "Facebook" kimi ictimai fikri manipulyasiya etməyə imkan verən güclü sosial şəbəkələrə nəzarət mərkəzinin məhz okeanın o biri tayında yerləşdiyi də ayrı məsələdir.

Vaşinqtonun RT və ya Çin şirkəti "TikTok"a qarşı sərt siyasəti, ABŞ-ın bu cür strukturların əhəmiyyətini yaxşı başa düşdüyünü bir daha təsdiqləyir.

Bununla belə, geopolitik rəqiblərin özlərinin mediaya təsir resurslarına sahib olduğunu nəzərə alsaq, ABŞ bu vəziyyətə öyrəşib və sözügedən şirkətlərin öz ərazisindəki fəaliyyətini məhdudlaşdırmaqda çətinliklə qarşılaşmayacaq. Amerikan-ingilis xüsusi xidmət və təbliğat tandemi üçün Qərbin öz daxilində rəqiblərinin meydana gəlməsi isə daha həssas məsələdir. Və indi məhz bu baş verir – Navalnı məsələsi hər iki ölkə üçün son dərəcə xoşagəlməz və arzuolunmaz proseslərin getdiyini göstərir. Rusiyadan baxanda bəlkə də belə görünə bilər ki, blogerlə bağlı yaranan səs-küy artıq hamını boğaza yığıb, əslinə isə bu çox unikal hadisədir, çünki bütünlüklə Berlinin əməlidir.

Bəli, Almaniya standart rusofobiya gündəmindən yararlanır, amma onu öz "böyük tərəfdaş"larından mənimsəyərək oyuna müstəqil şəkildə qoşulur.

Navalnıya nəzarət almanların əlindədir və o, hər şeyi –  "Şimal axını 2" layihəsini müdafiə etməkdən tutmuş onu dəstəkləməyən amerikalıların ünvanına söylədiklərinə qədər –  Berlinin diktəsi ilə edir. Nəticədə alman mediası bir neçə gün ərzində dünya üçün əsas xəbər mənbəyinə çevrilib və ingilis dilli media almanlardan sitat gətirmək, onların yazdıqlarını tirajlamaq məcburiyyətində qalıb. Bu kontekstdə Olimpiya oyunlarına kiberhücum təşkil edən Rusiyanın Baş Kəşfiyyat İdarəsinin hakerləri ilə bağlı məsələ tamamilə başqa məna kəsb edir. Əslində, amerikalılar və ingilislər bu mövzunu ortaya atmaqla Navalnı məsələsini xəbər gündəmindən tamamilə kənarlaşdırmağa çalışırlar. Çünki onların fikrincə, bu rəqiblərinin layihəsidir. Bundan başqa, Vaşinqton və London üçün bir müddətlik almanların nəzarəti altına keçən qlobal media-siyasi məkan üzərindəki nəzarəti yenidən ələ almaq çox vacibdir. Bunun ən yaxşı yolu isə mediada Rusiya əleyhinə bir mövzunu başqa bir mövzu ilə əvəz etməkdir. Hərçənd, hər iki tərəf Rusiyaya qarşı dostyana ritorikadan istifadə etmir, ancaq onların arasındakı fikir ayrılığı mahiyyət etibarilə, Rusiyanın (və bir çox digər ölkələrin) xeyrinədir. Çünki bütün bunlar Qərbin daxilindəki münaqişə vəziyyətini gücləndirir və onun tənəzzülünü stimullaşdırır.

Almaniyanın qısa müddətlik də olsa, dünyadakı siyasi-informativ məkana nəzarəti ilk dəfə ələ keçirməsi faktını nadir istisna hallarından biri kimi qəbul etmək lazımdır. ABŞ və Böyük Britaniya isə artıq mediadakı dominant mövqeyi əldən verməyə hazır olsalar, yaxşıdır. Çünki indi bu sahədə onlara nəinki geopolitik rəqibləri, yaxın müttəfiqləri belə meydan oxumağa başlayıblar.

42
Azərbaycan HHQ-nin təyyarəsi, arxiv şəkli

Ağdam istiqamətində Ermənistan SQ-nin hərbi texnikası infrastrukturu məhv edilib

44
(Yenilənib 19:29 24.10.2020)
Ermənistan silahlı qüvvələrinin 3 tankı, 2 sığınacağı və bölüyün 4 dayaq məntəqəsini dəqiq aviasiya zərbələri ilə məhv edilib.

BAKI, 24 oktyabr - Sputnik. Oktyabrın 24-də saat 13:00-dan 15:00-dək Azərbaycan Hərbi Hava Qüvvələrinin (HHQ) döyüş aviasiyası cəbhənin Ağdərə və Ağdam istiqamətlərində Ermənistan silahlı qüvvələrinin 3 tankı, 2 sığınacağı və bölüyün 4 dayaq məntəqəsini dəqiq aviasiya zərbələri ilə məhv edib. Sputnik Azərbaycan bu barədə Müdafiə Nazirliyinə istinadən xəbər verir.
Azərbaycan HHQ-si düşmənin hərbi infrastrukturuna hava zərbələri endirməyə davam edir.

44
Mövzu:
Azərbaycan və Ermənistan arasında müharibə