Bumeranq zirehli transportyoru

“Bumeranq”ın ixrac potensialı $ 1 mlrd: Rusiya platforması ilə unikaldır

211
(Yenilənib 16:31 26.04.2020)
“Bumeranq” zirehli transportyorlarının unikal texnologiyası və döyüş imkanları Rusiyanın və onun müttəfiqlərinin müdafiə qabiliyyətini artıracaq, rus silahının müasir hərbi münaqişələrdə və beynəlxalq arenada üstünlüyünü təsdiq edəcək.

BAKI, 25 aprel - Sputnik. Aleksandr Xrolenko, hərbi icmalçı. “Rosoboroneksport” şirkəti aprelin 23-də ən yeni vahid “Bumeranq” döyüş platformasının xarici bazara çıxarılmasının başlandığını bildirib. Müəssisənin baş direktoru Aleksandr Mixeyevin sözlərinə görə, perspektivdə ixracın mümkün həcmi 1 milyard dollardır. Belə qiymətləndirmə üçün etibarlı texnoloji və marketinq əsasları var (yüksək keyfiyyət və yaxşı qiymət). Maşına Afrika, Yaxın Şərq, cənub-şərqi Asiya və MDB ölkələri maraq göstərirlər.

“Bumeranq” Rusiya Müdafiə Nazirliyinin sifarişi ilə hazırlanıb, ona görə də döyüş və ixrac imkanları nümunəsidir, döyüş əməliyyatlarının müasir və perspektivdəki şərtlərinə uyğun gəlir. Vacib tələblər də nəzərə alınıb – məsafədən idarəolunma, sistemin robotlaşdırılması. Maşın bir çox inqilabi mühəndis ideyalarını özündə birləşdirib.

“Bumeranq”ın döyüş üstünlüyünün alətləri və texnologiyası: güclü silahlanmanın çevik konfiqurasiyası, silah stabilizatoru ilə atəşin rəqəmsal idarə olunması sistemi, şüa uzaqlıq ölçəni və ballistik hesablayıcı ilə çoxkanallı optik-elektron hədəfəalma kompleksi. Maşın atıcı silahdan, mina-partlayıcı qurğulardan və artilleriya mərmilərinin qəlpələrindən çoxsəviyyəli müdafiəyə malikdir: müasir çox qatlı zireh, dinamik və aktiv müdafiə sistemi, tüstü qatının yaradılması. Mina partlayışı zamanı heyət (üç nəfər) və desant (8 nəfərədək döyüşçü) salamat qalacaqlar. “Bumeranq”ın döyüş meydanında yüksək salamat qalma faizini həmçinin radioidarəolunan partlayıcı qurğuların bloklayıcıları, rəngi deformasiyaya uğradan korpusun xüsusi forması, kütləvi qırğın silahından müdafiə sistemləri təmin edir.

“Bumeranq”ın modul platforması dinc və müharibə dövründə müxtəlif silahlı, ləvazimatlı və ixtisaslı, təbii fəlakətlər halında, terror qruplaşmalarına qarşı və cəbhə xətti üçün güclü zirehli transportyorlar xəttini yaratmağa imkan verir.

Döyüş xüsusiyyətləri

“Bumeranq” ilk dəfə geniş ictimaiyyətə 2015-ci ildə Moskvadakı Qələbə paradında nümayiş etdirilib. Döyüş xüsusiyyətlərinə və həll olunan vəzifələrin spektrinə görə maşın bir çox xarici analoqlarından üstündür. Yaxın gələcəkdə “Armata” tankı və PDM T-15-lə (tırtıllı platformada) bir yerdə “Bumeranq” Rusiya Quru qoşunlarının əsas gücünə çevriləcək.

Funksional təyinatından asılı olaraq universal platformaya döyüş modulları – insan olan və ya məsafədən idarə olunan silah sistemləri bərkidilir. “Bumeranq”lar 30 (vəy 57) mm-lik avtomat toplarla və ya qoşalaşmış 7,62 mm-lik pulemyotla, 30 mm-lik avtomat qumbaraatanla və 12,7 mm-lik “Kord” pulemyotu ilə, 2 TƏRK-lə ( “Kornet” tank əleyhinə kompleksinin vurma məsafəsi 10 km-dək olan 4 raketi) təchiz olunur. Möhkəmlilik, güc ehtiyatı və şassinin quruluşu daha güclü topların, zenit raket komplekslərinin qurulmasına imkan verir.

Hər havaya uyğun silah sistemləri heyətə gecə və gündüz, yerindən, hərəkət edərək, üzərək rəqibin canlı qüvvəsini və atəş nöqtələrini, zirehli və zirehsiz hədəfləri effektiv surətdə vurmağa imkan verir. Bura aşağı sürətli hava (“Bumeranq” hətta zərbə helikopterləri ilə döyüşməyə qadirdir) hədəfləri də daxildir. Rəqəmsal idarəetmə, naviqasiya və kəşfiyyat qurğuları maşının vahid taktiki səviyyəli idarəetmə sisteminə etməyə imkan verir.

Zirehli transportyorun atəş xəttində əsas vəzifələrindən biri bütün imkanlarla hərbçilərin salamat qalmasını təmin etməkdir. Ona görə də döyüş komplekti və silahlar heyət və desantdan təcrid edilib. Yuxarı yarımsferə daxil edilmiş aktiv müdafiə maşını yüksək dəqiq tank əleyhinə raket və mərmilərdən qoruyur. Həmçinin yüksək manevr qabiliyyəti, sürət və modul-birləşdirici sxemin özü də qoruyur: idarəetmə bölməsi irəlidə soldadır, mühərrik-transmissiya bölməsi irəlidə sağdadır, döyüş bölməsi ortadadır, desant bölməsi isə arxadadır.

Qənaətcil 750 güclük dizel mühərriki 20 tonluq maşına şosedə 100 km/saat, kələ-kötür yerdə isə 50 km/saatadaək sürətlə getməyə, yüksək manevr qabiliyyətinə (bütün 8 təkər maşını çəkə bilir) imkan verir, gediş ehtiyatı isə 800 km-dir. Müqayisə üçün, ZTR-82А şosedə və kələ-kötür yerlərdə müvafiq olaraq 80 və 40 km/saat sürətlə gedir.

Döyüş maşınının amfibiya xüsusiyyətləri üç baladək dalğalanmada suda 10 km/saat sürətlə və 12 saatlıq gediş ehtiyatı ilə su maneələrini keçməyə imkan verir. “Bumeranq”ın təkər bazası yüksək təmirlərarası resursa malikdir və cüzi istismar xərclərindən xəbər verir (tırtıllı texnika istismarda bahadır). Təbii ki, bu qədər universal və güclü platforma müxtəlif təyinatla uğurla istifadə olunacaq (kəşfiyyat maşını kimi, radioelektron mübarizə sistemlərinin daşıyıcısı kimi, tibb xidməti maşını kimi və s).

Rəqiblər geri qalırlar

Müasir beynəlxalq silah bazarında zirehli transportyor çoxdur: ABŞ-ın Stryker, Kanadanın LAV, İsveçrənin Piranha, Fransanın VBCI, alman-holland Boxer, Avstriyanın Pandur, Türkiyənin Pars və s. Orada hər il milyardlarla dollar “fırlanır”. Rusiya əvvəllər də yeni döyüş maşınlarının tədarükündə reytinqdə birinci olub. Misal üçün, 2010-2017-ci illərdə 1,483 mlrd. dollarlıq 1206 maşın satılıb, ixracın əsasını PDM-3 və ZTR-80А təşkil ediblər. “Bumeranq” Rusiya müdafiə sənayesinin mövqelərini möhkəmləndirəcək. 

Misal üçün, ABŞ-ın Stryker növündən olan analoqları silahlanma və mühərrikin gücünə görə (cəmi 350 at gücü) geri qalırlar. Stryker zirehli döyüş maşını ABŞ-ın General Dynamics Land Sistems və Kanadanın  General Motors Defence şirkətləri tərəfindən Kanadanın LAV III Kodiak zirehli transportyorunun bazasında hazırlanıb. Öz növbəsində “kanadalı” İsveçrəinin Piranha III zirehli maşınının törəməsidir. Stryker döyüş maşınları 2000-ci illərin əvvəllərində ABŞ ordusunda yaradılmış mexaniki briqadaların təchizatı üçün nəzərdə tutulmuşdu.

Rusiyadan İtaliyaya COVID-19 virusu ilə mübarizə üçün göndərilən tibbi ləvazimatlarla dolu avtomobil
© Photo : Ministry of Defence of the Russian Federation

Stryker-lər 2015-ci ilədək yalnız 12,7 mm-lik pulemyotlarla silahlanmışdılar. Yalnız bu yaxınlarda (Avropada) 30 mm-lik topla silahlandılar.

Stryker-in əsasında Kanadanın LAV-III zirehli maşını durur. Nəticədə zəif manevr və keçmə qabiliyyəti olan ağır maşın alınıb. O, Rusiyanın BTR-80- i ilə rəqabət apara bilər, lakin döyüşdə BTR-82А ilə rastlaşan M1126 Stryker-in artıq uğur qazanmaq şansı yoxdur. Rus maşınının iki kilometrdəki hədəfi vuran 30 mm-lik topu rəqibi yüz faiz məhv edəcək.

“Bumeranq”ın idarə olunan silahları tamamilə yeni texnoloji səviyyə deməkdir. Daha öncə biz variantları ətraflı nəzərdən keçirmişik. Lakin daha bir misal çəkək: Yarımavtomat idarəetmə sisteminə malik “Kornet” TƏİR özü hədəfi izləyə və məhv edə bilir. Həmçinin onun optik lokatorları hətta maskalanmış hədəfləri aşkar edə bilir.

Obyektivlik xatirinə Qərbi Avropadan olan nümunəyə baxaq. Müasir və dünyada kifayət qədər populyar olan Skandinaviya zirehli maşını Patria AMV (armored modular vehicle) 2004-cü ildən etibarən istehsal olunur (təxminən iki min maşın səkkiz ölkənin ordusundadır). Patria-nın əsas maşınları: zirehli transportyorlar, təkərli PDM-lər, tibbi və təmir-təxliyə maşınları, özüyeriyən tank əleyhinə komplekslər və minomyotlar. Yaxından nəzər salanda Skandinaviya maşını “Bumeranq”a mühərrik gücünə (540 at gücü), müdafiə qabiliyyətinə və silahlanmasına görə xeyli uduzur. Patria üçün variantlar çox deyil: 30 mm-lik Mk-44 Bushmaster II topu 7,62 mm-lik UKM pulemyotu ilə birgə, tank əleyhinə silahın (Patria AMV PDM) və ya Browning /12,7 mm (Patria AMV ZTR) pulemyotunun quraşdırılması mümkündür. Qeyd edim ki, hamısını birdən olmaz, seçmək lazımdır.

Hətta bütün keyfiyyətlərinə görə daha güclü olan “Bumeranq”ın dönmə radiusu belə Patria və digər modul Avropa analoqlarından iki dəfə azdır. Çübki rusiyalı konstruktorlar idarəolunan təkərlərin dönməsinin kombinə edilmiş üsulunu tətbiq ediblər. Texnoloji üstünlük o qədər aşkardır ki, “Rosoboroneksport”un daha əvvəl dediyimiz milyard dolları (dünya bazarında) birinci mərhələ üçün nəzərdə tutulmuş proqram kimi görünür, maşın mütləq böyük uğur qazanacaq. Rusiyalı silah istehsalçıları yazxın vaxtlaradək yalnız tırtıllı döyüş zirehli texnikası sahəsində qayda yaradan sayılırdılar. Bu gün gözlərimizin önündə “Bumeranq” təkərli zirehli transportyoru inamla irəli çıxır.

211
ABŞ-da etirazlar

İrqçilər yaddan çıxdı. Amerikadakı etirazlar necə soyğunlara çevrildi

23
(Yenilənib 19:11 04.06.2020)
Amerika cəmiyyəti onsuz da çox parçalanıb. Etirazlar sadəcə ziddiyyətlərin dərinliyini vurğulayır. Sadə insanlar həm polis özbaşınalığına, həm də soyğunçuluğa etiraz edir, demokratlar və respublikaçılar isə hələ də razılığa gələ bilmirlər

BAKI, 4 iyun — Sputnik, Sofia Melniçuk. Minneapolis şəhərində qaradərili sakin Corc Floydun polis tərəfindən həbs edilərkən ölməsi nəticəsində başlamış kütləvi iğtişaşlar, talanlar və yanğınlar səngimir. Ştatların yarısında komendant saatı tətbiq olunub, lakin yerli hakimiyyət orqanları praktiki olaraq heç nə etmir. Polis qüvvələri artıq kifayət etmir, Prezident Donald Tramp isə vandalizmə və soyğunçuluğa son qoymaq üçün müntəzəm ordudan istifadə etmək niyyətindədir. Bu addım prezident üçün nə qədər təhlükəlidir?

Yenə qanun və yenə qayda

Amerikalılar Donald Trampın xalqa müraciətini gözləyirdilər. Amma prezident tərəddüd edirdi və müraciətini yalnız iyunun 2-də — iğtişaşçıların Vaşinqtonda artıq vitrinləri qırdığı vaxt etdi.

"Biz Corc Floydun ölümü ilə sarsıldıq. Lakin qəzəbli kütləyə dinc etirazı boğmağa imkan verə bilmərik. Əsas zərər çəkənlər qanuna tabe olan vətəndaşlar və əhalinin yoxsul təbəqələridir. Və mən onları qorumaq üçün mübarizə aparacağam", - o, müraciətində deyib.

"Mən qanun və qaydanın prezidentiyəm", - Tramp vurğulayıb. Demək lazımdır ki, bu şüar Amerikaya çox yaxşı tanışdır.

1968-ci ildə də ölkə prezident seçkilərinə hazırlaşırdı: bu zaman Vyetnamda müharibəyə qarşı kütləvi nümayişlər, qadınlara və irqi azlıqlara dəstək aksiyaları baş verirdi. Qaradərililərin hüquqları uğrunda mübarizə aparan məşhur Martin Lüter Kinqin, daha sonra isə böyük ümidlər bəslənən senator Robert Kennedinin qətlə yetirilməsindən sonra Riçard Nikson "qanun və qayda" şüarı altında seçkilərə qoşuldu.

"Bütün problemin həqiqətən də qaradərililərdə olduğunu qəbul etməlisiniz", - həmin vaxt Ağ Ev administrasiyasının rəhbəri Harri Holdeman bildirirdi. O vaxtdan bəri qaradərili amerikalılar "qanun və qayda" şüarını polis özbaşınalığı ilə assosiasiya edirlər.

Dinc etirazda dinclikdən əlamət qalmadı

Tramp hazırkı qırğınları daxili terrorizm adlandırır. Xalqa müraciətində prezident kiçik biznes sahiblərinin xəyallarının üsyançıların əlində dağıdıldığını qeyd edib.

İnternetdə küçə soyğunçuluğunun videogörüntüləri çoxdur. Soyğunçular vitrinləri qırır, malları çıxarır, divarları, pəncərələri və qapıları yazırlar. Məsələn, Santa-Monikada "Vans" idman geyim mağazasından, demək olar ki, hər şeyi oğurlayıblar. "Fox 11" telekanalının jurnalistləri yoldan keçənlərdən əllərindəki ayaqqabı qutularını haradan götürdüklərini soruşanda onlar cavabdan sakitcə uzaqlaşıblar. Yaxında isə heç bir polis olmayıb.

Bu, bütün ölkədə baş verir. Hakimiyyətin vandalizmə son qoymaq çağırışları isə boşa gedir. Mülkiyyəti dinc etirazçılar və biznes sahibləri özləri qoruyurlar.

Məsələn, Santa-Monikada əlində "zorakılığı dayandırın" plakatı ilə bir qız mağazalardan birinin qapısına çıxıb. Onu itələməyə çalışıblar, hətta onun üstünə tüstü qumbarası da atıblar, amma qız qorxmayıb. Tezliklə qaradərili sakin əlində "biz etiraz edirik, qarətçilik etmirik" plakatı ilə ona qoşulub. Bu gənclər dinc mitinqçiləri nüfuzdan salan soyğunçulara mane olmaq üçün xüsusi olaraq şəhərin mərkəzinə gəliblər.

San-Dieqodakı hadisə isə rus mafiyası haqqında zarafatları xatırladıb. Keçmiş SSRİ respublikalarından gəlmələr San-Dieqoda "Pushkin" restoranını müdafiə ediblər. Məkanın sahibi Ayk Qazaryan RİA Novosti-nin müxbirinə etiraf edib: tez başa düşüb ki, özü hərəkət etməlidir.

"Mənim kimi respublikaçı düşüncəsinin tərəfdarı olan çox sayda dostum var (etirazçılardan fərqli olaraq - red.). Bazar günü başa düşəndə ki, xoşagəlməz hallar mümkündür, hamını çağırdım — yarım saatdan sonra onlar restoranın yanında idilər. Tapança və tüfənglə 12 nəfər. Silah qanunidir, biz ondan istifadə etmək təlimini almışıq. Əlbəttə ki, öz yerimizdə özünümüdafiə üçün bizim ondan istifadə etməyə haqqımız var", - Qazaryan bildirib.

Onlar yalnız "Pushkin"i deyil, həm də bir sıra qonşu müəssisələri, o cümlədən İraqdan olan yaşlı kişiyə məxsus alkomarketi də xilas ediblər.

Nyu-Yorkdakı Bruklində isə polis fəaliyyət göstərmədiyinə görə şəhər sakinləri asayişi qorumaq üçün patrullarda birləşirlər.

"Biz yalnız müdafiə üçün buradayıq. Biz irqçiliklə mübarizəyə və etiraz hüququna hörmət edirik. Amma ailələrimizlə yaşadığımız yeri dağıtmağa heç kimin haqqı yoxdur. Nyu-York merinə bizi müdafiə etmədiyinə görə ayıb olsun", - patrulun təşkilatçıları Ayzek Boltyanski və Devid Brodski deyiblər.

Qəzəb hüququ

Yerli hakimiyyətin fəaliyyətsizliyindən çoxları narazıdır. Nyu-York meri Bill de Blazio soyğunlara göz yummaqda ittiham olunur. Bu yaxınlarda onun qızı küçə toqquşmaları zamanı həbs edilib. Ştatın qubernatoru Endryu Kuomonu da qınayırlar, hərçənd bu yaxınlaradək onu koronavirus epidemiyasına qarşı mübarizənin qəhrəmanı kimi qəbul edirdilər.

Bazar ertəsi günü de Blazio hərbçiləri cəlb etməyin təhlükəli olduğunu, bunun yalnız vəziyyəti pisləşdirəcəyini deyib. "Silahlı qüvvələr yaşayış məntəqələrinə daxil olanda yaxşı heç nə baş vermir", - o, əmindir. Buna baxmayaraq, küçələrdə polislərin sayı iki dəfə artırılıb - dörd mindən səkkiz minə qədər. Şəhərdə komendant saatı elan edilib.

Digər regionların rəhbərləri də (əsasən demokratlar) Milli qvardiyanı işə salmağa tələsmirlər. De Blazionun arqumentlərini Oreqon qubernatoru Keyt Braun, İllinoys qubernatoru Cey Robert Pritsker, Nevada qubernatoru Stiv Sisolak və Miçiqan qubernatoru Qretçen Uitmer də təkrarlayırlar. Vaşinqton ştatının başçısı Cey İnsli hərbi birləşmələri hazır vəziyyətə gətirib, lakin onları şəhərlərə hələ ki, salmayıb.

Lakin Tramp özü hərbçiləri küçələrə çıxaracağını deyib. Prezident baş komandan olsa da ştatlar ərazisində federal silahlı qüvvələrdən öz istəyinə uyğun istifadə edə bilməz. Lakin o, 1807-ci ilin üsyan haqqında qanunu tətbiq etsə, Milli Qvradiya onun fərmanı ilə qubernatorlara baş qoşmadan hərəkət edəcək. Sonuncu dəfə 1992-ci ildə ata Corc Buş Los-Ancelesdə etirazlar zamanı belə edib. Həmin etirazlar dörd ağdərili polisin qaradərilini döyməsinə görə başlamışdı.

Politoloq-amerikanist Dmitri Drobnitski hesab edir ki, qubernatorların etirazçılarla münasibətləri gərginləşdirmək istəməməsi siyasi xarakter daşıyır. "Demokratların əsas vəzifəsi Trampa ikinci müddətə yenidən seçilməyə imkan verməməkdir. Etiraz olmadığı müddətcə insanları karantində saxlamaq mümkün idi. İndi isə onlara qəzəb hüququ verilib. Trampı pis görünməyə məcbur etmək lazımdır, çünki demokratların ritorikasına görə, o, irqçidir və cəmiyyətdə nifrət ab-havasını yaradıb", - o deyir.

"Əgər iğtişaşlardan sonra prezident Milli Qvardiyanın köməyi ilə idarəetməni ələ keçirsə, o, siyasi xal qazanacaq və onda demokratların nə dediyinin əhəmiyyəti olmayacaq. "Tramp, gəl və qayda-qanunu bərpa et". Tərəddüd edən ştatlar kimə səs vermək lazım olduğunu biləcək", - ekspert qeyd edir.

O vurğulayır ki, ölkədə irqi ayrı-seçkiliklə bağlı vəziyyət həqiqətən də dəhşətlidir. Və etirazlardan danışarkən bunu unutmaq olmaz.

"Demokratlar nəinki Trampın səmərəsizliyini nümayiş etdirmək, həm də azlıqlardan olan seçiciləri qorxutmamağa çalışırlar", - Ali İqtisad Məktəbinin Avropa və Beynəlxalq Kompleks Tədqiqatlar Mərkəzinin direktor müavini Dmitri Suslov qeyd edir.

"Onlar ağdərili olmayan əhali arasında dəstəyi itirməkdən çox qorxurlar. Seçkidə Co Baydenin əsas dayaqlarından biri məhz afroamerikalılardır", — ekspert bildirir.

Həmsöhbət əlavə edir: "Demokratlar Trampı nüfuzdan salmağa çalışaraq mülayim və tərəddüdlü elektoratı qorxuda bilərlər. Tramp isə sərt tədbirlərə əl atır ki, bu da zorakılığın və ölümlərin daha da artmasına səbəb ola bilər".

Amerika cəmiyyəti onsuz da çox parçalanıb. Etirazlar sadəcə ziddiyyətlərin dərinliyini vurğulayır. Sadə insanlar həm polis özbaşınalığına, həm də soyğunçuluğa etiraz edir, demokratlar və respublikaçılar isə hələ də razılığa gələ bilmirlər.

Üsyan haqqında qanunun ata Corc Buşun siyasi karyerasında hansı rolu oynadığını demək çətindir. Lakin 1992-ci ildə keçirilən seçkidə o uduzdu. Tramp isə açıq-aydın sərtliyə üstünlük verir. Bunun nə ilə nəticələnəcəyini yaxın gələcək göstərəcək.

23
Əlaqədar
"O bizim tariximizdə ən böyük təhdiddir" – Trampı sərt tənqid etdilər
Avropa İttifaqı ABŞ-da keçirilən etirazları dəstəklədi
"Yenə ruslar". Amerikadakı iğtişaşlarda Moskvanı günahlandırmaq kimə lazımdır
ABŞ demokratiyası rasizmə qalib gələ biləcəkmi – politoloq şərhi
Özlərinə qənim kəsilənlər - Rusiya və Çinin ABŞ-a edə bilmədiklərini Donald Tramp edir
ABŞ-da etirazlar

Amerika seçim qarşısında: irqçilik ya anarxiya

24
(Yenilənib 23:56 03.06.2020)
Corc Floydun həlak olması üzündən etirazlar ştatların əksəriyyətini bürüyüb, lakin qırğınlar, zorakılıqlar və qarətlər əsasən demokratların dominant olduğu ştatlarda baş verir. Bu, Trampın qələbəyə kiçik də olsun şansının olmadığı regionlardır.

BAKI, 3 iyun — Sputnik, İrina Alksnis. Heç bir şübhə yox idi ki, Corc Floydun ölməsi və iğtişaşlara çevrilən etirazlar ABŞ-da seçkiqabağı kampaniyada fəal şəkildə istifadə olunacaq.

Güman edilirdi ki, əsas zərbə Trampa vurulacaq və məhz o növbəti dəfə afroamerikalını öldürmüş ağdərili polislərin irqçiliyinə və qəddarlığına görə əleyhdarları tərəfindən təqsirkar bilinəcək. Amma hadisələr inkişaf etdikcə aydın olur ki, reallıq yenidən demokratlara sürpriz edə bilər.

Amerika lider əməlli — çox gözəl təşkil edilmiş — tamaşa qurdu. O, sərt nitqlə çıxış edərək a) iğtişaşların iştirakçılarını "üsyançı" adlandırdı, b) bir sıra ştatların hökumətlərini dinc vətəndaşları cinayətkarlardan müdafiə edə bilməməkdə ittiham etdi və c) "dağıntılara və yanğınlara son qoymaq" üçün ordu da daxil olmaqla, bütün federal resursları səfərbər etməyi vəd etdi.

Daha sonra Donald Tramp iqamətgahından çıxıb və bir gün əvvəl radikalların yandırdığı Müqəddəs Con kilsəsi istiqamətində meydan boyunca hərəkət etdi. Orada o, İncili yuxarı qaldıraraq bəyan etdi ki, "ABŞ dünyanın ən böyük ölkəsidir". O, həmçinin dövlətin təhlükəsizliyini təmin edəcəyinə də söz verdi.

Prezidentin "perfomans"ına reaksiya ildırımsürətli olub. Konqresdə demokratların liderləri birgə bəyanat verərək Trampın hərəkətlərini "qorxaq, səmərəsiz və təhlükəli" xarakterizə ediblər. Demokratlar partiyasını təmsil edən bir neçə ştatın rəhbəri, o cümlədən Nyu York və Oreqonun qubernatorları da eyni dərəcədə kəskin çıxış ediblər. Vaşinqtonun meri Muriel Bauzer isə Lafayet meydanında "silahsız etirazçıların" dağıdılmasını biabırçılıq adlandırıb və federal (yerli yox!) polisin komendant saatından 25 dəqiqə əvvəl Ağ Evin qarşısında etirazçıları dağıtmağa başladığını vurğulayıb. Bundan sonra mer duyğulu şəkildə əlavə edib: "Vaşinqton sakinləri, evə gedin. Təhlükəsizlikdə olun".

Bir tərəfdən aydındır ki, yerli və regional hakimiyyət orqanları tərəfindən görülən tədbirlər əksər hallarda bu biabırçılığın dayandırılması üçün kifayət etmir. Kütləvi informasiya vasitələrində polisin məhəllələrin darmadağın edilməsini və mağazaların talan olunmasını sadəcə seyr etdiyinə dair sübutlar doludur. Digər tərəfdən, prezident getdikcə daha da çox təhdidlər edir və vədlər verir, amma mahiyyətcə hələlik vəziyyətin sabitləşməsi üçün heç nə etmir.

Problemin kökü həm Amerikanın dövlət sisteminin xüsusiyyətində, həm də ölkədəki hazırkı siyasi qarşıdurmanın sərtliyindədir.

ABŞ-da federal mərkəzlə ştatlar arasında səlahiyyətlərin bölünməsi sistemi kifayət qədər mürəkkəbdir, lakin ümumilikdə, regional hakimiyyətlər öz ərazilərində baş verənlərə görə tam məsuliyyət daşıyır. Bu, hüquq-mühafizə sahəsinə də aiddir və bunun sayəsində Birləşmiş Ştatlarda güc qurumlarının strukturu yetərincə dolaşıqdır.

Üstəlik nəzərə almaq lazımdır ki, Amerika üçün iğtişaşlarda, ilk növbədə məhz irqi zəmində baş verən iğtişaşlarda xüsusi heç bir şey yoxdur. Onlar müntəzəm baş verirlər. 1992-ci ildə Los Ancelesdə baş vermiş üsyan ən məşhurudur. 2014-cü ilin Ferqüson iğtişaşlarını da çoxları yaxşı xatırlayır.

Federal hökumət yalnız ştat hakimiyyətlərinin xahişi ilə müdaxilə edir. Prezident özü də güc tətbiq etmək səlahiyyətinə malikdir, lakin bu halda bütün məsuliyyət məhz onun üzərinə düşür.

Burada isə ən maraqlısı odur ki, Corc Floydun həlak olması üzündən etirazlar ştatların əksəriyyətini (45-50 arası) bürüyüb, lakin qırğınlar, zorakılıqlar və qarətlər əsasən demokratların dominant olduğu ştatlarda baş verir. Bu, Trampın qələbəyə kiçik də olsun şansının olmadığı regionlardır.

Ən parlaq nümunə Nyu-Yorkdur. Çoxmillətli, tolerant və liberal şəhər iğtişaşlara davam edir, şəhər və ştat rəhbərliyi isə aydın olmayan bəyanatlar verir. Nyu-York ştatının qubernatoru Endryu Kuomo bildirib ki, cinayətlər, əlbəttə, yolverilməzdir, amma qarətçilər "nümayişçilərlə qarışıb". Görünür, onun fikrincə, bu, heç nə etməmək üçün kifayət qədər əsasdır.

Demokrat qubernatorların sərt tədbirlər görməyə hazır olmaması asanlıqla başa düşüləndir: onlar elektorata arxalanır, elektoratın əhəmiyyətli bir hissəsi isə hətta talançılara qarşı güc tətbiq edilməsini çox mənfi qəbul edir. Bundan başqa, Demokratlar partiyası Trampla mübarizəsində "ayrıseçkiliyə məruz qalan azlıqlar"a mənsub cinayətkarlara qarşı dözümlü yanaşmanın liberal tendensiyasını öz əlləri ilə gücləndirib.

Amerikada vətəndaş-siyasi qarşıdurmasının tərəflərindən hər biri öz sözünü deyib. Demokratlar ümid edirlər ki, iğtişaşlar özü-özlüyündə tədricən tükənəcək və ağdərili mühafizəkarların irqçiliyi ilə mübarizə gündəminə maksimum diqqət yetirmək mümkün olacaq.

Prezident isə açıq şəkildə hesab edir ki, respublikaçı qubernatorlar iğtişaşların yayılmasına imkan vermədən, daha tez bir zamanda qayda-qanun yaradacaqlar. Zərər çəkmiş şəhərlərin kadrları və demokrat siyasətçilərin vəziyyətin öhdəsindən gələ bilməməsi respublikaçı ştatlarının konsolidasiyasını gücləndirməklə yanaşı, həm də digər regionları Trampa tərəf çəkəcək.

Amma maraqlıdır ki, heç kim iki problemi həll etməyin vacibliyi məsələsini qaldırmağa çalışmır: nə hüquq mühafizə sisteminin zorakılığı tətbiq etməyə meyli kimi təzahür edən sistemli irqçiliyi, nə də iğtişaşların qarşısını qətiyyətlə almaq lazım olduğunu (nə qədər nəcib şüarlarla ört-basdır edilsələr də).

Görünür, bu, bir çox onilliklər əvvəlki kimi, Amerika üçün çox çətin məsələ olaraq qalır.

24
Bakının mərkəzində polis əməkdaşı, arxiv şəkli

Həftəsonu məhdudiyyətləri pozanlar həbs edilə bilər

0
Bu qadağalar Bakı, Sumqayıt, Gəncə, Lənkəran şəhərləri, həmçinin Abşeron rayonunun sakinlərinə aiddir.

BAKI, 5 iyun — Sputnik. "Məhdudlaşdırmaya məhəl qoymayaraq, şənbə və bazar günü evdən çıxanlar cərimələnə, hətta həbs edilə bilərlər".

Sputnik Azərbaycan xəbər verir ki, bu barədə Baş Dövlət Yol Polisi İdarəsinin (BDYPİ) İctimaiyyətlə əlaqələr şöbəsinin rəisi Kamran Əliyev bildirib.

Onun sözlərinə görə, Nazirlər Kabinetinin 4 iyun tarixli 191 nömrəli qərarına əsasən, bütün növ avtomobillərdən və ictimai nəqliyyat vasitələrindən, yəni fərdi avtomobillərlə yanaşı avtobus və taksilərdən də istifadəyə icazə verilməyəcək.

Bu qadağalar Bakı, Sumqayıt, Gəncə, Lənkəran şəhərləri və Abşeron rayon sakinlərinə aiddir.

K.Əliyev qeyd edib ki, müəyyən icazə olan şəxslər istisna olmaqla iyun ayının 5-dən 6-na keçən gecə saat 00:00-dan iyunun 8-i saat 06:00-dək kimsə yaşadığı evdən, mənzildən çıxarsa, bu qanun pozuntusu kimi qiymətləndiriləcək və İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 211.1-ci maddəsi ilə məsuliyyətə cəlb ediləcəklər.

Qeyd edək ki, İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 211.1-ci maddəsinin əsasən epidemiya əleyhinə rejimin, sanitariya-gigiyena və karantin rejimlərinin pozulmasına görə fiziki şəxslər 100 manatdan 200 manatadək, vəzifəli şəxslər 1500 manatdan 2000 manatadək, hüquqi şəxslər isə 2000 manatdan 5000 manatadək məbləğdə cərimə oluna, yaxud işin hallarına görə, xətanı törədənin şəxsiyyəti nəzərə alınmaqla, fiziki və vəzifəli şəxslərə bir ayadək müddətə inzibati həbs cəzası tətbiq oluna bilər.

0