Bumeranq zirehli transportyoru

“Bumeranq”ın ixrac potensialı $ 1 mlrd: Rusiya platforması ilə unikaldır

220
(Yenilənib 16:31 26.04.2020)
“Bumeranq” zirehli transportyorlarının unikal texnologiyası və döyüş imkanları Rusiyanın və onun müttəfiqlərinin müdafiə qabiliyyətini artıracaq, rus silahının müasir hərbi münaqişələrdə və beynəlxalq arenada üstünlüyünü təsdiq edəcək.

BAKI, 25 aprel - Sputnik. Aleksandr Xrolenko, hərbi icmalçı. “Rosoboroneksport” şirkəti aprelin 23-də ən yeni vahid “Bumeranq” döyüş platformasının xarici bazara çıxarılmasının başlandığını bildirib. Müəssisənin baş direktoru Aleksandr Mixeyevin sözlərinə görə, perspektivdə ixracın mümkün həcmi 1 milyard dollardır. Belə qiymətləndirmə üçün etibarlı texnoloji və marketinq əsasları var (yüksək keyfiyyət və yaxşı qiymət). Maşına Afrika, Yaxın Şərq, cənub-şərqi Asiya və MDB ölkələri maraq göstərirlər.

“Bumeranq” Rusiya Müdafiə Nazirliyinin sifarişi ilə hazırlanıb, ona görə də döyüş və ixrac imkanları nümunəsidir, döyüş əməliyyatlarının müasir və perspektivdəki şərtlərinə uyğun gəlir. Vacib tələblər də nəzərə alınıb – məsafədən idarəolunma, sistemin robotlaşdırılması. Maşın bir çox inqilabi mühəndis ideyalarını özündə birləşdirib.

“Bumeranq”ın döyüş üstünlüyünün alətləri və texnologiyası: güclü silahlanmanın çevik konfiqurasiyası, silah stabilizatoru ilə atəşin rəqəmsal idarə olunması sistemi, şüa uzaqlıq ölçəni və ballistik hesablayıcı ilə çoxkanallı optik-elektron hədəfəalma kompleksi. Maşın atıcı silahdan, mina-partlayıcı qurğulardan və artilleriya mərmilərinin qəlpələrindən çoxsəviyyəli müdafiəyə malikdir: müasir çox qatlı zireh, dinamik və aktiv müdafiə sistemi, tüstü qatının yaradılması. Mina partlayışı zamanı heyət (üç nəfər) və desant (8 nəfərədək döyüşçü) salamat qalacaqlar. “Bumeranq”ın döyüş meydanında yüksək salamat qalma faizini həmçinin radioidarəolunan partlayıcı qurğuların bloklayıcıları, rəngi deformasiyaya uğradan korpusun xüsusi forması, kütləvi qırğın silahından müdafiə sistemləri təmin edir.

“Bumeranq”ın modul platforması dinc və müharibə dövründə müxtəlif silahlı, ləvazimatlı və ixtisaslı, təbii fəlakətlər halında, terror qruplaşmalarına qarşı və cəbhə xətti üçün güclü zirehli transportyorlar xəttini yaratmağa imkan verir.

Döyüş xüsusiyyətləri

“Bumeranq” ilk dəfə geniş ictimaiyyətə 2015-ci ildə Moskvadakı Qələbə paradında nümayiş etdirilib. Döyüş xüsusiyyətlərinə və həll olunan vəzifələrin spektrinə görə maşın bir çox xarici analoqlarından üstündür. Yaxın gələcəkdə “Armata” tankı və PDM T-15-lə (tırtıllı platformada) bir yerdə “Bumeranq” Rusiya Quru qoşunlarının əsas gücünə çevriləcək.

Funksional təyinatından asılı olaraq universal platformaya döyüş modulları – insan olan və ya məsafədən idarə olunan silah sistemləri bərkidilir. “Bumeranq”lar 30 (vəy 57) mm-lik avtomat toplarla və ya qoşalaşmış 7,62 mm-lik pulemyotla, 30 mm-lik avtomat qumbaraatanla və 12,7 mm-lik “Kord” pulemyotu ilə, 2 TƏRK-lə ( “Kornet” tank əleyhinə kompleksinin vurma məsafəsi 10 km-dək olan 4 raketi) təchiz olunur. Möhkəmlilik, güc ehtiyatı və şassinin quruluşu daha güclü topların, zenit raket komplekslərinin qurulmasına imkan verir.

Hər havaya uyğun silah sistemləri heyətə gecə və gündüz, yerindən, hərəkət edərək, üzərək rəqibin canlı qüvvəsini və atəş nöqtələrini, zirehli və zirehsiz hədəfləri effektiv surətdə vurmağa imkan verir. Bura aşağı sürətli hava (“Bumeranq” hətta zərbə helikopterləri ilə döyüşməyə qadirdir) hədəfləri də daxildir. Rəqəmsal idarəetmə, naviqasiya və kəşfiyyat qurğuları maşının vahid taktiki səviyyəli idarəetmə sisteminə etməyə imkan verir.

Zirehli transportyorun atəş xəttində əsas vəzifələrindən biri bütün imkanlarla hərbçilərin salamat qalmasını təmin etməkdir. Ona görə də döyüş komplekti və silahlar heyət və desantdan təcrid edilib. Yuxarı yarımsferə daxil edilmiş aktiv müdafiə maşını yüksək dəqiq tank əleyhinə raket və mərmilərdən qoruyur. Həmçinin yüksək manevr qabiliyyəti, sürət və modul-birləşdirici sxemin özü də qoruyur: idarəetmə bölməsi irəlidə soldadır, mühərrik-transmissiya bölməsi irəlidə sağdadır, döyüş bölməsi ortadadır, desant bölməsi isə arxadadır.

Qənaətcil 750 güclük dizel mühərriki 20 tonluq maşına şosedə 100 km/saat, kələ-kötür yerdə isə 50 km/saatadaək sürətlə getməyə, yüksək manevr qabiliyyətinə (bütün 8 təkər maşını çəkə bilir) imkan verir, gediş ehtiyatı isə 800 km-dir. Müqayisə üçün, ZTR-82А şosedə və kələ-kötür yerlərdə müvafiq olaraq 80 və 40 km/saat sürətlə gedir.

Döyüş maşınının amfibiya xüsusiyyətləri üç baladək dalğalanmada suda 10 km/saat sürətlə və 12 saatlıq gediş ehtiyatı ilə su maneələrini keçməyə imkan verir. “Bumeranq”ın təkər bazası yüksək təmirlərarası resursa malikdir və cüzi istismar xərclərindən xəbər verir (tırtıllı texnika istismarda bahadır). Təbii ki, bu qədər universal və güclü platforma müxtəlif təyinatla uğurla istifadə olunacaq (kəşfiyyat maşını kimi, radioelektron mübarizə sistemlərinin daşıyıcısı kimi, tibb xidməti maşını kimi və s).

Rəqiblər geri qalırlar

Müasir beynəlxalq silah bazarında zirehli transportyor çoxdur: ABŞ-ın Stryker, Kanadanın LAV, İsveçrənin Piranha, Fransanın VBCI, alman-holland Boxer, Avstriyanın Pandur, Türkiyənin Pars və s. Orada hər il milyardlarla dollar “fırlanır”. Rusiya əvvəllər də yeni döyüş maşınlarının tədarükündə reytinqdə birinci olub. Misal üçün, 2010-2017-ci illərdə 1,483 mlrd. dollarlıq 1206 maşın satılıb, ixracın əsasını PDM-3 və ZTR-80А təşkil ediblər. “Bumeranq” Rusiya müdafiə sənayesinin mövqelərini möhkəmləndirəcək. 

Misal üçün, ABŞ-ın Stryker növündən olan analoqları silahlanma və mühərrikin gücünə görə (cəmi 350 at gücü) geri qalırlar. Stryker zirehli döyüş maşını ABŞ-ın General Dynamics Land Sistems və Kanadanın  General Motors Defence şirkətləri tərəfindən Kanadanın LAV III Kodiak zirehli transportyorunun bazasında hazırlanıb. Öz növbəsində “kanadalı” İsveçrəinin Piranha III zirehli maşınının törəməsidir. Stryker döyüş maşınları 2000-ci illərin əvvəllərində ABŞ ordusunda yaradılmış mexaniki briqadaların təchizatı üçün nəzərdə tutulmuşdu.

Rusiyadan İtaliyaya COVID-19 virusu ilə mübarizə üçün göndərilən tibbi ləvazimatlarla dolu avtomobil
© Photo : Ministry of Defence of the Russian Federation

Stryker-lər 2015-ci ilədək yalnız 12,7 mm-lik pulemyotlarla silahlanmışdılar. Yalnız bu yaxınlarda (Avropada) 30 mm-lik topla silahlandılar.

Stryker-in əsasında Kanadanın LAV-III zirehli maşını durur. Nəticədə zəif manevr və keçmə qabiliyyəti olan ağır maşın alınıb. O, Rusiyanın BTR-80- i ilə rəqabət apara bilər, lakin döyüşdə BTR-82А ilə rastlaşan M1126 Stryker-in artıq uğur qazanmaq şansı yoxdur. Rus maşınının iki kilometrdəki hədəfi vuran 30 mm-lik topu rəqibi yüz faiz məhv edəcək.

“Bumeranq”ın idarə olunan silahları tamamilə yeni texnoloji səviyyə deməkdir. Daha öncə biz variantları ətraflı nəzərdən keçirmişik. Lakin daha bir misal çəkək: Yarımavtomat idarəetmə sisteminə malik “Kornet” TƏİR özü hədəfi izləyə və məhv edə bilir. Həmçinin onun optik lokatorları hətta maskalanmış hədəfləri aşkar edə bilir.

Obyektivlik xatirinə Qərbi Avropadan olan nümunəyə baxaq. Müasir və dünyada kifayət qədər populyar olan Skandinaviya zirehli maşını Patria AMV (armored modular vehicle) 2004-cü ildən etibarən istehsal olunur (təxminən iki min maşın səkkiz ölkənin ordusundadır). Patria-nın əsas maşınları: zirehli transportyorlar, təkərli PDM-lər, tibbi və təmir-təxliyə maşınları, özüyeriyən tank əleyhinə komplekslər və minomyotlar. Yaxından nəzər salanda Skandinaviya maşını “Bumeranq”a mühərrik gücünə (540 at gücü), müdafiə qabiliyyətinə və silahlanmasına görə xeyli uduzur. Patria üçün variantlar çox deyil: 30 mm-lik Mk-44 Bushmaster II topu 7,62 mm-lik UKM pulemyotu ilə birgə, tank əleyhinə silahın (Patria AMV PDM) və ya Browning /12,7 mm (Patria AMV ZTR) pulemyotunun quraşdırılması mümkündür. Qeyd edim ki, hamısını birdən olmaz, seçmək lazımdır.

Hətta bütün keyfiyyətlərinə görə daha güclü olan “Bumeranq”ın dönmə radiusu belə Patria və digər modul Avropa analoqlarından iki dəfə azdır. Çübki rusiyalı konstruktorlar idarəolunan təkərlərin dönməsinin kombinə edilmiş üsulunu tətbiq ediblər. Texnoloji üstünlük o qədər aşkardır ki, “Rosoboroneksport”un daha əvvəl dediyimiz milyard dolları (dünya bazarında) birinci mərhələ üçün nəzərdə tutulmuş proqram kimi görünür, maşın mütləq böyük uğur qazanacaq. Rusiyalı silah istehsalçıları yazxın vaxtlaradək yalnız tırtıllı döyüş zirehli texnikası sahəsində qayda yaradan sayılırdılar. Bu gün gözlərimizin önündə “Bumeranq” təkərli zirehli transportyoru inamla irəli çıxır.

220
Qarabağda zərərsizləşdirilmiş minalar, arxiv şəkli

Dağlıq Qarabağın minalardan təmizlənməsinin perspektivləri

71
(Yenilənib 08:23 26.11.2020)
Qarabağın işğaldan azad olunmuş ərazilərinin tamamilə təmizlənməsinə on ildən çox vaxt lazım gələcək.

BAKI, 25 noyabr — Sputnik, Aleksandr Xrolenko, hərbi şərhçi. Son döyüş əməliyyatları zonasının və Dağlıq Qarabağın digər torpaqlarının minalardan təmizlənməsi yüzlərlə kvadrat kilometrlik ərazidən partlayıcı maddələrin tədricən kənarlaşdırılması deməkdir ki, bu da böyük maddı vəsait (milyonlarla dollar) və onilliklər boyu ağır zəhmət tələb edir. Yalnız bundan sonra həmin torpaqlardan təsərrüfat məqsədilə istifadə etmək mümkündür.

Minalanmış sahələr, partlamamış hərbi sursatlar və əldəqayırma partlayıcı qurğular münaqişədən sonrakı istənilən ərazidə əsas problem hesab olunur. Buna ən son nümunə kimi noyabr ayının 23-də Azərbaycanın Tərtər rayonu ərazisindəki Suqovuşan kəndində baş vermiş hadisəni göstərmək olar. Keçmiş münaqişə zonasında hər gün mülki şəxsləri, hərbçiləri, sülhməramlıları, könüllüləri və xilasediciləri bu cür təhlükələr gözləyir.

Noyabrın 23-də RF Müdafiə Nazirliyinin Beynəlxalq Ərazilərinin Minalardan Təmizlənməsi Mərkəzinin 100-dən çox hərbçisi, habelə 13 hərbi və xüsusi texnika vahidi Yerevana göndərilib. Mühəndislik bölmələri noyabrın 24-də İrəvan - Gorus – Xankəndi marşrutu üzrə hərəkət ediblər. Qabaqcıl könüllülər bölməsi isə artıq noyabrın 23-dən Dağlıq Qarabağda ərazilərin, yolların və obyektlərin minalardan təmizlənməsinə başlayıb.

Prioritet vəzifə - sülhməramlıların yerləşdirmə nöqtələrinin, postlar arası hərəkət marşrutlarının və ayrı-ayrı infrastruktur obyektlərinin minalardan təmizlənmənin dərhal həyata keçirilməsidir.

Rusiyalı könüllülər yalnız bir sahədə 30-a yaxın tank əleyhinə mina zərərsizləşdiriblər. Bir qayda olaraq, aşkar edilmiş hərbi sursat xüsusi poliqonda və ya ərazidə partladılaraq məhv edilir.

Rusiya Federasiyası Silahlı Qüvvələrinin Beynəlxalq Minalardan Təmizləmə Mərkəzinin mütəxəssisləri bu çətin və gərgin işə Birləşmiş Millətlər Təşkilatının (BMT) mina əleyhinə standartlarına uyğun olaraq hazırlanıblar. Onların sərəncamında bu sahə üzrə ən son texnika – IMP-S2 mina dedektorları və "Uran-6" robot sistemləri var.

Müasir axtarış cihazları və qoruyucu vasitələr Dağlıq Qarabağdakı rus hərbi qulluqçularının, həmçinin digər hərbçilərin və mülki əhalinin sağlamlığı və həyatı üçün riskləri azaltsa da, istisna etmir.

Missiyanın çətinliyi

Müasir yerli və regional münaqişələr döyüş əməliyyatlarının daimi xarakteri, eyni zamanda, birbaşa əməliyyat zonasında və ona bitişik ərazilərdə minalanmış sahələrin, yol kənarlarına basdırılmış bombaların, mina tələlərinin və digər "sürprizlərin" geniş yayılması ilə fərqlənir. Taktiki cəhətdən təsdiqlənmiş, eşelon yerləşdirilməklə möhkəmləndirilmiş (məsələn, yüz kilometrlik cəbhə xətti boyunca) müdafiənin təşkili üçün çox sayda qoşun və resursa sahib olmayan münaqişə tərəfləri alt birlikləri və hərbi texnikanı ayrı-ayrı sahələrə cəmləşdirir və aradakı "boşluqları" da minalarla doldururlar.

Qarabağda, əsasən, keçmiş sovet istehsalı minalardan - tank əleyhinə TM-62 və piyadalar əleyhinə PMN-2-dən istifadə olunub. Bununla yanaşı, həmin partlayıcıların yerləşdirildiyi ərazilərin xəritə-sxemləri çox vaxt, necə deyərlər "diz üstündə" tərtib edilir və sonrdan tez-tez itirilir. İqlim dəyişmələrinin təsiri ilə minalar zamanla sıradan çıxır və minalanmış sahələr "yenilənir".

Çox güman ki, münaqişə tərəfləri yeni minalanmış sahələrdəki partlayıcı hərbi sürsatı heç bir problem olmadan aradan qaldıracaqlar. Lakin bölgədə münaqişə uzun illər boyunca davam etdiyindən, bütün minalanmış sahələrin dəqiq yerini heç kim bilmir. Çoxlu sayda partlamamış və ya döyüş vaxtı tərk edilmiş top mərmiləri isə ayrı bir problemdir. Qarabağ torpağında minlərlə belə partlayıcı obyekt var.

Bir qədər bundan əvvəl Azərbaycanın Ərazilərinin Minalardan Təmizlənməsi üzrə Milli Agentliyinin (ANAMA) rəhbəri Qəzənfər Əhmədov Qarabağın işğaldan azad olunmuş ərazilərinin tamamilə təmizlənməsinə on ildən çox vaxt lazım gəldiyini bildirmişdi. Abxaziya və Cənubi Osetiya ərazilərinin minalardan təmizlənməsi təcrübəsi (orada hələ görülməli çox iş var) Qarabağdakı vəziyyətin qlobal miqyasını təsdiqləyir.

Səylərin birləşdirilməsi

BMT-nin Ərazilərinin Minalardan Təmizləmə Xidməti (UNMAS) bu məqsədlə yalnız keçən il 19 ölkəyə (o cümlədən, İraq, Əfqanıstan və Suriyaya) təqribən 495 milyon dollar vəsait ayırıb. Həmin vəsaitlərin bir hissəsinin Dağlıq Qarabağ ərazisinin minalardan təmizlənməsinə yönəldilməsi mümkündür.

UNMAS-dan verilən məlumata görə, missiya dekabrın əvvəllərindən etibarən Qarabağda fəaliyyətə başlayacaq. Hər şeydən əvvəl mütəxəssislər dağlıq və meşəlik ərazilərin çətin şəraitində işin həcmini qiymətləndirəcəklər. Yəqin ki, könüllülərin birgə beynəlxalq səyləri qaçqınların münaqişədən sonra bölgəyə qayıtmasını sürətləndirəcək. BMT-nin Baş katibi Antonio Quterreşin bu məsələdə tutuduğu mövqe ümidləri bir az da artırır. O bəyan etmişdi ki, əldə olunan atəşkəs humanitar təşkilatların münaqişə nəticəsində zərər çəkmiş mülki əhali ilə təmasına imkan verəcək. Quterreş, həmçinin Dağlıq Qarabağda Rusiya ilə əməkdaşlığa və qarşılıqlı fəaliyyət göstərməyə hazır olduqlarını da bildirmişdi.

71
Teqlər:
münaqişə, Gorus, Xankəndi, RF Müdafiə Nazirliyi, partlamamış hərbi sursatlar, Dağlıq Qarabağ, minalardan təmizlənmə
Ceyhun Bayramov, arxiv şəkli

Ceyhun Bayramovdan kilsələrlə bağlı fransızlara tərs şillə

201
(Yenilənib 14:35 25.11.2020)
Azərbaycanın xarici işlər naziri deyib ki, vasitəçi olmaq üçün fundamental şərt neytrallıqdır. Təəssüf ki, Fransanın rəsmi qurumlarının son açıqlamaları birtərəfli və qərəzli idi.

BAKI, 25 noyabr — Sputnik. Azərbaycan Respublikasının xarici işlər naziri Ceyhun Bayramov Fransanın "Le Point" jurnalına müsahibə verib. Müsahibədə nazir üçtərəfli bəyanat, Rusiya sülhməramlılarının bölgədə yerləşdirilməsi, Fransanın mövqeyi, bölgədəki xristian abidələrinin taleyi, müharibədə Türkiyənin rolu, Dağlıq Qarabağda birgə yaşayışa zəmanət və digər sualları cavablandırıb.

Sputnik Azərbaycan həmin müsahibəni təqdim edir:

- Atəşkəsdən sonra Ermənistan tərəfi ilə sülh müqaviləsini bağlayacaqsınız?

- BMT Təhlükəsizlik Şurasının qərarlarına əsaslanan 9 noyabr tarixli üçtərəfli bəyanatın icrası üçün vaxt lazım olacaq. Bəyanatda yalnız atəşkəs deyil, sülhə aparan bir sıra mühüm addımların da təmin edilməsi nəzərdə tutulur. Bəyanatın əsas elementi Ermənistan silahlı qüvvələrinin işğal etdikləri üç rayondan 1 dekabr tarixinə qədər çıxarılmasıdır. Bu tələbin icrası Ermənistanın sülh prosesinə sadiqliyinin dəyərləndirilməsinə imkan yaradacaq. Onilliklər boyu davam edən müharibə vəziyyəti nəticəsində yaranmış yaraların sağalması asan olmayacaq və vaxt aparacaq. Əsas olan odur ki, bütün hərbi əməliyyatlar dayandırılsın və bölgədə sülhün bərqərar olması üçün tədbirlər görülsün. Bu münaqişəni sülh yolu ilə həll etmək istəyirik. Yalnız Təhlükəsizlik Şurasının müvafiq qətnamələrinə uyğun olaraq Azərbaycan ərazilərinin işğalına son qoymaqla və azərbaycanlı məcburi köçkünlərin öz evlərinə qayıtmasını təmin etməklə bölgədə davamlı sülh və təhlükəsizlik bərqərar oluna bilər.

- Atəşkəsin ən yaxşı təminatçısı rus hərbçiləridir?

- Sentyabrın 27-də Azərbaycanın əks-hücum əməliyyatlarına başlamasından etibarən Ermənistanla Azərbaycan arasında üç dəfə atəşkəs razılaşdırıldı və hər dəfə bu atəşkəs Ermənistan tərəfindən pozuldu. Buna görə də atəşkəsə əməl edilməsi üçün hərbi qüvvələrə ehtiyac olduğu aydın oldu. Rusiyanın sülhməramlı kontingenti suveren Azərbaycan ərazisinə Azərbaycanın dəvəti və üçtərəfli bəyanatın müddəalarına əsasən gətirildi.

Rusiya Minsk Qrupunun Cənubi Qafqazla sərhədi olan yeganə həmsədr ölkəsidir və bu səbəbdən bölgədə sülh və sabitlikdə birbaşa maraqlıdır. Həm Ermənistan, həm də Azərbaycanla münasibətləri baxımından, şübhəsiz ki, bu ölkə həm də Rusiya prezidenti tərəfindən imzalanan razılaşmanın həyata keçirilməsində həlledici rol oynaya bilər.

- Qərb ölkəsi olan iki həmsədr Fransa və ABŞ atəşkəs razılaşması ilə əlaqəli olmadığı halda Minsk Qrupu faydasız oldu?

- Minsk Qrupunun artıq faydalı olmadığını deməzdim. Fikrimizcə, effektiv olmayan məsələ tarazlı kimi nəzərdə tutulan bir yanaşma adı altında Ermənistana və Azərbaycana eyni mesajlar verməkdir. Təcavüzkar ilə təcavüz qurbanı arasında, işğalçı dövlət ilə əraziləri işğal edilmiş ölkə arasında, qaçqın və onu öz evindən qovan işğalçı arasında tarazlıq saxlamaq mümkün olmayan bir məsələdir. Beynəlxalq vasitəçilərin münaqişəyə diplomatik həll yolu tapmaq səylərinə hörmətlə yanaşırıq. Ancaq təcrübə onu göstərir ki, Azərbaycan işğal olunmuş ərazilərindən silahlı qüvvələrini çıxarmaq üçün Ermənistana təzyiq olmadığı təqdirdə, bu ölkə beynəlxalq ictimaiyyətin tələblərini yerinə yetirməyə hazır olmayacaq.

- Sizin fikrinizcə, münaqişə zamanı Fransa bitərəf qaldı?

- Vasitəçi olmaq üçün fundamental şərt neytrallıqdır. Təəssüf ki, Fransanın rəsmi qurumlarının son açıqlamaları birtərəfli və qərəzli idi. Fransada erməni diasporunun mövcudluğunun nəzərə alınacaq vacib bir amil olduğunu anlaya bilərik, amma bir dövlətin rəsmi mövqeyinin müəyyən edilməsi məsələsinə gəldikdə, bu mövqe beynəlxalq hüququn norma və prinsipləri, habelə dövlət məsuliyyətindən irəli gələn prinsiplərə əsaslanmalıdır. Xüsusən də, sözügedən dövlət vasitəçi mandatına sahib olduqda.

- Fransa sülh müqaviləsini təşviq etmək üçün nə edə bilər?

- Beynəlxalq hüquqa ciddi riayət etməsindən başqa bir şey gözləmirik. Bunun üçün 1993-cü ildə Fransanın səs verdiyi BMT Təhlükəsizlik Şurasının müvafiq qətnamələrinin icrası, beynəlxalq səviyyədə tanınmış dövlət sərhədlərinin toxunulmazlığının təminatı və məcburi köçkünlərin fundamental hüquqlarının bərpası tələb olunur.

- Bu müharibədə Türkiyənin Azərbaycana pilotsuz təyyarələr və Suriyalı muzdlular daxil olmaqla köməyi böyük rol oynadı. Münaqişənin beynəlmiləşdirilməsi davamlı həllin axtarışını çətinləşdirmir?

- Azərbaycan ordusunu gücləndirən amillər silahlı qüvvələrimizin mobilliyi, dron texnologiyası və tətbiq etdiyimiz müasir yanaşmadır. Ölkəmiz Türkiyə daxil olmaqla bir sıra ölkələrlə müdafiə sahəsində uğurlu əməkdaşlıq etmişdir. Türkiyə həmişə haqlı mövqeyimizi dəstəkləmişdir. Azərbaycan münaqişənin beynəlmiləşdirilməsi və Ermənistanın üçüncü ölkələri cəlb etmək cəhdlərinə qarşı çıxış etmişdir. Suriyalı muzdlular barədə bu hekayəyə gəldikdə isə, biz bir neçə dəfə təkrarladıq və prezidentimiz bunun müəyyən ölkələr tərəfindən yayılan açıq-aşkar dezinformasiya olduğunu təsdiqlədi. Bu şayiələri yayanlar tərəfindən heç bir dəlil verilməyib. Silahlı qüvvələrin komplektləşdirilməsini çətinləşdirən ciddi demoqrafik böhranla illər boyu üzləşən Ermənistandan fərqli olaraq, Azərbaycan yaxşı təchiz olunmuş, peşəkar və güclü bir orduya sahibdir. Ərazimizin bütövlüyünü qorumaq üçün kənar silahlı qüvvələrə və nizamsız qruplaşmalara ehtiyacımız yoxdur.

- Hazırda sizin nəzarətinizdə olan xristian abidələri, xüsusən də Dadivank monastırı ilə nə olacaq?

- Azad edilmiş ərazilərdəki bütün dini-tarixi abidələri dövlət tərəfindən qorunacaq. Azərbaycan müxtəlif mədəniyyətlərə və dinlərə hörmət və tolerantlıq ənənəsinə sahib olan çoxmillətli bir ölkədir. Ölkəmizdəki böyük xristian icması cəmiyyətimizin ayrılmaz hissəsidir. Həmin icma ölkəmizdə fəal rol oynayır. Onun kilsələri, ibadət yerləri və abidələri Azərbaycan dövləti tərəfindən tam şəkildə qorunur. Təsadüfi deyil ki, Papa Fransisk 2016-cı ildə Bakıya səfəri zamanı ölkəmizi dini tolerantlıq nümunəsi kimi göstərdi. Azərbaycan xristian irsini yalnız öz sərhədləri çərçivəsində deyil, həm də xaricdə qoruyur. Məsələn, Heydər Əliyev Fondu Fransanın Orn departamentində X-XII əsrlərə aid 7 kilsənin bərpasına yardım etmişdir.

- Son bir neçə həftə ərzində aparılmış müharibədə xristianlarla müsəlmanlar arasında dini qarşıdurma epizodu olubmu?

- Ermənistanla Azərbaycan arasındakı dini münaqişə deyil və heç zaman belə olmayıb. Bu, ərazilərimizə qarşı erməni iddiaları ilə başlayan dövlətlərarası münaqişədir. Bunu dini münaqişə kimi qələmə vermək cəhdləri uğursuzluğa məhkumdur, çünki Azərbaycan müxtəlif dinlərin davamçılarının əsrlər boyu sülh şəraitində yaşadığı bir ölkədir.

- Nə üçün Azərbaycanın Silahlı Qüvvələri Şuşadakı kimi kilsələr də daxil olmaqla, mülki binaları və məktəbləri bombaladı?

- Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əks-hücum əməliyyatları beynəlxalq humanitar hüquqa uyğun olaraq həyata keçirilib. Əhali, məktəb və ya xəstəxana kimi mülki infrastruktur hədəfə alınmadı. Azərbaycan Ordusu legitim hərbi hədəflərə cavab verməklə məhdudlaşdı. Problem ondadır ki, erməni tərəfi mülki binalardan qalxan kimi istifadə edirdi. Xankəndidəki uşaq bağçasında məsləhətləşən erməni zabitlərin fotosu sosial şəbəkələrdə çox müzakirə olundu. Bəhs etdiyiniz kilsə ilə bağlı Prezidentimiz bunun səhv olduğunu və ya qəsdən həyata keçirilmiş erməni təxribatı olduğunu söylədi. Faktla bağlı araşdırma aparılır. Lakin vurğulamaq istərdim ki, məqsədimiz kilsələri dağıtmaq olsaydı, Bakının mərkəzində minlərlə erməni kitabının saxlanıldığı Erməni Kilsəsini bərpa etməzdik.

- Azərbaycan gələcəkdə tarixən ermənilərin məskunlaşdığı bir bölgə olan Dağlıq Qarabağ üzərində bir Ermənistan suverenliyini tanımağa hazırdırmı?

- Dağlıq Qarabağ Azərbaycanın tarixi bir hissəsidir. Ermənilər 1813-cü ildə Gülüstan və 1828-ci ildə imzalanan Türkmənçay müqavilələrindən sonra 19-cu əsrin əvvəllərində bu ərazilərdə yerləşdirilmişdir. Sovet dövründə ermənilərin oradakı əhalinin əksəriyyətini təşkil etdiyi faktdır. Amma xatırlayaq ki, orada yaşayan azərbaycanlılar və onu əhatə edən 7 Azərbaycan bölgəsində yaşayanlar 1990-cı illərin əvvəllərində işğaldan sonra Ermənistanın həyata keçirdiyi etnik təmizləmənin qurbanı oldular. On illərdir ki, bu insanların hüquqları kobud şəkildə pozulub. Ermənistanın suverenliyi Azərbaycan torpağında deyil, Ermənistan Respublikasının ərazisində həyata keçirilə bilər. Dağlıq Qarabağın statusu məsələsi 9 noyabr tarixli üçtərəfli bəyanatda qeyd olunmayıb. Azərbaycan dəfələrlə bəyan etmişdir ki, Dağlıq Qarabağın hər iki icması Azərbaycanın ərazi bütövlüyü çərçivəsində sülh və təhlükəsizlik şəraitində birgə yaşaya bilər.

- Azərbaycan hökuməti Dağlıq Qarabağ erməniləri üçün bu cür dinc birgə yaşayışa necə zəmanət verə bilər?

- Azərbaycan Konstitusiyası etnik mənsubiyyətindən, dinindən və siyasi mənsubiyyətindən asılı olmayaraq hər bir vətəndaşı bərabər hüquqlar ilə təmin edir və azadlıqlarını qoruyur. Azərbaycan beynəlxalq birliyin məsul üzvüdür, bir çox beynəlxalq qurumların üzvüdür, əsas hüquqları, azadlıqları, mədəni və dini irsi qoruyan müqavilə və konvensiyalara riayət edir. Dağlıq Qarabağın gələcəyi onun iqtisadi, mədəni və insan resurslarının inkişafı ilə müəyyənləşdiriləcəkdir. Prezidentimiz, artıq işğal altında olmayan ərazilərin bərpası və yenidən qurulması üçün proqramın hazırlanacağını açıqladı. Azərbaycan sülh, təhlükəsizlik və qarşılıqlı hörmət şəraitində Dağlıq Qarabağdakı azərbaycanlı və erməni icmalarının birgə yaşayışını təmin etməyə hazırdır.

- Atəşkəs elan edildikdən sonra Prezident Əliyev niyə ermənilərin "itlər kimi" qovulduğunu iddia edərək təhqiredici şərhlər etdi?

- Bu açıqlama erməni xalqına qarşı yönəlməyib. Prezident İlham Əliyev Ermənistanın siyasi-hərbi rəhbərliyindən, ərazilərimizi qanunsuz olaraq işğal edib mülki şəxslərə qarşı hərbi cinayətlər törədənlərdən, Gəncə, Bərdə və Azərbaycanın digər yaşayış yerlərdəki günahsız mülki şəxslərə qarşı hücum əmri verənlərdən danışdığını açıq şəkildə bildirdi. Şubhəsiz ki, hərbi cinayətlər törətmiş şəxslər əməllərinə görə cavab verməlidirlər.

201
Teqlər:
Ermənistan, ermənilər, erməni, Bakı, kilsə, Fransa, Azərbaycan xarici işlər nazirliyi, təhsil naziri Ceyhun Bayramov, Ceyhun Bayramov
Uşaqlar, arxiv şəkli

Müharibədən əziyyət çəkmiş uşaqlara göstərilən sosial-psixoloji dəstək gücləndiriləcək

0
(Yenilənib 23:15 27.11.2020)
Sənəddə Ermənistan–Azərbaycan Dağlıq Qarabağ münaqişəsindən əziyyət çəkmiş uşaqlara və onların ailələrinə sosial-psixoloji dəstək tədbirlərinin gücləndirilməsi öz əksini tapıb

BAKI, 27 noyabr — Sputnik. "Uşaqlara dair Strategiyanın həyata keçirilməsi üzrə 2020–2025-ci illər üçün Fəaliyyət Planı" yerli səviyyədə uşaqları müdafiə sistemini gücləndiməklə, ölkə üzrə uşaqları müdafiə mexanizminin təkmilləşdirilməsi və genişləndirilməsi istiqamətində tədbirlərin həyata keçirilməsini nəzərdə tutur. Sputnik Azərbaycan-ın məlumatına görə, bu, Prezident İlham Əliyevin 2020-ci il 27 noyabr tarixli Sərəncamı ilə təsdiq edilən "Uşaqlara dair Strategiyanın həyata keçirilməsi üzrə 2020–2025-ci illər üçün Fəaliyyət Planı"nda əksini tapıb.

Fəaliyyət Planında pandemiya və digər fövqəladə vəziyyətlər də nəzərə alınmaqla, uşaq hüquqlarının müdafiəsinə hərtərəfli yanaşma prinsipləri, xüsusi vəziyyətlərdə uşaqların bütün növ xidmətlərə təhlükəsiz çıxışında bərabərliyin təmin olunması məsələləri, xüsusilə Ermənistan-Azərbaycan Dağlıq Qarabağ münaqişəsindən əziyyət çəkmiş uşaqlara və onların ailələrinə sosial-psixoloji dəstək tədbirlərinin gücləndirilməsi öz əksini tapıb. Eyni zamanda, xarici ölkələrdə münaqişə qurbanı olmuş və daha sonra ölkəmizə qaytarılmış Azərbaycan Respublikası vətəndaşı olan uşaqların cəmiyyətə reinteqrasiyası istiqamətində də fəaliyyətin həyata keçirilməsi nəzərdə tutulub.

Çətin həyat şəraitində, baxımsız və sosial təhlükəli vəziyyətdə olan uşaqların aşkarlanması və onların sosial müdafiəsi, reabilitasiyası, cəmiyyətə inteqrasiyası sahəsində tədbirlərin həyata keçirilməsi, eyni zamanda, ölkəmizdə alternativ qayğı xidmətlərinin inkişafı, həyatın bütün sahələrində uşaqlara qarşı zorakılığın qadağan olunması ilə bağlı qanunvericilik təkliflərinin işlənilməsi Fəaliyyət Planında xüsusi yer tutur.

0
Teqlər:
psixoloji yardım, sosial, reabilitasiya, əziyyət, müharibə, uşaqlar