Milli Məclisin deputatı Vahid Əhmədov

Milli Məclis üzvündən bədbin açıqlama: "Sərt qərar Azərbaycana təsirsiz ötüşməyəcək"

19642
(Yenilənib 17:02 07.08.2018)
Vahid Əhmədov: "İran tezliklə ABŞ-la danışıqlar masasına oturmalıdır, əks halda bütün bölgə bundan əziyyət çəkəcək"

Eldar Tanrıverdiyev, Sputnik Azərbaycan

BAKI, 7 avqust — Sputnik. Bu gündən etibarən Amerika Birləşmiş Ştatları tərəfindən Tehranın nüvə proqramı üzrə Birgə Hərtərəfli Fəaliyyət Planının (BHFP) razılaşdırılması nəticəsində dayandırılan genişmiqyaslı sanksiyalar yenidən qüvvəyə minir. Nə qədər qəribə səslənsə də, bu dəfə Birləşmiş Ştatlarının sanksiyalar siyasətinə nə Avropa İttifaqından olan tərəfdaşlar, nə Rusiya, nə də Türkiyə qoşulur. Birləşmiş Ştatlar prezidenti Donald Tramp isə elə bu gün verdiyi bəyanatında İranla işləyənlərin ABŞ-la işləyə bilməyəcəyini bəyan edib.

Qonşu ölkə olan İrana qarşı sanksiyaların tətbiqi Azərbaycanda da birmənalı qarşılanmayıb. Son illər Azərbaycan ilə İran arasında iqtisadi sahədə əməkdaşlıq daha da inkişaf edir. Azərbaycan İrana xeyli miqdarda investisiya yatırıb. Bəs İrana qarşı tətbiq olunan sanksiyalar Azərbaycana təsir edə bilərmi?

Sputnik Azərbaycan məsələ ilə bağlı iqtisadçı deputat Vahid Əhmədovla həmsöhbət olub. Onun sözlərinə görə, İrana qarşı tətbiq olunan istənilən sanksiya qonşu dövlətlər, bu ölkə ilə böyük məbləğdə ticarət dövriyyəsi olan ölkələrə təsir edəcək: "Hazırda İrana qarşı çox ciddi sanksiyalar tətbiq olunub. Bu sanksiyalardan əlavə İranın milli valyutasına da çox ciddi hücumlar var. İranın milli valyutasının məzənnəsi son zamanlar kəskin ucuzlaşır".

Azərbaycan ilə İran arasında ticarət əlaqələrinin olduqca yüksək olduğunu diqqətə çatdıran Əhmədov, İranın Azərbaycana, eyni zamanda Azərbaycanın İrana böyük həcmdə investisiyalar yatırdığını xatırladıb: "ABŞ-ın İrana bu dəfə tətbiq etdiyi sanksiyalar ciddi böhrana səbəb ola və İranda narazılıqların başlanması ilə nəticələnə bilər. Sanksiyaların tətbiqi İranda əhalinin iqtisadi durumu daha da pisləşməsi ilə nəticələnəcək".

"Əgər İran nüvə proqramı ilə bağlı tutduğu mövqedən geri çəkilməsə, bu ölkəyə qarşı tətbiq olunan sanksiyalar daha da şiddətlənəcək. İran tezliklə ABŞ-la danışıqlar masasına oturmalıdır, əks halda bütün bölgə bundan əziyyət çəkəcək" — millət vəkili vurğulayıb.

Milli Məclisinin deputatı İran və Türkiyədə milli valyutaların məzənnəsinin ucuzlaşmasının Azərbaycana təsiri və Azərbaycan manatının ilin sonuna kimi dəyərdən düşəcəyi barədə gəzən məlumatları da şərh edib: "Proqnozlarıma əsasən, deyə bilərəm ki, ilin sonuna kimi Azərbaycan valyutasının məzənnəsində heç bir dəyişiklik olmayacaq. Azərbaycan milli valyutasının məzənnəsi bu səviyyədə qorunub saxlanılacaq".

"Çünki Azərbaycanın kifayət qədər böyük valyuta ehtiyatları var. Hazırda dünya birjalarında neftin qiyməti yüksəkdir. Hazırda Azərbaycanın idxal-ixrac əməliyyatlarında müsbət saldo müşahidə olunur. Əgər neftin qiymətlərində kəskin azalma müşahidə olunmasa, 2018-ci ilin sonuna qədər Azərbaycanda milli valyutanın dəyərinin aşağı düşməsini proqnozlaşdırmıram" — deyə o, əlavə edib.

Qeyd edək ki, bu gündən Amerika Birləşmiş Ştatları tərəfindən Tehranın nüvə proqramı üzrə Birgə Hərtərəfli Fəaliyyət Planının (BHFP) razılaşdırılması nəticəsində dayandırılan genişmiqyaslı sanksiyalar bu gündən etibarən yenidən qüvvəyə minib. Sanksiyalar çərçivəsində İranın ABŞ dolları ilə alış-veriş etməsi qadağan ediləcək, ölkənin ən böyük gəlir mənbəyi olan neft ticarəti, avtomobil ehtiyat hissələrinin ticarəti də məhdudlaşdırılacaq.

Sanksiyalar nəticəsində 1 milyon iranlının işsiz qalacağı bildirilir. Ekspertlər yaxın həftələrdə yeni sanksiyaların xarici şirkətlərə də tətbiq olunacağını proqnozlaşdırırlar. Hələlik amerikalılar avropalılarla danışıqlar zamanı sanksiyaların necə tətbiq olunacağını açıqlamayıb.

Xatırladaq ki, bu ilin mayın 8-də Tramp ABŞ-ın İranla bağlanmış nüvə sazişindən imtina etdiyini elan edib. ABŞ prezidenti İran rəhbərliyini sazişin şərtlərinə zidd olaraq uranın zənginləşdirilməsində və qadağan olunmuş silah istehsalında ittiham edib. Bundan əlavə, Tramp İrana qarşı sanksiyaları bərpa etmək niyyətində olduğunu bildirib.

19642
Teqlər:
nüvə proqramı, millət vəki, qonşu, region, sanksiya, Vahid Əhmədov, investisiya, Tehran, İran, Avropa İttifaqı, Amerika Birləşmiş Ştatları, Milli Məclis, deputat, Azərbaycan, ABŞ
Əlaqədar
Tramp dünyanı hədələdi: "İranla işləyənlər ABŞ-la işləyə bilməyəcək"
Qalmaqal böyüyür, Avropa İttifaqı Vaşinqtonun qərarını saymadı
Politoloq: “İran ABŞ-la müqavilə imzalamağa hazırlaşır”
İrana qarşı sanksiyalar Azərbaycana fayda gətirməyə başladı
ABŞ bir milyondan çox iranlını işsiz qoydu, cənub qonşumuzun "qara günləri" başlayır
ABŞ hərbçiləri, arxiv şəkli

Trampdan bahalı əməliyyat: bunun üçün pul tökmək günah deyil

42
(Yenilənib 20:11 10.08.2020)
ABŞ hərbçilərinin dislokasiyası xeyli xərc tələb edəcək, lakin istənilən halda bu, uzun illər ərzində onların Almaniyada qalmasına görə ödəniş etməkdən daha sərfəlidir.

BAKI, 10 avqust — Sputnik, İrina Alksnis. ABŞ-ın Müdafiə naziri Mark Esper bildirib ki, Amerika qoşunlarının Almaniyadan çıxarılması Rusiyanın qarşısının alınması strategiyasına uyğundur. Nazirin sərəncamında bəyan edilən bu mövqeni dəstəkləmək üçün yeganə bir arqumenti var: Birləşmiş Ştatlar əslində "daha çox qoşununu şərqə, Rusiya sərhədlərinə doğru çəkəcək". Dərd burasındadır ki, diqqətlə nəzərdən keçirsək, bu arqument yanlışdır və amerikalılar üçün son dərəcə xoş olmayan bir halı üzə çıxarır.

Almaniyanı təxminən 12 min hərbçi tərk edəcək. Onların əksəriyyəti – 6,4 min nəfər – ABŞ-a evə qayıdacaq. Qalanları İtaliya və Belçika da daxil olmaqla, digər Avropa ölkələrinə dislokasiya ediləcək. Polşaya isə – yəni düz Rusiya ilə sərhədə – yalnız min hərbçi göndəriləcək.

Bu rəqəmlər Esperin sözlərini elə də dəstəkləmir. Başqa cür ola da bilməzdi, çünki ABŞ-ın Almaniyadakı kontingenti ətrafında toqquşmaların NATO ilə Rusiya arasındakı qarşıdurmaya çox uzaq münasibəti var.

Hələ 2018-ci ilin iyununda "The Washington Post" Pentaqonun Avropada qoşunların irimiqyaslı dislokasiyasının dəyərini və nəticələrini təhlil etdiyi barədə yazıb. Qəzet iddia edib ki, Tramp həmin ilin əvvəlində bu ideyaya maraq göstərib. ABŞ Prezidentinin motivləri məhz müdafiəyə pul xərcləməkdən imtina edən NATO müttəfiqləri ilə bağlı olub. Bu, ilk növbədə Berlinə aid olub. Almaniya Şimali Atlantika Alyansının nizamnaməsinin tələbinə zidd olaraq illərdir ki, hərbi xərclərini ümumi daxili məhsulun 2 faizinə qədər artırmaqdan çəkinir.

Bir il əvvəl mövzu yenidən ictimailəşib. Həmin vaxt ABŞ-ın Almaniyadakı səfiri Riçard Qrenell ölkəsinin hərbi kontingentinin bir hissəsini Almaniyadan Polşaya çıxarmağa hazır olduğunu açıq şəkildə bəyan edib, çünki "almanların ticarət balansının profisitindən öz daxili məqsədləri üçün istifadə etdiyi bir vaxtda amerikalı vergi ödəyicisinin bundan sonra da Almaniyadakı 50 mindən çox amerikalıya görə pul ödəyəcəyini gözləmək təhqiramiz olardı".

Bu bəyanat Polşada ən qızğın və coşqun reaksiyaya səbəb olub. Ötən bir il ərzində polşalı siyasətçilər və media Almaniyanın əvəzinə məhz onların ölkəsinin Amerika hərbi qüvvələrinin Avropada cəmləşməsinin əsas yerinə çevriləcəyinə ümid edib. Məsələ hətta nüvə silahlarının dislokasiyası perspektivlərinin müzakirəsinə gəlib çatıb. Doğrudur, qeyd etmək lazımdır ki, bu danışıqlar boş yerdən peyda olmayıb, əksinə, hadisələrin bu cür inkişafına yol vermiş amerikalı rəsmilər tərəfindən təhrik edilib.

Ümumiyyətlə, faktları siyasi bəyanatlardan, planlardan və gözləntilərdən "təmizləsək", baş verənlərin mahiyyətini görərik.

Birləşmiş Ştatlar uzun illər boyu Almaniyanı dünyanın ən böyük iqtisadiyyatlarından biri kimi hərbi xərclərini kəskin şəkildə artırmağa məcbur etməyə çalışıb. Amerikalılar tərəfindən təhdidlər və təzyiqlər davam edib, amma onların səyləri nəticə verməyib: Vaşinqton Almaniya hakimiyyətini mövqeyindən tərpədə bilməyib.

Görünür, Donald Tramp, nəhayət ki, baş verənlərdən bezib və odur ki, indi ölkənin müdafiə naziri və digər rəsmilər dövlət başçısının Almaniyadan hərbçiləri çıxarmaqla bağlı qəbul etdiyi qərarı ört-basdır etməyə çalışırlar ki, Birləşmiş Ştatlar bu vəziyyətdə uduzmuş görünməsin.

Lakin Birləşmiş Ştatlar məhz uduzmuş görünür: Almanlardan arzu ediləni əldə etmək mümkün olmayıb. Bu, iqtisadiyyata əlavə investisiyalar gətirməyib.

Avropadakı hərbi kontingent kiçiləcək və bu, Rusiyanın öz nüfuzunu və gücünü artırması fonunda baş verəcək. Lakin qoşunların çıxarılması Almaniya üçün zəif "cəza"dır: Almaniya həqiqətən iş yerlərini və hərbi infrastruktura xidmət etməklə əldə edilən müəyyən qazancı itirəcək, lakin bu itkilər ölkənin Vaşinqtonun tələblərinə əməl etməsi halında üzləşəcəyi itkilərlə müqayisə edilə bilməz.

Qısaca, Polşaya əlavə min hərbçinin göndərilməsi ABŞ-a öz imicini qorumağa və Rusiyanın qarşısının alınması kursunu saxladığını bəyan etməyə imkan verən yeganə arqumentdir.

Yəqin ki, bütün bu hekayədə ən maraqlı sual Trampın niyə kontingenti Almaniyadan çıxarmağa dair qərar qəbul etməsidir. Axı ona pişiyi quyruğundan dartmağa heç nə mane olmurdu. Mənfi nəticələr də, görünür, az olacaqdı.

Belə görünür ki, cavabı Amerika Prezidentinin şəxsiyyətində və onun milli lider kimi qarşıya qoyduğu məqsədlərdə axtarmaq lazımdır. Bütün ekssentrikliyinə baxmayaraq Donald Tramp, əslində, Amerikanın yığılıb qalmış sistemli problemlərin həllinə istiqamətlənib – o cümlədən radikal tədbirlər yolu ilə.

Digər məsələlərlə yanaşı, Birləşmiş Ştatlar elə bir tələyə düşüb ki, onun iqtisadi maraqları və dünya fövqəldövləti kimi şöhrəti arasında birbaşa ziddiyyətlər yaranıb. Əslində, prezidentin narazılığı tamamilə ədalətlidir: Amerika yalnız Avropanın müdafiə funksiyalarını öz üzərinə götürməyib, həm də bu müdafiə üçün öz cibindən ödəyir, çünki köhnə dünyanın ən böyük və zəngin iqtisadiyyatları onun boynunda rahat şəkildə oturublar.

Şübhəsiz, onların heç birinin, o cümlədən Almaniyanın Rusiya tərəfindən özünə qarşı hərbi təhlükənin reallığına inanmaması burada öz rolunu oynayıb. Odur ki, amerikalılar Moskva ilə hərbi-siyasi oyunu davam etdirmək istəsələr, Avropa Vaşinqtonun tərəfində olmağa hazırdır, lakin Vaşinqton öz ambisiyaları üçün özü ödəməlidir.

ABŞ-ın qlobal fövqəldövlət statusu isə Amerika elitası üçün dəyərlidir və bunun üçün pul tökmək günah deyil – o cümlədən uğursuz layihələrə.

Yalnız bu mövqe Donald Trampa uyğun deyil. O, dəfələrlə və açıq şəkildə bəyan edib ki, dünya liderliyi Birləşmiş Ştatlara və onun iqtisadiyyatına konkret fayda gətirməlidir. Əgər bu baş vermirsə, onda supergüc olmaq faydasız və bahalı bir axmaqlıqdır, bu statusu dəstəkləməyə sərf olunan resursları isə daha mənalı sahələrə yönəltmək daha yaxşı olardı.

Hərbi kontingentin bir hissəsinin Almaniyadan çıxarılması haqqında qərar prinsipial məsələlərdə Trampın sözlərinin əməllərindən fərqlənmədiyinin növbəti nümunəsi oldu. O, Berlinin mövqe dəyişikliyinə nail ola bilməyəcəyini anlayaraq biznesmen kimi addım atdı və xərclərin azaldılması prosesinə başladı.

Hərbçilərin dislokasiyası ABŞ-dan xeyli xərc tələb edəcək, lakin istənilən halda bu, uzun illər ərzində onların Almaniyada qalmasına görə ödəniş etməkdən daha sərfəlidir. Buna görə də əminliklə demək olar ki, Donald Trampın qərarı iqtisadi cəhətdən səmərəlidir və ABŞ-ın milli maraqlarına uyğundur.

Paralel olaraq, bu qərar, əlbəttə ki, Birləşmiş Ştatların qlobal hegemonluğunun demontajını davam etdirir, onun zəifliyini, üzərinə götürdüyü maliyyə öhdəliklərinin yükünü çəkə bilmədiyini açıq şəkildə nümayiş etdirir.

42
Əlaqədar
Tramp NATO-nu ticarətlə qarışdırıb: Niyə Rusiyanı "Böyük yeddilik"də görmək istəmirlər
Trampın Putinə “son hədiyyəsi”
Dostluq ayrı, iş ayrı - NATO Rusiya-Ukrayna müharibəsinə qarışmayacaq
Tramp bu ölkədən on minədək amerikalı hərbçinin çıxarılmasını təsdiqlədi
Tramp ABŞ-ı NATO-dan çıxarmaq istəyib - "Şimal Axını-2"-yə görə
Azərbaycan Rieltorlar Assosiasiyasının icraçı direktoru Elnur Azadov

Ekspert: “İpoteka kreditlərinin artması pandemiya ilə əlaqəli deyil”

11
(Yenilənib 10:31 10.08.2020)
Azərbaycan Rieltorlar Assosiasiyasının icraçı direktoru Elnur Azadov deyir ki, ciddi iqtisadi proseslər baş verməyibsə, belə kreditlərə tələbat yüksək olaraq qalır
Elnur Azadov: “Hazırda bazarda mənzilə tələbat yüksəkdir”

2020-ci ilin iyun ayında Azərbaycan bankları tərəfindən 18,6 milyon manat ipoteka krediti verilib ki, bu da ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə üç dəfə çoxdur.

Azərbaycan Rieltorlar Assosiasiyasının icraçı direktoru Elnur Azadov Sputnik Azərbaycan-a deyir ki, kredit miqdarının həcmindəki bu artım pandemiya ilə əlaqəli deyil: “Əgər ciddi iqtisadi proseslər baş verməyibsə, belə kreditlərə tələbat yüksək olaraq qalır. Hazırda bazarda mənzilə tələbat yüksəkdir. İpoteka kreditlərinin miqdarının artması həm də həyata keçirilən sosial layihələrlə bağlıdır”.

Elnur Azadovun geniş şərhinə audiofaylda qulaq asa bilərsiniz

11
İqtisadçı ekspert Fuad İbrahimov, arxiv şəkli

Ekspert: "Dövlət şirkətlərinə qoyulan investisiyaların səmərəliliyi suallar yaradır"

0
(Yenilənib 10:27 12.08.2020)
İqtisadçı ekspert Fuad İbrahimov deyir ki, şəffaflığın təmin edilməsi gələcəkdə lazımsız və arzuolunmaz xərclərdən azad olmağa şərait yaradacaq
Fuad İbrahimov: “İnvestisya Holdinqi şəffaflığı təmin edəcək”

Dövlət şirkətləri, elə bil ki, sosializm iqtisadi modelində işləyir. Bunu Prezident İlham Əliyev avqustun 6-da ölkəmizdə koronavirus pandemiyası ilə mübarizə sahəsində görülən tədbirlər və sosial-iqtisadi vəziyyətlə bağlı videoformatda keçirilən müşavirədə çıxışı zamanı deyib.

İqtisadçı ekspert Fuad İbrahimov Sputnik Azərbaycan-a deyir ki, bəzi dövlət şirkətlərinin fəaliyyətində şəffaflıq müşahidə olunmur və illərdir qoyulan investisiyaların səmərəliliyi suallar yaradır:

“Ümidvaram ki, Azərbaycan İnvestisiya Holdinqinin yaradılması ilə belə şirkətlərdə şəffaflığın təmin olunması mümkün olacaq. Maliyyə dövriyyəsində şəffaflığın təmin edilməsi gələcəkdə lazımsız və arzuolunmaz xərclərdən azad olmağa şərait yaradacaq. İndiki şəraitdə belə bir holdinqin yaradılması məqsədəuyğundur”.

Fuad İbrahimovun geniş şərhinə audiofaylda qulaq asa bilərsiniz

0