Paşınyan

Paşinyanın Bakının şərtlərini qəbul etməkdən başqa yolu qalmayıb

12961
(Yenilənib 10:25 01.08.2018)
Erməni baş nazir gözəl anlayır ki, Ermənistan ilə Azərbaycan arasındakı qüvvələr nisbəti birmənalı olaraq Bakının xeyrinədir

BAKI, 31 iyul — Sputnik. Ermənistanın yeni baş naziri siyasi rəqiblərini əzməklə, qarşıdan gələn parlament seçkilərinə rəqibsiz getmək niyyətindədir. Ermənistanda baş verənlər belə bir sual doğurur: Bütün bu proseslər Qarabağ danışıqlarına hansı dərəcədə təsir göstərə bilər?

Qeyd edək ki, Paşinyanın baş nazir seçilməsi ilə danışıqlarda taym-aut götürüldü. Paşinyan ölkədə apardığı repressiya siyasətinə haqq qazandırmaq üçün Qarabağ münaqişəsi ilə bağlı radikal bəyanatlar səsləndirir. Lakin yeni baş nazir erməni cəmiyyətinin ümidlərini doğrulda bilmir.

Bu gün Ermənistandakı vəziyyət Sarqsyanın hakimiyyəti dövründəki vəziyyətdən heç nə ilə fərqlənmir. Əksinə vəziyyət daha da ağırlaşmaqdadır. Məsələn, Paşinyanın davranışlarına əsasən demək olar ki, onun əsas məqsədi hakimiyyətdəki mövqelərini möhkəmləndirməkdən ibarətdir, Qarabağ, əslində onu o qədər də maraqlandırmır.

Onu da qeyd etmək lazımdır ki, hazırda iqtisadi inkişafa nail omaq üçün Ermənistanın özünün resursları yoxdur. Azərbaycan və Türkiyə ilə sərhədlər bağlıdır. İqtisadiyyatı birbaşa Azərbaycanla bağlı olan Gürcüstanın Ermənistana verə biləcəyi heç nə yoxdur, İran və dünya dövlətləri arasındakı münasibətlər isə hər kəsə məlumdur.

Bu baxımdan Ermənistanın kimdənsə yardım almaq imkanı yoxdur. Rusiyaya qarşı nankorluq edən Yerevan Qərb qarşısında diz çökməyə hazırdır. Onun səsləndirdiyi fikirlərdə sətiraltı məna olaraq ortaya çıxır ki, əsas vurğu Qərbin üzərindədir. Görünür, Qərbdəki bəzi əsas dairələr Paşinyanı dəstəkləyir.

Lakin Paşinyan Qarabağ danışıqları ilə bağlı cəmiyyətə mesaj verməlidir. O, Qarabağın danışıqlarda tərəf kimi iştirakını istəyir, əks halda ATƏT-in Minsk Qrupunun vasitəçiliyindən imtina edəcəkləri ilə hədələyir. Bu baxımdan, yenə də sual yaranır: Paşinyan hansı addımları ata bilər?

Siyasi araşdırmaçılar hesab edirlər ki, Yerevan qondarma "Dağlıq Qarabağ Respublikası"nın "müstəqilliyini" tanıya bilər. Paşinyan nəzərə almalıdr ki, ATƏT-in Minsk Qrupu çərçivəsində aparılan danışıqlardan çıxan tərəf məğlub olacaq. Ermənistan bu formatdan çıxmaq istəyirsə, onun bir yolu qalır — Azərbaycanla razılıq əldə etmək.

Bir sözlə, Ermənistanın Qarabağla birgə Qərbə inteqrasiyası mümkün deyil. Rusiyanın da artıq münasibəti fərqlidir. Beləliklə, Paşinyan iki od arasında qalıb. Rusiya ilə münasibətlər və Qərbyönümlü siyasətin həyata keçirilməsi kimi aşağıdan gələn tələblər ciddi bir sıxıntıya çevrilməkdədir. Paşinyanın özü millət vəkili olarkən Rusiyanı tənqid edən siyasətçi kimi tanınıb və Serj Sarqsyandan Rusiyadan uzaqlaşıb Qərbə üz tutmağı tələb edən bir neçə simadan biri olub.

İndi baş nazir Paşinyan Rusiya təsirindən çıxmağı düşünsə də, bunun mümkünsüz olduğunu başa düşür və çıxış yolu axtarır. Bu baxımdan, Yerevanın Qarabağ danışıqlarında güzəştə getmək niyyəti müşahidə edilir.

Əlavə etmək lazımdır ki, Nikol Paşinyan mitinqlər zamanı verdiyi vədlərə əməl edə bilmir və o, xilas kəməri kimi Azərbaycanın dövlət başçısı ilə görüşməyə can atır. Onun bir qədər əvvəl səsləndirdiyi "danışıqlarda biz yox, Qarabağ iştirak etməlidir" şüarı artıq mənasızlaşıb. Bunu Paşinyan da dərk edir və Bakıdan qarşılıqlı müzakirələri bərpa etməyi xahiş edir.

Erməni baş nazir gözəl anlayır ki, Ermənistan ilə Azərbaycan arasında qüvvələr nisbəti birmənalı olaraq Bakının xeyrinədir və Yerevan istəsə belə, müharibə variantını ağlından keçirə bilməz.

"Nə hərb, nə sülh" vəziyyəti də uzun müddət davam edə bilməz. Ermənistanın işğalına son qoyulmayınca, vəziyyət gərgin olaraq qalacaq. Cəbhədə toqquşmalar davam edərsə, Bakının ötən ilin aprel əməliyyatını təkrarlamaqdan başqa yolu qalmayacaq. Savaş başlayarsa, Paşinyan öz diletant bəyanatları ilə uzun müddət tab gətirə bilməyəcək. Bu baxımdan, onun üçün yeganə yol Bakının və vasitəçilərin şərtlərini qəbul etməkdən keçir…

12961
Teqlər:
Nikol Paşinyan, Serj Sarqsyan, Yerevan, Minsk Qrupu, Dağlıq Qarabağ, Ermənistan, Bakı, Azərbaycan, baş nazir
Əlaqədar
Dağlıq Qarabağda sülhü necə yaxınlaşdırmalı?
Dağlıq Qarabağla bağlı kağız üzərində qalan qərar
Ermənistanın baş nazirindən Dağlıq Qarabağa dair pessimist bəyanat
Avropa İttifaqından "son dərəcə vacib" Dağlıq Qarabağ çağırışı
 S-400 zenit-raket kompleksləri və hərbçilər, arxiv şəkli

Türkiyə S-400-ün ABŞ qırıcıları ilə ikinci sınağını keçirir: geriyə dönüş yoxdur

23
(Yenilənib 15:47 09.07.2020)
Danılmaz texnoloji üstünlüyə və döyüş qüdrətinə malik "Triumf" sistemi Türkiyədə və bir sıra digər ölkələrdə çoxqütblü sülhü möhkəmləndirir

BAKI, 9 iyul — Sputnik, Aleksandr Xrolenko, hərbi şərhçi. Ankara S-400 "Triumf" zenit raket sisteminin yeni sınaqlarını aparmaqla öz müdafiə qabiliyyətini gücləndirməyə dair qəti mövqeyini nümayiş etdirir. Türkiyə Rusiya istehsalı olan silahlarını nə yenidən satmaq, nə də hərbi sahədə bəzi güzəştləri əvəzində onlardan imtina etmək barədə düşünür.

Türkiyə iyulun 4-dən etibarən Mürtəd aviabazasında Rusiyanın S-400 zenit raket sistemlərinin müxtəlif yüksəkliklərdə və məsafədə uçuşlar yerinə yetirən F-16 və F-4 qırıcılarına qarşı sınaqlarını həyata keçirir. Ankara Vaşinqtonun Rusiya istehsalı olan sistemlərin istismarı ilə bağlı sanksiyalara dair çoxsaylı xəbərdarlığına məhəl qoymayıb.

Amerika istehsalı olan F-16 "Viper" və F-4 "Phantom II" döyüş təyyarələrinin "Triumf" sistemlərinin sınaqlarında istifadəsi təsadüfi görünmür. Ötən il ABŞ-ın narahatlığına baxmayaraq, türkiyəli mütəxəssislər S-400-dən Ankara səmalarında müxtəlif yüksəkliklərdə uçan F-16 təyyarələrinə qarşı sınaqlarda istifadə ediblər. "Triumf"un çoxmərhələli sınaqları 2020-ci ilin noyabrına qədər davam edəcək.

S-400-ün tədarükü ötən yay başlayıb və Ankara ilə Vaşinqton arasında gərginliyin artmasına səbəb olub. Amerikalılar türkiyəli tərəfdaşlardan sövdələşmədən imtina etməyi və "Patriot" kompleksləri əldə etməyi tələb ediblər, eləcə də Türkiyəni F-35 qırıcısının birgə istehsalı proqramdan xaric etməklə hədələyiblər. Ankara bu təzyiqlərə tab gətirib, güzəştə getməkdən imtina edib və dəfələrlə "Triumf"un NATO-ya heç bir təhlükə yaratmadığını vurğulayıb.

Rusiya keçən noyabr ayında S-400-ün dörd divizionunun Türkiyəyə göndərilməsi üçün 2,5 milyard dollarlıq müqaviləni yerinə yetirib. 2020-ci ilin iyununda Ankara ilə Moskva "Triumf"un ikinci dəstinin (alayının) tədarükünə dair prinsipial razılığa gəliblər. Bununla yanaşı, Türkiyə Respublikasının Müdafiə Sənayesi Katibliyinin rəhbəri İsmayıl Demir bildirib: "S-400 sistemi istifadə üçün alınır. Nöqtə".

Birləşmiş Ştatlar isə əvvəlki kimi "Triumf"u Türkiyə torpağından çıxarmaq üsulunu axtarır: onu Türkiyədən almağı, Amerika kompleksləri ilə əvəz etməyi təklif edir və yeni sanksiyalarla hədələyir.

Əbədi "Triumf"

Türkiyədə S-400-ün sınaqları aşkarlama məsafəsini, müşayiət dayanıqlığını, vurma effektivliyini və digər döyüş parametrlərini aydınlaşdırmaq üçün aparılır. Ankara yaxınlığında, Mürtəd aviabazasında yerləşən Rusiya istehsalı zenit-raket sistemləri F-35 və F-22 təyyarələri də daxil olmaqla, real aerodinamik hədəflər üzərində sınaqdan keçirilir. Məlumdur ki, gizli və radarlar üçün görünməyən beşinci nəsil Amerika qırıcıları "Triumf"un aşkarlanma və vurma radiusunda üç dəfə görünüb.

ABŞ Hərbi Hava Qüvvələrinin F-35 və F-22 təyyarələrinin Qara dəniz və Türkiyə ərazisindən Yaxın Şərq ölkələrinə rotasiyası və köçürülmə marşrutları təxminən Mürtəd aviabazasından 200 kilometr aralıdan keçir. "Fighter Jets World" nəşrinin yazdığına görə, türkiyəli mütəxəssislər müxtəlif rejimlərdə və müxtəlif hündürlüklərdə "Triumf"un radarının imkanlarını yoxlayırlar. Türkiyə tərəfi S-400-ün beşinci nəsil Amerika qırıcıları üzərində sınaqlarının təfərrüatlarını açıqlamır. Amma hərbi ekspert Viktor Barantsın məlumatına görə, bu sınaqların iştirakçılarından biri "Rosoboroneksport" şirkətinin nümayəndəsi ilə söhbətində deyib ki, Amerika təyyarələri radarların ekranlarında görünür. Şikayətlərin olmamasını və yeni tədarük perspektivlərini nəzərə alsaq, Ankaranın "Triumf"dan tam razı qaldığını ehtimal etmək olar.

Türkiyənin Müdafiə Nazirliyi bir qədər əvvəl bildirib ki, S-400-ün yerləşdirilməsi uğurla başa çatıb və onun radarı hətta təsir zonasının kənarında F-16 "Fighting Falcon" qırıcısını görüb, eləcə də aşağı yüksəkliklərdə uçan bütün hədəfləri aşkar edib. "Triumf" silah bazarında dünyanın ən məşhur dördüncü nəsil bombardmançı-qırıcı təyyarəsini ən uzaq məsafədə aşkar etməklə yanaşı, hədəf vurma zonasına daxil olanadək raketləri buraxmağa daim hazırdır. Yəni döyüş rejimində F-16 "Fighting Falcon" təyyarələri 400 kilometr məsafədə avtomatik olaraq məhv ediləcək. Xatırladım ki, yüngül F-16 qırıcısının qiyməti 50 milyon dollardır, F-35 isə iki dəfə bahadır.

Yeni imkanlar dövrü

Mürtəd aviabazasında "Triumf"ların uğurlu sınaqları Amerika qırıcı aviasiyasına sarsıdıcı təsir göstərir. Amma yenə də Ankara ilə münasibətləri korlamaq Vaşinqtonun maraqlarına uyğun deyil. Türkiyə ərazisində ABŞ-ın nüvə silah-sursatının saxlandığı İncirlik aviabazası yerləşir. Bu aviabaza bu qaynar regionda ABŞ Hərbi Hava Qüvvələrinin əsas dayaq məntəqəsidir. Geosiyasi baxımdan Türkiyə ABŞ və NATO üçün çox vacibdir, ona görə də alyansdakı oyun qaydalarına heç bir risk etmədən təsir göstərə bilər. Moskva ilə yaxınlaşma Ankaranı Qərb tərəfdaşlarının təzyiqinə daha dözümlü edir.

Patriot zenit-raket kompleksi, arxiv şəkli
© Andrew Caballero-Reynolds/Pool via AP

S-400-ü alması səbəbi ilə Vaşinqton Türkiyənin F-35 proqramında iştirakını dondurub (Ankara "cəzalandırılıb", lakin proqramdan çıxarılmayıb). Bu məhdudiyyətdən sonra Türkiyənin Xarici İşlər naziri Mövlud Çavuşoğlu Rusiyadan Su-35 və Su-57 qırıcılarının alınmasının mümkünlüyünü bəyan edib. "MAKS-2019" aviasalonunda bunun nə qədər real olduğunu Hərbi-texniki əməkdaşlıq üzrə federal xidmətin direktoru Dmitri Şuqayev təsdiqləyib.

Türkiyənın aldığı silahın potensialını obyektiv qiymətləndirsək, respublikanın müdafiə qabiliyyətinin keyfiyyətli artımı nəzərə çarpır: "Triumf"un bir batareyasında 72-yə qədər raket var və sistem eyni zamanda 36 hədəfə atəş aça bilər. Müxtəlif tipli raketlər S-400-ə effektiv və differensial şəkildə qırıcı-bombardmançıları, pilotsuz uçan aparatları, qanadlı, taktiki və ballistik raketləri 5 metrdən 30 kilometrədək hündürlük və 400 kilometrdən 2 kilometrədək məsafə diapazonunda vurmağa imkan verir. "Triumf" sistemi müxtəlif məsafəli zenit komplekslərini inteqrasiya etməyə və hava hücumundan müdafiə vasitələri şəbəkəsini idarə etməyə qadirdir. Bu sistem Türkiyəyə hərbi hava qüvvələrinin inkişafında müəyyən geriliyi kompensasiya etməyə imkan verir.

Danılmaz texnoloji üstünlüyə və döyüş qüdrətinə malik "Triumf" sistemi Türkiyədə və bir sıra digər ölkələrdə çoxqütblü sülhü möhkəmləndirir. Bununla yanaşı, yeni imkanlar yaranır və Ankara Rusiyadan S-500 "Prometey" zenit-raket sisteminin alınmasını müzakirə edir. Rusiyanın uzaq hava hücumundan müdafiə sistemləri beynəlxalq bazarda və hərbi mövqelərdə o qədər də mükəmməl olmayan Qərb analoqlarını sıxışdırmaqda davam edir.

23
Əlaqədar
Amerikanın "Patriot" komplekslərinin yeni uğursuzluğu
Tüstüsüz və alovsuz: Rusiya elektromaqnit şüa topunu yaradır
Cəbhə "pultları": ən yeni maşınlar minaları düzür və məhv edir
F-35-in yeni problemləri: ABŞ təyyarəsinin dərdi nədir
Rusiya gəmiləri üçün unikal müdafiə: 500 milyon dollar azadlığın yanında heç nədir
Çingiz İsmayılov

Professor: “İnsan faəliyyəti qlobal istiləşmənin qarşısını ala bilməz”

65
(Yenilənib 10:13 08.07.2020)
Bakı Dövlət Universiteti rektorunun beynəlxalq əlaqələr üzrə müşaviri, professor Çingiz İsmayılov deyir ki, qlobal istiləşmənin intensivləşməsində insan fəaliyyəti danılmazdır
Çingiz İsmayılov: “Atmosferin çirklənməsində insanın rolu nəzarətə alınmalıdır”

“Qlobal istiləşmənin qarşısını almaq mümkünsüzdür”. Bunu Sputnik Azərbaycan-a açıqlamasında Bakı Dövlət Universiteti rektorunun beynəlxalq əlaqələr üzrə müşaviri, professor Çingiz İsmayılov deyib.

Professor bildirib ki, tarix boyu minilliklər ərzində Yer planetində iqlim dəyişiklikləri baş verib: “Yerdə buzlaşmanın baş verməsi və hətta orta illik temperaturun müsbət 68 dərəcəyə çatması tarixi həqiqətlərdir. İnsan qlobal istiləşmənin qarşısını almaq üçün nəsə edə bilməz. Bu prosesin intensivləşməsində insan fəaliyyəti danılmazdır. Ona görə də atmosferin çirklənməsində insanın rolu nəzarətə alınmalıdır”.

Qeyd edək ki, Avstraliyanın Yeni Cənubi Uels Universitetinin alimləri Yer kürəsinin bütün bölgələrində istilik dalğalarının tezliyi və gücünün artdığını müəyyən ediblər.

Çingiz İsmayılovun geniş şərhinə audiofaylda qulaq asa bilərsiniz

65
Dərslərini etdən məktəbli, arxiv şəkli

Sizin əlinizdədir! Uşaqların riyazi bacarıqları valideynlərin davranışından asılıdır

0
(Yenilənib 00:35 10.07.2020)
Alimlər uşaqların hansı şəraitdə yaşadığını və valideynləri ilə münasibətlərinin necə olduğunu araşdırıb və bu infomasiyaları riyazi testlərin nəticələri ilə uyğunlaşdırıb.

BAKI, 9 iyul — Sputnik. Böyük Britaniyanın Uels universitetinin nümayəndələri uşaqların elmə, eyni zamanda riyazi elmlər üzrə bacarıqlarını artırma yollarını müəyyən edib.

Sputnik Azərbaycan xarici mətbuata istinadla xəbər verir ki, araşdırmaya 1991-ci il aprelin 1-dən 1992-ci il dekabrın 21-nə qədər doğulan uşaqlar cəlb edilib.

Müəyyən edilib ki, öyrənmə bacarığına ailə vəziyyəti birbaşa təsir edir.

Alimlər uşaqların hansı şəraitdə yaşadığını və valideynləri ilə münasibətlərinin necə olduğunu araşdırıb və bu informasiyaları riyazi testlərin nəticələri ilə uyğunlaşdırıblar.

Araşdırma müəllifləri müəyyən ediblər ki, uşaqları ilə harmoniya ilə işləməyi bacaran valideynlərin uşaqları böyük nailiyyətlər əldə edə bilirlər. Buna validyenlərin təhsil səviyyəsi də təsir edir.

Daha əvvəl isə alimlər ətirli çubuqların daha effektiv təhsil almağa təsir etdiyini açıqlamışdı. Müəyyən edilmişdi ki, məşğələ zamanı məkanın qızılgül ətirli olması uşaqlara daha çox motivasiya verir.

0