İlham Əliyev və Rəcəb Tayyib Ərdoğan

Ərdoğanı Bakıya gətirən ən mühüm amil - Bu, təsadüf ola bilməz

9243
(Yenilənib 19:50 11.07.2018)
Azərbaycan Cənubi Qafqazın əsas oyunçusudur və regional lider olmaq istəyən ölkə Bakı ilə əməkdaşlıqda maraqlı olmalıdır

BAKI, 10 iyul — Sputnik. Türkiyə prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan prezident seçildikdən sonra ilk xarici ölkə səfərini Azərbaycana edib. O, Bakıda Azərbaycan prezidenti İlham Əliyevlə təkbətək və nümayəndə heyətinin iştirakı ilə geniş tərkibdə görüşlər keçirib.

Türkiyə prezidenti günün ikinci yarısında Şimali Kipr Türk Cümhuriyyətinə səfər edib. Oradan isə NATO dövlət başçılarının sammitində iştirak etmək üçün Brüsselə yola düşəcək.

Bu miqyasda olan səfərlər Azərbaycanı daha çox Dağlıq Qarabağ konteksində maraqlandırır. Bəzi təhlilçilər belə hesab edirlər ki, qarşıdakı yeni dönəmdə Azərbaycan Dağlıq Qarabağı azad etmək üçün heç vaxt olmadığı qədər şanslıdır. Bunun üçün ilk öncə Moskva ilə anlaşmalı olacaq və bu məsələdə əsas rolu da elə Ankara oynaya bilər.

Xatırlatmaq lazımdır ki, bir qədər əvvəl Ərdoğan belə bir bəyanat vermişdi ki, o, Dağlıq Qarabağ məsələsinin tənzimlənməsini RF prezidenti Vladimir Putinlə müzakirə edib. Qarabağ probleminin Türkiyənin milli maraqlarına bir bənd olaraq salınması və bu məsələnin Rusiya ilə müzakirə olunması çox vacib amil kimi dəyərləndirildi. Artıq Qarabağ məsələsi nəinki Türkiyənin xarici siyasətində, eyni zamanda daxili siyasətində də əsas istiqamətə çevrilib.

Azərbaycanla Türkiyə arasında müzakirə olunacaq məsələlərin spektri kifayət qədər genişdir. Söhbət enerji sektorundakı əməkdaşlıqdan tutmuş təhlükəsizlik məsələlərinədək olan mövzulardan gedir. Rəcəb Tayyib Ərdoğanın ölkəmizə səfəri önəmli bir zaman kəsiyində həyata keçirilir.

Onu da vurğulamaq lazım gəlir ki, Avropa İttifaqı Türkiyə ilə körpülərin böyük hissəsini yandırdı və Brüssel Ankaraya açıq şəkildə "səni qəbul etmirik" mesajını verdi. Almaniya və Fransa bəyan etdi ki, Türkiyədəki "siyasi vəziyyət" Aİ-nin bu ölkə ilə apardığı danışıqlara son verməsini şərtləndirir. Fransa bir az da irəli gedərək, Türkiyə ilə danışıqların "vaxtın boşa getməsi" olduğu iddiasını irəli sürür.

Yəni Avropa Türkiyəni kənarda saxlamaqda qərarlıdır. Ankara üçün Aİ-yə daxil olmaq artıq prioritet olmasa da, Trampın PKK/PYD-ni müttəfiq seçməsindən sonra ABŞ-la buzlaşan münasibətlər fonunda bu, yaxşı xəbər deyil. Yaranmış situasiya bəzi imkanlardan məhrum olmaq təhlükəsini aydın göstərir.

Belə vəziyyətdə Türkiyənin bir çıxış yolu qalır: Şərqə doğru irəliləmək. Türkiyənin Şərqə doğru üz tutması məntiqi olaraq, onun Rusiya ilə yaxınlaşmalı olduğu fikrini ön plana çıxarır. Ankara Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatı, Avrasiya İqtisadi Birliyi ilə əməkdaşlığı gücləndirərək, Qərb qarşısında təklənmək təhlükəsini arxada buraxa bilər. Lakin görünür, Ankara Rusiya ilə məsafəni qorumaq və münasibətləri bu məsafədə saxlamaq niyyətindədir.

ABŞ Rusiyaya qarşı sanksiyaları rəfdən qaldırıb və yaxın dövrdə Moskvanı yeni hücumlar gözləyir. Rusiya ilə eyni səfdə dayanmaq ABŞ-ın sanksiyalarından da pay almaq təhlükəsini gözə almaq deməkdir. Bu baxımdan, Türkiyə Rusiyanın ən yaxınında yer alaraq, özünü mümkün hücumların hədəfinə çevirmək istəmir.

Türkiyə regional liderlik gücünü artırmaq gedişi edir. Bu baxımdan, ilk olaraq Bakıya səfər planı təsadüfi deyil. Azərbaycan Cənubi Qafqazın əsas oyunçusudur. Regional lider olmaq istəyən ölkə Bakı ilə əməkdaşlıqda maraqlı olmalıdır.

Digər tərəfdən, Qərblə arasında uçurum yaranan Türkiyənin "S-400" raketdən müdafiə sistemlərini almaq üçün Rusiya ilə müqavilə bağlaması NATO ilə də münasibətlərində çatlar yaratdı. İstənilən halda, Türkiyənin "S-400" gedişi haqlı idi, çünki üzvü olduğu Şimal Alyansı ona rusların verdiyi imkanları vermirdi.

Türkiyə ümid edir ki, İranı vurmağa hazırlaşan ABŞ Ankaranın Tehranla yaxınlaşmasını görərək, müəyyən güzəştlərə gedə bilər. Trampın İranı təkləmək planları fonunda bu gediş məntiqli görünür. Digər tərəfdən, Türkiyə Suriyada əsas oyunçulardan biri olan İranla yaxınlaşaraq öz maraqlarının müdafiə olunmasında yeni manevr edir. Onsuz da hazırda Ankaranın prioriteti Əsədin gedişi yox, cənub sərhədlərində yarana biləcək "terror dəhlizi"nin qarşısını almaqdır. İran bu məsələdə Türkiyəyə həm nəqliyyat, həm də siyasi dəstək verə bilər.

Ehtimal ki, Qərblə açıq qarşıdurma müstəvisinə keçən Türkiyə təkcə Rusiya ilə kifayətlənmir və bölgədə digər güc mərkəzi olan İranla da münasibətlərində yaranmış çatları təmir etmək və birgə hərəkət etmək xəttini seçir. Bölgədəki problemlərin həlli isə Bakı ilə yaxınlaşmaqdan keçir…

9243
Teqlər:
ölkə, region, İran, Dağlıq Qarabağ, Avropa İttifaqı, Suriya, İlham Əliyev, Rusiya, Rəcəb Tayyib Ərdoğan, Türkiyə, səfər, Azərbaycan, ABŞ, prezident
Əlaqədar
Azərbaycan və Türkiyə prezidentlərinin geniş tərkibdə görüşü olub
Ərdoğan Bakıda ilk mesajını verdi
Azərbaycan və Türkiyə prezidentləri arasında təkbətək görüş olub
Səudiyyə Ərəbistanında Salva iqamətgahında G20 ölkələrinin liderlərinin proyeksiyası

Koronavirus G20 sammitini vurdu, ancaq Qərb hələ rus peyvəndinə qarşı dirənir

15
(Yenilənib 16:31 23.11.2020)
Dünyada COVID-19 pandemiyasından tutmuş qlobal iqtisadi böhrana kimi ümumi problemlər kifayət qədər olsa da, onların ümumi həlli yoxdur və olmayacaq da

BAKI, 23 noyabr — Sputnik, İvan Danilov. G20 virtual sammiti iştirakçılarının vicdanlı səylərinə baxmayaraq, qloballaşmanın məhvini və COVID-19 sonrası dünyada mövcud olmayacağını bir daha təsdiqlədi. Özü də burada söhbət "Amerika təkqütblü dünyasına" (Pax Americana şəklində) qarşı hər hansı bir sui-qəsd və ya 20-ci əsrin ikinci yarısının "blok qarşıdurması" modelini yaratmaq cəhdindən getmir.

Vaşinqtonun və ya Brüsselin "beyin mərkəz"lərinin bu barədə nə düşündüyündən asılı olmayaraq – deqloballaşma və çoxqütblülük artıq reallığa çevrilib. Problem ondadır ki, dünyada vahid siyasi gündəm və onun müzakirəsi üçün vahid siyasi dil yoxdur. Dünya ictimaiyyətinin istinad edə biləcəyi hər hansı bir "geosiyasi kamerton" (və ya kamertonlar) da mövcud deyil. Koronavirusdan tutmuş qlobal iqtisadi böhrana kimi ümumi problemlər kifayət qədər olsa da, onların ümumi həlli yoxdur və olmayacaq da. Sadəcə ona görə ki, qlobal səviyyədə ölkələr arasındakı qarşılıqlı əlaqə sxemi "sıfırın cəminə bərabər oyun rejimi"nə keçib. Başqa sözlə, hər hansı bir ölkənin uğuru onun rəqiblərinin məğlubiyyəti kimi qəbul olunur, eyni zamanda, geosiyasi rəqiblərdən birinin nüfuz, siyasi və ya iqtisadi qələbə qazanmaması naminə bəzi ortaq maraqların (humanitar mülahizələrdən söhbət belə gedə bilməz) qurban verilməsinə tam hazır olunduğu nümayiş etdirilir.

Buna bir neçə bariz nümunə göstərmək olar. Çin Xalq Respublikasının lideri G20 zirvəsində dünya iqtisadiyyatına, beynəlxalq ticarətə və turizmin bərpasına böyük dəstək verə biləcək (bu, yoxsul ölkələr də daxil olmaqla bir çox dövlətlər üçün çox vacibdir) ölkələrarası hərəkəti ləğv edən rəqəmsal mexanizmin yaradılmasını təklif etdi. Çin bu fikirdədir ki, test nəticələrinə əsaslanan "QR sağlamlıq kodu"nun qarşılıqlı tanınması üçün beynəlxalq mexanizm yaradılmalıdır. "Ümid edirəm ki, dünyanın mümkün qədər çox ölkəsi və bölgəsi buna qoşulacaq", – deyə Si Cinpin bildirdi.

Bu ümumilikdə yaxşı ideya olsa da, sözügedən mexanizmin yaxın vaxtlarda qlobal səviyyədə reallaşma şansı çox azdır. Ən azından ona görə ki, həmin təkliflə Çin Kommunist Partiyasının Mərkəzi Komitəsinin sədri Si Cinpin çıxış edib. Axı rəsmi Pekinin təklifi ilə razılaşmaq Qərb liderlərinin imicinə zərbə vura bilər.

Daha bir misal koronavirus peyvəndinə əli çatmayan yoxsul ölkələrlə bağlıdır. Həmin ölkələrdə əhalinin peyvənd olunmaması planetin ayrı-ayrı bölgələrində "koronavirus ocaqları"ının qalması deməkdir ki, bu da ağır nəticələrə gətirib çıxara bilər.

Vladimir Putin öz çıxışında vaksinasiyaya qlobal əlçatanlığın vacibliyini vurğuladı: "Rusiya effektiv və təhlükəsiz peyvəndin hamı üçün əlçatan olmasını hədəfləyən sammitin əsas qərar layihəsini dəstəkləyir. Heç şübhəsiz, immunlaşdırma preparatları hamı üçün əlçatan olmalıdır. Və bizim dövlətimiz alimlərimiz tərəfindən işlənib-hazırlanmış peyvəndləri ehtiyacı olan ölkələrə verməyə hazırdır. Rusiyanın bütün dünyada koronavirus əleyhinə qeydə alınmış ilk peyvənd olan "Sputnik V" və Novosibirsk Elmi Mərkəzinin hazırladığı "EpivakKorona" peyvəndləri artıq istifadəyə hazır vəziyyətdədir. Üçüncü peyvəndimiz üzərində də iş gedir. Pandemiyanın miqyası bizi bütün mövcud mənbələrdən və imkanlardan istifadəyə məcbur edir. Ortaq məqsədimiz peyvənd preparatları yaratmaq və planetin bütün əhalisini etibarlı qoruyucu vasitələrlə təmin etməkdir. Əziz həmkarlar, bu o deməkdir ki, hər kəs üçün görülməli kifayət qədər iş var. Bəlkə də bu məqamda rəqabət qaçılmazdır, ancaq biz ilk növbədə humanitar mülahizələrdən çıxış etməli və məhz bunu ön plana çıxarmalıyıq".

Yəqin ki, deklarativ səviyyədə hər şey qaydasında olacaq, amma çox güman, "İyirmilik" ən sərfəli və təsirli peyvəndlərdən istifadə edərək yoxsul ölkələrin əhalisinin vaksinlə təmin olunması üçün ümumi fondun yaradılmasını nəzərdə tutan konkret addımlar atmağa razılıq verməyəcək. Çünki bu addımlar əlçatan və effektli rus peyvəndi "Sputnik V"nin istifadəsindən ibarət olmalıdır. Amerikada və Avropada hazırlanmış analoqlarından fərqli olaraq, bu peyvənd daha ucuzdur, üstəlik Pfizer vaksini kimi mənfi 70 dərəcə temperaturda saxlanılmasına da ehtiyac yoxdur. "Sputnik V"nin yeganə problemi isə (Vaşinqton və Brüsselə görə) onun Rusiyada istehsal olunmasıdır.

Vladimir Putin G20 ölkələrini "qaçılmaz rəqabəti" bir tərəfə buraxaraq humanizm nümayiş etdirməyə çağırsa da, Qərb mediasının Rusiya və Çin peyvəndinə qarşı əks-təşviqat apardıqları bir vaxtda onun bu çağırışına səs veriləcəyinə inam azdır.

G20 sammitində heç bir əsaslı dialoqa nail olunmayan (əvəzində dünya liderlərinin monoloqlarının bol olduğu) mövzuların siyahısını davam etdirmək mümkündür. Dünya Səhiyyə Təşkilatının islahatları, inkişaf etməkdə olan ölkələrin valyuta borcu problemləri və proteksionizmə yönəlmiş qlobal tendensiyalar da bura aiddir. Qərb liderlərinin tutduğu mövqe isə aydındır – çox danışırlar, heç kimə qulaq asmırlar və bütün təklifləri sadə bir düstura əsaslanır: "Hamı bizim dediyimiz kimi hərəkət etməlidir, onda hər şey yaxşı olacaq". Bu mənada prezidenti dəyişsə belə, ABŞ-ın mövqeyinin dəyişmə ehtimalı çox azdır.

G20 sammitində substantivliyin olmaması onu göstərdi ki, biz heç də "geopolitik blokların rəqabət apardığı" dünyaya doğru deyil, daha çox hər hansı bir məsələ ilə bağlı yalnız konkret ölkələr arasında ikitərəfli danışıqlar səviyyəsində razılığın əldə olunduğu dünyaya doğru gedirik. Nəzəri cəhətdən G20 hələ formal şəkildə mövcud olsa da, praktikada tanınmış amerikalı siyasətçi Yan Bremerin adlandırdığı "G-sıfır" dünyasına, yəni, hərənin özü üçün yaşadığı dövrə yaxınlaşırıq. Və bu da yəqin ki, koronovirusdan dünyaya qalan ən böyük tarixi miras olacaq.

15
Teqlər:
Çin, vaksin, Rusiya, G20 sammiti, epidemiya, Koronavirus, COVID-19
Ağdamda cümə məscidi, arxiv şəkli

damımız, Putinin şərhi, Hacıqabullu Qüdrət kişi hər kəsin arzusu…

52
(Yenilənib 04:02 23.11.2020)
Tezliklə, Ağdama həyat qayıdacaq, məşhur Ağdam Çay Evindən facebook etiketləmələrinin başlanacağı gün uzaqda deyil. Ən böyük maşın bazarının da bu rayonumuzda olacağı şübhə doğurmur.

7x7 həftənin ən yaddaqalan hadisələrini şərh edir

Ağdam həftəsi

Bu həftə Ağdam həftəsi idi. İşğalçı əhalisinə görə Qarabağın ən böyük rayonu olmuş, indisə bayquş uluyan, xarabalığa çevrilmiş Ağdamı boşaltdı. Kefindən yox təbii ki. Noyabrın 10-da imzalanmış kapitulyasiya aktında biz bunu onun boynuna qoymuşduq. Tezliklə, Ağdama həyat qayıdacaq, məşhur Ağdam Çay Evindən facebook etiketləmələrinin başlanacağı gün uzaqda deyil. Ən böyük maşın bazarının da bu rayonumuzda olacağı şübhə doğurmur.
Hələlik isə Ağdam görüntüləri ürək dağlayır – düşmən daşı daş üstündə qoymayıb, hər tərəfdən xarabalıq boylanır.
Bu arada Ağdama doğru yol hərbi birləşmələrimizi yollarda qarşılayan sakinlər sanki futbol komandasını salamlayar kimi alqışlayır. Bu gün mübaliğəsiz deyə bilərik ki, hər bir əsgər özünü  nəinki ulduz, tarixi qəhrəman kimi hiss edə bilər.

Putinin verdiyi peşmançılıq

Bu həftə Rusiya Prezidenti Vladimir Putin erməniləri türklər demiş, növbəti dəfə “hayal kırıklığına” uğratdı. "Rossiya 1" telekanalına müsahibəsində Ermənistanın belə qondarma “Dağlıq Qarabağ”ın müstəqilliyini və suverenliyini tanımadığını xatırladaraq dedi ki, “Bu o deməkdir ki, beynəlxalq hüquqa əsasən, Dağlıq Qarabağ və ətraf rayonlar Azərbaycan Respublikasının ayrılmaz tərkib hissəsidir”.
Beləcə, statusun cəhənnəmə, gora getməsi barədə həqiqət Rusiya Prezidentinin dilindən də dolayısıyla səsləndi və bu, ermənilərin son ümidlərini də PUA-ların zərbəsi texnikalarını dağıtdığı kimi dağıtdı.

Hacıqabullu Qüdrət kişi

Ermənistanın yeni xarici işlər naziri Ara Ayvazyanla bağlı sosial şəbəkələrdə maraqlı məlumatlar yer alıb. Yeni nazirin Vikipediyası onun təyinatından dərhal sonra tam olaraq silindiyi deyilir. Qeyd edilir ki, A.Ayvazyan Azərbaycanın Hacıqabul rayonunun Nəvahi kəndində anadan olub, atası isə Qüdrət Eyvaz oğlu Xancanovdur.
Bədbəxt ölkə! Təbii arıtımın azalması və ölkədən baş götürüb qaçanların artması səbəbi ilə böhran həddinə çatmış demoqrafik problemlər yerli doğumlu kadrlar tapmağa imkan vermir.
Bu arada Xocalı soyqırımını törədən erməni general da erməniləri tərk edib – yox, ölkədən qaçmayıb, Əzrayıl yoldaş onu özü ilə aparıb. Yeri gəlmişkən, "Artsaxın qəhrəmanı”nın maraqlı ayaması olub – “Tuşonka Manvel”. Əsgərlərin yeməyini satmaqla məşhurlaşan, cinayətkar qəhrəman. Qəhrəmanı belə olanların axırı da bu cür olmalı idi.

Ən bahalılar
“The Economist” jurnalının hazırladığı siyahıya görə, Honkonq metropolu, Paris və Sürix dünyanın ən bahalı şəhərləridir. “2020-ci il üçün dünyanın yaşayış xərcləri hesabatı” adlı siyahıda sonrakı yerlərdə Sinqapur, Osaka, Təl-Əviv şəhərləri tutur. İlk 10-luqda son yerlərdə Nyu-York, Cenevrə, Los-Anceles və Kopenhagen qərarlaşıb.
Bizə görə isə dünyanın ən bahalı şəhəri Şuşadır bu gün!

Prezidentsizlik

ABŞ Səhiyyə Nazirliyi bəyan edib ki, Ümumi Xidmətlər İdarəsi Co Baydenin qələbəsi tanınmayana qədər demokratların namizədinin komandası ilə işləməyəcək. Qurumun rəhbəri Aleks Azar deyib ki, “Biz çox açıq şəkildə bildirdik ki, GSA nə zaman kimin qalib gəldiyini elan edəcəksə, o zaman tam şəkildə peşəkar keçid və hazırlıq işlərinə başlayacağıq. Biz təlimat qaydalarına riayət edirik”. Qeyd edək ki, bir qədər əvvəl “Politico” qəzeti ABŞ Ümumi Xidmətlər İdarəsinin rəhbəri Emili Mörfinin Co Baydenin prezident seçkilərində qələbə qazandığını tanımaqdan imtina etdiyini yazmışdı.
Belə. Bu boyda ölkə prezidentini seçməkdə çətinlik çəkir. Buna görə biz də narahat olmalıyıq, çünki Konqo, Somali, Trinidad Tabaqonun ölkə başçısından söhbət getmir, ABŞ prezidenti dünyanın gündəliyinə, problemlərinə, qayğılarına təsir edə bilən adamdır.

İran dərdi

Bu basabasda amerikanların İran dərdi də bitmək bilmir. ABŞ növbəti dəfə İrana qarşı sanksiyaları genişləndirib. Bildirilib ki, sanksiyalar 9 İran vətəndaşına, habelə 49 təşkilat və müəssisəyə, eyni zamanda İranın bayrağı altında üzən bir gəmiyə tətbiq edilib.
Görəsən, nəyə görə ABŞ, Rusiya, Fransa, Britaniya, Pakistan nüvə silahına malik ola bilər, ancaq İran yox? İranı belə özəl edən nədir? Bu sualın aydın cavabını biz hələ eşitməmişik.

2020 mistikası

2020-ci il dünya tarixinin ən unikal illərindən biri kimi tarixdə qalacaq. Numerologiya mistikasına inanlar indi inanmayanlardan daha haqlı görünür. Koronavirus, iqtisadi böhran, təbii fəlakətlər, münaqişələr  - hamısını bir ilə yığıb gözləyiblər sanki.
Bu arada Azov dənizinin sahilindən bir qrup gənc içərisində məktub olan şüşə butulka tapıblar. Məktubdan aydın olur ki, müəllifi doqquz yaşlı Yaroslavdır. Butulka dənizdə doqquz günlük səyahətdən sonra sahilə çıxıb. Bir cümləlik kağız parçasında isə “Qoy bu il tez bitsin” arzusu yazılıb.

52
Rusiya Prezidenti Vladimir Putin

Putin Qarabağda Bakı Yerevana sərf edən nizamlanma barədə

0
"Bütün bunlar çoxdan mövcud olan münaqişənin uzunmüddətli və tamformatlı ədalətli əsas üzərində əz azərbaycanlı və erməni xalqlarının maraqları nəzərə alınmaqla nizamlanmanın mümkünlüyü üçün zəmin yaradır"

BAKI, 24 noyabr - Sputnik. Rusiya Prezidenti Vladimir Putin bəyan edib ki, hazırda Qarabağda Bakı və Yerevanın maraqları nəzərə alınmaqla nizamlanmanın mümkünlüyü üçün zəmin yaradılır. 

"Həmçinin Rusiyanın humanitar reaksiya mərkəzi öz işinə başlayır. Mərkəz dağıntılara məruz qalmış rayonların yardımla, infrastrukturun bərpası, normal dinc həyat üçün şəraitin yaradılması ilə məşğul olacaq. Bu səylərdə müvafiq beynəlxalq təşkilatların əhəmiyyətli iştirakına ümid edirik. Düşünürük ki, bütün bunlar çoxdan mövcud olan münaqişənin uzunmüddətli və tamformatlı ədalətli əsas üzərində əz azərbaycanlı və erməni xalqlarının maraqları nəzərə alınmaqla nizamlanmanın mümkünlüyü üçün zəmin yaradır", - RF lideri bildirib.

0