Donald Tramp Qüdsdə olarkən

ABŞ-İsrail-Səudiyyə ittifaqı dünyanı qarşısına aldı

336
(Yenilənib 18:05 10.05.2018)
Trampın qərarı ABŞ-ın düşmənləri qədər dostlarının da qəzəbinə səbəb olub

Eldar Tanrıverdiyev, Sputnik Azərbaycan

BAKI, 10 may — Sputnik. ABŞ prezidenti Donald Tramp bu həftə hələ seçkiqabağı kompaniyalar zamanı verdiyi vədlərdən birini yerinə yetirdi. Amerika lideri mayın 8-də keçirilən mətbuat konfransındakı çıxışında ölkəsinin İranla bağlanan nüvə sazişindən çıxdığını və yeni saziş üzərində müttəfiqləri ilə işləməyə hazır olduğunu bəyan etdi.

İran üzrə ekspert, jurnalist Fərhad Daneşvar
© Photo : TREND
İran üzrə ekspert, jurnalist Fərhad Daneşvar

Bundan əlavə, Tramp ABŞ-ın İrana qarşı tətbiq etdiyi və 2015-ci ildə qaldırılan sanksiyaların yenidən həyata keçiriləcəyini açıqladı. Təbii ki, Ağ Ev rəhbərinin bu qərarı dünya dövlətləri tərəfindən birmənalı qarşılanmadı. İranla bağlanan nüvə razılaşmasının digər iştirakçıları Britaniya, Almaniya, Fransa, Çin və Rusiya sazişə sadiq qaldıqlarını bəyan etdi. İranı düşmən görən İsrail və Səudiyyə Ərəbistanı isə Trampın bu qərarını alqışladı.

Sputnik Azərbaycan məsələ ilə bağlı İran üzrə ekspert, jurnalist Fərhad Daneşvar və Rusiyanın Müasir İdeologiyanın İnkişafı üzrə Milli İnstitutun direktoru İqor Şatovun fikirlərini öyrənib. Fərhad Daneşvar hesab edir ki, İran prezidenti baş verənləri psixoloji müharibə adlandırsa da, əslində bu proses İrana qarşı açılan yeni iqtisadi müharibənin başlanğıcıdır.

"Növbəti 180 gün ərzində İrana qarşı neft sanksiyaları tətbiq olunacaq və hələ ki, bəlli olmayan formul çərçivəsində İranın neft satışı hər ay məhdudlaşdırlacaq və azalacaq. Digər sanksiyalara gəldikdə isə, onlar 90 gün ərzində bərpa olunacaq. Bu sanksiyalar avtomobil, sənaye, mədən sənayesi, qızıl və sair daxil olmaqla bütün sahələrə şamil olunacaq" — ekspert bildirib.

Daneşvar, eyni zamanda qeyd edib ki, sanksiyalar nəticəsində İran özü üçün böyük əhəmiyyətə malik bir prosesi – təyyarə parkının yenilənməsini həyata keçirə bilməyəcək: "2015-ci ildə sanksiyalar ləğv olunandan sonra İran 100 ədəd "Airbus", 80 ədəd "Boing" təyyarəsi almağı planlaşdırırdı. Lakin bu günə qədər cəmi 3 "Airbus" təyyarəsi alıb".

İqor Şatrov isə o qənaətdədir ki, ABŞ-ın İranla bağlı nüvə razılaşmasından çıxması yenidən Yaxın Şərqin qaynar qazana çevrilməsi təhlükəsini yaradır: "Suriyada vəziyyət sabitləşməyə başlamışdı, "İraq-Şam İslam Dövləti" (İŞİD) terror təşkilatı zəifləməyə başlamışdı, terror təşkilatı artıq son günlərini yaşayır. Bu həlledici anda ABŞ nə edir? Suriya ərazisində İran və İsraili toqquşdurmaqla yeni gərginlik ocaqları yaradır".

Rusiyalı ekspert İqor Şatrov
© Photo : FB / igor.shatrov
Rusiyalı ekspert İqor Şatrov

"Neqativ nəticələrini praktiki olaraq bir anda gördüyümüz belə qərarı necə dəyərləndirmək olar? Birləşmiş Ştatların dəstəyini hiss edən İsrail dərhal İranın Suriyadakı hərbi obyektlərini vurur. ABŞ-ın bu qərarını Avropanın heç bir ölkəsi — nə NATO tərəfdaşları, nə də digər ölkələr dəstəkləmədi. NATO üzvləri ilə (ABŞ istisna olmaqla) Rusiyanın mövqeyinin üst-üstə düşdüyü unikal vəziyyət yaranıb. Trampın qərarını yalnız İranı öz düşməni kimi görən İsrail və Səudiyyə Ərəbistanı dəstəklədi" — politoloq vurğulayıb.

Öz növbəsində Daneşvar hələlik hər şeyin bitməyini vurğulayıb: "Hər halda İran prezidenti Həsən Ruhani və Ali dini lideri Əli Xameyeninin çıxışları göstərir ki, onlar müzakirələr aparmağa hazırdırlar. Bir neçə həftə ərzində Avropa dövlətləri ilə yeni müzakirələr aparılacaq və bu müzakirələr zamanı İranın mənafeyi üstün tutulacaq. Üstəlik, nüvə sazişinin tamamilə ləğvi və sanksiyaların tətbiqi məsələsində Avropa şirkətləri də həlledici rol oynayacaq. Məsələ burasındadır ki, bu şirkətlər İranda qalmaq və ya ölkədən çıxmaq barədə qərar verməyib".

Ekspertlər vurğulayırlar ki, Avropa şirkətlərinin ölkədə qalması və ya ölkədən çıxması daha çox bu müzakirələrin nəticəsindən asılıdır.

336
Teqlər:
İqor Şatov, Fərhad Daneşvar, Donald Tramp, sanksiya, nüvə, Ağ Ev, İran, Səudiyyə Ərəbistanı, Amerika, Avropa, ABŞ, prezident
Əlaqədar
Tramp İranı hədələməkdə davam edir
Tramp dünyanı bəlaya sürükləyən qərarını açıqladı: Çəkilirəm
Trampı inadından döndərmək mümkün olmadı, radikal qərar gözlənilir
Tramp yenə aləmi bir-birinə vurdu, Fransa qəzəbləndi
Tramp nüvə müharibəsinə gətirəcək səbəbi deyib
Dollar, arxiv şəkli

ABŞ-ın yeni maliyyə naziri dolların axırına çıxmağa hazırdır

20
(Yenilənib 20:13 25.01.2021)
Amerika bu ölkənin beynəlxalq maliyyə sistemindəki hökmranlığına meydan oxuyan bir sıra dövlətlərin təzyiqinə məruz qalıb. Söhbət, ilk növbədə, Rusiya və Çindən gedir. Moskva və Pekin çoxlu qızıl alaraq dolları rezerv valyuta kimi sıxışdırmağa çalışırlar.

BAKI, 25 yanvar — Sputnik, Natalya Dembinskaya. Amerika valyutası son iki ilin ən aşağı səviyyəsinə düşüb – dollara bir neçə amil eyni vaxtda təzyiq göstərib. Maliyyə mütəxəssisləri bu fikirdədirlər ki, son nəticədə dollar dəyərinin yarısını itirəcək. Bu məsələdə ABŞ Maliyyə Nazirliyinin "xidmət"i də az deyil, yeri gəlmişkən, tezliklə bu quruma Federal Ehtiyatlar Sisteminin (FES) keçmiş rəhbəri Janet Yellen başçılıq edəcək. RİA Novosti-nin növbəti materialı dolların məzənnəsinin nə qədər aşağı düşə biləcəyi haqqındadır.

Aşağı gəlirlilik

Dekabr ayının sonundan indiyə kimi dolların məzənnəsi 5,5 faiz aşağı düşüb. İnvestorlar artıq bunun ABŞ iqtisadiyyatına mənfi təsir göstərəcəyi ilə bağlı həyəcan təbili çalmağa başlayıblar.

İyun ayından bəri pul kütləsinin artım sürəti heç vaxt illik 22 faizdən aşağı düşməmişdi. Əskinas maşını istər-istəməz inflyasiyaya təkan verəcək, lakin FES artıq öz hədəf dəyərini dəyişdirib: "orta hesabla iki faiz" (əvvəlki "iki faiz"in əvəzinə). Bu addım inflyasiya gözləntiləri aşarsa, əsas faiz dərəcəni artırmamaq üçün atılıb. Yəni tənzimləyici faiz dərəcələrini sıfıra yaxın səviyyədə saxlamaq niyyətindədir. Bu, iqtisadiyyatı dəstəkləsə də, dollara mənfi təsir göstərəcək.

Reuters-in valyuta strateqləri arasında keçirdiyi sorğu göstərdi ki, investorlar riskli də olsa, başqa variantlar axtarışındadırlar.

"Dollar əvvəlki kimi bütün göstəricilər üzrə olduğundan yüksək qiymətləndirilib və FES-in maliyyə-kredit siyasəti bunu aradan qaldıracaq", – deyə Societe Generale maliyyə qurumunun rəhbəri Kit Cuks qeyd edir.

Hələ noyabr ayında mütəxəssislər xəbərdarlıq etmişdilər: yeni prezident Co Baydenin hakimiyyətə gəlişi ilə Amerika valyutasının məzənnəsinin aşağı düşməsi qaçılmazdır. Demokratların planında əlavə maliyyə stimulu yaratmaq və yeni yardım paketini işə salmaq da var ki, söhbət təxminən üç trilyon dollardan gedir. Bu, ABŞ valyutasının uzunmüddətli zəifləməsinə gətirib çıxaracaq, çünki büdcə kəsirinin artması və onu ödəmək üçün tələb olunan xarici borcların çoxalması ilə nəticələnəcək.

Koronavirus vaksininin geniş tətbiq olunması da ABŞ valyutasına mənfi təsir göstərəcək, çünki bu, iqtisadi fəallığın artmasını vəd edir. 2020-ci ilin sonunda peyvənd xəbərlərinin yayılması ilə dolların məzənnəsində 2017-ci ildən bəri ən böyük illik azalma qeydə alındı.

50 faiz devalvasiya

İqtisadçıların proqnozları məyusedicidir. Citigroup bankının dəyərləndirməsinə görə, demokratların hakimiyyətə gəlməsi 2021-ci ildə dolların 20 faiz zəifləməsi ehtimalını ciddi şəkildə artırır. Morgan Stanley Asia-nın direktorlar şurasının keçmiş sədri Stiven Rouç da bu versiyanı dilə gətirərək ABŞ büdcə kəsiri və FES-in sıfıra yaxın faiz siyasətinə işarə edib.

Məşhur maliyyəçi Cim Rikardsın ssenarisi isə daha da bədbindir. O qeyd edir ki, ABŞ əvvəl-axır borc problemi ilə mübarizə aparmaq məcburiyyətində qalacaq və bunun həlli dolların 50 faiz devalvasiyasını tələb edəcək.

İqtisadçının proqnozuna görə, qızılın bir unsiyasının qiyməti 15000, gümüşün qiyməti isə 100 dollara qədər bahalaşacaq. O bildirib ki, ABŞ bu ölkənin beynəlxalq maliyyə sistemindəki hökmranlığına meydan oxuyan bir sıra dövlətlərin təzyiqinə məruz qalıb. Söhbət, ilk növbədə, Rusiya və Çindən gedir. Moskva və Pekin çoxlu qızıl alaraq dolları rezerv valyuta kimi sıxışdırmağa çalışırlar.

"Son bir neçə il ərzində Rusiya qızıl və valyuta ehtiyatlarını əhəmiyyətli dərəcədə artırıb. Bundan başqa, Moskvanın xarici borcları olduqca azdır. Rusların qiymətli metallara gediş etdiyi artıq çoxdan heç kimə sirr deyil, rubl dünyada qızılın ən çox dəstəklədiyi valyutadır", – deyə analitik izah edir.

Öz əlləri ilə

Baydenin komandası işə başlayır. Bütün nazirliklərin rəhbərləri dəyişəcək. Məsələn, Bloomberg-in də xatırlatdığı kimi, "dolların zəifləməsinin Amerika ixracatı üçün üstünlükləri"ni vurğulayan Federal Ehtiyat Sisteminin keçmiş rəhbəri Janet Yellenə maliyyə naziri kürsüsü etibar ediləcək.

Bu təyinat iqtisadçılarda narahatlıq doğurur. Məsələn, Klinton hökumətində maliyyə naziri, Obama administrasiyasında isə Milli İqtisadi Şuranın sədri olmuş Larri Sammers bildirib ki, indiki məqamda dolların taleyinə biganə olan aktiv devalvasiyaçı kimi görünmək ağılsızlıq olardı.

ABŞ-ın sabiq maliyyə naziri Henk Polson da Yellenə öz məsləhətini verib:

"Faiz dərəcələri tarixi minimum səviyyəsindədir, federal borc isə II Dünya müharibəsindən bu yana ən yuxarı həddə gəlib çatıb. Milli borcun kəskin artımını dayandırmaq mütləqdir. Əks təqdirdə dollar gec-tez ucuzlaşacaq. Vaşinqton öz öhdəliklərini yerinə yetirə bilməyəcək".

"ABŞ rəqabət üstünlüyü qazanmaq üçün daha zəif valyutaya can atmır və biz digər ölkələrin belə cəhdlərinə qarşı müqavimət göstərməliyik", – deyə Senatın Maliyyə Komitəsindəki bir dinləmədə maliyyə naziri postuna namizəd bəyan etmişdi.

Bir sözlə, ABŞ-ın gələcək maliyyə naziri Amerika valyutasına yaxşı heç nə vəd etməyən bəyanatlar səsləndirir. Bloomberg belə hesab edir ki, investorlar üçün bu, dolların uzunmüddətli eniş tendensiyasına bir işarədir.

ABŞ hər bir halda dolların məzənnəsini "aşağı salmaq" məcburiyyətində qalacaq: bu, ticarət kəsirini azaltmaq üçün vacibdir. Bəlkə də Bayden üçün iqtisadiyyatı bərpa etməyin yeganə yolu budur.

 

20
NATO-nun hərbi təlimləri, arxiv şəkli

"Rusların zəif yerindən vuraq": NATO-da fikirləşiblər

40
(Yenilənib 23:44 24.01.2021)
NATO qüvvələri tərəfindən Kalininqrada hücumun məşq edilməsi və rusiyalı hərbçilərin şəhər döyüşlərinə hazırlığı aşkar şəkildə kimin kiminlə döyüşməyə hazırlaşdığını göstərir.

BAKI, 24 yanvar - Sputnik, Andrey Kots. Hərbi kontingentin artırılması, ordu infrastrukturunun qurulması və beynəlxalq konsolidasiya - 2021-ci ildə NATO Rusiyanın qərb sərhədlərinə təzyiqi gücləndirəcək. May-iyun aylarında alyans soyuq müharibədən sonra ən iri Defender Europe 2021 manevrlərini keçirəcək. Onlara cavab olaraq sentyabrda Rusiya və Belarusun birgə “Qərb-2021” təlimləri baş tutacaq. Bütün bunların nə ilə nəticələnəcəyi barədə RİA Novosti-nin məqaləsində.

Döyüş meydanı - Avropa

Defender Europe 2021-də əvvəlki kimi Şərqi Avropa və Pribaltikada müdafiə və hücum əməliyyatlarını məşq edəcəklər. Təlimlərin əfsanəsinə görə, NATO qoşunları Kalininqrad vilayətinə hücum etməli, Rusiyanın qərb vilayətlərini mühasirəyə almalı və rusların genişmiqyaslı hücumunun qarşısını almalıdırlar. Ötən illərdən fərqli olaraq, 2021-ci ildə xüsusi diqqət Şərqi yox, Cənubi Avropaya ayrılacaq. Manevrlər Monteneqro, Kosovo və Albaniyada keçirilməlidir. Bolqarıstan və Rumıniyada HƏM təlimləri və “yer-yer” tipli raketlərin atışı olacaq. Macarıstan isə “müharibə”nin dərin arxa cəbhəsi olacaq.

Amerikalılar Avropaya böyük qüvvələr atacaqlar. Onların arasında 1-ci kavaleriya və 82-ci hava-desant diviziyalarının bölmələri də olacaq. Atlantikadan müxtəlif təyinatlı yüzlərlə texnika vahidi göndəriləcək. Bundan əlavə, Florida ştatından 53-cü piyada briqadası gələcək. İstisna edilmir ki, təlimlərdən sonra silahların bir hissəsini amerikalılar yenidən Avropada “unudacaqlar”. Mütəxəssislərin fikrincə, bu şəkildə Pentaqon ildən-ilə bölgədəki hücum imkanlarını artırır.

Defender Europe 2021-ə cavab olaraq Rusiya və Belarus sentyabrda “Qərb-2021” manevrlərini keçirəcəklər. Belarusun müdafiə naziri Viktor Xreninin bildirdiyinə görə, "birgə təlimlər yüksək şəhərləşmiş ərazidə birləşmiş hücum bölmələrinin birgə hərəkətlərinin yeni üsullarını sınaqdan keçirməyə imkan verəcək", həmçinin "yeni və müasir silah və texnika  nümunələrinin effektivliyi qiymətləndiriləcək". Minskdə vurğulayıblar ki, strateji manevrlər "İttifaq dövlətinin hərbi təhlükəsizliyini təmin etmək baxımından Belarus və Rusiya müdafiə qurumlarının möhkəm müttəfiq münasibətlərini və yekdil baxışlarını" əks etdirir.

Güc nümayişi

Heç bir tərəf manevrlərin hansısa dövlət və ya hərbi bloka qarşı yönəlmiş olmaması barədə ənənəvi diplomatik ifadələrdən istifadə etmir. NATO qüvvələri tərəfindən Kalininqrada hücumun məşq edilməsi və rusiyalı hərbçilərin şəhər döyüşlərinə hazırlığı aşkar şəkildə kimin kiminlə döyüşməyə hazırlaşdığını göstərir. Əlbəttə, tammiqyaslı hərbi münaqişə ehtimalı azdır, amma realdır.

Mütəxəssislərin fikrincə, 2021-ci ildə NATO-nun hərəkətlərinə ABŞ-da hakimiyyətin dəyişməsi birbaşa təsir edəcək. Donald Trampın 4 illik prezidentliyi dövründə Şimali Atlantika blokunun birliyi xeyli zəifləyib. Ağ Evin sahibi ilk növbədə ABŞ-ın maraqlarını güddüyünü gizlətmirdi, hətta alyansı tərk etmək variantını istisna etmirdi. Belə ritorika Avropada ciddi narahatlıq doğurdu, yenə də Aİ ordusu məsələsi gündəmə gəldi. Yeni prezident yəqin ki, hər şeyi düzəltməyə çalışacaq.

"Rusiya və NATO arasında münasibətlər bu il pisləşəcək. Bayden alyansı bərpa və səfərbər etmək istəyir. Bunun üçün isə xarici düşmən lazımdır. Rusiya bu rola yaxşı yarayır, çünki Çin çox uzaqdır. Xarici düşmən obrazı Vaşinqtona Amerika cəmiyyətini konsolidasiya etmək üçün lazımdır” – deyə Geosiyasi problemlər akademiyasının birinci vitse-prezidenti Konstantin Sivkov bildirir.

Pul qazanmaq

Ekspertlər onu da qeyd edirlər ki, həqiqətdə NATO-nun Rusiyaya dair aqressiv planları yoxdur. Alyansın getdikcə genişlənməsi isə amerikalılar üçün pul qazanmaq və Avropanı özlərinə daha sıx bağlamaq üsuludur. Vaşinqton Trampaqədərki dövrə qayıdacaq və Köhnə qitənin işlərinə qarışmağı gücləndirəcək.

“Mənə elə gəlir ki, 2021-ci ildə NATO hərbi təşkilatdan qlobal korporasiyaya çevrildiyini nümayiş etdirəcək. Alyansın əsas problemi yenə aktualdır. Söhbət maliyyələşmədən gedir. Pulu verən musiqini dı sifariş edir. Büdcənin üçdə ikisini ABŞ doldurur, bu heç kimə sirr deyil. Biz gözəl başa düşürük ki, xərclər artıq trilyon dolları keçib. İlk növbədə Vaşinqtonun sayəsində. Avropa dövlətləri ABŞ-dan tədarüklərə ümid edirlər. Bu ABŞ-ın nəhəng müdafiə büdcəsini ayaq üstə saxlayır. NATO-nun maraqların xidmət edən korporasiyalar böyük pullar qazanırlar”, - politoloq Sergey Sudakov bu fikirdədir.

Ekspert vurğulayır ki, NATO-nun fəaliyyəti artıq bu gün pulların bir cibdən digərinə ötürülməsi kimi görünür. Vaşinqton NATO-ya vəsait ayırır, müttəfiqlər o pullara ABŞ texnikası və silahlarını alırlar və dairə qapanır.

Avropa Baydenin dövründə ABŞ üçün hərbi məmulatın əsas tədarük bazarlarından biri olaraq qalacaq. Demək, okeanın o tayından anti-Rusiya ritorikasının güclənməsini gözləmək lazımdır. Lakin mütəxəssislərin çoxu əmindir: çətin ki, Vaşinqton və Brüssel gücünə görə dünyanın ikinci ordusunu həqiqətən sınağa çəkmək istəsinlər.

 

40
Teqlər:
Ağ Ev, Belarus, Rumıniya, Bolqarıstan, Macarıstan-Serbiya sərhədi, Macarıstan, Avropa, Monteneqro, Kosovo, ABŞ, Rusiya, NATO

Xırdalanda partlamış evin dağıntıları altından qadın meyiti çıxarılıb

0
(Yenilənib 00:34 26.01.2021)
Dağıntılar altından bir nəfərin cəsədi çıxarılıb. Həmin şəxsin 1988-ci il təvəllüdlü Musayeva Aytən Tacəddin qızı olduğu bildirilir.

BAKI, 26 yanvar - Sputnik. Xırdalanda partlayışda həlak olan qadının nəşi dağıntılar altından çıxardılıb.

Sputnik Azərbaycan-ın məlumatına görə, Xırdalanda baş verən partlayışda 1988-ci il təvəllüdlü Aytən Tacəddin qızı Musayeva faciəli şəkildə dünyasını dəyişib. Bu barədə Sputnik Abşeron MRX-nın direktoru Mehriban Qaralova məlumat verib. O, bildirib ki, Xırdalanda baş vermiş hadisə nəticəsində 6 nəfər müxtəlif dərəcəli bədən xəsarətləri ilə xəstəxanaya yerləşdirilib, onlardan biri uşaqdır.

Partlayış zamanı xəsarət alanlardan biri Musayev Vüsal Firuddin oğlunun həyat yoldaşı Aytən Musayeva dağıntılar altından ölü tapılıb. Onun azyaşlı qızının axtarışları davam edir. Oğlu 10 yaşlı Musayev Firuddin Vüsal oğlu və həyat yoldaşı xəstəxanada müalicə alırlar.

Partlayış zamanı xəsarət alanlar 1983-cü il təvəllüdlü Musayev Vüsal Firuddin oğlu, onun 10 yaşlı oğlu, 2009-cu il təvəllüdlü Musayev Firuddin Vüsal oğlu, 8 yaşlı qızı, 2012-ci il təvəllüdlü Musayeva Fatimə Vüsal qızı, Musayeva Ziyafət Qafar qızı və Gözəl Səmədovadır.

Dağıntılar altından çıxarılan digər şəxslər 1968-ci il təvəllüdlü Ələzova Simayə Mövlud qızı, 2006-cı il təvəllüdlü Şükürzadə Xədicə Bəxtiyar qızı,  1989-cu il təvəllüdlü Əliyev Emil Arif oğlu və 1988-ci il təvəllüdlü Hüseynov Arif Əbülfəz oğludur. 

Qeyd edək ki, 25 yanvar 2021-ci il tarixində Fövqəladə Hallar Nazirliyinin "112" qaynar xəttinə Abşeron rayonu, Xırdalan şəhəri, 27-ci məhəllə adlanan ərazidə uçqunla nəticələnən partlayış hadisəsinin baş verməsi barədə məlumat daxil olub.

FHN-dən Sputnik Azərbaycan-a verilən məlumata görə, dərhal əraziyə FHN-in müvafiq xilasetmə qüvvələri cəlb olunub. Əməliyyat şəraiti qiymətləndirilərkən məlum olub ki, uçqun ikimərtəbəli fərdi yaşayış evində baş verib.

Partlayış dalğasının təsirindən yaxınlıqdakı binaların şüşələri sınıb. FHN-in əməkdaşları tərəfindən operativ axtarış-xilasetmə əməliyyatı davam edir.

 

0