Qəzaya düşmüş avtomobil, arxiv şəkli

Sürücülərin nəzərinə: Bunları mütləq bilməlisiz

438
(Yenilənib 11:43 06.11.2017)
Ekspert: Avtomobil 90 km sürətlə hərəkət edirsə, qəza zamanı ölüm qaçılmazdır. Belə qəzada xəsarət 10-cu mərtəbədən yıxılmağa bərabərdir

İradə Cəlil, Sputnik Azərbaycan

BAKI, 6 noyabr — Sputnik. Azərbaycanda hər il avtomobil qəzasında mindən çox insan dünyasını dəyişir. Yol polisləri, yollara quraşdırılan kameralar, müxtəlif işarələr, tətbiq edilən sərt cərimələr, cəzalar belə, insan ölümlərinin sayının azalmasına kömək etmir.

Ölümlə nəticələnən ilk avtomobil qəzası 1896-cı ildə baş verib və elə o zaman insanlar anlamışdı ki, avtomobil yalnız faydalı və sürətli nəqliyyat növü deyil, eyni zamanda təhlükədir. Zaman keçdikcə, avtomobil qəzalarının sayının azaldılması üçün müxtəlif tədbirlər görülsə də, bunun qarşısını tamamilə almaq mümkün olmur. Avtomobil qəzalarının ən müxtəlif səbəbləri var. Yuxusuzluq, yorğunluq, aqressivlik, xəstəlik, içkili olma, narkotik vasitələrdən istifadə, özünə qarşı hədsiz inam, sürət həddinin aşılması, diqqətsizlik, hava şəraiti, avtomobilin anidən sıradan çıxması və s. kimi hallar avtomobil qəzalarının baş verməsinə səbəb olur.

Nəqliyyat eksperti Məzahir Rüstəmli bildirir ki, çox zaman sürücülər qanunvericilikdəki bəzi müddəalarla razılaşmasalar da, aparılan araşdırmalar zamanı məlum olub ki, sükan arxasında diqqətsiz davranma, fikirli olmaq, yollarda olan plakatlar, telefon zəngi və ya mesajı, yolda baş verən hər hansı hadisə ilə maraqlanıb, sürəti kəskin azaltma və s. bu kimi vəziyyətlər qəzaya səbəb ola bilər:

"Diqqətsiz davranışa səbəb yorğunluqdur. Avtomobildə digər sərnişinlə söhbət etmək, uşaqlarla maraqlanmaq, radiodan istifadə etməyə, nəsə oxumağa çalışmaq qəza ilə nəticələnir. Sürücünün yuxusuz olması isə ikinci ən böyük qəza səbəbidir".

Ekspertin sözlərinə görə, araşdırmalar nəticəsində qəzaların daha çox axşam saat 21.00 və səhər saat 8.00 arasında baş verdiyi müəyyən edilib. Qəzaların 30 faizi spirtli içki qəbul edən sürücülər tərəfindən törədilir. Bu rəqəm həftəsonu daha da artır.


Ekspert bildirir ki, avtomobil qəzalarının digər səbəbi yüksək sürətlə idarəetmədir. Sürücülər sürəti 70-dən 100-ə qaldıranda qəza baş verə bilər. Qəzaların 70 faizi 70-100 arası sürətlə hərəkət zamanı baş verir:

"Bir çox sürücülər avtomobil idarə edərkən aqressiv olur. Söyüş söyür, manevrlər edir və bütün sürücüləri günahkar hesab edirlər. Sürücü digər nəqliyyat vasitəsini yaxından təqib edirsə, yol hərəkəti qaydalarına əməl etməyib, digər sürücülər üçün təhlükə yaradırsa, önündəki avtomobili narahat edəcək şəkildə yol verməsi üçün işıq yandırırsa, demək, sükan arxasında aqressiv sürücüdür. Belə sürücülərlə yolda diqqətli davranmaq lazımdır".

Rüstəmlinin sözlərinə görə, avtomobil qəzalarına bəzən hava şəraiti də səbəb olur. Qar, yağış, yolların buz bağlaması, güclü külək idarəetməni çətinləşdirir. Belə havalar aqressiv sürücülər üçün daha təhlükəlidir. Diqqətli sürməyən sürücülər belə havalarda qəzalara səbəb olurlar.

Mütəxəssisin verdiyi məlumaya görə, ölkədə hər ay qəzalar zamanı minimum 50-80 nəfər dünyasını dəyişir, 100-ə yaxın insan xəsarət alır. Hər il baş verən qəzalarda isə 1000-1200 nəfər dünyasını dəyişir.

Məzahir Rüstəmli hesab edir ki, qəzaların baş vermə səbəblərindən biri də piyada faktorudur. Qəzaların 66 faizi piyada faktoru səbəbindən baş verir. Daha 26 faiz sürücülərin, 2 faiz sərnişinlərin, 5 faiz texniki problemlərin payına düşür, 1 faiz yol problemləri nəticəsində baş verir:

"Qəzaların çox hissəsi piyada məsuliyyətsizliyi səbəbi ilə baş verir. Belə qəzalar zamanı piyadalar ölür və sürücülər məsuliyyətə cəlb edilir. Yol keçən zaman işıqforun işıqlarına riayət etməmək, tələsmək, piyada keçidində qaçmaq və ya ləngimək, yolu keçiddən deyil, yolun ortası ilə keçməyə çalışmaq, avtobusların arxasından avtomobillərin qarşısına qəfil çıxmaq, qulaqcıqdan istifadə edərək, ətraf mühitdən təcrid olunmaq yol qəzası ilə nəticələnir."

Ekspert bildirir ki, təhlükəsizlik kəmərlərindən istifadə etmək qəzalar zamanı ölüm riskini azaldır: "Təhlükəsizlik kəməri istifadə edilmədiyi halda, bədən nəqliyyat vasitəsinin sürətiylə hərəkət etməyə başlayır. Qəza baş verəndə bədən avtomobilə, ön şüşəyə dəyə və ya qəza zamanı zərbənin təsirindən sürücü, sərnişin avtomobildən kənara düşə bilər. Təhlükəsizlik kəməri avtomobil daxilində ölüm riskini 45, ağır yaralanma riskini 50 faiz azaldır. Ölüm və xəsarətlər araşdırılan zaman müəyyən edilib ki, baş-boyun xəsarəti 37 faiz, sinə xəsarəti isə 8 faiz təşkil edir. Yəni sürücü kəmər taxmış olsa, 45 faiz ölümdən qoruna bilər".

Avtomobil yol qəzaları nəticəsində sağlamlığını itirmiş vətəndaşların iştirakı ilə Dəyirmi Masa yığıncağı keçirildi
© Photo : Beynəlmiləlçi Əlil Döyüşçülər Fondunun mətbuat xidməti

Terapevt Nicat Bağırlının sözlərinə görə, avtomobil qəzaları zamanı qəza qaçılmazdır. Hətta avtomobil saatda 30 km sürətlə hərəkət etsə belə, qəza zamanı xəsarətin ağırlığı insanın birinci mərtəbədən yıxılaraq aldığı xəsarətə bərabərdir:

"Avtomobil 90 km sürətlə hərəkət edirsə, qəza zamanı ölüm qaçılmazdır. Belə qəzada xəsarət 10-cu mərtəbədən yıxılmağa bərabərdir. Yəni, belə qəzadan sağ çıxmaq möcüzədir."

Həkim bildirir ki, qəzalar zamanı içki faktoru da böyük əhəmiyyət daşıyır. Belə ki, qandakı spirt miqdarı 0,5 promildən yuxarı qalxdığı zaman qəza riski yaranır: "Spirt miqdarı 1 promil olduğu zaman qəza riski 70 faizə qalxır".

Bağırlı deyir ki, qəza zamanı sürət həddi çox böyük əhəmiyyət kəsb edir. Avtomobil nə qədər sürətlə idarə edilirsə, qəza riski də bir o qədər artmış olur: "İnsanın gözü 200 dərəcəlik sahəni qəbul edə bilir. Avtomobil idarə olunarkən görmə bucağı tərs mütənasib olur. Məsələn, 35 km sürətlə görmə bucağı 100, sürət 130 km olduqda isə bu rəqəm 30 dərəcəyə düşür. Yəni, sürət artdıqca görmə zəifləyir. Bu da qəzaların baş verməsinə səbəb olur".

Həkim bildirir ki, 90 km sürətlə hərəkət edən avtomobillərin qəzası zamanı sağ qalma şansı 5-10 faiz olur. Çünki insan bədənin gücü o qədər güclü zərbəyə davamlı deyil.

438
Teqlər:
avtomobil qəzaları, sürücülər, yol polisi, spirtli içki, Nicat Bağırlı, Məzahir Rüstəmli
Əlaqədar
Yol polisi də adi sürücülər kimi cərimələnəcək - bir şərtlə ki...
Avtomobili həyətdə düzgün park etməyən sürücülər cərimələnəcək
Sürücülər bu "başağrısı"na görə ingilislərə "minnətdar" olmalıdırlar
Yol polisi xəbərdar edir: sürücülər ayıq olsunlar!
Sərxoş sürücülər ucbatından 30 yol qəzası baş verib
 Rusiyanın hərbi polisi Suriyada, arxiv şəkli

"Onları qiymətləndirmədik": Qərb ilk dəfə rusların Suriyada hərbi uğurunu tanıyıb

15
Amerikalılar etiraf edirlər ki, İsrailin Suriyadakı İran obyektlərinə hava zərbələri və antirusiya sanksiyaları Moskva və Tehranı Bəşər Əsədi dəstəkləməkdən imtina etməyə və ya ona yardımı məhdudlaşdırmağa məcbur edə bilməyib.

BAKI, 7 avqust — Sputnik, Andrey Kots. Rusların yardımı olmasaydı Bəşər Əsəd müharibəni uduzardı – amerikalılar etiraf edirlər ki, məhz Moskvanın, həmçinin İranın və "Hizbullah"ın müdaxiləsi Suriya ordusuna ölkənin böyük bir hissəsini qanunsuz silahlı qruplardan geri almağa imkan verib. Konqresin tədqiqat xidməti "Suriyada Silahlı Münaqişəyə və ABŞ-ın Reaksiyasına Dair İcmal" adlı 49 səhifəlik məruzəsində belə bir qənaətə gəlib. Hərbi analitiklər başqa nəyə diqqət yetirir və hansı proqnozları veriblər? Cavabı RİA Novosti-nin materialında.

Qüvvələr nisbəti

Sənəd Suriyanın xəritəsini göstərir. Ölkənin mərkəzi, qərb və cənub hissələrinə Bəşər Əsəd hökuməti nəzarət edir – ABŞ-ın Ət-Tənf hərbi bazasının yerləşdiyi İordaniya ilə sərhəddəki kiçik anklav istisna olmaqla. Şimal-qərbdə İdlib əyaləti silahlı qrupların əlindədir. Fəratın şimal və şərqindəki ərazilər – yəni Suriyanın təxminən üçdə biri – kürdlərin nəzarətindədir.

Amma burada analitiklər səhv edirlər, çünki faktiki olaraq həmin ərazilərə məhz Vaşinqton nəzarət edir. Burada amerikalıların sayı azdır – məruzəyə görə, təxminən 600 nəfər. Lakin onlar karbohidrogenlərlə zəngin olan bu regionda əsas neft yataqları ətrafında mövqe tutublar. Bundan başqa, Suriyanın şərqində özəl hərbi şirkətlərin yüzlərlə döyüşçüsü fəaliyyət göstərirlər. Sənəddə bildirilir ki, Suriyanın rəsmi hökuməti ABŞ-ın bu regionda hərbi iştirakını qanunsuz hesab edir. Ancaq Vaşinqtonda deyirlər ki, neft yataqlarını terrorçulardan qorumaq lazımdır.

Məruzə müəllifləri bəzən Əsəd ordusu ilə toqquşmaların baş verdiyini gizlətmirlər. Belə ki, onlar bu ilin fevralında Qamışlı yaşayış məntəqəsindəki blokpostda Suriya hərbçilərinin ABŞ Silahlı Qüvvələrinin patrulunu atəşə tutduğunu iddia edirlər. Heç kəs xəsarət almayıb.

Bundan başqa, ölkənin şimal-şərqində Rusiya və Amerika hərbçilərinin birbaşa qarşıdurmasının artması da qeyd olunur. İnternetdə ABŞ ordusunun zirehli avtomobillərinin Rusiya hərbi polis avtomobillərinin hərəkətinə maneə törətməyə çalışdığını göstərən onlarla videoçarx yayılıb. İş, xoşbəxtlikdən, atışmaya çıxmayıb.

Rusiya getməyəcək

Ümumilikdə amerikalılar etiraf edirlər ki, İsrailin Suriyadakı İran obyektlərinə hava zərbələri və antirusiya sanksiyaları Moskva və Tehranı Bəşər Əsədi dəstəkləməkdən imtina etməyə və ya ona yardımı məhdudlaşdırmağa məcbur edə bilməyib.

Analitiklər yazır: "ABŞ Moskvanın Suriyadan Yaxın Şərqdə öz nüfuzunu artırmaq üçün plasdarm kimi istifadə etmək imkanlarını və istəyini lazımı səviyyədə qiymətləndirməyib. Rusiya, İran və ya onların "proksi"ləri ilə birbaşa hərbi toqquşmaları istisna etmək olmaz".

Məruzənin müəllifləri təəssüflə qeyd edirlər ki, Dəməşqə təzyiq göstərmək getdikcə daha da çətinləşir. Cəbhə xəttini, ilk növbədə, Rusiya aviasiyası və xüsusi təyinatlılarının yardımı ilə Suriya paytaxtından uzağa atmaq mümkün olub, ölkənin böyük bir hissəsi isə "rejim"in nəzarəti altındadır. Bəşər Əsədin siyasi əleyhdarlarının əlində praktiki olaraq kart qalmayıb. Eyni zamanda, kürdlər getdikcə Dəməşqlə yaxınlıq qururlar. Deməli, mərkəzi hökumət şərq və şimal üzərində nəzarəti özünə qaytara bilər.

İŞİD hələ də təhlükəlidir

2018-ci ilin dekabrında Donald Tramp İŞİD üzərində qələbəni elan edib. Lakin analitiklər hesab edirlər ki, qruplaşma hələ də darmadağın edilməyib. ABŞ-ın müttəfiqləri 2019-cu ilin martında İŞİD-in Suriyadakı son istinad məntəqələrini ələ keçiriblər. Lakin terrorçular həm Suriyada, həm də İraqda komandanlıq və idarəçilik strukturunu qoruyub saxlayıblar. Deməli, hələ də zərbə vura bilərlər.

Daha bir təhlükə hazırda İŞİD-in təxminən on min döyüşçüsünün saxlanıldığı hərbi əsirlər düşərgəsidir. Onlar əsasən ölkənin şimalında yerləşir və kürd bölmələri tərəfindən qorunur. Bundan başqa, ekstremistlərin ailə üzvləri üçün düşərgələr var. Onların ən böyüyü – Əl-Holda 66 minədək terrorçu arvadları və uşaqları saxlanılır. Analitiklərin fikrincə, yaraqlılar orada təbliğatı davam etdirirlər, məhbusların döyüş ruhunu dəstəkləyirlər. İŞİD isə tərəfdarlarını azad etmək üçün basqınlar planlaşdırır.

Kürd rəhbərliyi əsirlərin mühafizəsi üçün güc çatışmazlığı olduğunu dəfələrlə bəyan edib. Amerikalılar kömək etməyə tələsmirlər – Vaşinqton yaraqlıların doğma ölkələrinin onları cəza çəkmək üçün evlərinə repatriasiya etməsinə təkid edir. Amma heç kim "öz" terrorçularını qaytarmaq istəmir və bundan yayınmaq üçün müxtəlif bəhanələr ortaya qoyur.

Problemli əyalət

Ən isti nöqtə İdlib əyalətidir. Orada indi Suriya, Rusiya, İran və Türkiyə fəaldır. Orada ABŞ ordusu yoxdur, amma amerikalılar dəfələrlə "Əl-Qaidə" ilə bağlı dəstələrə zərbələr endiriblər. Qeyri-dövlət birləşmələri "Həyat Təhrir Əş-Şam", "Xurəs Əd-Din", "Suriya Milli Ordusu", "Hizbullah" və digər qruplaşmalarla təmsil olunurlar. İŞİD döyüşçüləri də oradadır.

"İdlibin şimal rayonları müxalifət qüvvələrinin nəzarətində olan yeganə regiondur. Yerli qruplar 2011-ci ildə Dəməşqə meydan oxuyanların qalığıdır. Martın 5-dən etibarən İdlibdə Türkiyə və Rusiya prezidentlərinin razılığı əsasında sülh elan edilib. Onların qoşunları M4 strateji marşrutunu birgə patrul edirlər", - analitiklər vurğulayırlar.

Məruzənin müəllifləri bildirirlər ki, silahlıların atəş açmasına baxmayaraq, atəşkəs rejimini saxlamaq hələ ki, mümkündür.

15
ABŞ Dövlət Departamentinin binası, arxiv şəkli

Rusiya səfirliyi ABŞ-ın "təbliğat" ilə bağlı məruzəsini şərh edib

10
(Yenilənib 18:14 06.08.2020)
Rusiya səfirliyi "ABŞ-ı tənqid etməyə cürət edən" Rusiya və xarici mediaya "ciddi araşdırma predmeti ola biləcəklərini" nəzərə almağı tövsiyə edib

BAKI, 6 avqust — Sputnik. ABŞ Dövlət Departamentinin "Rusiya təbliğatı" haqqında məruzəsi Moskvanın ABŞ-la əməkdaşlığın bərpası ilə bağlı təkliflərini "susdurmağa" yönəlib.

Sputnik Azərbaycan RİA Novosti-yə istinadən xəbər verir ki, bu barədə Rusiyanın Vaşinqtondakı səfirliyi bildirib.

Bir qədər əvvəl Dövlət Departamenti yanında Qlobal Əməkdaşlıq Mərkəzi "Rusiya Dezinformasiyasının Sütunları" adlı məruzə dərc edib. Məruzədə "Rusiya təbliğatı" anlayışı sistemləşdirilir. Bu anlayışa əsasən dövlət maliyyələşməsi olan Rusiya mediası aid edilib. Dezinformasiyaya misal olaraq Sputnik, RİA Novosti, RT, Birinci Kanal, "Rossiya 24" və digərlərinin xəbər başlıqları göstərilir.

Rusiya səfirliyi "ABŞ-ı tənqid etməyə cürət edən" Rusiya və xarici mediaya "ciddi araşdırma predmeti ola biləcəklərini", onların ABŞ sosial şəbəkələrində resurslarının səbəbi açıqlanmadan bağlana biləcəyini nəzərə almağı tövsiyə edib.

Səfirlikdən bildiriblər ki, Dövlət Departamenti "alternativ informasiya mənbələrinin mövcudluğunu qətiyyən bəyənmir". Diplomatik missiya qeyd edib ki, onların nüfuzdan salınması üçün "ciddi resurslardan istifadə olunur".

"Vaşinqtona zidd istənilən səs Kreml və Rusiya xüsusi xidmət orqanlarına xidmət edən "dezinformasiya" elan edilir", - rusiyalı diplomatlar "Facebook"da dərc edilmiş şərhdə qeyd ediblər.

Səfirlik məruzədə yazılmış cəfəng fikirləri açıqlayıb. Belə ki, ABŞ Dövlət Departamenti "rəsmi hökumət kommunikasiyaları" hissəsinə Rusiyanın Liberal-Demokrat Partiyasının lideri Vladimir Jirinovskini və "Qovorit Moskva" özəl radiostansiyasını daxil edib.

"Əgər bu, amerikalı həmkarlarımızın bu qədər diqqətlə qurduqları bütün konstruksiyanın zirvəsidirsə, onda o, daha çox kartdan düzəlmiş evə oxşayır", - səfirlikdən bildiriblər.

ABŞ Dövlət Departamenti 2021-ci ildə "Rusiya tərəfindən dezinformasiyanın və təbliğatın qarşısının alınması" üçün 138 milyon dollar istəyib. Kreml və Rusiya Xarici İşlər Nazirliyi əvvəllər dəfələrlə Rusiyaya ünvanlanan dezinformasiya ittihamlarını təkzib ediblər.

ABŞ-da xarici yayım üzrə dövlət agentliyi mövcuddur ki, o da Rusiya Ədliyyə Nazirliyinin digər media ilə birlikdə xarici agentlər siyahısına daxil etdiyi "Amerikanın Səsi" və "Azadlıq/Azad Avropa" radiosunun ana strukturudur. 1994-cü ildən Yayım Məsələləri Üzrə İdarəetmə Şurası (BBG) adlanan təşkilat 2018-ci ildə ABŞ-ın Qlobal Media Agentliyi (USAGM) adlandırılıb. Onun çərçivəsində televiziya proqramları buraxılır, lakin demək olar ki, yalnız internet yayım üçün. Agentlik bütünlüklə ABŞ büdcəsindən maliyyələşdirilir. 2017-ci ildə onun xərcləri 748 milyon dollar təşkil edib.

10
Qədim sikklələr, arxiv şəkli

Macəra filmindəki kimi - Barın yaxınlığından xəzinə tapılıb

0
(Yenilənib 07:21 10.08.2020)
Ekspert Naycel Millsin qiymətləndirməsinə görə, hərracda tapılan sikkələrin dəyəri 100 min funt sterlinqə çata bilər.

BAKI, 10 avqust — Sputnik. İngiltərənin Saffolk qraflığından olan xəzinəaxtaranlar The Lindsey Rose barının yaxınlığında qədim xəzinə tapıblar. Bu barədə yerli qəzet East Anglian Daily Times məlumat verib.

40 yaşlı Lyuk Mahoni və iki dostu məkanın sahiblərinin icazəsi ilə barın yaxınlığında yerləşən sahəni metal axtaran detektor vasitəsilə araşdırıblar. Onlar xəzinə axtarışlarına iyulun 26-da səhər saatlarında başlayıblar. Mahoninin ilk tapıntısı sikkələr olub: qızıl və altı pens. Bir az fasilədən sonra ortaqlar bütün ərazidən sikkələr tapmağa başlayıblar.

"Onlar hər yerdə idi. On dəqiqəlik axtarışdan sonra güclü bir siqnal eşitdim və düşündüm: "Budur o". Qazmağa başladıq və burada küp gördük. Palçığı qaşıyıb təmizləyirsən və sikkələri görürsən, bu təsvirəgəlməz hissdir", - deyə Mahoni xatırlayır.

Xəzinəaxtaranlar barın sahəsini üç gün ərzində ələk-vələk ediblər, gecələr isə buranı digər xəzinəaxtaranlardan qoruyublar. "Mən orada üç gün keçirdim. Yatmadım. Gecələr maşında oturur və kimsənin xəzinənin dalınca əraziyə girməməsi üçün oranı izləyirdim. Hətta indi belə mən bir az həyəcanlanıram", - Mahoni deyir.

Nəticədə, ortaqlar XV-XVII əsrlərə aid 1061 gümüş sikkəni qazıb çıxarmağa nail olublar.

Ekspert Naycel Millsin qiymətləndirməsinə görə, hərracda tapılan sikkələrin dəyəri 100 min funt sterlinqə çata bilər.

Daha əvvəl Polşanın Krakov şəhərində inşaatçılar binanın zirzəmisində dəyəri 400 min funt-sterlinqə bərabər olan 10 min qədim sikkə tapmışdılar. Dəfinə Krakov Arxeologiya Muzeyinin nümayəndələrinə təhvil verilib. Onlar pul torbalarının həmin binada necə peyda olduğunu öyrənməyə çalışacaqlar.

0