Qəzaya düşmüş avtomobil, arxiv şəkli

Sürücülərin nəzərinə: Bunları mütləq bilməlisiz

454
(Yenilənib 11:43 06.11.2017)
Ekspert: Avtomobil 90 km sürətlə hərəkət edirsə, qəza zamanı ölüm qaçılmazdır. Belə qəzada xəsarət 10-cu mərtəbədən yıxılmağa bərabərdir

İradə Cəlil, Sputnik Azərbaycan

BAKI, 6 noyabr — Sputnik. Azərbaycanda hər il avtomobil qəzasında mindən çox insan dünyasını dəyişir. Yol polisləri, yollara quraşdırılan kameralar, müxtəlif işarələr, tətbiq edilən sərt cərimələr, cəzalar belə, insan ölümlərinin sayının azalmasına kömək etmir.

Ölümlə nəticələnən ilk avtomobil qəzası 1896-cı ildə baş verib və elə o zaman insanlar anlamışdı ki, avtomobil yalnız faydalı və sürətli nəqliyyat növü deyil, eyni zamanda təhlükədir. Zaman keçdikcə, avtomobil qəzalarının sayının azaldılması üçün müxtəlif tədbirlər görülsə də, bunun qarşısını tamamilə almaq mümkün olmur. Avtomobil qəzalarının ən müxtəlif səbəbləri var. Yuxusuzluq, yorğunluq, aqressivlik, xəstəlik, içkili olma, narkotik vasitələrdən istifadə, özünə qarşı hədsiz inam, sürət həddinin aşılması, diqqətsizlik, hava şəraiti, avtomobilin anidən sıradan çıxması və s. kimi hallar avtomobil qəzalarının baş verməsinə səbəb olur.

Nəqliyyat eksperti Məzahir Rüstəmli bildirir ki, çox zaman sürücülər qanunvericilikdəki bəzi müddəalarla razılaşmasalar da, aparılan araşdırmalar zamanı məlum olub ki, sükan arxasında diqqətsiz davranma, fikirli olmaq, yollarda olan plakatlar, telefon zəngi və ya mesajı, yolda baş verən hər hansı hadisə ilə maraqlanıb, sürəti kəskin azaltma və s. bu kimi vəziyyətlər qəzaya səbəb ola bilər:

"Diqqətsiz davranışa səbəb yorğunluqdur. Avtomobildə digər sərnişinlə söhbət etmək, uşaqlarla maraqlanmaq, radiodan istifadə etməyə, nəsə oxumağa çalışmaq qəza ilə nəticələnir. Sürücünün yuxusuz olması isə ikinci ən böyük qəza səbəbidir".

Ekspertin sözlərinə görə, araşdırmalar nəticəsində qəzaların daha çox axşam saat 21.00 və səhər saat 8.00 arasında baş verdiyi müəyyən edilib. Qəzaların 30 faizi spirtli içki qəbul edən sürücülər tərəfindən törədilir. Bu rəqəm həftəsonu daha da artır.


Ekspert bildirir ki, avtomobil qəzalarının digər səbəbi yüksək sürətlə idarəetmədir. Sürücülər sürəti 70-dən 100-ə qaldıranda qəza baş verə bilər. Qəzaların 70 faizi 70-100 arası sürətlə hərəkət zamanı baş verir:

"Bir çox sürücülər avtomobil idarə edərkən aqressiv olur. Söyüş söyür, manevrlər edir və bütün sürücüləri günahkar hesab edirlər. Sürücü digər nəqliyyat vasitəsini yaxından təqib edirsə, yol hərəkəti qaydalarına əməl etməyib, digər sürücülər üçün təhlükə yaradırsa, önündəki avtomobili narahat edəcək şəkildə yol verməsi üçün işıq yandırırsa, demək, sükan arxasında aqressiv sürücüdür. Belə sürücülərlə yolda diqqətli davranmaq lazımdır".

Rüstəmlinin sözlərinə görə, avtomobil qəzalarına bəzən hava şəraiti də səbəb olur. Qar, yağış, yolların buz bağlaması, güclü külək idarəetməni çətinləşdirir. Belə havalar aqressiv sürücülər üçün daha təhlükəlidir. Diqqətli sürməyən sürücülər belə havalarda qəzalara səbəb olurlar.

Mütəxəssisin verdiyi məlumaya görə, ölkədə hər ay qəzalar zamanı minimum 50-80 nəfər dünyasını dəyişir, 100-ə yaxın insan xəsarət alır. Hər il baş verən qəzalarda isə 1000-1200 nəfər dünyasını dəyişir.

Məzahir Rüstəmli hesab edir ki, qəzaların baş vermə səbəblərindən biri də piyada faktorudur. Qəzaların 66 faizi piyada faktoru səbəbindən baş verir. Daha 26 faiz sürücülərin, 2 faiz sərnişinlərin, 5 faiz texniki problemlərin payına düşür, 1 faiz yol problemləri nəticəsində baş verir:

"Qəzaların çox hissəsi piyada məsuliyyətsizliyi səbəbi ilə baş verir. Belə qəzalar zamanı piyadalar ölür və sürücülər məsuliyyətə cəlb edilir. Yol keçən zaman işıqforun işıqlarına riayət etməmək, tələsmək, piyada keçidində qaçmaq və ya ləngimək, yolu keçiddən deyil, yolun ortası ilə keçməyə çalışmaq, avtobusların arxasından avtomobillərin qarşısına qəfil çıxmaq, qulaqcıqdan istifadə edərək, ətraf mühitdən təcrid olunmaq yol qəzası ilə nəticələnir."

Ekspert bildirir ki, təhlükəsizlik kəmərlərindən istifadə etmək qəzalar zamanı ölüm riskini azaldır: "Təhlükəsizlik kəməri istifadə edilmədiyi halda, bədən nəqliyyat vasitəsinin sürətiylə hərəkət etməyə başlayır. Qəza baş verəndə bədən avtomobilə, ön şüşəyə dəyə və ya qəza zamanı zərbənin təsirindən sürücü, sərnişin avtomobildən kənara düşə bilər. Təhlükəsizlik kəməri avtomobil daxilində ölüm riskini 45, ağır yaralanma riskini 50 faiz azaldır. Ölüm və xəsarətlər araşdırılan zaman müəyyən edilib ki, baş-boyun xəsarəti 37 faiz, sinə xəsarəti isə 8 faiz təşkil edir. Yəni sürücü kəmər taxmış olsa, 45 faiz ölümdən qoruna bilər".

Avtomobil yol qəzaları nəticəsində sağlamlığını itirmiş vətəndaşların iştirakı ilə Dəyirmi Masa yığıncağı keçirildi
© Photo : Beynəlmiləlçi Əlil Döyüşçülər Fondunun mətbuat xidməti

Terapevt Nicat Bağırlının sözlərinə görə, avtomobil qəzaları zamanı qəza qaçılmazdır. Hətta avtomobil saatda 30 km sürətlə hərəkət etsə belə, qəza zamanı xəsarətin ağırlığı insanın birinci mərtəbədən yıxılaraq aldığı xəsarətə bərabərdir:

"Avtomobil 90 km sürətlə hərəkət edirsə, qəza zamanı ölüm qaçılmazdır. Belə qəzada xəsarət 10-cu mərtəbədən yıxılmağa bərabərdir. Yəni, belə qəzadan sağ çıxmaq möcüzədir."

Həkim bildirir ki, qəzalar zamanı içki faktoru da böyük əhəmiyyət daşıyır. Belə ki, qandakı spirt miqdarı 0,5 promildən yuxarı qalxdığı zaman qəza riski yaranır: "Spirt miqdarı 1 promil olduğu zaman qəza riski 70 faizə qalxır".

Bağırlı deyir ki, qəza zamanı sürət həddi çox böyük əhəmiyyət kəsb edir. Avtomobil nə qədər sürətlə idarə edilirsə, qəza riski də bir o qədər artmış olur: "İnsanın gözü 200 dərəcəlik sahəni qəbul edə bilir. Avtomobil idarə olunarkən görmə bucağı tərs mütənasib olur. Məsələn, 35 km sürətlə görmə bucağı 100, sürət 130 km olduqda isə bu rəqəm 30 dərəcəyə düşür. Yəni, sürət artdıqca görmə zəifləyir. Bu da qəzaların baş verməsinə səbəb olur".

Həkim bildirir ki, 90 km sürətlə hərəkət edən avtomobillərin qəzası zamanı sağ qalma şansı 5-10 faiz olur. Çünki insan bədənin gücü o qədər güclü zərbəyə davamlı deyil.

454
Teqlər:
avtomobil qəzaları, sürücülər, yol polisi, spirtli içki, Nicat Bağırlı, Məzahir Rüstəmli
Əlaqədar
Yol polisi də adi sürücülər kimi cərimələnəcək - bir şərtlə ki...
Avtomobili həyətdə düzgün park etməyən sürücülər cərimələnəcək
Sürücülər bu "başağrısı"na görə ingilislərə "minnətdar" olmalıdırlar
Yol polisi xəbərdar edir: sürücülər ayıq olsunlar!
Sərxoş sürücülər ucbatından 30 yol qəzası baş verib
Rüşvət

Korrupsiya ilə mübarizə ardıcıl davam etməsə, əlavə problemlər yarana bilər - Ekspert rəyi

12
(Yenilənib 09:43 16.01.2021)
Əliməmməd Nuriyev: "Əgər gəlir deklarasiyaları təqdim olunsa, o zaman vəzifəli şəxslərin hansı yollarla varlanmasını izləmək mümkün olacaq"

Elvin Səlimov, Sputnik Azərbaycan

BAKI, 16 yanvar — Sputnik. "Azərxalça" ASC-nin İdarə heyətinin keçmiş sədri Vidadi Muradovdan sonra ləğv edilmiş Kütləvi İnformasiya Vasitələrinin İnkişafına Dövlət Dəstəyi Fondunun keçmiş rəhbəri Vüqar Səfərli korrupsiya ittihamları ilə həbs edilib. Baş Prokurorluğun mətbuata verdiyi açıqlamada hər iki şəxsin səlahiyyət hədlərini aşaraq külli miqdarda dövlət vəsaitini mənimsədiyi bildirilir. "Şəffaflıq Azərbaycan" Korrupsiyaya Qarşı Mübarizə İctimai Birliyinin icraçı direktoru Əliməmməd Nuriyev Sputnik Azərbaycan-a müsahibəsində ölkədə korrupsiyaya qarşı mübarizənin hazırkı vəziyyətini şərh edib.

- Əliməmməd müəllim, il təzə başlayıb və artıq iki vəzifəli şəxs korrupsiya ittihamları ilə həbs olunublar. Dövlət şirkətlərində və onun nəzarətində olan digər strukturlarda korrupsiyaya şərait yaradan hansı amillərdir?

- Artıq korrupsiya ittihamları ilə həbslərin sayını itirmişəm. Bu məsələnin bir neçə tərəfi var ki, əvvəlcə onlara aydınlıq gətirilməlidir. Dövlət şirkətlərində idarəetmə prosesi tamam dəyişməlidir. Dövlət şirkətlərində və onun digər strukturlarında bütün səlahiyyətlərin bir şəxsin əlində cəmlənməsi effektiv nəzarətə imkan vermir. Ümumiyyətlə, gələcək dövrlərdə dövlət şirkətlərinin sayının azaldılması haqqında düşünmək lazımdır. Dövlət şirkətlərində aşkar edilən korrupsiya hallarının müxtəlif səbəbləri var. Korrupsiyaya şərait yaradan hallardan biri neopotizmin mövcudluğudur. Eyni zamanda, dövlət satınalmaları ilə bağlı proseslərin ciddi təftişinə ehtiyac duyulur. Belə satınalma prosesləri bir çox hallarda qanunpozuntuları ilə həyata keçirilir. Açıq tenderlərin keçirilməsinə imkan verilmir. Çox vaxt satınalmalarda həmin şəxslərin yaxın qohumlarına məxsus şirkətlər qalib olurlar.

- Həbs edilən şəxslər haqqında səsləndirilən ittihamlarda göstərilir ki, onlar bir neçə il ərzində rəhbərlik etdikləri strukturları korrupsiya mexanizmi ilə idarə ediblər. Korrupsiya hallarının baş verə bilməməsi üçün hansı tədbirlər görülməlidir?

- Əlbəttə, İqtisadiyyat Nazirliyi tərəfindən bu istiqamətdə tədbirlər görülür. Amma ümumilikdə bu proses ictimai nəzarət tələb edir. Dövlət şirkətlərinin idarəetmə sisteminə ayrı-ayrı qurumların rəhbər vəzifəli şəxsləri cəlb olunurlar ki, bu da şəffaflığa mane olan səbəblərdən biridir. Mən hesab edirəm ki, media nümayəndələri, vətəndaş cəmiyyətinin üzvləri həmin idarə heyətlərinin müşahidə şuralarına cəlb edilməlidirlər. Hesabatlılığın və müstəqil monitorinq nəzarət sisteminin olmaması korrupsiyaya şərait yaradır. Bununla belə, korrupsiya ilə mübarizədə mühüm siyasi iradənin ortada olmasını görürük.

- Ümumiyyətlə, korrupsiya ilə mübarizə necə təşkil edilməldir?

- Vəzifəli şəxslər tərəfindən gəlir deklarasiyası təqdim edilmir. Bununla bağlı məsələlər tamam sükunət halındadır. Əgər gəlir deklarasiyaları təqdim olunsa, o zaman vəzifəli şəxslərin hansı yollarla varlanmasını izləmək mümkün olacaq. Maliyyə və əmlak amnistiyaları ilə bağlı uzun müddətdir müzakirələr aparılır. Bu qərarın verilməsi maliyyə sektoruna əlavə vəsaitlərin daxil olmasına imkan yarada bilər. Dövlətimiz Vətən müharibəsindəki qələbədən sonra böyük quruculuq işlərinə başlayıb. Həmin işlərin həyata keçirilməsi üçün böyük maliyyə vəsaitlərinə ehtiyac var. Ona görə də korrupsiya ilə mübarizəni ardıcıl davam etdirməsək, bu əlavə problemlərə gətirib çıxara bilər.

12
Pyotr Velikiy ağır atom raket kreyseri, arxiv şəkli

Qərb onu əsas təhdid sayır: Rusiya donanmasının flaqmanı dəyişir

16
Modernləşdirməyə qədər “Admiral Naximov” kreyseri “Fort” S-300F uzun mənzilli hava müdafiə sistemi ilə təchiz olunmuşdu, indi isə gəmidə hərbi-dəniz müdafiəsinin daha təkmil variantı olan S-400 kompleksi qurulacaq.

BAKI, 15 yanvar — Sputnik, Andrey Kots. Yeni raketlər, müasir gövdə avadanlıqları, misilsiz döyüş imkanları – Rusiya Hərbi Dəniz Qüvvələrinin flaqmanı mövqeyində "Pyotr Velikiy" kreyserinin yerini 1144 "Orlan" layihəsinin "Admiral Naximov" ağır nüvə raket kreyseri tutacaq. Bunun 2022-ci ildə baş verəcəyi gözlənilir. Modernləşdirilmiş gəminin donanmanı necə gücləndirəcəyi haqqında - RİA Novosti-nin növbəti materialında.

Birinci dərəcəli gəmilər

1144 "Orlan" layihəsinin kreyserləri təyyarə gəmilərindən sonra dünyanın ən böyük hərbi gəmiləri hesab olunur. Tonnajı – 25,8 min ton, uzunluğu - 250 metr, eni - 28,5 metrdir, heyəti - 760 nəfərdən ibarətdir.

Rusiyanın bu tipli iki vımpeli var – onlardan ikincisi olan "Pyotr Velikiy" Şimal donanmasının tərkibində fəaliyyət göstərir, lakin "Naximov" işə başlayan kimi modernləşdirməyə göndəriləcək. Hər iki kreyser, necə deyərlər, təpədən dırnağa kimi silahlanmış və istənilən hədəfi məhv etməyə qadir ağır nüvə gəmiləridir.

Standart dəstə – "Qranit" 20 P-700 gəmi əleyhinə raketləri, "Osa-M" zenit raket kompleksləri, "Kinjal" və uzaq mənzilli "Fort" S-300F raketləri, "Metel" və "Vodopad" sualtı raket-torpedaları, reaktiv bomba atanlar və avtomatik cüt lüləli AK-130 topu daxildir.

Hərəkət məsafəsi praktik olaraq məhdudlaşmayıb. Kreyserlər Uzaq Şimal şəraitində işləməyə qadirdir və Rusiyanın Arktika bölgəsindəki hərbi mövcudluğunu təmin edə bilər; bir çox analitiklər bu ərazinin yaxın gələcəkdə təbii ehtiyatlar uğrinda potensial döyüş sahəsinə çevriləcəyini istisna etmir.

Bununla belə, gəmilər tədricən köhnəlməyə başlayır. Əgər ötən əsrin 80-ci illərinin sonu, 90-cı illərinin əvvəllərində "Orlan"lar istənilən düşmənə müqavimət göstərə bilirdisə, indi vəziyyət dəyişib. Rusiya Müdafiə Nazirliyi birinci dərəcəli iri hərbi gəmilərin inşası ilə bağlı çətinliklərin olduğunu nəzərə alaraq, mövcud kreyserlərin modernləşdirilməsini, xüsusən də, onların yeni silahlarla təchizatını daha məqsədəuyğun hesab edir.

Hava Hücumundan Müdafiə platforması

"Admiral Naximov" 1999-cu ildə təmirə göndərilib, ancaq faktiki olaraq, kreyser üzərində işə yalnız 2013-cü ildə, nəhayət, müdafiəyə sahəsinə ciddi şəkildə vəsait ayrılandan sonra başlanılıb. Modernləşdirmə işlərinin 2018-ci ilə kimi başa çatdırılması nəzərdə tutulsa da, bu tarix bir neçə dəfə irəli çəkilib. Hələ ötən ilin may ayında Rusiya müdafiə nazirinin müavini Aleksey Krivoruçko məlumat vermişdi ki, ağır kreyser "Zirkon" hipersəsli raketləri ilə təchiz olunacaq ilk hərbi gəmilərdən biridir. Həmin raketlər hədəfə doğru səs sürətindən doqquz dəfə daha böyük sürətlə uçur ki, bu da onları istənilən hava hücumundan müdafiə sistemi üçün toxunulmaz edir. Mənzili 1000 kilometrə yaxındır. Beləliklə, "Zirkon" Amerikanın "Harpun" səsə qədər sürətə malik (130 kilometr mənzilli) gəmi əleyhinə raketlərini praktiki olaraq üstələyir.

"Orlan"lar hər zaman güclü hava hücumundan müdafiə sisteminə görə fərqləniblər. Modernləşdirməyə qədər "Naximov" kreyseri "Fort" S-300F uzun mənzilli hava müdafiə sistemi ilə təchiz olunmuşdu, indi isə gəmidə hərbi-dəniz müdafiəsinin daha təkmil variantı olan S-400 kompleksi qurulacaq.

Müxtəlif növ zenit hərbi sursatları ilə atəşə açan bu kompleks gizli təyyarələri və digər hava hədəflərini, o cümlədən qanadlı və ballistik raketləri tutmağa qadirdir.

40N6 raketi 400 kilometrə qədər məsafədəki obyektləri vura bilir. "Admiral Naximov" gəmisinə 96 ədəd S-400 zenit raket kompleksi buraxılış şaxtasının yerləşdiriləcəyi güman edilir ki, bu da onun bütün dünyada hava hücumundan ən yaxşı qorunan gəmi olmasına gətirib çıxaracaq.

80 oyuq

Bundan başqa, "Kortik" yaxın zonalı hava hücumundan müdafiə sistemi daha müasir "Pantsir-ME", "Osa-M" zenit raketləri isə yeni "Redut" sistemləri ilə əvəz olunacaq.

Bununla belə, modernləşmə müəyyən qədər hücum komplekslərini də əhatə edəcək. "Admiral Naximov" "Zirkon"larla yanaşı, gəmi əleyhinə P-800 raketləri, "Oniks" və 2500 kilometrə qədər mənzilli "Kalibr" qanadlı raketlərlə silahlandırılıcaq. Onların hamısı 80 oyuqlu 3 S14 şaquli buraxılış qurğusundan atılacaq. Bu qurğunu gəmiyə montaj etmək üçün P-700 "Qranit" kompleksinin gəmidən çıxarılması lazım gəlir.

Kreyserin sualtı silahlardan müdafiə sistemi də yenilənəcək. "Admiral Naximov" qısa məsafələrdə torpedalar və sualtı qayıqlardan qoruyan "Paket-NK" kompleksi ilə də təchiz olunacaq. Bu sistemdə iki tip hərbi sursat var: MTT istilik torpedaları və M-15 reaktiv torpeda əleyhinə silahlar.

Birincisi, sualtı qayıqları 600 metrə qədər dərinlikdə 20 kilometrə qədər məsafədə vura bilir, ikincisi isə gəmiyə 1,4 kilometrə qədər və 800 metrədək dərinlikdə hücum edən torpedaları dəf etmək qabiliyyətinə malikdir.

"Paket-NK" kompleksi maksimum dərəcədə avtomatlaşdırılıb, hədəfi müstəqil olaraq aşkarlayır və təsnif edir, hərəkət parametrlərini müəyyənləşdirir, torpeda və ya torpeda əleyhinə hədəf təyinatını verir. Hər iki döyüş sursatı kifayət qədər sürətlidir – 50 dəniz mili (saatda 92 kilometr).

Aydın məsələdir ki, kreyserin elektron "içliyi" ən müasirləri ilə əvəz ediləcək və bu da gəmi heyətinin vəziyyət barədə məlumatlandırılmasını ciddi şəkildə artıracaq, eləcə də təyyarə silahlarından istifadə imkanlarını əhəmiyyətli dərəcədə genişləndirəcək.

Bununla yanaşı, kreyser inkişaf etmiş rabitə və naviqasiya, elektron döyüş sistemləri və üç təkmilləşdirilmiş "Ka-27M" göyərtə helikopterlərindən ibarət hava sistemi ilə təmin ediləcək. Bütün bu vasitələr ekipajın potensial düşmən sualtı qayıqlarını aşkar etməsini xeyli asanlaşdıracaq.

16

Azərbaycanda məktəblər açılacaq

11
(Yenilənib 12:09 16.01.2021)
Nazirlər Kabibeti yanında Operativ Qərargah ölkə ərazisində xüsusi karantin rejimini aprelin 1-dək uzatsa da, yanvarın 18-dən mərhələli şəkildə müəyyən yumşalmalar olacaq

BAKI, 16 yanvar — Sputnik. Məktəblərdə ənənəvi təhsilin bərpası nəzərdə tutulur. Sputnik Azərbaycan-ın məlumatına görə, bunu Nazirlər Kabibeti yanında Operativ Qərargahın brifinqində Prezidentin köməkçisi, Prezident Adminstrasiyasının İqtisadi Məsələlər və innovativ inkişaf siyasəti şöbəsinin müdiri Şahmar Mövsümov bildirib. Ş.Mövsümov deyib ki, detallar barədə növbəti həftə ərzində Təhsil Nazirliyi tərədindən brifinq keçiriləcək: "Bu barədə detalları Təhsil Nazirliyi özü açıqlayacaq. Məktəblərin açılması ilə bağlı müəyyən addımlar atılacaq".

11
Mövzu:
Azərbaycan karantində: nikbinlər, bədbinlər, xeyirxahlar və ixtiraçılar