Ərəb-İslam-Amerika sammiti

"Qətər fırtınası" niyə başladı?

408
Ekspertlər ərəb dövlətləri arasındakı yeni gərginlikdən narahatlıq ifadə edirlər

BAKI, 5 iyun — Sputnik. Aparıcı ərəb ölkələrinin, ani bir qərarla Qətər dövləti ilə münasibətləri dondurması dünya gündəminə bomba kimi düşüb. Səudiyyə Ərəbistanı, Bəhreyn, Misir, Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri, Liviya, Yəmən və Maldiv hökumətləri iddia edir ki, Qətər terrorçuluğa dəstək verir və bu səbəblə bu ölkə ilə bütün diplomatik əlaqələri kəsmək lazımdır. Üstəlik, qətərli diplomatların 48 saat içində bu ölkələri tərk etmələri tələ

b olunub.

Qətərin paytaxtı Doha şəhəri
© AP Photo / Kamran Jebreili

Sputnik xəbər verir ki, altı ölkə, hava və dəniz məkanlarını Qətər dövləti üçün bağlı elan edib. Qətəri terrorçu qrupları dəstəkləməkdə günahlandıran Səudiyyə Ərəbistanı, bütün müsəlman ölkələri eyni addımı atmağa çağırıb. Hətta belə bir iddia da var ki, Qətər dövləti, Yəməndə hərbi əməliyyatlar aparması üçün İrana yardım edib. Məsələ ilə bağlı Qətərdən hələlik rəsmi açıqlama verilməyib.

Qeyd edək ki, Qətər və qonşuları arasındakı münaqişə Körfəz ölkələri və ABŞ arasında keçirilən Ər-Riyad sammitindən bir həftə sonra — Qətərin xəbər agentliyinin ölkənin əmiri adından İranla əlaqələrin yaxşılaşdırılmasına dair çağırışın yer aldığı xəbəri saytda yerləşdirməsi ilə yaşanıb. Belə ki, sammit zamanı Səudiyyə Ərəbistanı hakimiyyəti bütün qonaqların adından düşmən siyasət yeritdiyinə görə Tehranı pisləyib və müvafiq addımlarla İranı hədələyib.

Sonradan Qətər Xarici İşlər Nazirliyinin rəsmi nümayəndəsi saytın hakerlər tərəfindən qırıldığını və guya əmirin adından yerləşdirilən çıxışın əslində elə hakerlər tərəfindən dərc edildiyini bildirib. Lakin Səudiyyə Ərəbistanı, BƏƏ, Misir və Bəhreyn bu təkzibi inandırıcı saymayıb.

Mövzunu Sputnik Azərbaycan-a şərh edən türkiyəli politoloq Yılmaz Altunsoyun sözlərinə görə, Qətər Türkiyəyə ən yaxın ərəb ölkəsidir: "Ciddi yaxınlaşma var idi. Rusiya ilə Türkiyə arasındakı təyyarə böhranından sonra Türkiyəyə qaz nəqlində ən böyük dəstəyi Azərbaycandan sonra Qətər vermişdi. Qətərin terror təşkilatları ilə əlaqəsi olub-olmadığı bizə məlum deyil. Türkiyənin Xarici İşlər Nazirliyi də hələlik rəsmi münasibət bildirməyib. Hadisə çox yenidir. Hələlik olanları izləmək lazımdır".

"Donald Trampın Səudiyyə Ərəbistanına səfərindən sonra belə bir hadisənin baş verməsi son dərəcə diqqət çəkir. Nə vaxt bu bölgəyə ingilis, amerikalı gəlsə, bölgədə əməlli qarışıqlıq olur. Bütün ərəb ölkələrinin eyni anda belə bir qərar verməsi təsadüfi deyil. Ona görə də bu işin arxasında amerikan-ingilis barmağı olduğunu düşünürəm. Onların siyasəti müsəlmanları bir-birinə salmaqdır. Bu oyuna gəlməmək lazımdır" — Altunsoy deyib.

Politoloqun sözlərinə görə, İranın Qətər üzərindən Yəməndəki husilərə silah göndərməsi mümkün deyil: "Bu iddianın uydurma olduğunu düşünürəm. Çünki Qətər məzhəb və tarixi-sosial baxımdan İrana yox, Türkiyəyə, ərəb ölkələrinə yaxındır".

"Donald Trampın Ər Riyada səfəri zamanı müsəlman ölkələrin liderləri bir araya gələndə, onların birliyi şübhə yaratmırdı. Ancaq görünür, burada üzə çıxmayan bəzi ciddi məqamlar var. Hansı ki, Qətərlə bütün diplomatik əlaqələri kəsməyə vadar etdi". Bunu isə Sputnik Azərbaycan-a açıqlamasında siyasi şərhçi Fikrət Sadıxov bildirib.

Politoloq iddia edir ki, məsələnin pərdəarxası yaxın gələcəkdə bəlli olacaq: "Əlbəttə, bunun pərdəarxası gələcəkdə aydın olacaq. Aparıcı ərəb dövlətlərinin qərarı müsəlman həmrəyliyinə zərər verir. Bu, həm də körfəz ölkələrinin birliyinə zərbə vurur".

"Ərəb dövlətləri bu qərarı düşünərək verməliydi. Onsuz da Yaxın Şərqdə çox mürəkkəb vəziyyət yaranıb. Terrorçuluq baş alıb gedir. Aparıcı ölkələrin maraqları bir-biri ilə toqquşur" — Fikrət Sadıxov əlavə edib.

408
Teqlər:
Maldiv, ərəb ölkələri, Yılmaz Altunsoy, Sputnik Azərbaycan, Donald Tramp, Fikrət Sadıxov, Liviya, Misir, Bəhreyn Krallığı, Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri, Səudiyyə Ərəbistanı, Qətər, Yəmən, politoloq
Əlaqədar
ABŞ-ın dağılan infrastrukturunu ərəblər bərpa edəcək
Bu müəssisə də ərəblərin əlinə keçdi
İsrail və Səudiyyə Ərəbistanı vahid mövqedən çıxış etdi
Ərəb turistlər Azərbaycana nə gətirib, buradan nə aparırlar?
ABŞ-ərəb ittifaqı yaradılır
Səudiyyə Ərəbistanından Amerikaya önəmli səfər
Ərəb ölkələrindən gələn 16 nəfər deportasiya olundu
Facebook, Instagram və WhatsApp

İnformasiya müharibəsi üçün bəzi sosial şəbəkələrin fəaliyyəti bərpa olunmalıdır

200
Ekspert: "Elə internet resursları var ki, onların müvəqqəti olaraq tamamilə dayandırılması anlaşılandır. Lakin müəyyən mütəxəssislərin beynəlxalq arenada iş aparması, informasiya müharibəsi üçün sosial mediada imkanların yaradılması məsələsinə baxılması doğru olardı"

Nigar İsgəndərova, Sputnik Azərbayan

BAKI, 30 sentyabr — Sputnik. Artıq bir neçə gündür ki, cəbhə xəttində vəziyyətin gərginləşməsi informasiya təhlükəsizliyi məsələsini yenidən gündəmə gətirib. Artıq bir neçə gündür ki, ölkə ərazisində sosial şəbəkələrin fəaliyyətinin dayandırılması informasiya təhlükəsizliyini qorumaq istiqamətində müəyyən addımların atıldığını deməyə əsas verir.

Bəs, son  iki gündə informasiya təhlükəsizliyi ilə bağlı ümumi vəziyyəti necə qiymətləndirmək olar, nə kimi nöqsanlar qeydə alındı və nə kimi addımların atılmasına gərək var?

Bakı Dövlət Universitetinin "Jurnalistika" fakültəsinin dekanı, "Beynəlxalq Jurnalistika" kafedrasının müəllimi Vüqar Zifəroğlu deyib ki, indiki şəraitdə internetin qarşımızda açdığı imkanlar, sosial media alətləri informasiya müharibəsi problemini bizim üçün aktuallaşdırır: "Torpaqları işğal altında olan bir ölkə kimi informasiya müharibəsi bizim üçün çox həssas mövzudur. Lakin qeyd edim ki, bu gün hamımız informasiya müharibəsindən məlumatlı deyilik. Hələ də bu məsələyə bir qədər fərqli yanaşanlar var. Lakin unutmayaq ki, bu gün müharibə gedir və biz sadə həyatımızı yaşaya bilmərik. Hazırda ordumuz işğal altındakı ərazilərin azad olunması üçün döyüşlər aparır. İtkilərimiz, yaralılarımız var. Erməni tərəfi müxtəlif yalan məlumatlar vasitəsilə çaşqınlıq yaratmağa çalışır. Bu səbəbdən belə həssas dövrdə bəzi məhdudiyyətlərə, təhlükəsizlik qaydalarına əməl etməliyik".

Bu gün internetin məhdudlaşdırılmasının obyektiv səbəblərlə, xüsusən də dezinformasiyaların qarşısını almağa xidmət etdiyini deyən V.Zifəroğlu bildirir ki, burada əsas məqsəd xəbərin vaxtsız yayımlanmasının qarşısını almaqdır: "Müharibə ilə bağlı xəbərləri yayımlayarkən mütləq şəkildə müəyyən çərçivələri nəzərə almalı, nüanslara diqqət yetirməliyik. İndiki zamanda, ən birinci xəbəri mən verim, kimi nüanslardan imtina etmək lazımdır. Yalnız Müdafiə Nazirliyi tərəfindən təsdiqlənən məlumatları vermək lazımdır. Çünki bu gün Müdafiə Nazirliyimiz çox operativ şəkildə cəmiyyətimizi informasiya ilə təmin edir. İnsanları başa düşürəm, onlar qələbə xəbərlərinə acdırlar. Mən bunu başa düşürəm. Amma eyni zamanda da səbrli davranmalıyıq. Vaxtı gəlməyən, rəsmi olaraq təsdiqini tapmayan xəbərin paylaşılması döyüşçülərimiz üçün çətinliklər yarada bilər, hətta onların həyatını təhlükəyə ata bilər".

Ekspert deyir ki, təsdiqlənməyən məlumatı sosial şəbəkələr vasitəsi ilə yaymaq düzgün deyil:

"Jurnalistin bir nömrəli vəzifəsi cəmiyyəti dolğun, düzgün və obyektiv xəbərlə təmin etməkdir. Sual oluna bilər ki, dəqiqlik, yoxsa operativlik? Birmənalı şəkildə deyim ki, dəqiqlik meyarı digərlərindən daha öndə dayanmalıdır. Professional media məhz dəqiqlik, qərəzsizlik və obyektivlik üzərində işini qurur. Bir xəbərin düz olmasından nə qədər əmin oluruqsa olaq, o rəsmi təsdiqini tapmayıbsa, onu paylaşa bilmərik. Xüsusən də cəbhə xəbərlərinə həssas yanaşmaq lazımdır".

V.Zifəroğlunun fikrincə, insanlar dəqiq informasiya üçün daha etibarlı kanallara müraciət etməli və alternativ kanallar axtarmamalıdır: "Çünki nəticə etibarı ilə bu vəziyyət onları yanlış istiqamətə apara bilər. Peşəkar fəaliyyəti ilə inam doğuran informasiya mənbələrinə etibar etmək olar. Bu rəsmi xəbərlər müxtəlif həştəqlər vasitəsilə də yayımlana bilər. Ötən gün ermənilər tərəfindən müxtəlif sosial şəbəkələrdə yayılan xəbərləri də izləyirdim. Onlar çaşqınlıq içində idi. Bizim yerli, rəsmi məlumatlar başqa dillərdə də verilirdi. Biz yalnız xəbər yayımlayarkən yerli oxucuları deyil, dünya auditoriyalarını da nəzərə almalıyıq. Bizim yalan uydurmağa ehtiyacımız yoxdur".

Ekspertin sözlərinə görə, telekanallarımız cəbhə bölgəsinə ezam olunan müxbirlər vasitəsilə canlı yayım və reportajlar verirlər. Bundan başqa, internet saytlara girişdə heç bir məhdudiyyət yoxdur. Professional saytlar vasitəsilə də doğru-düzgün məlumat əldə etmək olar. Bununla şayiə texnologiyasının qarşısı alınmış olur.

İnformasiya və kommunikasiyalar məsələləri üzrə ekspert Osman Gündüz isə Sputnik Azərbaycan-a açıqlamasında digər nüanslara toxunub. Ümumilikdə, internetin məhdudlaşdırılması ilə informasiya təhlükəsizliyi ilə bağlı ötən günlərdəki durumu müsbət qiymətləndirən ekspert VPN-lə bağlı məsələyə də toxunub: "VPN-lə bağlı məsələyə xüsusi diqqət yetirmək lazımdır. Ümumiyyətlə, bunadək bizim ölkədə VPN texnologiyaya üstünlük verilməyib. Çünki Azərbaycanda hər zaman internet azad və sərbəst olub. Yalnız xarici şirkətlər, səfirliklər bu texnologiyanın üzərində oturmuşdular. Lakin bəlli məsələlərlə bağlı internetdə müəyyən məhdudiyyətlər tətbiq olunub və bu səbəbdən də əksəriyyət VPN üzərindən bu baryeri aşmağa çalışırlar. Lakin bu da doğru yanaşma deyil".

Ekspert qeyd edir ki, bu zaman trafik VPN üzərindən keçdiyi üçün müəyyən risklər yaranır. Biz ortada olan bəlli şirkəti tanımırıq və bizim bütün informasiya münasibətlərimiz həmin şirkətin üzərindən həyata keçirilir. Artıq belə bir üçüncü tərəf var. Bəzi məlumatlar, ad-soyad, parollar, bank kartı məlumatları VPN serverində qeyd olunduğu üçün burada müəyyən, xüsusən də, milli təhlükəsizlik baxımından risklər var. Çünki hökumət bu trafikə nəzarət etməkdə çətinlik çəkir.

O.Gündüz hesab edir ki, VPN üzərində digər servislər olduğundan, müəyyən xarici şirkətlər və səfirliklər istifadə etdiyindən onu bloklamaq problemlər yarada bilər. Belə olan halda isə əsas vəzifə elə vətəndaşın üzərinə düşür, zərurət olmadan VPN-dən istifadə etməmək tövsiyə olunur.

Məhdudlaşma ilə bağlı digər nüansa toxunan ekspertin fikrincə, beynəlxalq aləmə müəyyən məlumatları ötürmək üçün bəzi sosial media hesablarındakı məhdudiyyətlər məsələsinə yenidən baxmaq olar: "Elə internet resursları var ki, onların müvəqqəti olaraq tamamilə dayandırılması anlaşılandır. Məsələn, "Youtube", "Instagram", "Whatsapp"ın müvəqqəti olaraq ölkədəki fəaliyyətinin tamamilə dayandırılması anlaşılandır. Lakin müəyyən mütəxəssislərin beynəlxalq arenada iş aparması, informasiya müharibəsi üçün "Twitter" və digər sosial medialarda imkanların yaradılması məsələsinə baxılması doğru olardı. Çünki indiki şəraitdə sosial media hesablarından istifadə edərək xarici auditoriyaya mesajlar ötürmək düzgün olar".

Osman Gündüz vətəndaşları ehtiyac olmadan VPN-dən istifadə etməməyə səsləyib və informasiya təhlükəsizliyi ilə bağlı bu günədək atılan addımların təqdirəlayiq olduğunu deyib.

200
PUA Hermes 900, arxiv şəkli

Bakı Qarabağda əsasən İsrail istehsalı olan pilotsuz təyyarələrdən istifadə edir

165
(Yenilənib 19:46 30.09.2020)
Qarabağ münaqişəsində Bakı əsasən İsrail istehsalı olan pilotsuz təyyarələrdən – "Aerostar", "Hermes", "Heron" və "Harop" istifadə edir. Onlar 50 kiloqrama qədər yük götürə və 250 kilometr məsafəyə qədər uça bilirlər.

BAKI, 30 sentyabr — Sputnik, Aleksandr Xrolenko, hərbi şərhçi. Dağlıq Qarabağdakı hərbi əməliyyatlar münaqişə tərəflərinin silahlarının texnoloji səviyyəsinin nəzərəçarpacaq dərəcədə artdığını, Azərbaycan və Ermənistan qoşunlarının kəşfiyyat və zərbə pilotsuz uçan aparatlardan fəal şəkildə istifadə etdiyini nümayiş etdirir.

Yaxın keçmişin analoji hadisələrindən fərqli olaraq Dağlıq Qarabağda ağır silahların tətbiqi ilə aparılan hərbi əməliyyatlar döyüş meydanından çəkilmiş videogörüntülərlə müşayiət olunur.

Qaynar səma

Hazırda ekspertlər yalnız Azərbaycan və Ermənistan hərbi strukturlarının rəsmi məlumatlarına əsaslana bilərlər. Hər iki tərəf pilotsuz uçuş aparatlarının vurulmasına dair xəbər verir. Hər halda, regionda PUA-ların müharibəsi reallıqdır. Suriya təcrübəsi isə göstərdi ki, müasir silahlı münaqişələrdə pilotsuz komplekslərin əhəmiyyəti daim artmaqdadır.

Yaxın gələcəyin döyüş əməliyyatlarının strategiyasını və taktikasını süni intellektə, kəşfiyyat və zərbə imkanlarına malik avtonom uçan aparatların tətbiqi texnologiyaları müəyyən edəcək. Belə sistemlər hədəfi yüzlərlə və minlərlə kilometr məsafədə "tapa" biləcək.

Artıq bu gün PUA-ların köməyi ilə bütün döyüş əməliyyatları zonalarında gecə-gündüz nəzarət təmin edilir.

Qarabağ münaqişəsində Bakı əsasən İsrail istehsalı olan pilotsuz təyyarələrdən – "Aerostar", "Hermes", "Heron" və "Harop" istifadə edir. Onlar 50 kiloqrama qədər yük götürə və 250 kilometr məsafəyə qədər uça bilirlər.

Belə uçan aparatlar kəşfiyyat, atəşin korrektəsi və düşmənin canlı qüvvəsi və yüngül zirehli texnikası ilə mübarizə aparmaq üçün idarə olunan döyüş sursatı kimi istifadə edilə bilər.

Pilotsuz uçuş aparatları bahalı və hava hücumundan müdafiə vasitələri üçün kifayət qədər asan aşkar olunan silahlardır. Məsələn, "Hermes" təxminən 20 milyon dollara başa gəlir, lakin hədəfə uçarkən vurula bilər.

Xərclərin optimallaşdırılması üçün Azərbaycan özütuşlanan "Zərbə" döyüş sursatlarının lisenziyalı istehsalını təşkil edib. "Zərbə" İsrail istehsalı olan "Orbiter-1K" kamikadze uçuş aparatının görünən və infraqırmızı diapazonlarda optik-elektron müşahidə sistemi ilə təchiz olunmuş bir növüdür.

Yerevan da özü pilotsuz uçuş aparatları istehsal edir. Ermənistan "Krunk" yüngül pilotsuz kəşfiyyat və zərbə vasitələrini (20 kiloqrama qədər yükgötürmə və 150 kilometr məsafəyə qədər uçma qabiliyyəti) və iki kiloqrama qədər kumulyativ döyüş sursatı olan kamikadze tipli "Baze" pilotsuz uçuş aparatını istehsal və tətbiq edir.

Cənubi Qafqaz davamlı qaynar yer olaraq qalır. Regionda yüksək texnologiyalı silahların sayı isə getdikcə daha da artır.

165
Azərbaycan bayrağı, arxiv şəkli

Ölkədə bayrağa həddindən artıq tələbat yaranıb: Qiymət baha, anbarlarsa boşdur

0
(Yenilənib 22:08 30.09.2020)
Məlahət Kəlbiyeva: "Ölkədə hərbi rejimlə əlaqədar bayraqlara təlabat artıb. Həddən artıq sifarişlər gəlir, inanın, çatdıra bilmirik".

İradə Cəlilova, Sputnik Azərbaycan

BAKI, 30 sentyabr — Sputnik. Sentyabrın 27-dən Ermənistan-Azərbaycan təmas xəttində başlayan hərbi əməliyyatlar hamıda mübarizə ruhunu oyadıb. Kimi ön cəbhədə, kimi isə arxa cəbhədə Azərbaycanın torpaqlarının bütövlüyü uğrunda mübarizə aparır.

Bu gün şəhərin küçələrində, evlərin eyvanlarında, avtomobillərdə müqəddəs Azərbaycan və Türkiyə bayraqları dalğalanır.

Sosial şəbəkələrdə isə mağazalarda bayraqların qiymətlərinin bahalaşması ilə bağlı müzakirələr yer alır. Şəbəkə istifadəçiləri bayraqların qiymətinin 2-3 dəfə bahalaşdığını iddia edirlər.

Sputnik Azərbaycan bir neçə mağaza ilə əlaqə saxlayaraq məsələni dəqiqləşdirməyə çalışıb. Təbii olaraq, mağazalardan agentliyə bildiriblər ki, bayraqların qiymətində heç bir dəyişiklik olmayıb.

Bununla belə, bəzi mağazalarda bayraq satışı dayandırılıb. Mağazalar bunun səbəbini anbarlara yeni malların gətirilməməsi ilə izah ediblər. Satıcıların sözlərinə görə, hər gün vətəndaşlar bayraq üçün müraciət edirlər. Amma bayraqların qiymətində heç bir artım olmayıb.

Satıcılar hazırda anbarlarda bayrağın olmadığını da qeyd ediblər. 

Qiymətlərə gəlincə, masaüstü bayraqlar 3 manat, otaq üçün böyük ölçülü bayraqlar isə 25-90 manat arasında satılır.

Hərbi ekspert Ramil Məmmədlinin sözlərinə görə, indiki müharibə şəraitində bayraqların qiymətlərinin bahalaşması yolverilməzdir. Əksinə, bayraq istehsalı ilə məşğul olan müəssisələr, şəxslər vətənpərvərlik ruhunu yüksək tutmaq üçün bayraqların qiymətini ucuzlaşdırmalıdır ki, hər kəs alıb, evindən, eyvanından, avtomobilindən asa bilsin. 

"Azəratribut" MMC-nin təsisçisi Məlahət Kəlbiyeva Sputnik Azərbaycan-a açıqlamasında bildirib ki, ölkədə hərbi rejimlə əlaqədar bayraqlara təlabat artıb:

"Həddən artıq sifarişlər gəlir. Nazirliklər, supermarket şəbəkələri, idarələr sifariş edir. İnanın, sifariş o qədər çoxdur ki, çatdıra bilmirik".

M.Kəlbiyeva qeyd edib ki, əksinə, vəziyyətlə əlaqədar olaraq bayraqların qiyməti ucuzlaşıb.

Onun sözlərinə görə, vətənin ağır günündə hamı bacardığı qədər yardım etməlidir: "Biz özümüz də ehtiyac olduğu təqdirdə bayraqları pulsuz veririk. Əvvəl 100 manata satdığımız bayraqları indi 50-60 manata satırıq. Belə günlərdə qazanc düşünmək olmaz. Bu, günahdır".

O qeyd edib ki, özü də sosial şəbəkələrdə müxtəlif mağaza və ticarət mərkəzlərində bayraqların baha satıldığı ilə bağlı məlumatlarla qarşılaşıb: "Bu, digər ölkələrdən gətirilmiş məhsullar ola bilər. Ancaq biz bacardığımız qədər bu günlərdə ucuz bayraqlarla xalqımıza dəstək verməyə çalışırıq".

0