Putin və Ərdoğan

Putin Ərdoğan üçün riskli seçim

2867
Türkiyənin S-400 sevdası, əslində ciddi istəkdən çox, blef təsiri bağışlayır

BAKI, 2 iyun — Sputnik. Türkiyə NATO-ya qarşı çıxaraq Rusiyadan uzaq mənzilli havadan müdafiə sistemlərini almaq üçün müzakirələr aparır. Bu barədə Türkiyə mətbuatı xəbər verir.

Məlumata görə, Rusiya Türkiyəyə S-400 raketləri satmağa qərar verib. Bu, həm Türkiyə, həm də Rusiya üçün vacibdir. Rusiya tarixdə ilk dəfə olaraq NATO üzvü olan ölkəyə silah satacaq. Türkiyə isə digər dövlətlərdən ala bilmədiyi müdafiə məqsədli raketləri Rusiyadan alacaq. Çünki NATO-ya üzv olan ölkələr tərəfdaşları olan Türkiyəyə müasir raketlər satmır.

Qərb ölkələrinin sanksiyaları ilə üzləşən Rusiya üçün indi Türkiyə ilə belə anlaşmanın önəmi az deyil. Bir tərəfdən böyük enerji layihələrinə investisiya qoyan, digər tərəfdən isə Ukrayna və Suriyada müharibə aparan Moskva, öz iqtisadi vəziyyətini yaxşılaşdırmaq üçün indiyədək heç kimə satmadığı strateji silahlarını belə, hərraca çıxarıb. Türkiyə isə onu almaq üçün Moskvadan kredit istəyir. Əlbəttə ki, indiki dövrdə bu sazişi imzalamaq olduqca riskli hərəkət olardı.

Digər səbəblərdən biri Türkiyə ilə Rusiya arasındakı münasibətlərin kifayət qədər qənaətbəxş olmamasıdır. Xüsusilə Suriyanın şimalında baş verən hadisələrdə iki dövlətin fərqli mövqelərdən çıxış etməsi, onsuz da kövrək olan etimad hissini daha da zədələyir.

Təsadüfi deyil ki, Ankara, PYD-ni dəstəklədiyi üçün Moskvaya bir gündə 2 dəfə nota vermişdi. Son vaxtlar Suriyanın müxtəlif şəhərlərində müxalif qüvvələrin eyni anda Bəşər Əsəd ordusuna hücumlara başlaması və bəzi əraziləri ələ keçirməsi də Ankaranın Moskvaya reaksiyası kimi başa düşülə bilər.

Rusiya xarici işlər naziri Sergey Lavrovun "Cenevrə görüşlərini pozmağa istiqamətlənmiş hərəkət" kimi qiymətləndirdiyi bu hücumları, Türkiyə və körfəz ölkələri tərəfindən dəstəklənən qrupların təşkil etməsi də bu ehtimalı gücləndirir. Xatırladaq ki, həmin müxalif qüvvələr son Astana sammitinə də qatılmamış, dolayısıyla mübarizələrinə davam edəcəkləri mesajını vermişdi.

Bir-birinə güvənsizliyin hökm sürdüyü şəraitdə öz müdafiə strategiyasının Rusiyadan alınan S-400-lərə həvalə edilməsi, əslində Türkiyə üçün də əlverişli deyil. Çünki bu durumda ölkənin müdafiə gücü tamamilə Rusiyanın əlinə keçər ki, NATO üzvü olan bir dövlət üçün bu, ciddi təhlükəsizlik açığı və alyansla müttəfiqliyə son vermək deməkdir.

Geopolotok mövqeyinə və tarixi təcrübələrə görə, Rusiya ilə təbii rəqib olan Türkiyənin bu addımı atması real görünmür. Məsələyə bu baxımdan yanaşanda Türkiyənin S-400 sevdası əslində ciddi istəkdən çox, blef təsiri bağışlayır.

Məsələ burasındadır ki, uzun illərdən bəri NATO üzvü olmasına baxmayaraq, Türkiyənin raket hücumlarından müdafiə sistemi tam qurulmayıb. Vaxtaşırı Rusiya ilə gərginliklər yaşananda müttəfiq dövlətlər öz müdafiə sistemlərini Türkiyəyə göndərir, onun müdafiəsini öz öhdələrinə götürür.

Bəzən isə təhdidin ciddi xarakter aldığı dövrlərdə müttəfiqlər bu öhdəliklərindən boyun qaçırır. Rusiya ilə təyyarə böhranı yaşananda NATO Türkiyədə yerləşdirilmiş "Patriot" batareyalarını təmir və sair bahənələrlə geri çağırmış və Ankaranı çətin vəziyyətdə qoymuşdu.

Bu təhlükəni öncədən də hiss edən Ankara, bir neçə il əvvəl öz raketdən müdafiə sistemlərini yaratmaq istəmiş, amma müttəfiqlərindən gərəkli dəstəyi ala bilməmişdi. Məcburən, 2013-cü ildə Çinlə bağladığı saziş yenə NATO-nun təzyiqləri ilə iki ildən sonra ləğv olunmuşdu.

Ankara bundan sonra üzünü Rusiyaya tutub S-400-ləri almaq fikrini ortaya atmışdı. Bununla da NATO-ya "bunu səninlə edə bilməsəm, Rusiyayla etməyə məhkumam" mesajını vermişdi. Ankara da Rusiyanın indiki durumunda kredit borcuyla S-400-lər ala bilməyin çətin olduğunun fərqindədir, sadəcə siyasi şou göstərir.

Qeyd edək ki, S-400 batareyalarının birinin qiyməti 400 milyon dollardır. Türkiyə üçün heç də kiçik məbləğ deyil…

2867
Teqlər:
havadan müdafiə sistemləri, S-400 raketləri, NATO, Suriya, Ankara, Moskva, Rusiya, Türkiyə
Əlaqədar
Putin Ərdoğana söz verdi
Putin və Ərdoğan bu tarixdə görüşəcəklər
Kreml: Putin Ərdoğanı təbrik edib
Putin və Ərdoğan Moskvada bu məsələni müzakirə edəcəklər
“Rusiya və Türkiyə Suriya məsələsində dil tapıb”
Rusiya Türkiyəyə satacağı "S-400" zenit raket qurğusunun qiymətini açıqlayıb
Rusiya – Türkiyə münasibətləri: açıq dostluq, gizli rəqabət
ABŞ prezidneti Co Bayden, arxiv şəkli

Bayden Rusiyanın intihara hazır olub-olmadığını dəqiqləşdirəcək

797
Bayden ilk növbədə gələcək onilliklərdə ABŞ-la Çin arasında soyuq müharibə ilə bağlı Rusiyanın mövqeyini öyrənməklə məşğul olacaq

BAKI, 11 iyun — Sputni, Dmitri Kosırev. "Bu cür şeyləri ölkələr müharibədən öncə edirlər". Xarici Kəşfiyyat Xidmətinin polkovniki, hazırda isə MDBMİ-nin professoru Andrey Bezrukov bizimlə keçirdiyi televiziya diskussiyalarından birində ötəri olaraq belə deyib.

Söhbət həqiqətən ciddi aksiyadan - ABŞ administrasiyasının ölkənin kritik vacib məhsullardan asılılığı ilə bağlı hələ fevral ayında sifariş etdiyi tədqiqatdan gedir. Tədqiqat indi, Co Baydenin Avropaya səfəri ərəfəsndə başa çatdırılıb. Həmin səfər əsnasında hər şeydən əlavə, Rusiya prezidenti Vladimir Putinlə görüş də nəzərdə tutulur.

Cenevrədə keçiriləcək həmin görüşün ABŞ-ın artıq çoxdan yetişmiş və ciddi dəyişiklik olcaq siyasi kursunun bir hissəsi olması barədə biz aşağıda söhbət açacağıq. O ki qaldı ABŞ-ın asılılığına, tədqiqatın nəticələrinə görə, ölkənin ən azı üç sahədə zəifliyi aşkara çıxarılıb — dərmanların, yarımkeçiricilərin və nadir tapılan elementlərin tədarükündə. Və bütün hallarda söhbət Çindən, yəni ABŞ-ın dünya miqyasında elə özü boyda nüfuzu olan bir dövlətdən asılılığından gedir.

Bundan sonra sayca ikinci aksiya gəlir – innovasiyalar və rəqabət haqqında qanunun işlənməsinə başlanıb. Qanun layihəsi artıq Senatdan keçib və bu yaxınlarda işlək mexanizmə çevriləcək. Burada da söhbət ilk növbədə elə həmin ölkə ilə rəqabətdən gedir. Həmin qanun layihəsinə görə, ABŞ iqtisadiyyatının Çin iqtisadiyyatına qarşı rəqabət qabiliyyətinin artırımasına iki yüz əlli milyard dollar vəsait ayrılır. Söhbət innovativ işləmlərin tezləşdirilməsindən və ABŞ-ın aparıcı sahələrinə digər formada dəstəkdən gedir.

Burada yaranmış vəziyyətin bir qədər gülməli tərəfi var. Uzun llər boyu ABŞ-da aparıcı və bir çox digər sahələrin Çin tərəfindən dəstəklənməsinin yolverilməz olması barədə danışıblar.

Pekinin "Çində istehsal olunub 2025" proqramı səhv rəqabət nümunəsi və şərin təcəssümü elan olunub. Başqa sözlə, ağlaşma ona görə qurulmuşdu ki, bəs Pekin oyunu düzgün oynamır, ədalətsiz oynayır. Düzgün oyun o zaman olur ki, öz aralarında yalnız özəl qurumlar rəqabət aparır və qalibi Bazar adlanan bir ilahi qüvvə müəyyən edir. Hazırda isə, Çinin oyununun onu qalibiyyətə gətirdiyi, özü də onu qlobal miqyasda qalibə çevirdiyi məlum olduqda, ABŞ da tamamilə sakitcə eyni şeyi etmək qərarına gəlib.

İndi isə baş verənlərin miqyası barədə. Ekspertlər deyirlər ki, demokratların administrasiyası respublikaçılardan Amerikanın sənayeləşdirilməsi ideyasını miras alıblar. Söhbət də onilliklərə hesablanmış proqramlardan gedir. Söhbət həm də ondan gedir ki, ABŞ üçün məsələ hazırda bu cür qoyulub: bu mübarizədə qalib gəlmək, yoxsa məhv olmaq.

Məhv olmaq bir qədər, bəlkə də, ağ olar. Amma "The Guardian" məcmuəsinin şərhçisi vəziyyətə bu cür qiymət verib: "onilliyin sonuna qədər Çin iqtisadiyyatının həcminə görə ABŞ-ı geridə qoyacaq. Özü də sadəcə ötüb keçməyəcək, əlavə olaraq dünyada texnoloji liderliyi əldə edəcək" (Pentqonun yuxusuna gecələr haram qatan elə budur). ABŞ üçün liderliyin bu cür əldən getməsi fikrinin özü belə dəhşətlidir.

Bütün bu bir-biri ilə sıx bağlı olan süjetlərdə açar söz – "texnologiyalar"dır. İl ərzində istehsal olunmuş məhsulun ümumi həcmi, əlbəttə ki, vacibdir. Amma daha çox təbliğat nöqteyi-nəzərindən. İki super dövlətin arasında texnoloji üstünlük məsələsində hazırkı status bərabərliyi isə — bu, bir dəhşətdir. Çinin dünyanın texnoloji iderinə çevrilməsi isə ikiqat dəhşətdir.

Co Baydenin Avropaya səfəri məhz bu əhvali-ruhiyyə ilə hazırlanırdı. London məcmuəsindəki elə həmin yazıda bu diplomatik gedişin bütün konsepsiyası kifayət qədər dəqiqliklə təsvir olunur. Bayden Qərb liderləri ilə Böyük Britaniyada, Kornoulda, G7 zirvə toplantısı çərçivəsində görüşəcək. Daha sonra isə NATO və Avropa strukturları ilə görüşlər olacaq. Və söhbət də, demək olar ki, elə ancaq Çindən gedəcək. Bayden kifayət qədər skeptik yanaşan avropalıları ikinci soyuq müharibəyə səsləmək niyyətindədir, bu dəfə Çin ilə soyuq müharibəyə.

Nə üçün onlar bu cür skeptik yanaşırlar? Gəlin bu ehtimal olunan müharibənin sadəcə bir təfərrütına nəzər yetirək: haqqında yuxarıda danışdığımız, Amerikanın zəiflikləri barədə tədqiqatın nəticələrinə və bayaq dediyimiz rəqabət haqqında qanuna uyğun olaraq, ABŞ-da, başda ticarət nümayəndəsi və ya nazir səviyyəsində bir şəxs olmaqla, "zərbə qruplaşması" yaradılır. Həmin bu zərbə qüvvəsi Çində istehsal olunan məhsulların amerikalılardan oğurlanmış texnologiyalar əsasında buraxılıb-buraxıldığını müəyyən edəcək. Və məsələ yalnız ABŞ-a gətirilməsi qadağan olunacaq mallarda deyil. Onların "oğurlanmış" statusu barədə həmçinin avropalı və digər müttəfiqlərə məlumat veriləcək. Bundan sonra isə müttəfiqlərə ABŞ-ın sözünə inanmaq və həddən artıq rəqabət qabiliyyətli bu məhsulları almamaq təklif olunacaq.

Bəs müttəfiqlər tam tərkibdə buna inanacaqlarmı? Çətin sualdır. Yenə də "The Guardian"a müraciət etsək, orada anonim diplomatdan belə bir sitat gətirilir: "Çinin nə etdiyi (bu və ya digər vəziyyətdə) avropalıların xoşuna gəlməyə bilər, amma ABŞı-n xoşuna gəlməyən Çinin özlüyündə nə kəsb etməsidir. Konkret olaraq, nə edib-etməməsindən asılı olmayaraq Çinin dünyada ABŞ-a tay olmasıdır".

Bu məntiqlə Cenevrədə keçirilən zirvə görüşü Baydenin Avropa səyahətinin periferiyasında qalır. Moskva ilə ikitərəfli münasibətlər onun üçün ikinci dərəcəlidir. Və Bayden ilk növbədə gələcək onilliklərdə ABŞ-la Çin arasında soyuq müharibə ilə bağlı Rusiyanın mövqeyini öyrənməklə məşğul olacaq. Təbii ki, heç kim Moskvanın birdən-birə Pekinlə münaqişəyə qol çəkəcəyini gözləmir. Lakin Moskvanın hələ ki hipotetik olan bir neçə situasiyada özünü necə aparacağını bilmək ABŞ üçün faydalıdır. Bəlkə Rusiya elə geosiyasi intihar etmək yolunu tutaraq, yetişməkdə olan qarşıdurmada hansısa neytral mövqe tutdu?

Əslində isə hər şey sadədir: iki super dövlət var. Onlardan biri - uduzan dövlət, digərinə qarşı durmağa hazırlaşır. Hər ikisi iqtisadi nəhəng və texnoloji liderlərdir, on görə də potensial faydalı tərəfdaşdırlar. Lakin bu dövlətlərdən biri son illər ərzində Rusiyaya qarşı ağla gəlməyən sayda pisliklər edib (dilə gətirib). Digəri isə, ən azından bu cür heç nə etməyib və deməyib də. Əksinə Rusiya ilə mümkün olan sahələrdə əməkdaşlığı inkişaf da etdirir. Moskvanın hansı mövqeyi tutacağını təsəvvür etmək olarmı?

797
ABŞ hərbçiləri Ukraynada

Burda kimin başbilən olduğunu onlara göstərərik: NATO öz qoşunlarını Ukraynaya yollayır

37
(Yenilənib 21:50 09.06.2021)
Təlimlərin rəsmi məqsədi – Ukrayna ordusu ilə NATO qoşunları arasında qarşılıqlı fəaliyyətin təşkilidir.

BAKI, 9 iyun — Sputnik. Minlərlə əsgər, yüzlərlə zirehli texnika, onlarla təyyarə və gəmi — Ukrayna NATO ilə birgə son illərin ən irimiqyaslı "Sea Breeze 2021" təliminə hazırlaşır. RİA Novosti-nin şərhçisi Andrey Kots yazır ki, Moskva əmindir: qoşunların döyüş hazırlığının yoxlanmasından başqa Pentaqonun başqa, gizli məqsədləri də var.

Aşkar məqsəd

Ukrayna ərazisində "Sea Breeze" təlimləri 1997-ci ildən etibarən praktiki olaraq hər il keçirilir. Lakin indiyə qədər təlimlərdə bu qədər insan iştirak etməyib. Belə ki, Ukrayna silahlı qüvvələri ilə yanaşı təlimlərdə əksəriyyəti NATO-ya daxil olan 27 ölkənin əsgər və zabitləri iştirak edəcəklər.

Ukrayna Müdafiə Nazirliyinin rəsmi press-relizlərinə əsasən, manevrlərə 4 minə qədər hərbi qulluqçu, 40 döyüş gəmisi, kater və təminat gəmisi, 30 təyyarə və vertolyot, habelə 100-dən çox yerüstü texnika cəlb olunacaq.

Təlimlərin rəsmi məqsədi – Ukrayna ordusu ilə NATO qoşunları arasında qarşılıqlı fəaliyyətin təşkilidir. Ssenariyə əsasən, koalisiya qüvvələri "qonşu dövlətin hərtərəfli yardım göstərdiyi" "qanunsuz silahlı birləşmələrin" fəaliyyəti nəticəsində yaranan "böhran vəziyyətinin nizamlanması"na cəlb olunacaq. "Qanunsuz birləşmə" dedikdə söhbətin "Donetsk xalq respublikası" və "Luqansk xalq respublikası"nın xalq milisi bəlmələrindən getdiyini başa düşmək üçün politoloq olmaq gərək deyil.

Təlimlərin dənizdə keçiriləcək hissəsi çoxmillətli gəmi birləşməsinin yaradılması, donanmanın quru qoşunları və aviasiya ilə qarşılıqlı fəliyyətinin təşkili, dəniz desantının tətbiqi məqsədi daşıyır.

Quruda isə əməliyyatların NATO standartlarına uyğun qərargah planlaşdırılması, canlı qüvvə və vasitələrin yerinin dəyişdirilməsi, dənizkənarı istiqamətdə hücum məşq ediləcək. Aviasiya havadan kəşfiyyat aparacaq, hədəflərə zərbələr endirəcək, habelə qoşunları və yükləri daşıyacaq.

Manevrlər iki mərhələdə keçiriləcək. İyunun 28-də başlanacaq birinci mərhələ çərçivəsində idarəetmə və rabitə məntəqələri qurulacaq, əməliyyatlar planlaşdırılacaq, döyüş gəmiləri dəstələri yaradılacaq və aviasiyanın yeri birləşmə aerodromlarına dəyişdiriləcək.

İkinci mərhələdə müttəfiq qoşunlar bütün mümkün atəş vasitələrindən şərti düşmənin suüstü və sualtı gəmilərinə zərbələr endirəcək, yürsütü hədəflərə hücum edəcək, habelə hava hücumundan və sualtı qayıqlardan müdafiəni təşkil edəcəklər.

Xüsusi təyinatlılara ümid

Bütün bunlar Moskvanı narahat etməyə bilməz. Belə ki, təlimlərin ən aktiv fazası Rusiya sərhədlərinin bilavasitə yaxınlığında keçiriləcək. Rusiya Müdafiə Nazirliyinin rəsmisi general-mayor İqor Konaşenkovun sözlərinə görə, onun təmsil etdiyi qurum "Sea Breeze"in gedişini diqqətlə izləyəcək və yaranmış vəziyyətə adekvat reaksiya verəcək.

"Təlimlər Qərb ölkələrinin Rusiyanın cənubi-qərb sərhədlərində hərbi potensialının gücləndirilməsi ilə bağlı bitməyən ittihamları fonunda keçirilir. Bundan əlavə, manevrlər adı altında NATO Ukraynaya müasir silahlar, sursat və Ukrayna qoşunları üçün əmlak gətirməyi planlaşdırır. Gələcəkdə, əvvəlki illərdə olduğu kimi, bütün bunlar Ukrayna silahlı qüvvələrinə və Donetsk və Luqanskın Kiyevin nəzarətində olmayan rayonları yaxınlığında yerləşən millətçi birləşmələrə ötürüləcək", - deyə Konaşenkov bildirib.

General onu da bildirib ki, adı çəkilən təlimin həm adı, həm də statusuna görə dəniz təlimi sayılmasına baxmayaraq, hərbi fəaliyyətlərin həqiqi sərhədləri Qara dəniz akvatoriyasının Ukraynaya məxsus hissəsindən çox kənara çıxır.

Konkret olaraq məlumdur ki, müxtəlif ölkələrin xüsusi təyinatlı qüvvələri tərəfidən tapşırıqların bigə həlli, onların paraşütlər və hücum taktikası ilə - vertolytlardan əraziyə desant edilməsi, habelə xüsusi təyinatlı döyüşçülərin təchiz olunmamış sahilə çlxarılması tapşırıqları məşq olunacaq.

Kiyevdə dəfələrlə Rusiya xüsusi əməliyyat qüvvələrinin (XƏQ) "işğal olunmuş" Krımda əməliyyat keçirməyə hazır olduunu dilə gətiriblər. Aşkar görünür ki, Qərb müttəfiqləri bunu təcrübədə yoxlamaq istəyirlər.

Güc nümayişi

"Sea Breeze" — NATO-nun son zamanlar Qara dəniz regionunda Rusiyaya qarşı etdiyi yeganə hərəkəti deyil. Belə ki, mayın 28-də Portuqaliya sahillərində "Steadfast Defender" hərbi-dəniz təlimləri başlanınb ki, onlar da yaxın vaxtlarda Qara dənizə keçirilməlidir. Birləşmiş eskadranın flaqmanı Böyük Britaniyanın gəmidaşıyan "Queen Elizabeth" gəmisidir. Həmin gəmi ilk dəfədir ki bu qədər uzaq məsafəyə səyahət edir, ümumilikdə isə təlimlərdə iyirmiyə qədər gəmi iştirak edir.

İngiltərənin "Daily Mail" qəzetinin məlumatına görə, bu təlimlər qəsdən iyunun ortalarında Cenevrədə keçirilməsi planlaşdırılan yüksək səviyyədə Rusiya-ABŞ danışıqlarına həsr olunub. Məcmuənin qənaətinə görə, Vladimir Putinlə Co Baydenin görüşü ərəfəsində NATO qəsdən hərbi-dəniz qüdrətini nümayiş etdirir və bununla da Kremlə müəyyən siqnallar verir.

Lakin eyni zamanda Şimali Atlantika alyansı nümayəndələri and içərək bildirirlər ki, manevrlərin Rusiyaya heç bir dəxli yoxdur və yalnız Qərbin regionda nüfuzunun möhkəmləndirilməsinə yönəlib. Lakin ingilis jurnalistləri bunun güc nümayişi olduğunu təsdiq edirlər. Brüssel, çətin ki, boş yerə Qara dənizə bu qədər güclü eskadra və doqquz min hərbi qulluqçu göndərərdi. Təəccüblü deyil ki, planetin ən güclü hərbi blokunun bu cür hərəkətlərinə reaksiya vermək, həm də, əksər hallarda adekvat reaksiya vermək lazım gəlir.

İyun ayında bu ilin sentyabrında Belarus və Qərb hərbi dairəsinin poliqonlarında keçiriləcək "Qərb-2021" Rusiya-Belarus birgə təlimlərinə hazırlığın aktiv fazası başlanıb. İki ölkənin qoşunları ehtimal olunan düşmənin müttəfiq dövlətin ərazisinə təcavüzünün dəf olunmasını — konkret olaraq, şəhərləşdirilmiş ərazilərdə həmlə qruplarının müştərək hərəkətlərini məşq edəcəklər.

37
Rusiya millisinin hücumçusu Artyom Dzyuba (ön planda) və Belçika millisinin müdafiəçisi Tobi Alderveyreld

Rusiya millisinin futbolçuları AVRO-2020-nin startında Belçikaya uduzdular