Donald Tramp

"Donald Tramp bu inadından əl çəkməsə, fəlakət baş verəcək"

2145
Ekspertlərin fikrincə, yeni ABŞ prezidenti İranla əldə olunan nüvə razılaşmasını pozarsa, arzuolunmaz proseslər başlayacaq

BAKI, 26 yan — Sputnik. İki il əvvəl Tehranla "altılıq ölkələri" arasında Vyanada İranın nüvə proqramına dair saziş imzalandı. Və ümid yarandı ki, İranın nüvə proqramı ətrafındakı gərginlik azalacaq. Lakin Donald Trampın ABŞ prezident seçilməsindən sonra vəziyyət yenidən gərginləşməyə doğru gedir.

Çünki respublikaçı prezident seçki kampaniyası ərəfəsində dəfələrlə bildirib ki, bu sazişin ləğvinə çalışacaq. "Bu, mənim indiyədək gördüyüm ən axmaq sazişdir. Ona görə də, əgər mən seçilsəm, bu razılaşmanı ləğv edəcəm. Bu razılığın nəticəsində İran iri neft ehtiyatlarına malik İraqa nəzarəti ələ keçirəcək" — Tramp seçki kampaniyası ərəfəsində bildirmişdi.

İranın atom energetikası naziri Əli Əkbər Salehi isə bildirib ki, əgər ABŞ prezidenti Donald Tramp nüvə sövdələşməsinə əməl etməzsə, İran öz nüvə fəaliyyətini bərpa edəcək. "Trampın birgə əhatəli fəaliyyət planına əməl etməyəcəyi təqdirdə, biz öz nüvə fəaliyyətimizi çox sürətlə bərpa etməyə hazırıq və bunu bacaracağıq. Biz nəinki əvvəlki vəziyyətə qayıda bilərik, hətta əvvəlkindən də böyük nüvə fəaliyyətinə başlamaq iqtidarındayıq" — Salehi qeyd edib.

Siyasi şərhçi Elçin Mirzəbəyli
© Photo : PUBLIC DOMAIN
Siyasi şərhçi Elçin Mirzəbəyli

Hazırda bütün diqqətlər Donald Trampın üzərindədir. Sual yaranır: O həqiqətənmi verdiyi vədə əməl edərək İranla əldə olunan sazişi ləğv edəcək? Və belə olan halda rəsmi Tehranın cavabı nə olar?

Siyasi şərhçi Elçin Mirzəbəyli Sputnik Azərbaycan-a şərhində deyib ki, Tramp nüvə sazişini ləğv etsə belə, Amerika ilə İran arasında açıq qarşıdurma yaranmayacaq: "Əgər bu saziş Birləşmiş Ştatlar tərəfdən birtərəfli qaydada dayandırılsa, təbii olaraq nə iləsə əsaslandırılacaq. Çox güman ki, Amerikanın bu yanaşması İranın Suriyadakı fəaliyyətlərindən qaynaqlanır. Yaxud da, ABŞ-da İranın nüvə proqramına dair hansısa kəşfiyyat məlumatları var".

"Əgər Tramp həqiqətən sazişi ləğv etsə, regionda yeni bir qarşıdurma ocağı yaranacaq. Vaşinqtonla Tehran arasındakı ənənəvi ritorikanın davamının şahidi ola bilərik. ABŞ tərəfdən İrana qarşı sanksiyalar davam etdirilsə, bu, Tehranın mövqelərinə ciddi təsir göstərəcək. Bu, həm də neft bazarında olan vəziyyətin dəyişməsinə zəmin yarada bilər. İran böyük neft ixracatçısıdır. Yenidən ona qarşı sanksiyalar tətbiq olunsa, qara qızılın qiymətində müəyyən sıçrayışlar baş verər. Biz yaxın dövrdə maraqlı proseslərin şahidi olacağıq. Lakin bütün hallarda, bu, ABŞ-la İran arasında açıq qarşıdurmaya gətirib çıxarmayacaq" — ekspert bildirib.

Mirzəbəylinin sözlərinə görə, bir çox hallarda ABŞ və İranın yürütdüyü siyasət, hər iki ölkənin maraqlarına xidmət edib: "Tarixdə İran-Amerika münasibətlərində məqsədyönlü şəkildə yaradılan qarşıdurmanın da şahidi olmuşuq. Bir çox hallarda ziddiyyətlər nə qədər dərin olsa da, bütövlükdə hər iki ölkənin yürütdüyü siyasətin bir-birinin maraqlarına xidmət etdiyini görə bilərik".

Qabil Hüseynli, politoloq
© Sputnik / STR
Qabil Hüseynli, politoloq

Politoloq, keçmiş dövlət müşaviri Qabil Hüseynli isə Trampın nüvə müqaviləsi haqda açıqlamalarını qeyri-adekvat hesab edir. "Yeni ABŞ prezidentinin çıxışına müsbət baxmıram. Çünki İranın nüvə proqramı ilə bağlı razılaşma uzunmüddətli danışıqların nəticəsində mümkün olub" — o, Sputnik Azərbaycan-a açıqlamasında bildirib.

Politoloqun fikrincə, indiki şəraitdə Tehranın nüvə proqramından əl çəkməsi bəşəriyyətin qazancı kimi qəbul edilməlidir: "Çünki, az qala yeni bir nüvə ölkəsi meydana çıxacaqdı. Özü də teokratik rejimin idarəçiliyində. Mən Donald Trampın bu sazişi ləğv edəcəyini gözləmirəm. Onu hansısa bir məsafədə durduracaqlar. Yox əgər dediyini eləməyə çalışsa, bunun nəticələri ürəkaçan olmayacaq".

"İran nüvə proqramında mühüm nəticə əldə etmişdi. Az qala finala yaxınlaşırdı. Bütün bunlar Yaxın Şərqi çox ciddi gərginlik mənbəyinə çevirmişdi. İran o dövlətlərdəndir ki, onun ballistik raketləri də var. Nüvə silahı sahəsindəki tədqiqatları çox ciddi mərhələyə daxil olub" — Hüseynli vurğulayıb.

O, hesab edir ki, Donald Trampın əsas arqumentləri arasında İranın terrorçuluğu dəstəkləməsi dursa da, bütün bunlardan daha təhlükəlisi nüvə proqramıdır: "Ona görə də, inanıram ki, Amerikada kimlərsə Trampa bu faktı başa salacaq və onu fikrindən daşındıracaq".

2145
Teqlər:
Donald Tramp, nüvə, saziş, Tehran, İran, Elçin Mirzəbəyli, Qabil Hüseynli, ABŞ, prezident
Mövzu:
ABŞ-ın yeni xarici siyasəti (14)
Əlaqədar
Trampdan mühüm qərar
Tramp müsəlmanlara savaş açdı
Donald Trampın həyat yoldaşının bu görüntüsü şok yaradıb
Tramp ilk dəvətini bu ölkəyə göndərdi
İran Donald Trampı hədələdi
Nazir: "Trampın seçilməsi köhnə dünya nizamına son qoydu"
Ekstrasens: “Trampın hakimiyyəti dövründə dünyada dinclik olacaq”
Xaker, arxiv şəkli

Olimpiada Navalnı skandalı

12
(Yenilənib 20:26 21.10.2020)
Yaponiya hökuməti "müvafiq məlumatları" toplamaq üçün vaxt qazanmaq məqsədilə məsələni şərh etməkdən imtina edib, Cənubi Koreya hakimiyyəti də susmağa üstünlük verib.

BAKI, 21 oktyabr — Sputnik, İrina Alksnis. ABŞ və Böyük Britaniyanın Cənubi Koreya və Yaponiyada keçirilən Olimpiya oyunlarına Rusiya tərəfindən kiberhücumun təşkil olunması ilə bağlı iddiaları bu ölkədə təəccüblə qarşılanıb.

Təəccübün səbəbi sadədir: Moskvanın guya sülhə və idmana qarşı həyata keçirdiyi növbəti absurd cinayətlə bağlı əsassız həqarət həm Rusiya əleyhinə təbliğat aparmaq, həm də Moskvanı "cəzalandırmaq" üçün tədbirlər görmək baxımından gülüncdür.

Bir yandan Qərb mediasının Rusiya əleyhinə gündəm yaratmaq üçün mövzusu tükənməyib. Onlar hələ Aleksey Navalnı ilə bağlı insident haqqında yazmaqdan yorulmayıblar. Bu məqamda, ələlxüsus söhbət xarici işlər və xüsusi xidmət orqanları kimi yüksək səviyyəli qurumlardan gedirsə, ortaya Rusiya ilə bağlı yeni mövzu atmağın yeri deyil. Digər tərəfdən, rus blogerlə bağlı hadisə də daxil olmaqla, əvvəlki təcrübə göstərir ki, hər bir halda Moskvaya qarşı həqiqətən ciddi və ağrılı tədbirlər görməyə arxalanmaq olmaz.

Bununla yanaşı, Vaşinqton və Londonun eyni vaxtda verdiyi bəyanatlar hər iki ölkənin ortaq hədəflərinin mövcudluğundan xəbər verir.

Bəs söhbət nədən gedir?

Bu suala cavabı, yəqin ki, irəli sürülən ittihamlara Tokio və Seulun reaksiyasında axtarmaq lazımdır. Yaponiya hökuməti "müvafiq məlumatları" toplamaq üçün vaxt qazanmaq məqsədilə məsələni şərh etməkdən imtina edib, Cənubi Koreya hakimiyyəti də susmağa üstünlük verib.

Böyük ehtimalla, hər iki ölkənin rəsmi şəxsləri və xüsusi xidmət orqanları, bir sözlə, Qərbin regiondakı əsas müttəfiqləri amerikan-ingilis əməliyyatı barədə əvvəlcədən məlumatlandırılmayıb və buna görə də mümkün olduğu qədər ehtiyatlı davranmağa çalışır. Məsələn, Yaponiyanın Olimpiya Komitəsi bəyan edib ki, qurum öz fəaliyyətində kiberhücumların təsirini hiss etməyib.

Odur ki, böyük ehtimalla, Rusiya əleyhinə növbəti kampaniyanın hədəfi heç də Rusiya deyil, bütün dünya, ilk növbədə isə Qərbin özüdür. Rusofob gündəm isə burada sadəcə bir vasitə kimi çıxış edir.

Aleksey Navalnı, arxiv şəkli
© AP Photo / Alexander Zemlianichenko, File

İnformasiya-təbliğat sahəsində dominant mövqeyə sahib olmaq ABŞ hegemoniyasının mühüm hissəsini təşkil edir. Böyük Britaniya isə ənənəvi olaraq ABŞ-a bu məsələdə havadarlıq nümayiş etdirir. Bu iki ölkənin siyasi və xüsusi xidmət sahələrindəki əməkdaşlığı isə artıq hamıya çoxdan məlumdur.

ABŞ-ın supergücünün tədricən deqradasiyaya uğraması və Birləşmiş Krallığın beynəlxalq aləmə pərdəarxası təsirinin açıq şəkildə zəifləməsi son illərdə adi hala çevrilib. Lakin bu proseslər əsasən iqtisadi, bürokratik və bəzi siyasi mexanizmlərə təsir göstərir.

Eyni zamanda, iki gücün üstünlüyünün bu günə qədər də danılmaz olduğu sahələr var. Amerika ordusunun NATO-dakı üstünlüyünə şübhə etmək mümkün olmadığı kimi, aydın məsələdir ki, Avropa qitəsindəki heç bir media orqanı İngiltərənin "Times" və ya ABŞ-ın CNN-i ilə rəqabət aparmaq iqtidarında deyil. "Twitter" və "Facebook" kimi ictimai fikri manipulyasiya etməyə imkan verən güclü sosial şəbəkələrə nəzarət mərkəzinin məhz okeanın o biri tayında yerləşdiyi də ayrı məsələdir.

Vaşinqtonun RT və ya Çin şirkəti "TikTok"a qarşı sərt siyasəti, ABŞ-ın bu cür strukturların əhəmiyyətini yaxşı başa düşdüyünü bir daha təsdiqləyir.

Bununla belə, geopolitik rəqiblərin özlərinin mediaya təsir resurslarına sahib olduğunu nəzərə alsaq, ABŞ bu vəziyyətə öyrəşib və sözügedən şirkətlərin öz ərazisindəki fəaliyyətini məhdudlaşdırmaqda çətinliklə qarşılaşmayacaq. Amerikan-ingilis xüsusi xidmət və təbliğat tandemi üçün Qərbin öz daxilində rəqiblərinin meydana gəlməsi isə daha həssas məsələdir. Və indi məhz bu baş verir – Navalnı məsələsi hər iki ölkə üçün son dərəcə xoşagəlməz və arzuolunmaz proseslərin getdiyini göstərir. Rusiyadan baxanda bəlkə də belə görünə bilər ki, blogerlə bağlı yaranan səs-küy artıq hamını boğaza yığıb, əslinə isə bu çox unikal hadisədir, çünki bütünlüklə Berlinin əməlidir.

Bəli, Almaniya standart rusofobiya gündəmindən yararlanır, amma onu öz "böyük tərəfdaş"larından mənimsəyərək oyuna müstəqil şəkildə qoşulur.

Navalnıya nəzarət almanların əlindədir və o, hər şeyi –  "Şimal axını 2" layihəsini müdafiə etməkdən tutmuş onu dəstəkləməyən amerikalıların ünvanına söylədiklərinə qədər –  Berlinin diktəsi ilə edir. Nəticədə alman mediası bir neçə gün ərzində dünya üçün əsas xəbər mənbəyinə çevrilib və ingilis dilli media almanlardan sitat gətirmək, onların yazdıqlarını tirajlamaq məcburiyyətində qalıb. Bu kontekstdə Olimpiya oyunlarına kiberhücum təşkil edən Rusiyanın Baş Kəşfiyyat İdarəsinin hakerləri ilə bağlı məsələ tamamilə başqa məna kəsb edir. Əslində, amerikalılar və ingilislər bu mövzunu ortaya atmaqla Navalnı məsələsini xəbər gündəmindən tamamilə kənarlaşdırmağa çalışırlar. Çünki onların fikrincə, bu rəqiblərinin layihəsidir. Bundan başqa, Vaşinqton və London üçün bir müddətlik almanların nəzarəti altına keçən qlobal media-siyasi məkan üzərindəki nəzarəti yenidən ələ almaq çox vacibdir. Bunun ən yaxşı yolu isə mediada Rusiya əleyhinə bir mövzunu başqa bir mövzu ilə əvəz etməkdir. Hərçənd, hər iki tərəf Rusiyaya qarşı dostyana ritorikadan istifadə etmir, ancaq onların arasındakı fikir ayrılığı mahiyyət etibarilə, Rusiyanın (və bir çox digər ölkələrin) xeyrinədir. Çünki bütün bunlar Qərbin daxilindəki münaqişə vəziyyətini gücləndirir və onun tənəzzülünü stimullaşdırır.

Almaniyanın qısa müddətlik də olsa, dünyadakı siyasi-informativ məkana nəzarəti ilk dəfə ələ keçirməsi faktını nadir istisna hallarından biri kimi qəbul etmək lazımdır. ABŞ və Böyük Britaniya isə artıq mediadakı dominant mövqeyi əldən verməyə hazır olsalar, yaxşıdır. Çünki indi bu sahədə onlara nəinki geopolitik rəqibləri, yaxın müttəfiqləri belə meydan oxumağa başlayıblar.

12
Şimali Dakotada qitələrarası ballistik raketlərin idarəetmə obyekti, arxiv şəkli

Co Bayden gəlsə, Strateji Hücum Silahları Haqqında Müqaviləni uzadacaqlar

125
(Yenilənib 23:19 20.10.2020)
Kremldən ABŞ-ın SHS-3 müqaviləsi ilə əlaqədar bəyanatını şərh edərkən bildiriblər ki, Moskva Vaşinqtonla strateji sabitliklə bağlı təmaslarını davam etdirir. Amerikaşünas Konstantin Bloxin Sputnik radiosunun efirindən bu məsələ barədə öz fikirlərini səsləndirib.

BAKI, 20 oktyabr — Sputnik. Rusiya Prezidentinin mətbuat katibi Dmitri Peskov bəyan edib ki, Vaşinqton Vladimir Putinin SHS-3-ün (Strateji Hücum Silahları Haqqında Müqavilənin) daha bir il uzadılması təklifindən imtina etsə də, Moskva hər bir halda Amerika tərəfi ilə təmasların davam edəcəyinə ümid bağlayır.

Qeyd edək ki, bir qədər bundan əvvəl Ağ Ev Putinin mövcud müqavilənin yeni şərt irəli sürülmədən daha bir il uzadılması təklifini rədd edib.

"Biz ümid edirik ki, istənilən halda Amerika tərəfi ilə təmaslar davam edəcək. Ümumilikdə, əlbəttə ki, Prezidentin də qeyd etdiyi kimi, müqavilənin uzadılması bizə vaxt qazandıra bilərdi. Qazanacağımız bu əlavə 12 ay ərzində silahlanmaya nəzarət məsələsi ilə bağlı substantiv və ciddi danışıqlar aparmaq mümkün idi", – deyə Peskov bildirib.

O, bütün dünyanı qlobal sabitlik və təhlükəsizliyin bu "məhək daşı"ndan məhrum etməyin çox fəlakətli nəticələrə gətirib çıxaracağını da vurğulayıb.

"Buna görə də biz hər bir halda Amerika tərəfinin bu sənədin müddətini uzatmağa hazır olduğunu eşitmək istərdik ", – deyə Prezidentin mətbuat katibi qeyd edib.

Onun sözlərinə görə, hələlik bu sahədə gözlənilən inkişaf müşahidə olunmur, ancaq bu heç də o demək deyil ki, "təmasları tamamilə dayandırmaq lazımdır".

Rusiya Elmlər Akademiyası Təhlükəsizlik Araşdırmaları Mərkəzinin aparıcı tədqiqatçısı, amerikaşünas, politoloq Konstantin Bloxin Sputnik radiosu-nun efirində bildirib ki, müqavilənin taleyi daha çox ABŞ-da bu yaxınlarda keçiriləcək prezident seçkisində kimin qalib gələcəyindən asılıdır.

"Əvvəla, Respublikaçılar Partiyasının namizədi Donald Tramp Çinə nifrət edir və SHS-3-ü birbaşa Çinlə əlaqələndirir. İkincisi, ənənəvi olaraq Respublikaçılar Partiyası silahlanma üzərində nəzarəti dağıtmaq istəyir. Xatırladıram ki, Corc Buş (oğul) administrasiyası dövründə amerikalılar Anti-Ballistik Raket Sistemi (ABM) Müqaviləsindən, Tramp özü isə Orta və Qısa Mənzilli Raketlər və Açıq Səma müqavilələrindən imtina edib. Odur ki, Tramp seçkilərdə qalib gəlsə, ABŞ-ın SHS-3-dən çəkilmə ehtimalı olduqca yüksəkdir", – deyə Konstantin Bloxin bildirib.

Əgər Demokrat Partiyasının namizədi Cozef Bayden qalib gələrsə, o halda ekspertin fikrincə, müqavilənin uzadılması ehtimalı var.

"Ənənəvi olaraq, Demokrat Partiyası ruslarla strateji sabitlik mövzusunda danışıqlar aparmağın tərəfdarıdır. Xatırladım ki, mövcud müqavilənin müddətini Medvedev administrasiyası ilə Obama administrasiyası uzatmışdı. Ancaq kim qalib gəlirsə-gəlsin, bir neçə ayda yeni bir müqavilə bağlamaq, demək olar ki, mümkün deyil. Buna görə də mövcud müqavilənin müddətini ən azı bir il uzatmaq lazımdır ki, həmin dövrdə yenisi qəbul olunsun", – deyə ekspert bildirib.

Qeyd edək ki, SHS-3 silahlanmanın məhdudlaşdırılması ilə bağlı Rusiya və ABŞ arasında qüvvədə olan yeganə müqavilədir. 5 fevral 2011-ci ildə qüvvəyə minmiş müqavilənin müddəti 5 fevral 2021-ci il tarixində başa çatacaq. Əgər müqavilə yenilənməsə, artıq dünyada bu iki böyük nüvə gücünün silah arsenallarını məhdudlaşdıran heç bir sənəd mövcud olmayacaq.

125
Gürcüstanda polis işçiləri, arxiv şəkli

İnsanları bankda girov saxlayan adam təslim oldu

0
Gürcüstan telekanallarının məlumatına görə, bir neçə girov pilləkən və damdan qaça bilib, yaşlı adamları və hamiləni isə cinayətkar özü azadlığa buraxıb

BAKI, 21 oktyabr - Sputnik. Gürcüstanın Zuqdidi şəhərində bankda 20-yə yaxın insanı girov götürən kişi polisə təslim olub.

Sputnik Azərbaycan bildirir ki, bu barədə Gürcüstanın Birinci kanalı məlumat yayıb.

Bildirilir ki, xüsusi əməliyyat başa çatıb, hüquq-mühafizə işçiləri girovların hamısını azad ediblər, onları girovluqda saxlayan isə əlləri havada binadan çıxarılıb.

Qeyd edək ki, əlində qumbara və avtomat olan şəxs günorta saatlarında bank filialına daxil olaraq oradakı əməkdaşları və müştəriləri girov götürmüşdü. O, 500 min dollar, avtomobil və helikopter tələb etmişdi.

Girovlardan birinin sözlərinə görə, cinayətkarla birlikdə otaqda təxminən 19 nəfər olub.

Gürcüstan telekanallarının məlumatına görə, bir neçə girov pilləkən və damdan qaça bilib, yaşlı adamları və hamiləni isə cinayətkar özü azadlığa buraxıb.

0