Türkiyə prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan, arxiv şəkli

Ərdoğan Qərblə münasibətləri gərginləşəndə Şanxayı gündəmə gətirir

147
(Yenilənib 23:44 21.11.2016)
Barış Doster: Prezident hər dəfə Qərblə münasibətləri pisləşəndə Türkiyənin "Şanxay beşliyi"nə daxil olacağını deyir.

BAKI, 21 noy-Sputnik. Diqqət etsək görərik ki, son 5-6 ildir nə vaxt Qərblə aramızda bir gərginlik olsa, Ərdoğan Şanxayı gündəmə gətirir.

Bunu Türkiyəli politoloq və yazar Barış Doster Türkiyə prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğanın "Şanxay beşliyi"nə qatılmaqla bağlı açıqlamalarını Sputnik-ə şərh edərkən deyib.

Qeyd edək ki, Ərdoğan Türkiyənin, "Şanxay beşliyi" adlandırılan Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatına üzv ola biləcəyi fikrini növbəti dəfə dilə gətirib. Avropa Birliyinin onları yola verdiyini bildirən Ərdoğan, Türkiyənin "Şanxay beşliyi" daxilində daha rahat hərəkət edə biləcəyini söyləyib.

Barış Doster isə deyib ki, Türkiyə sərmayəsi və dövlət strategiyasının Avrasiyaya yönəldiyinə dair heç bir iz yoxdur. "Ərdoğan sadəcə ictimai rəyə oynayır" — deyə ekspert bildirib.

"Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatı daxilində yer alan başda təsisçilər Rusiya və Çin olmaqla ən sonda üzv olacağı müəyyənləşən Pakistan və Hindistan da daxil olmaqla çox da səmimi tərəfdaş üzvlər kimi görünmürlər. Amma o təşkilatın bir üstünlüyü var ki, hələlik formalaşma mərhələsindədir və hər bir namizəd ölkə ilə daha sərbəst davrana bilirlər. ŞƏT Avropa Birliyi kimi millətlərin fövqündə olan bir təşkilat yox, sadəcə beynəlxalq təşkilatdır" — deyə Doster əlavə edib.

147
Teqlər:
Rusiya, Qərb, Türkiyə, Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatı, Rəcəb Tayyib Ərdoğan, Barış Doster
Əlaqədar
Bəşər Əsəd: "Ərdoğan manyakdır"
Ərdoğan jurnalistin "siz diktatorsunuz?" sualına, görün nə cavab verdi
Ərdoğan jurnalistin sualına elə cavab verdi ki...
Obama ilə Ərdoğan arasında telefon danışığı olub
Ərdoğan Putinin xahişini yerə salmadı
ABŞ prezidneti Co Bayden, arxiv şəkli

Baydenin kibertəhlükəsizliyə dair bəyanatının təhlükəli tərəfi

11
(Yenilənib 21:10 15.05.2021)
Rusiya tərəfi ABŞ-ı onlara görə danışıqlara dəvət edirdi, Birləşmiş Ştatlar isə eyni tərzdə qətiyyətlə bu məsələni danışıq predmetinə çevirməkdən imtina edirdilər.

BAKI, 15 may - Sputnik. ABŞ prezidenti Co Bayden Rusiya ilə kibercinayətkarlarla mübarizə möbzusunda “birbaşa ünsiyyət” barədə bəyan edib. Politoloq Aleksey Zudin Sputnik radiosunun efirində bu bəyanatın niyə xüsusi diqqətə layiq olduğunu izah edib.

Amerika lideri Cozef Bayden, Ağ Evdə çıxış edərkən, Rusiya hökumətinin ABŞ iri boru kəmərləri operatoru olan Colonial Pipeline-a hücumdə əli olmadığını bildirib. Lakin onun fikrincə, hakerlər Rusiya ərazisində ola bilərlər.

"Biz hesab etmirik ki, Rusiya hökuməti hücumda iştirak edib, amma bizim hücumu həyata keçirən cinayətkarların Rusiyada yaşadığını fikirləşmək üçün əsaslı səbəblərimiz var. Bu oradan, Rusiyadan gəlib. Biz xərac tələb edən şəbəkələrə qarşı görülməli olan tədbirlərə dair Rusiya ilə birbaşa ünsiyyətdəyik və onları fəaliyyət göstərmək imkanlarından məhrum etmək üzərində işləyirik", – Bayden deyib.

Colonial Pipeline ilkin məlumata görə, DarkSide haker qrupunun pul tələb edən proqramının qurbanı olub. Hakerlərin hərəkətləri boru kəmərinin sıradan çıxmasına və ABŞ-da benzinin topdansatış qiymətlərinin artmasına səbəb olub.

Boru kəməri yenidən işə salınıb.

Sputnik radiosunun efirində politoloq, MBMDİ müqayisəli politologiya kafedrasının baş müəllimi Aleksey Zudin diqqəti Baydenin Rusiya ilə kibertəhlükəsizlik məsələlərini müzakirə etmək niyyətində olmasına yönəldib.

"Bu məhz o məsələlərdir ki, Rusiya tərəfi ABŞ-ı onlara görə danışıqlara dəvət edirdi, Birləşmiş Ştatlar isə eyni tərzdə qətiyyətlə bu məsələni danışıq predmetinə çevirməkdən imtina edirdilər. Bu məqam mənə xüsusilə vacib görünür, daha əvvəl mən bu tipli təkliflərin olması (ABŞ tərəfindən) barədə heç nə eşitməmişəm", ‒ Aleksey Zudin deyib.

Onun sözlərinə görə, bu məsələdə Rusiya mövqeyinin uğurunu görmək olar.

"Vacib odur ki, ilk dəfə olaraq əvvəllər Birləşmiş Ştatların davamlı olaraq qaçdıqları kibertəhlükəsizlik üzrə danışıqlar mövzusu səslənib. Və bu məqamda çoxdandır belə danışıqları təklif edən Rusiyanın qətiyyətli mövqeyinin uğurunu grmək olar", ‒ politoloq hesab edir.

11
Поселок Хндзореск в Зангезуре

Zəngəzur vilayətində sərhəd münaqişəsi: KTMT etməlidir?

55
(Yenilənib 19:02 15.05.2021)
Bu gün problemin mənbəyini Bakıda və ya Yerevanda axtarmaq lazım deyil. Qafqazda sərhəd “gec partlayan minası” hələ Rusiya imperiyasının SSRİ-yə çevrilməsi zamanı qoyulub.

BAKI, 15 may - Sputnik, Aleksandr Xrolenko, hərbi şərhçi. MDB məkanında tez-tez baş verən sərhəd münaqişələri böyük müharibəyə başlamaq üçün səbəb deyil. Bir qayda olaraq, bu münaqişələr BMT, ATƏT, KTMT və ya NATO-nun potensialı istifadə olunmadan ikitərəfli danışıqlar, diplomatik tənzimləmə, adi sərhəd demarkasiyası və ya delimitasiyası tələb edir. Ermənistan Respublikasının Sünik vilayətində aşağı intensivlikli sərhəd münaqişəsi (atışmasız) sırf texnoloji xarakter daşıyır və siyasi bəyanatlarla süni şəkildə qızışdırılmamalıdır.

Ermənistan Müdafiə nazirliyinin məlumatına görə, mayın 12-də səhər saatlarında “Azərbaycan SQ “sərhədlərin dəqiqləşdirilməsi” bəhanəsi ilə sərhədyanı məntəqələrin birində müəyyən işlər görməyə cəhd ediblər. Erməni birləşmələri tərəfindən görülmüş tədbirlərdən sonra Azərbaycan hərbçiləri bu işlərə son veriblər”. Bundan dərhal sonra vəziyyətin tənzimlənməsi üzrə danışıqlar başlayıb.

Ermənistan baş naziri vəzifəsini icra edən Nikol Paşinyan dünən Sünik vilayətindəki vəziyyətlə bağlı KTMT-yə rəsmi müraciət etmək qərarını elan edib. Daha əvvəl o Azərbaycan hərbçilərinin mayın 12-də sərhədi keçərək Ermənistanın içərisinə doğru 3,5 km irəliləyərək Qaragölü mühasirəyə almaq istədiklərini bəyan edib.

Vəziyyəti Azərbaycan tərəfi də şərh edib

“10 noyabr 2020-ci il tarixində imzalanmış üçtərəfli bəyanata əsasən, işğaldan azad edilmiş Laçın və Kəlbəcər rayonlarının Ermənistan ilə həmsərhəd bölgələrində çətin dağ relyefi quruluşuna və iqlim şəraitinə malik olan məntəqələrdə hava şəraitinin yaxşılaşması ilə Azərbaycan sərhəd qüvvələri ölkəmizə aid mövqelərdə yerləşdirilir. Bu proses adi rejimdə və sistematik qaydada icra edilir”, – Azərbaycan XİN-in bəyanatında deyilir.

Ermənistan Təhlükəsizlik Şurasının katibi Armen Qriqoryan isə srağagünkü telemüsahibəsində belə deyib:

“Biz hələlik Azərbaycan hərbçilərini Ermənistan ərazisindən çıxara bilməmişik. Bu gün Təhlükəsizlik Şurasının iclasında biz ATƏT-ə müraciət etmək qərarına gəlmişik və bu prosesə başlamışıq”.

KTMT-də Ermənstanın Sünik vilayətinin sərhəd rayonlarında vəziyyətin inkişafını diqqətlə izləyirlər və qeyd edirlər: “Hadisənin injişafından asılı olaraq, zəruri olan halda Kollektiv təhlükəsizlik haqqında müqavilənin və KTMT-nin Nizamnaməsinin müddəalarında nəzərdə tutulmuş hərəkətlər yerinə yetiriləcək”.

Tərəflərin mövqeləri müqavilə premeti kimi

Azərbaycan XİN mayın 13-də ümumi mənzərəni təsvir edib: “Müstəqilliyini bərpa etdiyi vaxtdan etibarən iki dövlət arasında məlum səbəblərdən dövlət sərhədi olmayıb və bu səbəbdən hazırda tərəflərin fikir ayrılığı ilə müşayiət olunan qəliz texniki prosesdən söz gedir”.

Bu bəyanatlardan görünür ki, müharibədən sonra sərhədlərin qurulması atışma və yaxud Azərbaycan Ermənistana hansısa ərazi iddialarını özündə ehtiva etmir. Əgər absurd dərəcəsinə çatdırılmasa, texnoloji fikir ayrılıqları normal prosedir. 1991-ci ildən sonra MDB ölkələrində sərhəd mübahisələri müxtəlif uğurla həll olunub və olunur və buna baxmayaraq, “mübahisəli” göllər problemləri sərt geosiyasi hərəkətlərə və qan tökülməsinə dəymir.

Güman edirəm ki, bu gün problemin mənbəyini Bakıda və ya Yerevanda axtarmaq lazım deyil. Qafqazda sərhəd “gec partlayan minası” hələ Rusiya imperiyasının SSRİ-yə çevrilməsi zamanı qoyulub. Proses siyasidir. Sovet respublikalarının çəkilmiş sərhədləri əsasən şərti və mübahisəlidir. Rusiya imperiyasının “monolit” xəritəsində milli respublikalar yox idi, ölkə inzibati olaraq quberniyalara və vilayətlərə bölünürdü.

Gərginləşmə nümunələrini axtarmaq üçün çox əziyyət çəkmək lazım deyil. Bu yaxınlarda Tacikistanla baş vermiş sərhər münaqişəsinin fonunda Qırğızıstan parlamentinin beynəlxalq işlər, müdafiə və təhlükəsizlik komitəsinin deputatları mayın 11-də ölkələrinin KTMT-də iştirakına yenidən baxmağı təklif ediblər. Sanki bu emosional qərar (və yaxud siyasi şantaj) bütün problemləri aradan qaldırmağa kömək edəcək. Müqayisə üçün, NATO-da tez-tez Yunanıstanla Türkiyə arasında sərhəd münaqişələri baş verir, lakin alyans nə bu, nə də digər tərəfi bombalamır. Heç kim də NATO-dan çıxmağa hazırlaşmır.

Təhlükələrin reallığı

Qafqazda vəziyyəti mürəkkəbdir. Ermənistan KTMT-nin üzvüdür, Azərbaycan təşkilata daxil deyil. Lakin Bakı və Yerevanın bu (bir gülləsiz) sərhəd münaqişəsində, münaqişə tərəflərinin danışıqları (Rusiyanın iştirakı ilə) fonunda təcavüz, ilhaq barədə möhkəmdən qışqırmaq və KTMT üzrə müttəfiqlərini praktiki olaraq şantaj eləmək (məsləhətləşmələrlə) lazım deyil. Hazırkı reallıqda heç kim bu gün Ermənistanı müdaxilə ilə hədələmir. Rusiyalı sərhədçilər razılaşmalara uyğun olaraq, Sünik vilayətinin avtomobil yollarının problemli hissələrində (Gorus – David Bəy və Gorus - Qafan) təhlükəsizliyi və fasiləsiz hərəkəti təmin edirlər. Azərbaycan Ordusunun bu istiqamətdə hansısa irəliləyişi mümkün deyil.

Daha əvvəl Ermənistan XİN məlumat verib ki, Yerevan və Bakı rusiyalı sərhədçilər yerləşməmişdən öncə əvvəllər erməni hərbi birləşmələri tərəfindən işğal edilmiş bir sıra ərazilərin Azərbaycanın əzrətinə keçməsindən sonra sərhədin bir hissəsinin demarkasiyası məqsədi ilə müvəqqəti döyüş mövqelərinin dislokasiyasını dəqiqləşdiriblər. Demarkasiya gedir, mürəkkəb sərhəd problemləri ağrılı həll olunur, təlaşlı bəyanatlar və Qaragöl ətrafında KTMT-nin qüvvə və vasitələrinin cəlb olunması ilə döyüş əməliyyatları deyil, danışıqlar masasında incə nizamlanma, böyük intellektual səylər tələb olunur.

Kollektiv təhlükəsizliyə dair müqavilənin 2-ci bəndində deyilir: “İştirakçı dövlətlər beynəlxalq təhlükəsizliyin onların maraqlarına toxunan bütün vacib məsələləri üzrə bir-biriləri ilə məsləhətləşmələr aparacaq və bu məsələlərə dair mövqelərini razılaşdıracaqlar. İştirakçı dövlətlərdən birinin və ya bir neçəsinin təhülkəsizliyinə, ərazi bütövlüyünə və ya suverenliyinə və yaxud beynəlxalq sülh və təhlükəsizliyə təhlükə yarandıqda, iştirakçı dövlətlər dərhal yaranmış təhlükənin aradan qaldırılması üçün tədbirlər görülməsi və öz mövqelərinin əlaqələndirilməsi məqsədilə birgə məsləhətləşmələr mexanizmini hərəkətə gətirəcəklər”.

Adi sərəd demarkasiyası vəziyyətində beynəlxalq sülhə və ya Ermənistana qarşı real təhlükə obyektiv olaraq yoxdur və əksini sübut etmək (KTMT-dəki məsləhətləşmələrdə və digər danışıqlar meydanşalarınd) çox çətin olacaq. BMT-nin terminləri ilə desək, təcavüz “dövlət tərəfindən digər dövlətin suverenliyinə, ərazi toxunulmazlığına və yaxud siyasi müstəqiliyinə qarşı hərbi qüvvənin tətbiqidir” və BMT TŞ hələlik Azərbaycanın Sünik vilayətində təcavüz etdiyini sanmır.

55
Edvgerial saytın istifadəçisi

ƏDV-nin qaytarılmasında nüanslar: daha tez mümkündürmü?

0
(Yenilənib 21:47 16.05.2021)
Bu ilin ilk rübündə çek əlavə edən müştərilərin sayında artım dinamikası müşahidə edilib. Bu da "ƏDV geri al" layihəsinə olan marağın sürətlə artmasını göstərir. İqtisadçılar ƏDV-nin geri qaytarılması məsələsindən danışıblar.

Xalid Məmmədov, Sputnik Azərbaycan

BAKI, 16 may — Sputnik. 2020-ci ilin may ayından ölkədə pərakəndə ticarət və ictimai iaşə obyektlərindən alınmış mallara görə ödənilən ƏDV-nin bir hissəsinin geri qaytarılmasını nəzərdə tutan mexanizm uğurla tətbiq edilir. Həmin dövrdən 2021-ci ilin 1-ci rübünün sonunadək istehlakçılara 60,2 milyon manat geri qaytarılıb. 2021-ci ilin 1-ci rübü ərzində çek əlavə edən müştərilərin sayında artım dinamikası müşahidə edilib. Bu da "ƏDV geri al" layihəsinə olan marağın sürətlə artmasını göstərir.

Bəs maraqlıdır, hansı mal və məhsullara ƏDV tətbiq edilmir? Vətəndaşa ƏDV-nin 1 ay içərisində deyil, daha tez geri qaytarılması mümkündürmü?

İqtisadçı Rəşad Həsənov Sputnik Azərbaycan-a deyib ki, kənd təsərrüfatı məhsulları, çörək, un və digər bir sıra məhsullar ƏDV-dən azaddır:

"Xüsusilə yeni nəsil kassa aparatlarında hər bir məhsul növü üzrə ƏDV ayrıca hesablanır. ƏDV-nin hesablanması 0-18 faiz arasında aparılır. Ola bilər ki, vətəndaşın marketdən aldığı məhsulların bir çoxu ƏDV-dən azaddır və belə olan halda az ƏDV geri qaytarılır. Ümumiyyətlə, ticarət müəssisələrinin ƏDV-nin hesablanması prosesi ilə heç bir əlaqəsi yoxdur".

Ekspertin fikrincə, ƏDV-nin daha tez geri qaytarılması mümkün deyil: "1 ay ərzində Vergi Xidməti yoxlamalar aparır. Bu proses kütləvi şəkildə olduğu üçün burada 1 ay vaxt lazım olur".

İqtisadçı Radil Fətullayev də Sputnik Azərbaycan-a deyib ki, bütün məhsullar ƏDV-yə cəlb edilmir: "Məsələn, damazlıq heyvanların, toxum və tinglərin, mineral gübrələrin, pestisidlərin idxalı və satışı, heyvan və quş ətinin satışı, kəpəyin istehsalı və satışı, heyvandarlıq və quşçuluq təsərrüfatlarında istifadə edilən yem və yem əlavələrinin satışı üzrə dövriyyələr, külçə, sikkə və ya qranula şəklində qızılın və gümüşün satışı ƏDV-dən azaddır".

ƏDV-nin daha tez geri qaytarılması məsələsinə də toxunan iqtisadçı bildirib ki, qanuna görə, 15 gün ərzində vətəndaşın məhsulu və ya malı mağazaya geri qaytarmaq hüququ var: "Ona görə də ƏDV-nin vətəndaşa geri qaytarılması 15 gündən tez ola bilməz və bu proses 1 ay çəkir. Ola bilər, vətəndaş 15 gün ərzində mağazadan aldığı malı geri qaytarsın".

O bildirib ki, yanacaqdoldurma məntəqələrindən neft və qaz məhsullarının alışı zamanı ödənilən ƏDV geri qaytarılmır:

"Onsuz da yanacaqdoldurma məntəqələri kassa çekini vururdular. Burada əsas hədəf kassa çekini vurmayan müəssisələri buna təşviq etməkdir. Başqa sözlə, bu istiqamətdə ictimai nəzarəti artırmaqdır".

Xatırladaq ki, ƏDV-nin müəyyən hissəsinin qaytarılması zamanı bir neçə məqama diqqət yetirilməlidir. İlk növbədə, istehlakçı, yəni alış-veriş edən və ya xidmətdən yararlanan tərəf fiziki şəxs olmalıdır. İkincisi, satıcı və ya xidmət göstərən tərəf mütləq ƏDV ödəyicisi olmalıdır. Eyni zamanda, alınan mal və ya xidmətlər də ƏDV-yə cəlb edilməlidir. Digər məqam isə satıcının yeni nəsil kassa aparatlarından istifadə etməsidir. ƏDV-nin bir hissəsinin qaytarılması yalnız yeni nəsil kassa aparatlarının tətbiq olunduğu obyektlərdə mümkündür.

İstehlakçı alınmış malların dəyərini nağd və ya nağdsız qaydada ödəyə bilər. ƏDV məbləğinin nağdsız ödənişlər üzrə 15 faizi, nağd ödənişlər üzrə isə 10 faizi müvəkkil banklar tərəfindən alıcının elektron kabineti açılarkən yaradılmış virtual "pul qabı"na yerləşdirilir. İstifadəçilər toplanmış vəsait ilə kommunal, mobil, internet, TV, cərimə və sığorta ödənişlərini həyata keçirə, həmçinin ölkədaxili bank kartlarına köçürmələr edə bilərlər.

Eləcə də oxuyun: 

* ƏDV, aksiz və mənfəət vergilərinin xüsusi çəkisi artıb

Banklar Assosiasiyasından vətəndaşların narazılığına səbəb olan məsələ ilə bağlı açıqlama

"Məsələ ciddidir. Biz isə yumor, ironiya istedadımızı nümayiş etdiririk"

0
Teqlər:
müddət, qaydalar, qaytarılma, vətəndaş, ƏDV