Qəbiristanlıq

Ölüləri yandırmaq vacib deyil, yoluxucu xəstəlik daşıyıcısı olsalar belə...

123
Dini və tibbi sahənin mütəxəssisləri meyitlərin adi qaydada dəfn olunmasının tərəfdarıdırlar

BAKI, 23 sen — Sputnik. Azərbaycanda məzarlıqlarla bağlı yeni qaydaların qanun layihəsi formasında Milli Məclisdə baxılmasına ehtiyac olmadı. Məsələ Nazirlər Kabineti tərəfindən həll olunub və yaxın zamanlarda qərar layihəsi kimi açıqlanacaq.

Bunu Milli Məclisin İctimai birliklər və dini qurumlar komitəsinin sədri Siyavuş Novruzov deyib. Onun sözlərinə görə, müəyyən detallar aydınlaşandan sonra rəsmi sənəd açıqlanacaq: "Hər şey ölçülüb-biçilməlidir. Burada şəhidlərimizin məzarları var, tanınmış şəxslərin məzarları var. Məsələn, yazıçı, şair və sair. Daha sonra yerlərin ayrılması, məzarlıqların kimin idarəsinə verilməsi məsələsi var. Bələdiyyəyə verəkmi, yoxsa ayrıca qurum yaradaq? Bu məsələlər artıq yekunlaşmaq üzrədir. Yekunlaşan kimi açıqlanacaq. Ən ucuz qiymətə, eyni standartda olan məzarlar olacaq". 

"Məzarlıqlar su hövzəsindən ən azı 300 metr kənarda salınacaq. Səbəb meyitin torpağa qarışdıqdan sonra suya sirayət etməsidir ki, buna yol vermək olmaz. Tibbi qaydalar nəzərə alınacaq. Elə xəstələr var ki, onları basdırmaq olmaz, nəşi yandırılmalıdır. Çünki elə xəstəliyin daşıyıcısı ola bilər ki, torpağa qarışdıqdan sonra yayılma ehtimalı böyük ola bilər. Ona görə layihədə təhlükəli xəstəlik daşıyıcısı olan ölənin nəşinin yandırılması məsələsi də əksini tapıb", — deputat vurğulayıb.

Elşad Miri
Elşad Miri

Teoloq Elşad Miri layihədə nəzərdə tutulan, meyitin yandırılması məsələsini düzgün hesab etmir. "Peyğəmbərin dövründə böyük bəlalardan biri kimi qəbul edilən taun xəstəliyi var idi. Amma bunun yoluxucu xəstəlik olmasına baxmayaraq, heç bir zaman bu insanların yandırılması ilə bağlı nə bir qərar, nə də bir hökm var. O insanlar da dəfn edilirdi. Bir insan özünün yandırılmasını istəmirsə, normal bir şəkildə dəfn edilməsini istəyirsə, buna qarşı necə gəlmək olar? Ona görə də bu, yanaşma doğru deyil", — o, Sputnik-ə açıqlamasında bildirib.

Dünşünas yoluxucu xəstəliklərin torpağın altından yayılma ehtimalını real hesab etmir: "Hindistanda yoluxucu xəstəlik olub-olmamasına baxmayaraq meyiti yandırırlar. Onda bu məntiq ilə belə çıxır ki, Hindistanda heç bir yoluxucu xəstəlik olmamalıdır. Amma bu gün Dünya Səhiyyə Təşkilatı heç də bunu təsdiq etmir. İnsanın normal olaraq torpağa dəfn edilməsi daha yaxşıdır. Çünki, torpağa basdırılanda o demək deyil ki, oradakı xəstəliklər hamısı üzə çıxacaq, insanlar yoluxub öləcəklər".

Digər müddəalara gəlincə, E. Miri ilə dində başdaşı anlayışının olmadığını deyib: "Sadəcə bir insan vəfat edəndə onun baş tərəfinə adi bir daş qoyulur. Eyni standartda məzarların olması o baxımdan yaxşıdır ki, cəmiyyət, insanlar arasında mövcud olan bəhsin aradan qaldırılmasına şərait yarada bilər. Eyni şəkildə dəfn olunma yaxşı ola bilər. Ümid edirəm ki, bu, başqa bir korrupsiyaya səbəb olmasın. Yəni, özəl məzarlıqlar olsun, hər kəsi istədiyi kimi başdaşı, sinədaşı qoysun".

Məsələni Sputnik-ə şərh edən tibb mütəxəssisi Rasif Bağırov meyitin yandırılmasını vacib hesab etmir: "Ağır infeksion xəstəlikləri, hansının təhlükə yarada biləcəyini Səhiyyə Nazirliyi müəyyənləşdirir. Xarici ölkələrdə həmin xəstəliklərdən ölənlərin torpağa tapşırılması adi qaydada olmur. Bunlara dərmanlar, dezinfeksiyaedici maddələr vurulur, sonra torpağa tapşırırlar".

"Yəni, sonradan basdırılan insandan hansısa bir infeksiya torpağa, müəyyən bir yerə çıxmasın. Bunun qarşısını almaq üçün müəyyən tədbirlər görülür. Qısası, meyiti yandırmaq vacib deyil. Dezinfeksiyaedici maddələr yolu ilə bunu həll etmək olar", — ekspert söyləyib.

R. Bağırovun sözlərinə görə, infeksiyaların yayılması xətalıdır: "Bu, yayılanda onun qabağını almaq çox çətin olur. İnfeksion xəstəlikdən ölənlərin böyük əksəriyyəti həmin o dezinfeksiya qaydalarından keçməlidir. Sadəcə, bu günləri demək olar ki, bu xəstəliklərə tutulanlara heç rast gəlinmir, çox az olur. Ona görə də müəyyən tədbirlərin görülməsinə də ehtiyac qalmır".

123
Teqlər:
qəbiristanlıq, meyit, qəbir, Rasif Bağırov, Elşad Miri, Siyavuş Novruzov, qərar layihəsi, Milli Məclis
Əlaqədar
Cəlilabadda qeyri-adi məzar daşı tapılıb
Xalq artistinin məzarı ziyarət edildi
Azərbaycanda qəbiristanlıq yandı
Bunu da gördük: ən sürətli qəbir qazma yarışı keçirilib
Qəbirdən tapılan skelet arxeoloqları şoka salıb
Əfqanıstanda ABŞ hərbçiləri, arxiv şəkli

"Rusiyaya qalib gəlməyin yolunu tapmışıq": Pentaqon nəyə cəhd göstərir?

22
(Yenilənib 09:59 20.01.2021)
"Secure World Foundation"-ın kosmik təhlükəsizlik məsələləri üzrə eksperti Brayan Uiden xatırladır ki, uzun uçuşlarda nüvə enerjisi olmadan keçinmək mümkün deyil. Gələcəkdə yerdən kənar ilk koloniyalar üçün də reaktorlara ehtiyac olacaq.

 

BAKI, 19 yanvar — Sputnik, Andrey Kots. Amerikalılar nüvə enerjisinin hərbi istiqamətini inkişaf etdirmək qərarına gəliblər. Hələlik hakimiyyətdə olan ABŞ Prezidenti Donald Tramp hərbi qüvvələr və kosmik tədqiqatlar üçün kompakt nüvə reaktorlarının hazırlanması barədə fərman imzalayıb. Beləliklə, ABŞ son yarım əsrdə ilk dəfə olaraq atom enerjisindən təkcə Hərbi Dəniz Donanmasında istifadə etməyəcək. Bəs Vaşinqtonu bu addımı atmağa nə vadar edir: Sualın cavabı RİA Novosti-nin növbəti materialında.

Rezerv mənbə

ABŞ Silahlı Qüvvələrinin sualtı qayıqlar və təyyarə gəmiləri artıq nüvə reaktorları ilə təchiz edilib. Bunun sayəsində Amerika donanmasının ən nəhəng vımpelləri, demək olar ki, məhdudiyyətsiz dənizlərdə qala bilir.

Digər ölkələrin hərbi dəniz donanmaları da nüvə enerjisindən istifadə edir. Məsələn, Fransanın nüvə mühərrikli təyyarə gəmisi "Şarl de Qoll" və Rusiyaya məxsus ağır raket kreyseri "Pyotr Velikiy". Bununla belə, ABŞ-ın nüvə mühərrikli gəmiləri daha çoxdur. Amerikalılar bu yolda əldə etdikləri ilə kifayətlənmək fikrində deyillər.

Prezident Trampın göstərişi ilə Müdafiə Nazirliyi ölkədəki bir hərbi obyektdə kiçik nüvə reaktorlarını nümayiş etdirmək üçün plan hazırlayacaq və onu reallaşdıracaq, həmçinin aşağı güclü mobil reaktoru sınaqdan keçirəcək. Bu cür enerji mənbələri Günəş enerjisindən istifadənin qeyri-mümkün olduğu yerlərdə və müdafiə sahəsində dərin kosmik tədqiqatlar üçün əvəzolunmazdır", – deyə Ağ Evin mətbuat xidməti məlumat verib.

Kiçik nüvə reaktorunun nəyə lazım olduğu açıqlanmır. "Defensenews.com" portalının ekspertləri belə hesab edirlər ki, söhbət ordu bazalarının ehtiyat enerji təchizatından gedir. Əgər hərbi obyektdə elektrik olmasa, reaktor mühüm əhəmiyyətli cihazları enerji ilə təmin edəcək. Fərmana əsasən, ilk prototipin sınaqlarına altı ay ərzində başlanmalıdır. Mütəxəssislərin fikrincə, sınaqlar ABŞ-ın ən böyük poliqonlarından biri olan Nevadadakı hərbi meydançada sınaqdan keçiriləcək.

Kosmosun fəthi

"Secure World Foundation"-ın kosmik təhlükəsizlik məsələləri üzrə eksperti Brayan Uiden xatırladır ki, uzun uçuşlarda nüvə enerjisi olmadan keçinmək mümkün deyil. O cümlədən, Aya, Marsa və başqa planetlərə uçuşlarda da. Gələcəkdə Yerdən kənar ilk koloniyalar üçün də reaktorlara ehtiyac olacaq. Bəzi mütəxəssislər yeni texnologiyaların orbital silah platformalarında istifadə edilə biləcəyinə də inanır. Prinsipcə, bu ssenari kosmosun potensial döyüş meydanı olduğunu düşünən ABŞ Kosmik Qüvvələrinin kifayət qədər aqressiv doktrinasına uyğun gəlir.

"Məncə, bu amerikalılara, ilk növbədə, kosmik məqsədlər üçün lazımdır," - deyə "Orsenal Oteçestva" jurnalının baş redaktoru Viktor Muroxovski RİA Novosoti-yə müsahibəsində bildirib. "Atom reaktoru" söz birləşməsi müxtəlif mənalarda işlənə bilər. Birincisi, bu uranın parçalanması ilə müşayiət olunan zəncirvari reaksiyaya əsaslanan cihazdır. Rusiyada "Burevestnik" və "Poseydon" üçün artıq oxşar qurğular yaradılıb. İkincisi, peyklərdə, radio mayaklarında və hava stansiyalarında istifadə olunan izotopik nüvə enerji mənbələridir. Onlar daha az effektli olsalar da, güclü radiasiya yaymırlar", Mütəxəssis 1950-60-cı illərdə həm ABŞ-da, həm də SSRİ-də təyyarələr üçün kompakt nüvə reaktoru hazırlamağa cəhd göstərildiyini xatırladır. Bununla birlikdə, həmin layihələrdən imtina edildi - hətta ən böyük təyyarə belə heyətin bioloji müdafiə sistemini çəkib aparmağa qadir deyil. Bu səbədən də böyük təyyarələrdə reaktorların tətbiqi məhdudlaşdırılıb", - V.Muroxovski əlavə edib.

Muraxovskinin sözlərinə görə, indiyə kimi heç bir ölkə pilotlu təyyarələrdə, kiçik tonnajlı gəmilərdə və yerüstü nəqliyyat vasitələrində istifadə edilə bilən kompakt reaktor yaratmağa nail olmayıb.

Radiasiya problemi

Vaxtilə nüvə enerji qurğusu qitələrarası strateji bombardmançı təyyarələri olan "Convair B-36"-lar üçün də işlənib hazırlamışdı. "Convair B-36"-lar 1949-59-cu illərdə ABŞ Hərbi Hava Qüvvələrinin silahlandırmasına daxil edilmişdi.

NB-36H uçan laboratoriyasının burun hissəsinə 12 tonluq qoruyucu kapsul quraşdırılmışdı. Gücü 1 meqavat, diametri 1,2 metr və ağırlığı 16 ton olan sürətli neytron reaktoru bomba yuvasına yerləşdirilirdi. O, uçuş zamanı buraxılmalı və təyyarənin göyərtəsindəki hava girişlərindən daxil olan atmosfer havası ilə soyudulmalı idi. Eksperiment maşını 47 uçuş yerinə yetirdi, lakin nüvə mühərriki yalnız qısa müddət ərzində işə salındı.

Əslində, kifayət qədər cəlbedici ideya idi. Əlavə yanacaqdoldurma həyata keçirilmədən bir neçə sutka havada qala bilən belə uçan aparatdan strateji bombardmançı və ya kəşfiyyat təyyarəsi kimi istifadə oluna bilərdi. Lakin problemlər də az deyildi. Birincisi, hər bir atom təyyarəsi, əslində, ona sahib olan ölkənin öz ərazisinə də düşə biləcək "çirkli" bombadır. İkincisi, "eksperiment göyərtəsi" həm də havada özü ilə birgə radioaktiv maddələr daşıyırdı. Nəhayət, hər bir halda şəxsi heyət ciddi şüalanmaya məruz qalırdı.

ABŞ-da yerüstü texnikaya da nüvə reaktoru quraşdırmağa cəhd göstərilib. Bu 25 tonluq "Chrysler TV-8" tankı heç vaxt kütləvi şəkildə istehsal edilməyib - standart sistemlərin yalnız bir hissəsi ilə təchiz olunmuş tam ölçülü maket şəklində mövcud olub. Tank kiçik bir nüvə reaktorunun qızdırdığı buxar mühərriki ilə idarə edilməli idi. Bununla belə, tank çox mürəkkəb mexanizm hesab edildi, onun döyüş qabiliyyəti isə ənənəvi nəqliyyat vasitələrindən imtina etmək üçün yetərsiz sayıldı. Beləliklə, 1956-cı il aprelin 23-də layihə ləğv olundu.

22
Rusiya donanmasına məxsus sualtı qayıq, arxiv şəkli

Rusiyanın aqressiv siyasətə cavabı - Yeni sualtı qayıqlar haqqında bizə məlumdur?

9
"Xabarovsk" konsepsiyasının davamı olan "Ulyanovsk" sualtı qayığı ikiqat korpusa malikdir, uzunluğu təxminən 113 metr, tonnajı təxminən 10 min ton, istismar dərinliyi 500 metrə qədər, sualtı sürəti 30 dəniz milindən çoxdur.

BAKI, 19 yanvar — Sputnik, Aleksandr Xrolenko, hərbi şərhçi. Xüsusi təyinatlı nüvə sualtı qayığının korpusunun inşası başa çatmaq üzrədir və tezliklə hidravlik sınaqlara başlanacaq. Rusiya Hərbi Dəniz Donanması bu qayığı 2027-ci ilə qədər əldə etməlidir.

"Ulyanovsk" sualtı qayığının (09853 layihəsi) əsası 2017-ci ildə Sevmaşda qoyulub. Bu qayıq "Xabarovsk" (09851 layihəsi) ilə eyni əsas ölçülərə malik olsa da, onun konstruksiyasında daha müasir sistem və mexanizmlərdən istifadə olunub. "Military Watch Magazine"-ə görə, qayıqlar "Borey" strateji raket sualtı kreyserlərinin ixtisar edilmiş struktur varisləridir. "Ulyanovsk", "Xabarovsk" və "Belgorod" (949A Layihəsinin təcrübəli daşıyıcısı) arasındakı əsas fərq ən yeni sualtı qayığın bənzərsiz "Poseydon" termonüvə torpedaları ilə birlikdə xidmət göstərəcəyidir. Rusiya yaxın gələcəkdə Rusiya Şimal Buzlu və Sakit okean donanmalarının döyüş tərkibində iki "Poseydon" daşıyıcısına sahib olmağı planlaşdırır.

"Poseydon" çoxməqsədli okean sistemi Rusiya Federasiyasının NATO-nun genişlənməsinə və Pentaqonun zərbə potensialının Şərqi Avropadakı təhlükəli konsentrasiyasına, Rusiyanın müdafiə potensialının qabaqcadan məhv edilməsi üçün istifadə edilə biləcək qlobal ABŞ raket hücumundan müdafiə sisteminin formalaşmasına asimmetrik cavabdır.

"Poseydon" – Rusiya Donanmasının ən gizli layihələrindən biridir. Buna baxmayaraq, layihənin əvvəllər dərc olunmuş təxmini xüsusiyyətləri (ekspert qiymətləndirmələri) nüvə hücumunun qarşısını alan bu bənzərsiz sistemin nəyə qadir olduğunu tam təsəvvür etməyə imkan verir.

"Xabarovsk" konsepsiyasının davamı olan "Ulyanovsk" sualtı qayığı ikiqat korpusa malikdir, uzunluğu təxminən 113 metr, tonnajı təxminən 10 min ton, istismar dərinliyi 500 metrə qədər, sualtı sürəti 30 dəniz milindən çoxdur. 120 sutka avtonom şəkildə fəaliyyət göstərə bilir. Qeyri-məhdud məsafə uzaqlığını tamamilə yeni nüvə enerji qurğusu təmin edir. Şəxsi heyəti 100 nəfərdən ibarətdir.

"Ulyanovsk" sualtı qayığının burun hissəsində 6 ədəd "Poseydon" termonüvə torpedasının yerləşdiriləcəyi ehtimal olunur. Bundan əlavə, sualtı qayıq "Kalibr-PL" qanadlı raketləri, "Zirkon" hipersəsli raketləri və "Paket-PL" özünümüdafiə sistemi (düşmənin torpedalarının hücumlarını dəf etmək üçün) ilə təchiz oluna bilər.

Çoxməqsədli okean sistemi təyyarə gəmisi zərbə qruplarını, böyük hərbi bazaları və sahil bölgəsindəki düşmən iqtisadiyyatının strateji obyektlərini məhv etmək üçün nəzərdə tutulub.

Putindən "matryoşkalar"

09851 və 09853 saylı nüvə "Qiyamət günü" torpedalarının sualtı daşıyıcıları gizli fəaliyyət göstərir və çox güclüdür, dörd ayadək (suyun üzünə çıxmadan) böyük dərinliklərdə döyüş tapşırıqlarını yerinə yetirə bilir. Dünya okeanının istənilən nöqtəsində fəaliyyət göstərməyə qadirdir.

"Poseydon" pilotsuz hava aparatlarının həssaslığı daha azdır, daha avtonomdur, döyüş istifadəsi vəziyyətində tamamilə qarşısıalınmazdır. Bütövlükdə çoxməqsədli okean sistemi, göyərtəsindəki sualtı qayıq və termonüvə qitələrarası torpedaları bir növ rus matryoşkalarını xatırladır. Özü də bu "matryoşka"ları kiminsə narahat etməməsi məsləhətdir. Məsələ burasındadır ki, "Poseydon" sistemi ciddi səbəb olmadan heç vaxt işə düşməyəcək.

Nüvə mühərrikli pilotsuz aparat "Poseydon"un (https://www.youtube.com/watch?v=T_7hWSv689Q&feature=emb_logo) uzunluğu 20 metr, diametri 1,8 m, çəkisi 100 tondur. Fəaliyyət məsafəsi praktik olaraq məhdudlaşdırılmayıb, istismar dərinliyi 1000 metr, sürəti 100 dəniz milinə (185 km/saat) bərabərdir ki, bütün bunlar da potensial düşmənin bütün müasir torpedaları üçün praktik olaraq əlçatmaz olan parametrlərdir.

Bundan başqa, termonüvə başlığına malik bu sualtı vasitə kompüter zəkasına sahibdir və daşıyıcıdan bir neçə min kilometr məsafədə müstəqil hərəkət edə bilir. Dərinliyi və sürəti vəziyyətə uyğun olaraq özü seçir. Üstəlik, maksimum sürət istənilən təhdiddən uzaqlaşmağa imkan verir. Hidroakustika vasitəsilə bu cür hədəfi izləmək isə demək olar ki, mümkün deyil.

"Poseydon" dəniz dibi relyefini rəhbər tutaraq 10 min km-ə qədər məsafədə hərəkət edə bilər. Təyinat nöqtəsində aylarla olduğu yerdə qalaraq döyüş istifadəsi üçün və ya bazaya qayıdışla bağlı siqnal gözləyə bilər.

"Poseydon"un döyüş başlığı tutumu tortil ekvivalentində 100 meqatondur. Üstəlik, kobalt bölməli döyüş başlığı ərazinin radioaktiv çirkləndirilməsini maksimum dərəcədə artırmaq üçün hazırlanıb.

Planlaşdırılan dörd daşıyıcı sualtı qayıq – Dünya okeanına yerləşdirilmiş 24 pilotsuz "Poseydon"dur və "Forbes"in qiymətləndirməsinə görə, hər hansı bir düşmənin sahil müdafiəsini "sıfıra endirmək", Hərbi Dəniz Qüvvələrinin təyyarə gəmisi zərbə qruplarını məhv etmək və "ABŞ-ın şərq və ya qərb sahillərinə zərbə vurmaq" qabiliyyətinə malikdir.

Rus inqilabı və Hərbi Dəniz Donanması strategiyası

Vaşinqton, kifayət qədər aqressiv xarici siyasətində Hərbi Dəniz Donanmasına gediş edir, nəhəng xarici baza şəbəkəsinə arxalanaraq planetə nəzarət etməyə çalışır. Buna asimmetrik reaksiya verən Rusiya dənizdə özünü təkcə strateji və çoxməqsədli sualtı qayıqlarla müdafiə etməyə hazırdır. Əslində, amerikalı mütəxəssislər "Poseydon"un ABŞ-ın raket əleyhinə sistemləri, kreyserlər, eskadra mina gəmiləri, sualtı qayıqlar və 2500 km-ə qədər mənzilli "Tomaqavk" qanadlı raketlərinin yaradılmasına cavab olduğunu dərk edirlər.

Amerika tərəfi rus "Poseydon"larının meydana çıxmasından ciddi şəkildə təşvişə düşüb və onları bir sual narahat edir: hərbi silahlı münaqişə baş verərsə, bu silahların istifadəsi beynəlxalq hüquq normalarına uyğun olacaqmı? Sual ritorik xarakter daşıyır.

Rus "Poseydonlar"ı ABŞ-ı əvvəllər iki okeanda da sahib olduğu təhlükəsizlikdən və cəzasızlıqdan məhrum edir. Yeganə alternativ – Vaşinqtonun "Qiyamət günü torpedaları" ilə mübarizə aparmaq üçün tamamilə yeni sistemlərin yaradılması məqsədilə böyük maliyyə xərcləri ayırması ola bilər. Amma ABŞ və Rusiya arasında hərbi sahədə nəzərəçarpan texnoloji boşluq bu sahədə də Vaşinqtona uğur vəd etmir.

Gələcəkdə nüvə torpedalarının daşıyıcısı kiçik səth gəmiləri də ola bilər. "Poseydon" sistemi silahlandırmanın məhdudlaşdırılması ilə bağlı müqavilələrə tabe deyil, böyük ixrac potensialına malikdir və beynəlxalq bazarda adi döyüş başlığı ilə də satıla bilər. Belə hesab edirik ki, Hindistan və Çin çox düşünmədən onları almağa qərar verəcək. Çinli mütəxəssislər artıq bəyan ediblər ki, oxşar texnologiyalar dərin dəniz tədqiqatları üçün idealdır. Həqiqətən də, "Poseydon"un korpus gücü 14 kilometr dərinliyə dalmağa imkan verir.

Hər bir halda, Rusiyanın nüvə elektrik stansiyasına malik strateji qitələrarası dərin dəniz gəmisinin gələcəyi parlaqdır. Moskva isə humanist "güc mövqeyindən" çıxış edərək həmişə ən nataraz tərəfdaşlarla belə bərabər və dinc danışıqlara hazırdır.

9

Azərbaycan bir dəqiqəlik sükuta qərq oldu

0
(Yenilənib 12:02 20.01.2021)
Azərbaycanda 1990-cı il yanvarın 20-də baş vermiş faciənin 31-ci ildönümündə bütün ölkə o məşum gecə qətlə yetirilmiş günahsız insanların xatirəsini 1 dəqiqəlik sükutla yad edib.

BAKI, 20 yanvar - Sputnik. Azərbaycan bu gün saat 12.00-da bir dəqiqəlik sükuta qərq olub. Azərbaycanda 1990-cı il yanvarın 20-də baş vermiş faciənin 31-ci ildönümündə bütün ölkə o məşum gecə qətlə yetirilmiş günahsız insanların xatirəsini 1 dəqiqəlik sükutla yad edib. Gəmilər fit verib, avtomobillər hərəkəti dayandırıb, hamı şəhidlərə ehtiramını nümayiş etdirib. 

1990-cı il yanvarın 19-dan 20-nə keçən gecə Sovet İttifaqı Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin baş katibi Mixail Qorbaçovun əmri ilə SSRİ Müdafiə Nazirliyi, Dövlət Təhlükəsizlik Komitəsi və Daxili İşlər Nazirliyinin qoşun hissələri Bakıya və Azərbaycanın bir neçə rayonuna yeridilib, dinc əhali ağır texnikadan və müxtəlif tipli silahlardan atəşə tutularaq kütləvi qətlə yetirilib. Sovet ordusunun xüsusi təyinatlı dəstələrinin və daxili qoşunların iri kontingentinin Bakını zəbt etməsi xüsusi qəddarlıq və misli görünməmiş vəhşiliklə müşayiət edilib. Fövqəladə vəziyyətin tətbiqi əhaliyə elan olunanadək hərbçilər 82 nəfəri amansızcasına qətlə yetirib, 20 nəfəri ölümcül yaralayıb. Fövqəladə vəziyyət elan edildikdən sonra isə bir neçə gün ərzində Bakı şəhərində 21 nəfər öldürülüb. Fövqəladə vəziyyətin elan olunmadığı rayon və şəhərlərdə - yanvarın 25-də Neftçalada və yanvarın 26-da Lənkəranda daha 8 nəfər qətlə yetirilib.

Beləliklə, qoşunların qanunsuz yeridilməsi nəticəsində Bakıda və ətraf rayonlarında 131 nəfər öldürülüb, 744 nəfər yaralanıb. Həlak olanların arasında qadınlar, uşaqlar və qocalar, həmçinin təcili yardım işçiləri və milis nəfərləri olub.

Qoşunların qanunsuz yeridilməsi həm də dinc əhali arasında kütləvi həbslərlə müşayiət olunub. Əməliyyatların gedişi boyunca paytaxt Bakı və respublikanın digər şəhər və rayonlarından 841 nəfər qanunsuz həbs edilib, onlardan 112-si SSRİ-nin müxtəlif şəhərlərindəki həbsxanalara göndərilib. Hərbi qulluqçular tərəfindən 200 evə, 80 avtomobilə, o cümlədən təcili yardım maşınlarına atəş açılıb, yandırıcı güllələrin törətdiyi yanğınlar nəticəsində külli miqdarda dövlət və şəxsi əmlak məhv edilib.

1990-cı il yanvar qurbanları simvolik olaraq “20 Yanvar şəhidi” adlanır. Ümumilikdə, Azərbaycanın 150 nəfər “20 Yanvar şəhidi” var.

Yanvar faciəsi ümumxalq hüznü olmaqla yanaşı, həm də Azərbaycan xalqının iradəsinin sarsılmazlığını, mətinliyini göstərdi. Sovet ordusunun amansızlığına və qəddarlığına, Bakıda fövqəladə vəziyyət tətbiq edilməsinə baxmayaraq, Azərbaycan xalqı yanvarın 22-də paytaxtın “Azadlıq” meydanında 20 Yanvar şəhidlərinin dəfni ilə əlaqədar matəm yürüşü keçirib. Şəhidlər xiyabanındakı dəfn mərasimində 2 milyona yaxın insan iştirak edib. Xalqın tələbi ilə Azərbaycan SSR Ali Sovetinin fövqəladə sessiyası çağırılıb və Bakı şəhərində fövqəladə vəziyyətin ləğv edilməsi haqqında qərar qəbul edilib, lakin xalqın qəzəbindən qorxuya düşən respublikanın əksər rəhbər vəzifəli şəxsləri həmin sessiyada iştirak etməyib.

1994-cü il martın 29-da 20 Yanvar faciəsinə ali qanunvericilik orqanı – Milli Məclis səviyyəsində ilk dəfə hüquqi-siyasi qiymət verilib.

O vaxtdan 20 yanvar Azərbaycanda hər il Ümumxalq hüzn günü kimi qeyd olunur. Hər il yanvarın 20-də rəsmi şəxslər, sıravi vətəndaşlar Şəhidlər xiyabanında 20 Yanvar faciəsi qurbanlarını ziyarət edirlər.

Xüsusi tədbirlər planına uyğun olaraq, ziyarətçilərin təhlükəsizliyini təmin etmək məqsədilə yanvarın 20-si saat 07:00-dan mərasim başa çatanadək Şəhidlər xiyabanı istiqaməti üzrə küçə və prospektlərdə nəqliyyat vasitələrinin hərəkəti məhdudlaşdırılacaq.

Bu istiqamətdə şəxsi avtomobillərdən mümkün qədər az istifadə edilməsi, ictimai nəqliyyata üstünlük verilməsi tövsiyə olunur.

Yanvarın 20-də Bakı vaxtı ilə saat 12.00-da ölkə ərazisində şəhidlərin xatirəsi bir dəqiqəlik sükutla yad ediləcək, gəmilər, avtomobillər və qatarlar səs siqnalları verəcək. Həmin gün ölkə ərazisində matəm əlaməti olaraq Azərbaycanın dövlət bayraqları endiriləcək.

Dünya ictimaiyyətinin diqqətini Qanlı Yanvar faciəsinə yönəltmək üçün Azərbaycanın xarici ölkələrdəki səfirlikləri, diplomatik nümayəndəlikləri, Azərbaycan icmaları tərəfindən də müvafiq tədbirlər həyata keçirilir.

0