İncirlik aviabazası

Türkiyə İncirlik aviabazasını rusların ixtiyarına verərsə...

454
Ekspert: "Əgər Ankara Rusiyanın İncirlik bazasından istifadəsinə icazə versə, bu o deməkdir ki, artıq Bəşər Əsədə qarşı olan əvvəlki mövqeyindən çəkilib və onu devirmək fikrində deyil"

BAKI, 18 avq — Sputnik. Bir neçə gün öncə rus mətbuatı, Türkiyə hökumətinin İncirlik aviabazasını Rusiya Hava Qüvvələrinin sərəncamına verə biləcəyini yazmışdı. Xəbərdə qeyd olunurdu ki, əsas məqsəd Suriyada antiterror əməliyyatlarının effektivliyini artırmaqdır.

Politoloq Yılmaz Altınsoy
© Photo : Yılmaz Altınsoyun şəxsi arxivindən
Politoloq Yılmaz Altınsoy

İddianı səsləndirən şəxsin Rusiya Federasiya Şurasının Beynəlxalq işlər üzrə komitəsinin üzvü İqor Morozov olması isə məsələnin ciddi ola biləcəyi ehtimalını gücləndirib. Bununla belə, nə Kreml, nə də rəsmi Ankara məlumatı təsdiqləyib.

Rusiya mediasında yer alan xəbərə, Sputnik-ə açıqlamasında münasibət bildirən türkiyəli politoloq Yılmaz Altınsoy, hazırki anda rus qırıcılarının İncirlik bazasından istifadə etməsinin mümkün olmadığını bildirib: "Türkiyə NATO dövlətidir. Nə qədər ki, belə olacaq, Türkiyə ilə Rusiyanın hərbi tərəfdaşlıq etməsi qeyri-mümkündür".

Onun sözlərinə görə, son günlər Rusiya-Türkiyə yaxınlaşması olsa da, Suriya məsələsində iki dövlətin maraqları üst-üstə düşmür: "Bəşər Əsədin gələcək taleyi mövzusunda Putinlə Ərdoğan eyni düşünmür. Türkiyə Əsədə qarşı müxalifləri dəstləkləyir, Putin isə müxaliflərə qarşı Əsədin tərəfində açıq şəkildə vuruşur. Belə olan halda, necə iddia etmək olar ki, Türkiyə İncirlik aviabazasını rus əsgərinin üzünə açsın?!".

Azərbaycanlı politoloq Zərdüşt Əlizadə də yayılan xəbəri real hesab etmir. "Əgər Türkiyə Rusiya ilə hərbi tərəfdaşlıq qurub İncirlik bazasından rus əsgərlərinin də istifadəsinə icazə versə, bu o deməkdir ki, Türkiyə Bəşər Əsədə qarşı olan əvvəlki mövqeyindən çəkilib. Yəni artıq onu devirmək marağında deyil. Üstəlik qiyamçıları əzməkdə Rusiyaya yardım edəcək. Təbii ki, bu, təsdiqini tapmamış bir iddiadır", — o, Sputnik-ə açıqlamasında bildirib.

Z. Əlizadənin sözlərinə görə, əgər iddia doğru çıxsa belə, bu, NATO-Türkiyə münasibətlərinə təsir etməməlidir: "Çünki, burada söhbət Suriyaya müdaxilədən gedir, NATO-Rusiya qarşıdurmasından yox. Bu, ölkələrarası müqavilə ilə gerçəkləşən bir prosesdir. İncirlik hərbi bazası Türkiyənin suverenliyi daxilindədir. Və Türkiyə istədiyi ölkə ilə istədiyi razılığa gələ bilər. Necə ki, İran bu gün Həmədan bazasından rusların istifadə etməsi üçün icazə verir, eyni şeyi Türkiyə də edə bilər".

Zərdüşt Əlizadə, politoloq
© Photo : STR
Zərdüşt Əlizadə, politoloq

Xatırladaq ki, Rusiya Federasiya Şurasının Beynəlxalq işlər üzrə komitəsinin üzvü İqor Morozov RİA Novosti-yə deyib ki, Türkiyə İncirlik bazasını Suriyada antiterror əməliyyatları aparmaq məqsədilə Rusiya Hava-Kosmik Qüvvələrinin sərəncamına verə bilər. "Bu, Türkiyə prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğanın Rusiyaya qarşı atdığı müsbət addımların məntiqi davamı ola bilər." — deyə Morozov bildirib.

Onun sözlərinə görə, belə bir qərar Suriya və İranın Rusiyaya "Xmeymim" və "Həmadan" aviabazalarından istifadə etməsinə icazə verməsi fonunda qəbul edilə bilər.

Rusiya Federasiya Şurasının müdafiə və təhlükəsizlik komitəsinin sədri Viktor Ozerov ötən həftə Sankt-Peterburqda Rusiya və Türkiyə prezidentləri arasında baş tutmuş danışıqlardan sonra Türkiyənin bu cür qərar verəcəyini istisna etməyib.

"Görüşdə Ərdoğan Suriyada terrorçulara qarşı mübarizədə Türkiyənin Rusiyanı dəstəkləməyə hazır olduğunu bəyan edib. Demək olmaz ki, Rusiyanın "İncirliyə" ehtiyacı var. Lakin bu cür qərar Türkiyənin terrorçulara qarşı mübarizədə Rusiya ilə əməkdaşlığa sözdə yox, əməldə hazır olduğunu nümayiş etdirərdi" — deyə Ozerov bildirib.

454
Teqlər:
Suriya, ABŞ, NATO, İncirlik, Rusiya, Türkiyə
Əlaqədar
"ABŞ İncirlik bazasını boşaltmalıdır"
İncirlik hərbi bazasının komandanlığı həbs edildi
Türkiyə ABŞ-ın İncirlikdəki hərbi bazasını bağladı
Almanlara İncirlik şoku
ABŞ İncirlik bazasından çıxarılır?
ABŞ İŞİD-ə qarşı mübarizədə "İncirlik"dən istifadə edə bilər
Rusiya donanması, arxiv şəkli

Şimal Donanması NATO Hərbi Dəniz Qüvvələrinə ilə cavab verəcək

19
(Yenilənib 18:16 21.04.2021)
"Lada"lar nisbətən kompakt sualtı qayıqlardır, su tutumu təxminən 1800 tondur. Suyun altında sürəti 21 dəniz milinə qədər artır, 250 metr dərinlikdə iş qabiliyyətinə malikdir, heyəti 35 nəfərdən ibarətdir, avtonomluğu 45 gündür.

BAKI, 21 aprel — Sputnik, Nikolay Protopopov. Qeyri-adi konstruksiya həlli, gizlilik, yüksək muxtariyyət və qeyri-standart tapşırıqları icra etmək qabiliyyəti - 2027-ci ilədək Rusiya Hərbi Dəniz Donanmasının Şimal Donanması ən azı dörd ədəd 677 layihəsinə məxsus yeni "Lada"- dizel-elektrik sualtı qayığı ilə gücləndiriləcək. Hazırda bu cür gəmilərə xüsusilə Arktikada böyük ehtiyac var. Bəs ölkənin ən güclü hərbi-dəniz birləşməsinin döyüş tərkibi necə dəyişəcək? Sualın cavabı RİA Novosti-nin növbəti materialında.

Dizel seriyası

677 layihəsinin dördüncü nəsil dizel-elektrik sualtı qayıqları 1990-cı illərin sonlarından etibarən istehsal olunur. Hazırda "Sankt-Peterburq" əsas gəmisi sınaq istismarında, digər iki sualtı qayıq - "Kronştadt" və "Velikie Luki" - inşaatın müxtəlif mərhələlərindədir. 2022-ci ildə daha iki sualtı qayığın inşasına başlanılacaq.

"Lada" bir sıra xüsusiyyətlərinə görə innovativ layihədir. Layihəni işləyib hazırlayan "Rubin" Mərkəzi Konstruksiya Bürosunun mütəxəssisləri Rusiya gəmiqayırması üçün xarakterik olmayan təkgövdəli sxemdən istifadə ediblər. Xüsusi örtük, eləcə də müasir elektron sistemlər və yüksək dərəcədə avtomatlaşdırma sayəsində "Lada" bu sinifdən olan sualtı qayıqlar üçün rekord səviyyədə gizliliyi ilə fərqlənir.

Bundan başqa, gələcəkdə 677-lər anaerobik (havadan asılı olmayan) elektrik stansiyaları ilə təchiz ediləcək ki, nəticədə də onların akkumulyatoru doldurmaq üçün suyun üzünə çıxmasına ehtiyac qalmayacaq.

"Lada"lar – Rusiya Donanmasının uzunmüddətli layihələrindən biridir. Gəmilərin təhvil tarixi dəfələrlə təxirə salınıb, maliyyələşdirməsi kəsilib, iş dayandırılıb.

Birləşmiş Gəmiqayırma Korporasiyasının rəhbəri Aleksey Raxmanovun sözlərinə görə, problem avadanlıq tədarükçüləri ilə bağlıdır. Bu səbəbdən, Sakit Okean Donanması üçün "Lada"ların yerinə 636.3 adlı başqa bir layihənin altı sualtı gəmisini inşa etmək barədə qərar qəbul olunub.

"Sankt-Peterburq" əsas gəmisi yalnız 2010-cu ildə dənizçilərə təhvil verildi və əslində, bir növ test stendinə çevrildi.

"Lada"lar nisbətən kompakt sualtı qayıqlardır, su tutumu - təxminən 1800 tondur. Suyun altında sürəti 21 dəniz milinə qədər artır, 250 metr dərinlikdə iş qabiliyyətinə malikdir. Heyəti - 35 nəfərdən ibarətdir, avtonomluğu - 45 gündür. Əsas gəmi yalnız torpedalar və minalarla silahlanıb, bu seriyadan olan növbəti gəmilərin gövdəsində "Kalibr" qanadlı raketləri də olacaq.

Əvəzolunmaz "gözəgörünməzlər"

Ekspertlərin fikrincə, Şimal Donanmasının dizelli sualtı qayıqlara böyük ehtiyacı var. Hələlik 877 layihəsinin yalnız bir neçə köhnəlmiş "Paltus" dizel-elektrik sualtı qayığı mövcuddur. Sualtı dəniz qüvvələri əsasən çox məqsədli və strateji nüvə sualtı qayıqları ilə təmsil olunur. Nəticədə onları tez-tez əsas tapşırıqdan yayındırıb taktiki əməliyyatlarda istifadə etməli olurlar.

Donanmanın keçmiş komandiri Admiral Vyaçeslav Popovun sözlərinə görə, bu problem 1990-cı illər böhranının nəticəsidir.

"Şimal donanmasının dizelli sualtı qayıqlara həmişə ehtiyacı olub", – Popov RİA Novosti-yə müsahibəsində belə deyib. Onun sözlərinə görə, hər layihənin öz döyüş təyinatı var və onu 100 faiz dəyişib başqası ilə əvəzləmək mümkün deyil.

"Müasir dizel-elektrik sualtı qayıqları ilə nüvə qayıqları arasında əsas fərq demək olar ki, tamamilə səssiz olmalarındadır. Onları aşkarlamaq çox çətindir. Əsas döyüş tapşırığı düşmən sualtı qayıqları ilə mübarizədir", – deyə Popov vurğulayıb.

Admiralın sözlərinə görə, bu cür sualtı qayıqların olmaması başqa vasitələrlə - aviasiya, yerüstü gəmilər, nüvə raket daşıyıcıları ilə kompensasiya olunur. Üstəlik, tez-tez bir və ya iki dizel elektrikli sualtı qayığın öhdəsindən gələ biləcəyi tapşırıqlar üçün böyük gəmilər işdən yayındırılır.

"Şimal Donanmasının dizel-elektrik sualtı qayıqlarından təyyarə daşıyıcılarına qədər hər növ yerüstü və sualtı gəmilərə ehtiyacı var. Mən donanmaya rəhbərlik etdiyim vaxt üç dizel elektrikli sualtı qayıq briqadamız var idi. Tədricən, istismardan çıxarıldılar və onların əvəzinə başqa bir şey göndərmədilər, çünki Qara Dəniz Donanmasının dizel sualtı qayıqlarının sayını artırmağa qərar vermişdilər. Aydın məsələdir ki, siyasi səbəblərə görə...", – deyə Popov qeyd edir.

Təmas nöqtəsi

Soyuq müharibə dövründə Şimal Donanması nüvə təhlükəsizliyinin ən vacib elementi idi – şimal donanmaçıları ən müasir strateji nüvə mühərrikli və zərbə raketli gəmiləri əldə etmişdi.

Bu gün tarix təkrarlanır: Şimal Donanmasına ayrıca hərbi dairə statusu verilib və 2014-cü ildə onun əsasında Birgə Strateji Komandanlıq yaradılıb. Ən qabaqcıl silah və texnika ora göndərilir. Beləliklə, şimal donanmaçıları "Borey" layihəsinin ən son nüvə sualtı qayıqları və çox məqsədli "Yasen" sualtı qayıqlarına yiyələnən ilk dənizçilərdir.

Hazırda "Admiral Naximov" nüvə-raket kreyseri modernləşdirilir, ardınca "Böyük Pyotr" nüvə kreyseri tərsanəyə çıxarılacaq.

Bütün bunlarla yanaşı, şimal donanmaçılarına "Kalibr" qanadlı raketləri və "Oniks" gəmi əleyhinə raketləri ilə silahlanmış 22350 layihəsinin bir neçə çoxməqsədli freqatı da ayrılıb. Bundan başqa, perspektivli "Zirkon" hipersəsli kompleksi seriyanın əsas gəmisi olan "Admiral Qorşkov" üzərində sınaqdan keçirilir.

Mövcud reallıqda Rusiya şimalda güclü forposta malik olmadan keçinə bilməz. Arktika bölgəsi aparıcı dövlətlərin diqqətini cəlb edir - burada böyük mineral ehtiyatları cəmlənib. Bir çox ölkələr bölgədəki hərbi varlığını gücləndirməyə çalışır. Rusiya və Çini Arktikada əsas rəqibi adlandıran ABŞ isə xüsusilə aktivləşib.

Son illərdə amerikalılar şimala silah yığmağa başlayıblar: Alyaskada radar stansiyaları tikilir, ora onlarla hücum-zərbə qırıcıları yerləşdirilir. Bundan başqa, Pentaqon bölgəyə yeni tipli hərbi hissələr – çoxdomenli qruplaşmalar yerləşdirməyi planlaşdırır.

Hazırda Norveçdə ABŞ-ın strateji təyyarələrinin bazası var və Rusiya sərhədi yaxınlığındakı bir neçə fəaliyyəti dondurulmuş dəniz bazasının yenidən açılması da nəzərdə tutulur.

19
Rusiya dəniz donanması, arxiv şəkli

Rusiyanın Xəzər, Baltik Şimal donanmalarının gəmiləri Qara dənizə üçün göndərilib

497
(Yenilənib 11:59 20.04.2021)
Donbasda vəziyyətin kəskinləşməsi fonunda Rusiya Təhlükəsizlik Şurasının katibi Nikolay Patruşev bir müddət əvvəl bildirib ki, ABŞ və müttəfiqləri Ukraynanı Krıma münasibətdə də təxribatlara təhrik edirlər.

BAKI, 20 aprel — Sputnik. Aleksandr Xrolenko, hərbi şərhçi. Rusiyanın Xəzər, Baltik və Şimal donanmalarına aid olan raketdaşıyan, artilleriya və desant gəmilərinin Qara dənizə aparılması – Cənubi-Qərb strateji istiqamətində istənilən təhlükənin qarşısını almağa hazırlıq deməkdir. Əgər Qara dənizi şahmat lövhəsi ilə müqayisə etsək, görərik ki, hazırda orada Rusiyanın "fiqurları"nın sayı daha çoxdur və onlar Qərbin təklif etdiyi bu hərbi-strateji oyunda daha effektiv mövqe tutur.

Xəzər donanmasının 15 gəmidən ibarət qrupu aprelin 17-də səhər Kerç boğazı ilə Krım körpüsü altından keçərək Qara dənizdəki təyinat yerinə üz tutub. Donanmalararası keçid edən gəmi dəstəsi Volqa-Don kanalında 13 darvazasını arxada qoyaraq Qara dəniz donanmasının operativ tabeliyinə keçib.

Elə həmin gün Bosfor boğazı vasitəsilə Şimal donanmasının "Aleksandr Otrakovski" və "Kondopoqa" böyük desant gəmiləri, bir qədər sonra isə Baltik donanmasının də analoji "Kalininqrad" və "Korolyov" gəmiləri də Qara dənizin sularına daxil olub. Beləliklə, ümumilikdə Qara dənizdə Rusiyanın böyük desant gəmilərinin sayı 11-ə çatlb ki, onlar da göyərtəsinə silah və zirehli texnikası ilə birlikdə (100-dən çox tank) üç min nəfərə qədər dəniz piyadası götürə bilər. Lakin desant katerlərini də nəzərə almamaq olmaz.

Xəzər, Baltik və Şimal donanmalarının qüvvələri Qara dəniz donanması ilə birlikdə ərazidə yaranmış ciddi vəziyyəti nəzərə alınaraq təşkil olunmuş iri miqyaslı manevrlərdə iştirak edirlər. Həmin gəmilər "Kalibr" qanadlı raketləri ilə 2000 km radiusda "Liviya ssenarisini" və ya "səhrada tufanı" həyata keçirməyə, yəni istənilən Avropa ölkəsinin ərazisində işğalçını məhv etməyə qadirdir.

Bu təlimlərə həmçinin Qara dəniz və Xəzər donanmalarının dəniz piyadaları və sahil mühafizə qoşunlarının da bölmələri cəlb olunub. Rusiyanın Cənubi-Qərb sərhədlərinə həmçinin iki ümumqoşun ordusu, üç hava-desant diviziyası, habelə Cənub hərbi dairəsinin zərbə aviasiyası da cəmləşdirilib. Krımda yerləşən qruplaşma isə quruda, suda və havada ehtimal olunan düşmənin dəniz və hava desantını "isti-isti" qarşılanmasını məşq edir.

Qərbin təqyiqlərinə cavab

Şərqi Avropada NATO-nun 26 ölkədən 30 minə qədər hərbçisinin iştirakı ilə "Defender Europe 21" təlimləri keçirilir. Həmin təlimlərin Qara dənizdəki aktiv fazası cari ilin may ayına planlaşdırılıb. Həmin vaxta qədər əraziyə Böyük Britaniyanın döyüş gəmiləri – minadaşıyan və sualtı qayıq vuran freqatı gələcəklər. Onlar isə ABŞ-ın "Qarpun" tipli gəmi əleyhinə raketləri və 80 km məsafədə aerodinamik hədəfləri vurmağa qadir olan "Sea Wolf" zenit-raket kompleksləri ilə silahlanıb.

O da məlumdur ki, İngiltərənin Qara dənizdə üzən hərbi gəmilərini Aralıq dənizindəki "Kraliça Yelizoveta" təyyarədaşıyan gəmisinin göyərtəsindəki F-35 çoxtəyinatlı qırıcı-bombardmançıları da dəstəkləməyə hazırdır.

Donbasda vəziyyətin kəskinləşməsi fonunda Rusiya Təhlükəsizlik Şurasının katibi Nikolay Patruşev bir müddət əvvəl bildirib ki, ABŞ və müttəfiqləri Ukraynanı Krıma münasibətdə də təxribatlara təhrik edirlər.

Rusiya silahlı qüvvələri ehtimal olunan "Avropa müdafiəçilərinin" Krım sahillərinə və Kerç boğazına yollarını kəsir. Planlaşdrılmış hərbi manevrlərlə əlaqədar olaraq aprelin 21-dən oktyabrın 31-dək Rusiya Qara dənizin bir neçə rayonunu xarici hərbi gəmilər üçün bağlayacaq. Söhbət üç gəmi yolundan gedir: Krımın cənub sahili boyunca (Sevastopoldan Qurzufa qədər), Kerç yarımadası sahillərində və Krımın Qərb sahillərində dənizin kiçik bir hissəsi. Qeyd edək ki, bütün bu məhdudiyyətlər Rusiyanın ərazi suları daxilində, beynəlxalq qaydalara uyğun tətbiq olunur və Kerç boğazı vasitəsilə mülki gəmilərin keçməsinə mane olmur.

Ukrayna və NATO silahlı qüvvələrinin "böhran regionunda" desant çıxarılmasının məşq edildiyi standart təlimlərinə Rusiya Krım sahilləri yaxınlığında yüksək dəqiqliyə malik qanadlı raketlərlə silahlanmış gəmi-zərbə qruplaşmasını, Qara dəniz və Cənub hərbi dairələrinin "hava armadasını" formalaşdırmaqla cavab verir və bununla da təchiz olunmamış sahillərə çıxma imkanlarını nümayiş etdirir.

Bir qədər əvvəl Qara dəniz üzərində Cənub hərbi dairəsi və Qara dəniz donanmasının dəniz aviasiyasının birgə iri miqyaslı təlimləri keçirilib. Həmin təlimlərdə Su-24M və Su-34 bombardmançıları, habelə Su-27SM və Su-30SM çoxtəyinatlı qırıcıları aşağı hündürlüklərdə dəniz hədəflərinə raket və bomba zərbələrini məşq edir, habelə Qara dəniz donanması gəmilərinin havadan qorunması tapşırıqlarını yerinə yetiriblər.

Rusiya silahlı qüvvələrinin dominantlığı şəraitində "Avropanın müdafiəçiləri"nin Qara dənizdə manevr etmək üçün güc və vasitələri məhduddur. Yəqin ki, "Defender Europe 21" planlarına bir qədər düzəliş etmək lazım olacaq. Həm də bu zaman NATO-nun "böyük tərəfdaşları"nın nüfuzuna da xələl gələcək. Pentaqonun "gəmilərin hərəkət azadlığı"nın pozulması barədə səksəkəli bəyanatları da elə bununla bağlıdır. Regiondakı vəziyyət isə, yəqin ki, oktyabr ayında normallaşacaq.

497
Xəstəxana, arxiv şəkli

Tibb bacıları da COVID-19 xəstələrinin ağırlaşmasına səbəb olurlar - Nazirlik rəsmisi

0
(Yenilənib 14:14 22.04.2021)
"Tibb bacıları xəstəliyin ağırlıq dərəcəsini qiymətləndirə bilmədən, yanaşı xəstəliklərini nəzərə almadan əsassız yerə göstəriş olmayan müxtəlif preparatları xəstələrə vururlar ki, bu da ağırlaşmalara səbəb olur" - Vüqar Cavadzadə.

BAKI, 22 aprel — Sputnik. Səhiyyə Nazirliyinin mütəxəssisi COVID-19 infeksiyasına qarşı evdə müalicə prosesinə aydınlıq gətirib. Sputnik Azərbaycan-ın xəbərinə görə, Səhiyyə Nazirliyi Azərbaycan Tibb Universitetinin Yoluxucu xəstəliklər kafedrasının əməkdaşı, tibb üzrə fəlsəfə doktoru Vüqar Cavadzadə bununla bağlı müsahibə verib.

Sputnik Azərbaycan nazirlik mütəxəssisisnin müsahibəsini təqdim edir:

- Test nəticəsi pozitiv çıxan vətəndaşlar hansı şərtlərdə evdə müalicə oluna bilərlər?

- Öncə onu qeyd edim ki, PZR testi (polimeraz zəncir reaksiyası) pozitiv olan şəxslər 2 həftə müddətində ev şəraitində özlərini təcrid etməlidirlər. Özünü təcrid etməklə onlar ətrafda olan insanları virusa yoluxdurmur, eyni zamanda xəstəlik inkişaf edərsə, onun ağırlaşmasının qarşısını alınır.

Xəstəliyi simptomsuz (klinik əlaməti olmayan) keçirən xəstələr də ev şəraitində həkim nəzarətində olmalıdırlar. Testi pozitiv çıxan, lakin heç bir klinik laborator dəyişikliyi olmayan şəxslərə müalicə təyin edilmir.

- Evdə müalicə müddəti neçə gündür?

- Hər bir xəstəyə fərdi yanaşılmalıdır. Xəstənin yaşı, yanaşı xəstəliyi, xəstəliyin ağırlıq dərəcəsi və s. kimi şərtlər mütləq nəzərə alınmalıdır. Xəstəliyin ağırlıq dərəcəsindən, yanaşı xəstəliklərdən aslı olaraq müalicə müddəti dəyişilə bilər. Orta hesabla müalicə müddəti 2 həftədir. Ağırlaşmış xəstələrdə bu müddət uzana bilər. Qeyd etdiyim kimi, xəstəliyi simptomsuz keçirən şəxslərə heç bir müalicə təyin edilmir. Bu şəxslər yalnız özlərini ev şəraitində 2 həftə təcrid etməlidirlər. Xəstəliyi yüngül keçirənlərə 10-14 gün müddətində yalnız tərkibi vitaminlər və minerallarla zəngin olan polivitaminlər təyin edilə bilər. Xəstəliyi yüngül və orta ağır keçirən şəxslər gün ərzində bol maye qəbul etməli, kifayət qədər vitamin və zülalla zəngin qidalarla qidalanmalıdırlar.

Xəstəliyi ağır keçirən şəxslərinin daimi olaraq həkim nəzarəti, laborator müayinələr və oksigenə ehtiyacı olduğu üçün stasionar müalicə olunması zəruridir.

Evdə müalicə prinsiplərinə elə riayət olunmalıdır ki, sonradan xəstə ağırlaşıb xəstəxanaya düşməsin.

- Əgər evdə COVID-19-a yoluxmamış şəxslər varsa, onları qorumaq üçün nələrə diqqət etmək lazımdır?

- Evdə COVID-19-a yoluxmuş şəxs varsa, digər ailə üzvlərini qorumaq məqsədilə yoluxan şəxs digər otaqda yerləşdirilməlidir. Ailə üzvləri hamısı maska taxmalı, yoluxmuş şəxslə kontaktda olmamalı, otaqların havası tez-tez dəyişilməli, ümumi istifadədə olan mətbəx və sanitar qovşağı gündəlik dezinfeksiya edici vasitələrlə təmizlənməlidir. Evdə COVID-19-a yoluxmamış şəxslər varsa, onlar qeyd etdiyimiz tədbirlərlə yanaşı, immun sistemin zəifləməsinin qarşısını almaq məqsədilə özlərini soyuqdan qorumalı, kifayət qədər vitaminli və zülalla zəngin olan qidalar qəbul etməlidir.

-  Antibiotik istifadəsi nə zaman təyin edilir?

- Çox təəssüflə onu qeyd etmək istəyirəm ki, test nəticəsi pozitiv çıxan kimi vətəndaşlarımız müxtəlif qruplardan olan antibiotiklər qəbul edirlər. Bəzi hallarda isə zərurət olmadan ilkin olaraq ehtiyat antibiotiklərdən istifadə edilir. Onu da qeyd edim ki, hər xəstəyə antibiotik təyin edilmir. Ümumiyyətlə antibiotiklər həkim müayinəsindən sonra təyin edilməlidir.

Xəstəliyi simptomsuz və yüngül keçirən şəxslərə antibiotik təyin edilmir. Xəstəliyi orta-ağır keçirənlərə isə antibiotiklər laborator müayinələrin nəticələrinə əsasən təyin edilməlidir. Antibiotiklərin düzgün seçimi üçün antibiotikoqramma aparılmalıdır. Antibiotiklərin gündəlik dozası, təyin olunma müddəti mütləq həkim tərəfindən müəyyən edilməlidir. Bəzən antibiotiklərin təyininə zərurət olmadığı halda xəstələr uzun müddət antibiotiklər qəbul edirlər ki, bu da sonradan ağırlaşmalara səbəb olur.

- Evdə müalicədə ən çox edilən səhvlər nələrdir?

- Test nəticəsi pozitiv çıxan şəxslər evdə özlərini özbaşına müalicə etməkdənsə, öncə yaşadığı ərazidə yerləşən poliklinika həkimlərinə müraciət etməlidir.

Xəstələrin böyük əksəriyyəti bu gün şablon reseptlərdən istifadə edir, xəstəlikdən sağalan digər şəxslərin istifadə etdikləri dərmanları qəbul edirlər. Həkimə müraciət etmədən ev şəraitində özbaşına ehtiyac olmadan müxtəlif antibiotiklər, antiviral preparatlar, qan durulducu, hormonal və s. kimi preparatlar qəbul edirlər. Bir çox hallarda insanlar ehtiyac olmadığı halda günlərlə vena daxili infuziyalardan istifadə edirlər. Nəticədə xəstəliyin gedişi ev şəraitində ağırlaşır, xəstəni xəstəxanaya köçürməli olurlar.

Əhalinin böyük hissəsi düşünür ki, virusa yoluxmuş şəxslərin hamısına eyni müalicə aparılır, bütün xəstələrə eyni dərmanlar təyin edilir. Qeyd edim ki, dərmanlar həkim tərəfindən təyin ediləndə, dərmanların göstəriş və əks-göstərişləri, əlavə təsirləri mütləq nəzərə alınır.

Bəzi hallarda xəstələr həkimlərə yox, tibb bacılarına müraciət edirlər. Tibb bacıları xəstəliyin ağırlıq dərəcəsini qiymətləndirə bilmədən, yanaşı xəstəliklərini nəzərə almadan əsassız yerə göstəriş olmadan müxtəlif preparatları xəstələrə vururlar ki, bu da ağırlaşmalara səbəb olur.

- Antiviral preparatlar nə dərəcədə effektlidir?

- Bu gün apteklərdə müxtəlif antiviral preparatlar satılır. İnsanlar bəzən 3-4 antiviral preparatlar alıb qəbul edirlər. Hətta COVID-19 infeksiyasına yoluxmayan insanlar belə bu preparatları alıb qəbul edirlər ki, bu da sonradan müxtəlif fəsadlara yol açır. Ümumiyyətlə, COVID-19 infeksiyasının müalicəsində effektiv təsir göstərən hər hansı bir antiviral preparat mövcud deyil. Qısaca desək, COVID-19 infeksiyasının müalicəsində antiviral preparatların effektivliyi elmi-tədqiqatlarla sübuta yetirilməyib.

COVID-19 infeksiyası dünyada yayılmağa başlayan gündən bir sıra antiviral preparatlar tətbiq edilməyə başladı. Amma zaman keçdikdə klinik laborator nəticələr təhlil edildikdən sonra həmin preparatlar müalicədən çıxarıldı.

0
Teqlər:
tibb bacısı, Koronavirus, epidemiya, COVID-19