Neft

Neft ölkələri üçün fürsət

783
(Yenilənib 11:43 16.08.2016)
Neftin qiyməti qalxması ciddi müzakirələrə səbəb olub. İstehsal və investisiya sahəsində azalmaların qarşısını almaq üçün qiymətlərin hazırki səviyyədən yuxarı qalxması şərtdir.

Neft ölkələri üçün fürsət
BAKI, 15 avq — Sputnik. Neft istehsalçılarının dünya bazarındakı tələb və təklif arasındakı balansı bərpa etmək üçün atacaqları addımların gözləntiləri fonunda, neftin qiyməti artmaqda davam edir. Belə ki, Nyu-Yorkun NYMEX əmtəə birjasında keçirilən elektron ticarət əməliyyatlarının gedişində WTI neftinin qiyməti 1 barelə görə 0,37 dollar artaraq 44,86 dollar təşkil edib. ICE London qitələrarası birjasında isə Brent markalı neftin 1 barelinin dəyəri 0,31 dollar artaraq 47,28 dollar olub.

Keçən həftə Səudiyyə Ərəbistanının energetika naziri Xalid əl-Falih OPEK üzvü olan və olmayan ölkələrin neft istehsalçıları ilə birlikdə neft bazarında tarazlıq yaratmaq üçün çalışacaqlarını bildirib. O, hesab edir ki, sentyabr ayında Əlcəzairdə keçiriləcək Beynəlxalq Enerji Forumu neft bazarında tələb və təklifi tarazlaşdırmaq və bazarın mövcud vəziyyətini müzakirə etmək üçün yaxşı bir fürsətdir.

Nazir bazarın yenidən tarazlığa doğru istiqamətləndiyini bildirərək qeyd edib ki, bazarda neft ehtiyatlarının azalmasına nail olmaq vaxt alacaq.

Xalid əl-Falih bəzi qısamüddətli pozisiyaların bazara təsir etdiyini və qiymətləri aşağı saldığına səbəb olduğunu deyib: "İstehsal və investisiya sahəsində azalmaların qarşısını almaq üçün qiymətlərin hazırki səviyyədən yuxarı qalxması şərtdir".

"ANZ" Bankın analitikləri isə bildiriblər ki, OPEK-in hasilatı azaltması ilə bağlı gözləntilər fonunda neft yenidən qiymət artımı yaşayır: "Səudiyyə Ərəbistanı gələn ay keçiriləcək qeyri-rəsmi görüşlərdə neft bazarının stabilləşdirilməsinə aid müzakirələrin keçirilməsinə hazır olduğunu bildirdi".

Cümə günü Brent markalı neftin qiyməti iyulun 21-dən etibarən ilk dəfə olaraq bir barel üçün 47 dollar səviyyəsini keçib. Ayın əvvəlindən isə neftin qiyməti 10% —dən çox artıb.

Dünya Bankı da 2016-cı il üçün proqnozunda neftin barelinin qiymətini 37 dollardan 41 dollara qaldırıb. Bank bildirir ki, bu nikbin proqnoza səbəb bazarda durumun yaxşılaşması və dolların zəifləməsidir.

Qeyd edək ki, Beynəlxalq Enerji Forumu çərçivəsində OPEK-ə üzv olan və olmayan ölkələrin qeyri-rəsmi görüşünün 26-28 sentyabr tarixlərində Əlcəzairdə keçiriləcəyi gözlənilir.

783
Teqlər:
Xalid əl-Falih, istehsal, OPEK, qiymət, neft
Əlaqədar
Azərbaycanda neft quyusunda yanğın baş verib
Neftin qiyməti niyə düşür?
Neftin 12% ucuzlaşması gözlənilir
Neftimiz 1 dollardan da çox ucuzlaşdı
Amerikalı əsgərlər Əfqanıstandan evə dönürlər

Amerikalıların Əfqanıstandan çıxarılmasına taliblər rəhbərlik edir

12
(Yenilənib 22:52 17.04.2021)
Pentaqon rəhbəri Lloyd Ostin hesab edir ki, bir neçə min ABŞ hərbçisinin Əfqanıstandan çıxarılması "səyləri başqa istiqamətə yönəltməyə", "gələcək düşmənlər" olan Çin və Rusiyanın qarşısını almağa və ya onlara qalib gəlməyə imkan verəcək.

BAKI, 17 aprel — Sputnik. Aleksandr Xrolenko, hərbi şərhçi. "Taliban"* terrorçu təşkilatı Əfqanıstandan qoşunların çıxarılması ilə bağlı Birləşmiş Ştatlara sərt şərtlər irəli sürərək Vaşinqtonu çoxqütblü dünya reallığına qaytarır.

Aprelin 13-də Ağ Ev ABŞ qoşunlarının sentyabrın 11-də Əfqanıstandan çıxarılacağı barədə xəbər yayıb. Taliblər isə mayn 1-nə qədər ABŞ qoşunlarının çıxarılmasını ultimatum şəklində tələb ediblər (Doxada 2020-ci il fevralın 29-da imzalanmış razılaşmaya əsasən). "Taliban"* təkidlə "Amerika və bütün işğalçı ölkələri müharibənin uzadılmasına haq qazandırmamağa və dərhal bütün qüvvələrini Əfqanıstandan çıxarmağa" çağırıb.

Daha sonra müraciətin mətnində "İslam Əmirliyi mücahidlərinin" açıq-aşkar hədələri gəlir.

ABŞ administrasiyası buna operativ reaksiya verib və qoşunların çıxarılmasının mayın 1-də başlanacağını elan edib. NATO üzrə müttəfiqlər də elə həmin gün "Qətiyyətli dəstək" qüvvələrinin çıxarılması barədə analoji qərar qəbul ediblər. Lakin bu maraqlar münaqişəsində onlardan hər biri öz "simasını qorumağa" çalışıb.

ABŞ prezidenti Co Bayden çərşənbə günü bildirib ki, Amerika hərbi qulluqçilarının Əfqanıstanda olmasının orada dayanıqlı hökumətin qurulmasına köməyi olmayacaq. ABŞ müdafiə naziri Lloyd Ostin isə qeyd edib ki, qoşunlar Əfqanıstanda qarşılarında duran vəzifəni artıq yerinə yetirib, habelə "iqtisadiyyat, vətəndaş cəmiyyəti və siyasətdə inkişaf üçün şərait yaradıblar".

Bəs Pentaqon və müttəfiqlərinin İslam respublikasında əməliyyatlara yüz milyardlarla vəsait xərcləyərək, minlərlə əsgəri qurban verməyə və sonr da döyüş meydanını bu cür şərəfsizcəsinə tərk edərək bütün bədbəxt ölkəni dünənki düşmənə - taliblərə qoyub getməyə dəyərdimi? Ritorik sualdır.

1 mayda güc nümayişi

Mərkəzi Kəşfiyyat İdarəsinin direktoru Uilyam Berns aprelin 14-də qoşunların çıxarılmasının böyük risklər yaratdığını bildirərək ABŞ hərbi qüvvələrinin ölkəni tərk etdikdən sonra Əfqanıstanda İŞİD və "Əl Qaidə"nin nüfuzunun bərpa olunacağı ehtimalını proqnozlaşdırıb.

ABŞ prezidentinin milli təhlükəsizlik üzrə keçmiş müşaviri Con Bolton isə əmindir ki, qoşunların indiki vaxtda çıxarılması elə hakimiyyəti "Talibana" verməyə bərabərdir. Taliblər isə öz növbəsində ABŞ və NATO çıxarılma prosesini əvvəlcədən danışıldığı kimi, mayın 1-nə qədər çatdırmasalar əcnəbi qoşunlara qarşı döyüş əməliyyatlarını bərpa etməyə, yəni "cihada" başlamaq niyyətindədirlər. Talibanın mövqeyini bir müddət əvvəl Zəbiullah Mücahid dilə gətirib: "Bayden bildirib ki, qoşunları maya qədər çıxarmaq çıtindir. Lakin bizim mövqeyimiz bundan ibarətdir ki, Doxada imzalanmış razılaşma yerinə yetirilməlidir. Çünki Əfqanıstanla Birləşmiş Ştatlar arasında mövcud problemin həllinin yeganə yolu bu razılaşmanın yerinə yetirilməsidir".

Logistika nöqteyi-nəzərindən 3-5 min nəfər hərbi qulluqçunun təyyyarələrlə başqa yerə köçürülməsi üçün 14 ay kifayət qədər vaxt deməkdir. Aydındır ki, ABŞ və NATO qoşunlarının çıxarılmasını ləngidən taliblərlə permanent şəkildə baş verən döyüş əməliyyatları və "şagirdlərin" Əfqanıstanın hazırkı (amerikapərəst) hökuməti ilə birlikdə gələcək dövlət aparatında hakimiyyət bölgüsü barədə qətiyyən razılığa gələ bilməməsi ilə bağlıdır.

Əfqanıstan İslam Respublikası ali milli barışıq şurası iyirmidən çox təklifi, o cümlədən prezident Əşrəf Qaninin sülh planını bir proqramda cəmləşdirməyə müvəffəq olub. Lakin aprelin 14-də "Taliban"* Əfqanıstanın gələcəyi ilə bağlı danışıqlarda (növbəti mərhələniin Türkiyədə keçirilməsi planlaşdırılırdı) iştirakdan imtina edib. Taliblərin cilahlı birləşmələri hökumət qüvvələri üzərində hərbi qələbə üçün ABŞ və NATO qoşunları və döyüş texnikasının tam çıxarılmasını gözləyirlər. Kabul hələ ki ABŞ hərbi hava qüvvələrinin terrorçulara vurduğu zərbələr sayəsində "mühasirədə" qalıb. Beləliklə, yaxın gələcəkdə Əfqanıstan "İslam Əmirliyi"nə çevrilə bilər.

Ərazicə Texas ştatından kiçik olan Əfqanıstanda iyirmi illik döyüş əməliyyatlarından və taliblərlə biabırçı sülh imzaladıqdan sonra amerikalılar "səsini" bir az alaraq beynəlxalq məsələlərdə özlərini bir qədər təvazökar aparmalı idilər. Lakin tarix onlara heç nəyi öyrətmir. Və yenə də günahkar Rusiyadır.

ABŞ kəşfiyyat ictimaiyyəti "aşağı və orta səviyyədə əminliklə" ehtimal edir ki, onların rusiyalı kəşfiyyatçı həmkarları "Taliban"ın Əfqanıstandakı ABŞ və koalisiya qüvvələrinə qarşı 2019-cu ildə və ondan əvvəlki hücumlarını maliyyə cəhətdən dəstəkləyiblər. Bu məlumatların mənbələri isə nə heç bir tənqidə dözmür, nə də onların yoxlanması mümkün deyil. Rusiya isə bu cür itihamları rədd edir.

Səylərin fokusunun dəyişdirilməsi

Pentaqon rəhbəri Lloyd Ostin hesab edir ki, bir neçə min ABŞ hərbçisinin Əfqanıstandan çıxarılması "səyləri başqa istiqamətə yönəltməyə", "gələcək düşmənlər" olan, "dünya düzənini dəyişməyə çalışan" Çin və Rusiyanın qarşısını almağa və ya onlara qalib gəlməyə imkan verəcək. Beləliklə, tiryək xaşxaşı üzərində bərqərar olan azsaylı terrorçu qruplarla bacara bilməyən Pentaqon indi də nüvə dövlətləri arasında özünə düşmən axtarır. Və bunu ancaq ona görə edir ki, həmin dövlətlərin hansısa hərəkətləri "ABŞ milli maraqları ilə ziddiyyət təşkil edir".

ABŞ-ın bu "fokus dəyişməsi"ndən sonra Əfqanıstan və onunla həmsərhəd olan Mərkəzi Asiya ölkələri aqressiv hərbi-dini hərəkatla qonşuluqda yaşamaq məsələsini təkbaşına həll etməli olacaqlar. Talblərin hakimiyyəti altında ölkədə (2001-ci ilə qədər) qadınlar təhsilə yaxın buraxılmırdı, həyat yoldaşına xəyanətə görə insanları elə şəhər meydanlarında edam edirdilər, oğruların əlləri kəsilirdi, televiziya, teatr və musiqi isə qadağan edilmişdi.

Faktlar çox ciddi məsələdir. Əfqanıstan milli təhlükəsizlik idarəsi aprelin 12-də bəyan edib ki, ABŞ və Taliban arasında Doxada imzalanmış saziş sabitliyə gətirməyib və 2020-ci il fevralın 29-dan bəri taliblərin hücumlarının sayı 24% artıb. Və əgər "Taliban"ın Qətər ofisinin rəhbəri molla Əbdül Qəni Bəradər Özbəkistan prezidenti Şavkat Mirziyoyevə Əfqanıstanda birgə iqtisadi layihələrin icrası təşəbbüsünə görə təşəkkür edibsə, bu hələ "həmin torpaqda" sülhün bərqərar olacağına zəmanət vermir. Çünki hərbi-dini hərəkat nə tərkibinə, nə təsəvvürlərinə, nə də məqsədlərinə görə qətiyyən yekcins deyil.

"Taliban" öz taktikasını dəyişmir, ölkədə zorakılıq səviyyəsini azaltmır, "Əl Qaidə" ilə müttəfiqlər və tərəfdaşlıq münasibətlərini pozmur.

12
NATO təlimi

NATO-nun əli var: Rusiya sərhədləri yaxınlığında baş verir?

410
(Yenilənib 23:17 16.04.2021)
Təlimlərdən sonra ABŞ-ın həmin qüvvələrinin bir hissəsini, dəfələrlə olduğu kimi, elə Avropada "yaddan çıxaracağı" da istisna olunmur

BAKI, 17 aprel — Sputnik, Andrey Kots. Krımın sərhədləri yaxınlarında hava kəşfiyyatı, NATO gəmiləri Qara dənizdə, irimiqyaslı təlimlərə hazırlıq, ABŞ-ın Ukraynaya gətirdiyi sirli yüklər və müəmmalı hədələr – son günlər Şimali Atlantika alyansı Şərqi Avropada kəskin şəkildə aktivləşib.

Heç kim şübhə etmir ki, bütün bunlar Ukraynanın Donbasdakı təmas xətti yaxınlığına canlı qüvvə və texnika cəmləşdirməsi, habelə Rusiya qoşunlarının öz sərhədləri daxilində hərəkəti ilə bağlıdır.

Cəbhə xətti üzərində PUA

Donbas ətrafında vəziyyətin son gərginləşməsindən sonra NATO aviasiyası burada getdikcə daha çox görünməyə başlayıb. Təmas xətti üzərində, demək olar ki, daimi olaraq RQ-4 Global Hawk kəşfiyyat dronları hərəkət edir.

Ukrayna Silahlı Qüvvləri hava kəşfiyyatını xeyli genişləndirərək bunun üçün Türkiyədən alınmış "Bayraktar TB2" zərbə dronlarından da istifadə edirlər. Hazırda Ukrayna hərbçilərinin sərəncamında altı ədəd bu cür dron var. Yaxın keçmişdə Ukrayna Prezidenti Vladimir Zelenskinin Ankaraya səfəri zamanı əlavə PUA-ların da alınması barədə müqavilə imzalanıb.

Bundan əlavə, Qərb ölkələrinin aviasiyası praktiki olaraq hər gün Krım ətrafında hava məkanının monitorinqini həyata keçirir. Qara dənizin neytral suları üzərində İngiltərə və ABŞ-a məxsus "Boeing RC135W" və "Lockheed P-3Corion" radio-elektron kəşfiyyat və sualtı qayıqlar əleyhinə "P-8A Poseidon" təyyarələri uçmaqdadır.

Müəmmalı hədələr

NATO regionda hərbi gücünü artırmaqdadır. Belə ki, aprelin sonuna qədər Qara dənizə ABŞ-ın iki ədəd eskadra minadaşıyan gəmisi daxil olmalıdır. Pentaqonun rəsmi məlumatına görə, gəmilərin bu əraziyə köçürülməsi "adi hal"dır. Lakin Kremlin buna reaksiyası ciddi oldu. Axı həmin gəmilərin göyərtəsində 50-dən çox qanadlı "Tomahawk" raketləri var.

"ABŞ-ın hərbi, o cümlədən Qara dənizdə aktivliyinə gəldikdə, bu, mütəmadi olaraq baş verir. Hazırda bu, xüsusi inadla edilir və aqressiv ritorika ilə müşayiət olunur. Rusiyanın Ukrayna sərhədində nə etməsi barədə suallar verilir. Bunun cavabı çox sadədir: biz orada yaşayırıq. Bu bizim ölkəmizdir. Amma ABŞ-ın, gəmilər və ya hərbi qulluqçular şəklində Ukraynada NATO xətti ilə, özü də öz ərazisindən minlərlə kilometr uzaqlıqda hansısa tədbirlər keçirməsi – bax bu sual cavabsız qalır", - deyə Rusiya XİN rəhbəri Sergey Lavrov bildirib.

Digər bir maraqlı sual da cavabsız qalır. ABŞ hərbi hava qüvvələri təyyarələrinin Kiyevə daşıdıqları yüklər nə yüklərdir? Mütəxəssislər "FlightRadar" internet servisinin məlumatlarına diqqət yetiriblər: ABŞ-a məxsus S-17 və S-130 təyyarələri Birləşmiş Ştatlardan, Almaniyadan və Baltikyanı ölkələrdən havaya qalxaraq Ukraynanın Borispol hava limanına enir, boşaldılır və yenidən geri qayıdırlar.

Hərbi ekspert Aleksey Leonkov hesab edir ki, Vaşinqton Ukraynaya radio-elektron mübarizə vasitələri gətirir ki, bu da Ukrayna Silahlı Qüvvələrinin tezliklə baş verə biləcək hücumundan xəbər verə bilər.

Bunun üçün o, ABŞ ordusunun "Səhrada fırtına" əməliyyatını xatırladır və qeyd edir ki, həmin vaxt amerikalılar elə münaqişənin ilk günlərində Səddam Hüseynin ordusunu tamamilə "kor" etmişdi.

Amma Rusiya da boş oturmaq niyyətində deyil.

"Əgər hansısa kəskinləşmə baş versə, biz, əlbəttə ki, öz təhlükəsizliyimizi və onların harada olmasından asılı olmayaraq öz vətəndaşlarımızın təhlükəsizliyini tam təmin etmək üçün hər şey edəcəyik. Bunun nəticələrinə görə məsuliyyət tam olaraq Kiyevin və Qərbin üzərinə düşəcək. Biz həmçinin xəbərdar edirik ki, ABŞ Krımdan, bizim Qara dəniz sahillərimizdən uzaq dursun. Bu onların özü üçün daha yaxşı olar", - deyə xarici işlər nazirinin müavini Sergey Ryabkov bildirib.

Təlimlərə hazırlıq

Qərb ölkələri qoşunlarının Rusiya sərhədləri yaxınlığında aktivliyinin artmasının daha bir səbəbi – mayın ortalarında NATO-nun "Defender Europe 2021" irimiqyaslı təlimlərinə hazırlıqdır.

Həmin təlimlərin döyüş planına uyğun olaraq NATO qoşunları guya Kalininqrad vilayətinə hücum etməli, Rusiyanın qərb vilayətlərini bloklamalı və "rusların güclü hücumunu" dəf etməlidirlər. Ötən illərdən fərqli olaraq, 2021-ci ildə əsas diqqət Şərqi deyil, Cənubi Avropaya yönəldiləcək. Manevrlərin Çernoqoriya, Kosovo və Albaniyada keçirilməsi planlaşdırılır. Bolqarıstan və Rumıniyada hava hücumundan müdafiə qüvvələrinin təlimləri və "yer-yer" tipli raketlərdən atəş həyata keçiriləcək. Macarıstan isə arxa cəbhə rolunu oynayacaq. Həmin manevrlərdə Ukrayna hərbçiləri də iştirak edəcəklər.

Bunun üçün ABŞ Avropaya xeyli qüvvə, o cümlədən 1-ci kavaleriya və 82-ci hava-desant diviziyasının birləşmələrini cəmləşdirəcək. Atlantika vasitəsilə təlimlərə yüzlərlə müxtəlif təyinatlı hərbi texnika ötürüləcək. Bundan əlavə, Florida ştatından 53-cü piyada briqadası da gətiriləcək. Təlimlərdən sonra ABŞ-ın həmin qüvvələrinin bir hissəsini, dəfələrlə olduğu kimi, elə Avropada "yaddan çıxaracağı" da istisna olunmur. Mütəxəssislərin fikrincə, beləliklə, Pentaqon ildən-ilə regionda hücum imkanlarını gücləndirir.

Kiyev şəhərinə mənzərə, arxiv şəkli
© AFP 2021 / SERGEI GAPON

ABŞ-ın Avropadakı quru qoşunlarının rəsmi saytında verilən məlumata görə, təlimlərin məqsədi "strateji və operativ hazırlığı, o cümlədən ABŞ-la müttəfiqlər və NATO üzrə tərəfdaşlarla qarşılıqlı əlaqəni gücləndirmək"dir. Lakin "Defender Europe 2021" təlimlərinin anti-Rusiya məqsədləri aşkardır. Belə ki, Ukraynanın üçtərəfli danışıqlar qrupunda spikeri Akeksey Arestoviç belə də deyib: təlimlərin mənası Rusiya ilə Baltikdən Qara dənizə qədər ərazidə müharibəni məşq etməkdir.

Təəccüblü deyil ki, Rusiya və Belarus buna cavab olaraq sentyabr ayında "Qərb-2021" təlimlərini keçirəcəklər. Belarus müdafiə naziri Viktor Xreninin dediyi kimi, "birgə təlimlər şəhərlərin çox olduğu ərazilərdə hücum bölmələrinin birgə fəaliyyətini sınamaq", habelə "yeni və modernizasiya olunmuş silahların səmərəliliyini qiymətləndirməkdir".

Hələlik isə Rusiya müdafiə naziri Sergey Şoyqunun sözlərinə görə, ölkənin Qərb sərhədlərinə döyüş hazırlığının yoxlanması çərçivəsində iki ordu və üç hava-desant qoşunları birləşməsi köçürülüb.

410
Rusiya XİN-nin binası, arxiv şəkli

Çexiyanın Rusiyadakı səfirliyinin 20 əməkdaşı “persona non qrata” elan edildi

0
Rusiya Xarici İşlər Nazirliyinin “persona non qrata” elan etdiyi şəxslər Moskvanı 19 aprelə qədər tərk etməlidirlər.

BAKI, 18 aprel - Sputnik. Rəsmi Moskva Rusiya diplomatlarının Çexiyadan çıxarılmasına anoloji qərarla cavab verib.

Sputnik Azərbaycan RİA Novosti-yə istinadla xəbər verir ki, Rusiya Xarici İşlər Nazirliyi Çexiya Respublikasının Moskvadakı səfirliyinin 20 əməkdaşını “persona non qrata” elan edib.

Həmin şəxslər Rusiyanı 19 aprelə qədər tərk etməlidirlər.

Bundan əvvəl Çexiya respublikasının fövqəladə və səlahiyyətli səfiri Vitezslav Pivonka rəsmi Praqanın rus diplomatları ölkədən çıxaracağı ilə bağlı bəyanatından sonra Rusiya Xarici İşlər Nazirliyinə çağırılıb.

Bundan əvvəl RF diplomatiya idarəsində Çexiya hökumətinə sərt etiraz bildirilmiş və cavab tədbirlərinin görüləcəyinin anonsu verilmişdi.

Rusiya Xarici İşlər Nazirliyi qeyd edib ki, Praqanın hərəkətlərində "Amerikanın izlərini görməmək olmaz".

Nazirlik diplomatların qovulması qərarının 2014-cü ildə Vrbetitsadaki hərbi anbarlarda baş verən partlayışda Rusiya xüsusi xidmət orqanlarının iştirakı ilə bağlı "əsassız və həqiqətdən uzaq bəhanələr"lə əlaqədar verildiyini qeyd edib. 

 

0