Bakıdakı Mixael Arxangel kilsəsi

Azərbaycan dünyaya örnək ölkə

111
(Yenilənib 10:32 29.06.2016)
Tam əminliklə deyə bilərik ki, tarixin hər bir dönəmində bütün məzhəblərin nümayəndələri respublikamızda qardaşcasına yaşayıblar

Anar MƏCİDZADƏ, Sputnik Azərbaycan
(Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin və Jurnalislər Birliyinin üzvü, DQİDK-də baş məsləhətçi)

BAKI, 29 iyun — Sputnik. Əsrlər boyu öz tolerantlığı ilə dünyaya örnək olmuş Azərbaycan, bu gün də insani dəyərlərə, hüquqlara ən yüksək səviyyətə hörmət bəslənilən ölkə kimi tanınmaqdadır. Bütün bunların əsasında azərbaycanlıların hər zaman digər xalqların nümayəndələri ilə qardaşlıq, dostluq münasibətləri çərçivəsində birgə yaşaması dayanır. 

Anar Məcidzadə, Dini Qurumlarla İş Üzrə Dövlət Komitəsinin baş məsləhətçisi
© Photo : STR
Anar Məcidzadə, Dini Qurumlarla İş Üzrə Dövlət Komitəsinin baş məsləhətçisi

Xalq olaraq digər azsaylı xalqlara, onların adət-ənənlərinə, tarixinə hörmətlə yanaşmış və onlara qarşı ayrı-seçkilik nümayiş etdirməmişik. Bütün bunlar mübağiləsiz olaraq tolerant olduğumuzu deməyə əsas verir.

Tolerantlıq — "göz yummaq", "dözümlü yanaşmaq" deməkdir. Amma Azərbaycanda bu termin başqa bir anlamda yaxınlaşma, birlik mənalarında özünü doğrultmaqdadır. Beləliklə, neçə əsrlərdir ki, odlar diyarı Azərbaycanda bütün xalqlar sülh və əmin-amanlıq şəraitində yaşamaqdadırlar.

Fəxrlə deyə bilərik ki, bu gün Azərbaycan etnoqrafik rəngarəngliyi ilə seçilir. Onun ərazisində Azərbaycan türkləri ilə bərabər dağ yəhudiləri, tatlar, talışlar, kürdlər, molokanlar, ingiloylar, saxurlar, avarlar, ləzgilər, xınalıqlılar, buduqlular, qrızlar kimi etnik qruplar yaşayırlar.

Dövlət başçısı cənab İlham Əliyevin qeyd etdiyi kimi, multikulturalizm Azərbaycanın həyat tərzinə çevrilib. Bunu ölkəmizdə yaşayan və Azərbaycanı öz doğma Vətəni hesab edən hər bir azsaylı xalqın, dinin nümayəndəsi də təsdiq edir. Əvvəldə də qeyd etdiyim kimi, Azərbaycan tarixən digər xalqların pənah gətirdiyi, yaşadığı ölkələrdəndir. Buna dair aşağıdakı bir neçə misalı göstərmək olar.

Yəhudilər Azərbaycan ərazisinə e.ə. VI əsrdə gəliblər. Hazırda ölkəmizdə yəhudilərin dini ibadət yeri olan 6 sinaqoq fəaliyyət göstərir. Bu yerdə onu da xatırlatmaq yerinə düşər ki, 2011-ci ildə dağ yəhudilərinin sinaqoqu dövlət hesabına inşa olunmuşdur. Hazırda respublikamızın müxtəlif şəhər və qəsəbələrində minlərlə yəhudi yaşamaqdadır. Bundan əlavə, iki ümumtəhsil yəhudi məktəbi fəaliyyət göstərməkdədir.

Xristianlığa gəlincə, bu din Azərbaycan ərazisinə yeni eranın ilk əsrlərində Qafqaz Albaniyası vasitəsilə nüfuz etmişdir. Hazırda respublikamızda 12 kilsə fəaliyyət göstərir. Hazırda ölkəmizdə yaşayan xristanların sayı 200.000-dən artıqdır. Onlar ümumi əhalinin təxminən 2%-ni təşkil edirlər. Azərbaycanda xristianlığa etiqad edənlər əsasən rus, yunan, gürcü, belarus və s. millətlərin nümayəndələridir.

Azərbaycan İslam ölkəsi və dövlətin din sahəsinə qayğısı:

Müstəqil Azərbaycanda müsəlmanlar ölkə əhalisinin 96%-ni təşkil edirlər. İslam dini ölkəmizdə təkcə ibadət ediləcək inanclar sistemi deyil, eyni zamanda xalqımızın mədəniyyətinin tərkib hissəsidir. Odlar ölkəsində İslam hələ VII əsrdə yayılmağa başlamışdır.

Tam əminliklə deyə bilərik ki, həm tarixən, həm də bu gün bütün məzhəblərin nümayəndələri respublikamızda qardaşcasına yaşamaqdadırlar. Yəni ölkəmizdə nə tarixən, nə də müasir dövrümüzdə (Yaxın Şərqdə dini-siyasi münaqişələrin baş verməsinə rəğmən) məzhəblərarası qarşıdurma baş verməyib. Bütün bunlar ondan irəli gəlir ki, biz öz dini dəyərlərimizə də hörmətlə yanaşmağı bacarırıq.

Şərqlə Qərbin qovşağında yerləşən və hər iki mədəniyyəti özündə birləşdirən Azərbaycanda Cənubi Qafqazın ilk məscidi (Şamaxı Cümə məscidi) fəaliyyət göstərməkdədir. Bu gün Azərbaycan dövlətinin vəsaiti hesabına onlarla məscid inşa edilib və ya əsaslı təmir olunub. Təsadüfi deyil ki, respublikamızda iki mindən artıq məscid fəaliyyət göstərir.

Prezident İlham Əliyevin ölkədə dini maarifləndirmə və milli-mənəvi dəyərlərin təbliği işini daha da gücləndirmək məqsədi ilə imzaladığı Sərəncama əsasən, Azərbaycan Respublikasının 2014-cü il dövlət büdcəsində nəzərdə tutulmuş Azərbaycan Respublikası Prezidentinin ehtiyat fondundan 2,5 milyon manat ayrılması dövlətimizin din sahəsinə diqqət və qayğısının bariz nümunəsidir.

Beləliklə, Azərbaycanda onlarla azsaylı xalqların nümayəndələrinin yaşaması, 2 mindən artıq məscidin, 12 kilsənin, 6 sinaqoqun fəaliyyət göstərməsi Odlar Yurdu Azərbaycanın dünya üçün örnək olduğunu deməyə tutuarlı əsasdır.

111
Teqlər:
sinaqoq, islam, kilsə, yəhudi, xristian, multikulturalizm, din, müsəlman, məscid
Əlaqədar
"Multikulturalizm Azərbaycanın dövlət siyasəti və həyat tərzidir"
"Multikulturalizm region xalqlarının həyatını daha da yaxşılaşdıracaq"
İlham Əliyev 2016-cı ili Azərbaycanda multikulturalizm ili elan etdi
"Azərbaycanda multikulturalizm və dinlərarası dialoq" mövzusu Berlində
"Avropa Birliyi xristian klubudur, müsəlman Türkiyənin orada yeri yoxdur"
"Müsəlman taksi sürücüsünün oğlu milyonçu ingilis üzərində qələbə çalırsa..."
Özüyeriyən artilleriya qurğusu (ÖAQ) Коалиция-СВnin, arxiv şəkli

"KamAZ" təkəri üstündə yeriyən “müharibə tanrısı”

275
(Yenilənib 10:14 30.05.2020)
«Коалиция-СВ» artilleriya sistemi uzun mənzili və yüksək atəş dəqiqliyi ilə seçilən qabaqcıl xarici analoqlara cavab olaraq yaradılıb

BAKI, 30 may — Sputnik, Aleksandr Xrolenko, hərbi şərhçi. Artilleriya – müharibənin allahıdır, ona görə də Rusiyada tək məbədlər tikmir, eləcə də dünyanın ən yaxşı haubitsalarını düzəldirlər. Nijeqorod vilayətindəki poliqonda 152 mm kalibrli özüyeriyən artilleriya qurğusu (ÖAQ) «Коалиция-СВ»nin “KamAZ-6550” avtomobili bazasında təkərli modifikasiyasının sınaqları keçib.

Təptəzə «Коалиция-СВ» haubitsalarının sınaq partiyası mayın sonunda Rusiya ordusunun sərəncamına verilib. Qurğu T-90 tankının platformasına bərkidilib və 70 km uzaqlıqdakı yerüstü hədəflərin – komanda məntəqələrinin, rabitə qovşaqlarının, artilleriya və minaatan batareyaların, zirehli texnikanın, HHM-RƏM vasitələrinin,  düşmənin canlı qüvvəsinin - vurulması üçün nəzərdə tutulub. Hazırda dünyada bu haubitsanın analoqu yoxdur. Demək olar ki, eyni zamanda “Uralvaqonzavod” ÖAQ-ın “KamAZ-6550” avtomobilinin bazasında hərəkət və atəş sınaqlarını keçirməyə başladı. Sınaqların cari ildə başa çatdırılması nəzərdə tutulur, bundan sonra isə haubitsanın təkərli modifikasiyasının seriya istehsalına başlanması haqda qərar veriləcək.

Orduda təkərli «Коалиция-СВ» ÖAQ-ın peyda olması presedent yaradacaq (hazırda Rusiyada bu tipli haubitsa yoxdur) və topçuların hərbi məsələləri həll etmək üçün konkret şəraitdən asılı olaraq “Коалиция”nın təkərli və ya tırtıllı variantını seçmək imkanı olacaq. Tırtıllı analoqları ilə müqayisədə dördoxlu “KamAZ” şassi sisteminin öz üstünlükləri var – mobillik, yol örtüyünü dağıtmadan ümumi istifadədə olan avtonəqliyyat magistrallarından istifadə etmək imkanı, kifayət qədər böyük gediş ehtiyatı (tırtıllı platformanın 5000 km-lik resursu təkərli texnika üçün sadəcə sınaq reysidir).

İstehsalçı müəssisənin baş direktoru Dmitri Semizorov bu barədə demişdi: “”Коалиция” – gələcəyin maşınıdır. O, hətta günü bu gün də zamanı qabaqlayır”. Ola bilsin ki, təkərli yeni ÖAQ daha da irəli gedəcək. Və çox güman ki, hətta xarici alıcıları da cəlb edəcək. Məsələn, 155 mm kalibrli, «Краснополь-М» mərmiləri və onların eyni kalibrli xarici analoqları ilə atəş açan əvvəlki özüyeriyən «Мста-С» nəsil haubitsasının ixrac modifikasiyasının qiyməti 1.6 milyon dollardır. Əbu-Dabidəki IDEX-93 sərgisində «Мста-С» əzici üstünlük nümayiş elətdirdi: 15 km uzaqlığa atılan 40 «Краснополь» mərmisindən 38-i hədəfi vurdu. «Коалиция-СВ» daha mükəmməl olduğundan onun Rusiya ordusunda və beynəlxalq silah bazarında gözəl gələcəyinə təminat vermək olar.

Yeni nəsil

«Коалиция-СВ» artilleriya sistemi «Мста-С» ÖAQ-nin (tırtıllı şassi) xələfidir və nəhəng atış gücünü də ondan alıb. «Коалиции-СВ»nin 152 mm kalibrli topu dəqiqədə 10-dan çox atış edə bilir, bu isə ən yaxşı xarici qurğular da daxil olmaqla analoji artilleriya sistemlərinin atış sayından çoxdur.

Məsələn, Amerikanın daha çox insanı əhatə edən heyətinə malik М109А6 Paladin ÖAQ dəqiqədə cəmi 6 atış edə bilir. «Коалиции-СВ»nin yüksək atış tempini isə onun doldurulma mexanizminin tam müstəqil avtomat rejimli olması təmin edir. Bütün barıtın eyni zamanda “alışdırılmasının” mikrodalğalı sistemi də vacib rol oynayır. 

Yeni haubitsaya üç mütəxəssis xidmət edir: sürücü-mexanik, komandir və tuşlayıcı operator («Мста-С» ÖAQ-nin heyətində isə beş nəfər var). Üstəlik onun artilleriya qülləsində adam olmur, heyət zirehli kapsulda yerləşir. Konstruktiv həll “Armata”nı xatırladır və 48 ton döyüş kütləsinə malik ÖAQ tankın hərəkiliyini özündə saxlayır.

Ən yeni artilleriya sisteminin tırtıllı və təkərli variantı unifikasiya olunmuş döyüş bölməsinə - tam dönən qülləyə və 152 mm-lik kəsik 2A88 haubitsasına – malikdir. ÖAQ cəbbəxanasının tərkibinə eləcə də uzaqdan idarə oluna bilən, 12.7 mm kalibrli pulemyotu olan qüllə qurğusu da daxildir. Komandirlə tuşlayıcının iş yerləri rəqəmsal displeylə təchiz olunub, taktiki həlqənin vahid avtomatlaşdırılmış idarəetmə sisteminə inteqrasiya olunub. Bu, heyətə mövcud idarə konturunda səmərəli davranmağa, müxtəlif mənbələrdən rəqəmsal rabitə kanalları ilə göstərişlər almağa, ərazini daimi müşahidə altında saxlamağa, istənilən hava şəraitində atəş açmaq və onu korrektə etmək üçün avtonom hesablamalar aparmağa imlan verir. Xarici məlumatlar göyərtədəki məlumat-komanda sistemi tərəfindən emal olunur və sistem atəş və döyüş sursatlarının idarə olunması barədə məlumatları əks etdirir.

Atəş xarakteristikalarına görə  «Коалиция-СВ» bütün yerli və xarici istehsal olan seriya ÖAQ-lərdən üstündür. Bu potensialla ən yeni haubitsa perspektivdə Rusiya Quru Qoşunlarındakı  bütün 152 mm-lik «Мста-С» və yedəyə alınan «Мста-Б» qurğularını əvəz edəcək.

«Коалиция-СВ» artilleriya sistemi Nijeqorod “Uralvaqonzavod” konserninə daxil Nijeqorod “Burevestnik” Mərkəzi Elmi-Texniki İnstitutu tərəfindən işlənib hazırlanıb. İlk dəfə geniş kütləyə 2015-ci il mayın 9-da Moskvada Qələbə paradında nümayiş olunub. 2017-ci ilin sentyabrında isə Rusiya Müdafiə Nazirliyi ən yeni «Коалиция-СВ» ÖAQ-nin sınaq partiyasının, 2020-ci ildə isə seriya nümunələrinin tədarükü üçün müqavilə imzalayıb. Ən yeni «Коалиция-СВ» haubitsasının iki modifikasiyası gələcəyin silahıdır və onun əvvəlcədən, yəni elə bu gün əldə edilməsi daha məqsədəuyğundur. Ola bilsin ki, yaxın gələcəkdə onun üçüncü – gəmi versiyası da peyda olsun və o zaman piyada sistemi dəniz platformasına ayaq basacaq.

Yüksək dəqiqlikli döyüş sursatı

«Коалиция-СВ» atış mənzilinin uzaqlığına görə (70 km-dək) analoqlarını iki dəfə üstələyir. Məsələn, 2012-ci ildə ordunun sərəncamına verilmiş Rusiyanın «Мста-С» - 2С19М2 ÖAQ hədəfi aktiv reaktiv qəlpəli fuqas mərmisi ilə maksimum 30 km aralıdan vura bilir. Almanların möhtəşəm PZH 2000 haubitsası bir dəfə Cənubi Afrikada xüsusi reaktiv V-LAP mərmisini 56 km uzaqlığa göndərə bilmişdi, amma adi rejimdə onun da atış mənzili 30 km-i aşmır.

Mənzil uzaq olarkən yüksək dəqiqlik də vaciblik qazanır. «Краснополь-М» - ən uğurlu korrektə oluna bilən artilleriya döyüş sursatlarından biridir, amma o, imkanların son həddi deyil. Yeni idarəolunan mərmilərin istifadəsi sayəsində  «Коалиция» Rusiya ordusunda ilk yüksək dəqiqlikli artilleriya sistemi olacaq. Standart xətt hərbi sursatlarının dövlət sınaqları 2021-ci ildə başa çatacaq. Yeni texnoloji üfüqlər adamı heyran edir. 

Tulanın Cihazqayırma konstruktor bürosu “bir atışlıq” çox dəqiq və güclü qəlpəli fuqas döyüş sursatı işləyib hazırlayıb. Hər bir belə 152 mm-lik mərmi təxminən 50 min dollardır, ancaq düşmənin uzunmüddətli müdafiə nöqtəsinə, bunkerinə və ya digər möhkəmləndirilmiş obyektinə dəyərkən ikinci atəşə ehtiyac qalmır. Yarımaktiv başlıq lazer şüası ilə operator və ya pilotsuz aparat vasitəsilə yönləndirilir.

Daha bir “ağıllı” sursat Moskvanın “Kompas” konstruktor bürosunda yaradılıb. 152 mm-lik mərmi başlığı və atış zamanı qatlanaraq uçuşun istiqamətini korrektə edən aerodinamik sükanlar sisteminə malik ГЛОНАСС naviqasiya modulu əvvəlcədən məlum koordinatdakı hədəfi yüksək dəqiqliklə vurur. Dairəvi mümkün sapma 10 m-i keçmir (adətən 152 mm-lik mərmi uzun mənzilli atış zamanı 100 m kənara sapa bilər). “Kompas” KB-nin layihəsi artıq cəbbəxanada mövcud olan mərmiləri modernləşdirməyə imkan verir. Baza artilleriya mərmisinin idarəolunan mərmiyə çevrilməsinin qiyməti təxminən 1000 dollardır. Müqayisə üçün, Amerikanın bir ədəd 155 mm-lik idarəolunan Excalibur mərmisi 80 min dollara başa gəlir.

Yeni silahların işlənib hazırlanmasında RF üçün prioritet milli təhlükəsizliyin etibarlı təminatı, tərəfdaşlara və adekvat partnyorlara hərbi-texniki yardımdır. «Коалиция-СВ» artilleriya sistemi uzun mənzili və yüksək atəş dəqiqliyi ilə seçilən qabaqcıl xarici analoqlara cavab olaraq yaradılıb. Rusiya layihəsi ən müasir həlləri, texnologiya və komponentləri inteqrasiya edib ki, bu da döyüş və istismar xarakteristikalarının əla ahəngini əldə etməyə imkan verib. Ancaq və ancaq sülhün və beynəlxalq sabitliyin bərqərar olması üçün.

275
Əlaqədar
Rusiyanın Hərbi-Dəniz Donanması necə dəyişəcək - "Borey-A" və "Yasen-M" gəlir
Bu "Sirkon" Rusiyanın rəqiblərinə baha oturacaq: onu uçuş zamanı heç nə vura bilməz
100 milyon dollarlıq paradoks və ya F-35-in quyruğu niyə qopur
Rusiya Qara dənizə tam nəzarət edir
Rusiyanın beşinci nəsil qırıcıları sınaqlardan üzüağ çıxıb
Gürcüstanda Riçard Luqar adına laboratoriya, arxiv şəkli

Mərkəzi Asiya Qafqazdakı biolaboratoriyalar ABŞ-ın nəyinə lazımdır

28
(Yenilənib 20:07 29.05.2020)
Amerikalılar Qazaxıstan, Ermənistan və Tacikistanda bioloji laboratoriyalar şəbəkəsini yaradıblar. Rusiya isə çoxdandır qonşu ölkələrdə bioloji təhlükəsizlik ilə bağlı narahatdır

BAKI, 29 may — Sputnik, Qaliya İbrahimova. "Birləşmiş Ştatlar bütün dünyada, o cümlədən sərhədlərimiz ətrafında hərbi-bioloji fəaliyyətlə məşğuldur". Bunu Rusiyanın Xarici İşlər Naziri Sergey Lavrov Kollektiv Təhlükəsizlik Müqaviləsi Təşkilatının (KTMT) xarici işlər nazirlərinin görüşündə bildirib. Moskva çoxdandır qonşu ölkələrdə bioloji təhlükəsizlik ilə bağlı narahatdır. Amerikalılar Qazaxıstan, Ermənistan və Tacikistanda bioloji laboratoriyalar şəbəkəsini yaradıblar. Rusiyada xüsusilə Gürcüstandakı Luqar mərkəzi ilə bağlı suallar yaranıb. Bütün bunlar Vaşinqtonun nəyinə lazımdır? Ətraflı RİA Novosti-nin materialında.

Qəsdən sızdırılma

Qazaxıstanda koronavirusa ilk yoluxma faktı martın əvvəlində qeydə alınıb. Hökumət sərhədləri bağlayıb və fövqəladə vəziyyət elan edib. İnternetdə isə virusun 2016-cı ildə ölkənin cənub-şərqində amerikalılar tərəfindən tikilmiş biolaboratoriya ilə əlaqəli ola biləcəyi ilə bağlı şayiələr yayılıb.

Sözügedən Almatı Mərkəzi Referans Laboratoriyası (MRL) Qazaxıstan üçün xarakterik olan virus ştammlarının öyrənilməsi üzrə ixtisaslaşır. Laboratoriya Qazaxıstanın Karantin və Zoonoz İnfeksiyalar Elmi Mərkəzinin nəzdində fəaliyyət göstərir və Səhiyyə Nazirliyinə tabedir. O, Qazaxıstanın mülkiyyəti hesab olunur, lakin Pentaqonun pulları hesabına tikilib. ABŞ bu obyekt üçün 108 milyon dollar ayırıb.

Vaşinqton izah edirdi ki, ABŞ hərbçiləri regionda xidmət edirlər və araşdırmalar onları naməlum virus infeksiyalarından qorumağa kömək edəcək.

KTMT-nin, Müstəqil Dövlətlər Birliyinin və Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatının sammitlərində Moskvanın təmsilçiləri dəfələrlə bildiriblər ki, amerikalılar bu laboratoriyalardan Rusiyanın maraqlarına qarşı istifadə edə bilərlər. Lakin Qazaxıstan hakimiyyəti yerli bioloqların işinə heç kimin müdaxilə etmədiyini bildirib.

"Xarici alimlərin iştirakı yalnız birgə tədqiqatlar aparıldıqda və qrantlar üzrə layihələr həyata keçirildikdə mümkündür", - laboratoriyada izah ediblər.

2018-ci ildə Qazaxıstanda meningit xəstələrinin sayı nəzərəçarpacaq dərəcədə artıb və Almatıda həmin laboratoriyadan meninqokok infeksiyasının sızması barədə söz-söhbət yayılıb. Jurnalistlər və blogerlər yazırdılar ki, amerikalılar qəsdən virusun yayılmasına yol veriblər. Bununla, onlar guya laboratoriyada hazırlanan bakterioloji silahların effektivliyini yoxlamaq istəyiblər.

Qazaxıstan Səhiyyə Nazirliyi isə əmin edib ki, heç bir epidemiya yoxdur: "Qazaxıstanda 58 meningit faktı olub, onlardan 32-si Almatıdadır. Əgər nisbi göstəriciləri hesablasaq, ÜST-ün standartlarına görə, onlar aşağı səviyyədədir".

Koronavirusla da bağlı oxşar hal baş verib. Hökumət konspirologiyanı təkzib edib və çaxnaşma salmamağa çağırıb.

Qapalı iş rejimi

Sovet dövründə Ermənistan SSR Mikrobiologiya İnstitutu mikrobiologiya üzrə ən böyük mərkəz sayılırdı. 90-cı illərdə institutun elmi-tədqiqat işləri ABŞ və Böyük Britaniyanı maraqlandırıb. Ermənistanlı mütəxəssisləri Qərb ölkələrində təcrübə keçməyə dəvət edirdilər.

Rusiya və İtaliya həkimlərinin Berqamo hospitalında birgə işi, arxiv şəkli
© Photo : Ministry of Defence of the Russian Federation

2000-ci illərdə amerikalılar ölkədə bir neçə biolaboratoriyanın açılmasına kömək etdilər. Qazaxıstanda olduğu kimi, pulu Pentaqon ayırırdı. Təkcə Ermənistan Milli Xəstəliklərə Nəzarət və Profilaktika Mərkəzinin modernləşdirilməsinə on milyon dollar xərclənib.

Yerevan, Gümrü, Vanadzor, Martuni və İcevanda inşa edilmiş elmi mərkəzlər Qafqaz regionu üçün xarakterik olan viruslar və ştammları öyrənir.

Laboratoriyalar Ermənistan səhiyyə sisteminə daxildir, lakin ABŞ Müdafiə Nazirliyi yanında Təhlükənin Azaldılması üzrə Agentliyin onlara birbaşa çıxışı var. Yerli mütəxəssislərlə yanaşı, orada amerikalılar da işləyirlər.

Ermənistandakı biolaboratoriyaların qapalı qalması Moskvanın tənqidinə səbəb olub. Şübhələri aradan qaldırmaq üçün ötən ilin payızında Baş nazir Nikol Paşinyan rusiyalı mütəxəssislərlə əməkdaşlıq haqqında memorandumu imzalamağa razılıq verib. Detallar razılaşdırılsa da, son anda Ermənistan tərəfi bu sənəddən imtina edib.

Təhlükəli epidemiologiya

2010-cu illərdə amerikalı bioloqlar diqqəti daha bir KTMT üzvü olan Tacikistana yetirdilər. Onları yoluxucu xəstəliklərin yayılmasına səbəb ola biləcək əlverişsiz epidemioloji şərait narahat edib. Bir neçə Qərb fondu tədqiqat mərkəzlərinin yaradılması üçün pul ayırıb.

Belə ki, 2013-cü ildə Düşənbədəki Qastroenterologiya İnstitutunun bazasında Bioloji Təhlükəsizlik Laboratoriyası açılıb. Layihəni Çin, Myanma, Banqladeş və Afrika ölkələrində bu cür obyektləri tikmiş Fransanın Merye Xeyriyyə Fondu maliyyələşdirib.

Fransızlara, bir qayda olaraq, BMT və ABŞ-ın "USAID" Beynəlxalq İnkişaf Agentliyi kömək edib. İnvestisiyalar üç milyon dolları ötüb.

2019-cu ildə isə Respublika Vərəmlə Mübarizə Mərkəzinin nəzdində laboratoriya yaradılıb. "USAID" və Pentaqon sponsorluq ediblər. Yerli bioloqlar xarici həmkarlarının iştirakı ilə vərəm, malyariya, hepatit və xolera kimi Mərkəzi Asiyaya xarakterik olan xəstəlikləri öyrənirlər.

Keçən il Tacikistanın şimalındakı İsfara şəhərində daha bir obyekt istifadəyə verilib. Onun haqqında az məlumat var və onu da amerikalılar maliyyələşdiriblər.

"Mərkəzi Asiyada koronavirusa qədər epidemioloji vəziyyət asan olmayıb. Region üçün hepatit, xolera, vərəm epidemiyası xarakterikdir, buna görə də yeni biolaboratoriyalar lazımdır. Onlar üçün vəsait lazımdır. Xarici yardım olmadan isə bu mümkün deyil", - Düşənbə Siyasi Araşdırmalar Mərkəzinin Direktoru Abduqani Mamadazimov RİA Novosti-yə açıqlayıb.

Tacikistanlı ekspert amerikalıların fəaliyyətində şübhəli heç nə görmür. "Onlar həmişə birinci cavab veriblər. Koronavirusdan sonra Rusiya, Çin və ya Avropa İttifaqı viruslarla mübarizədə regiona daha fəal kömək etsələr, respublikaların hökumətləri də bunu dəstəkləyəcək", - ekspert bildirir.

Gürcü patogeni

Gürcüstan KTMT-yə daxil deyil, lakin Rusiya ilə həmsərhəddir və Qafqazda əsas rol oynayır. Moskvanın narahatlığına Riçard Luqar adına İctimai Səhiyyə Araşdırma Mərkəzi səbəb olur. Rusiya hökuməti hesab edir ki, Tbilisi yaxınlığındakı biolaboratoriya amerikalıların maraqlarına uyğun fəaliyyət göstərir.

Şübhələr boş yerdən yaranmayıb. 2018-ci ilin sentyabrında Gürcüstanın keçmiş dövlət təhlükəsizliyi naziri İqor Giorqadze laboratoriyada insanlar üzərində təcrübələr aparıldığı ehtimalını səsləndirib və Luqar mərkəzində müalicə olunan onlarla insanın öldüyünü sübut edən sənədləri təqdim edib. Özü də orada Amerikanın "CH2M Hill", "Battelle" və "Metabiota" özəl şirkətlərinin bioloqları işləyib və onlar Pentaqonun sifarişini yerinə yetiriblər.

Laboratoriyanın bakterioloji müdafiəsinin yüksək səviyyədə olması Giorqadzenin diqqətini çəkib. Bundan başqa, mərkəzdə "zərərli maddələrin püskürdülməsi üçün avadanlıq və bioloji aktiv materialı olan döyüş sursatları" var. "Məqsədi əhalini müdafiə etmək olan müəssisəyə belə şeylər niyə lazımdır?" - sabiq nazir sual verib.

Moskvada bunu eşidiblər. Rusiya Xarici İşlər Nazirliyinin silahların yayılmaması və onlara nəzarət departamentinin rəhbəri Vladimir Yermakov bildirib ki, Rusiya öz hüdudlarında Amerikanın bioloji eksperimentlərinə göz yummayacaq.

Pentaqonda Giorqadzenin ittihamlarını absurd adlandırıblar. Tbilisidə əmin ediblər ki, laboratoriya dinc tədqiqatlarla məşğuldur və insanlar üzərində heç bir təcrübədən söhbət getmir. Gürcüstan hakimiyyəti Rusiya mütəxəssislərinin Luqar mərkəzinə baş çəkməsinin əleyhinə olmayıb. Lakin bu planlar ötən il iki ölkə arasındakı münasibətlərdə yaşanan böhran üzündən pozulub.

"Gürcüstan heç vaxt fiziki-kimyəvi biologiyada aparılan tədqiqatlarla maraqlanmayıb. Və bu laboratoriyada işçi heyətinin bioloji müdafiəsinin yüksək səviyyədə olması barədə məlumatlar suallar doğurur. Belə ağır patogenlərlə məşğul olmaq nəyə lazımdır?"- biologiya elmlər doktoru, Sibir Federal Universitetinin professoru Nikolay Setkov RİA Novosti ilə söhbətində deyib.

"Vektor" virusologiya mərkəzinin elmi işlər üzrə baş direktor müavini Aleksandr Aqafonov qeyd edir ki, "Luqar adına mərkəzdə bioloji silahın və onun çatdırılma vasitələrinin hazırlanmasına dair birbaşa məlumatlar mövcud deyil".

"Lakin "CH2M Hill", "Battelle" və "Metabiota" özəl şirkətlərinin iştirakı, onların müqavilə öhdəlikləri haqqında məlumatlar — məsələn, Sibir xorası, tulyaremiya və Krım-Konqo hemorragik qızdırma virusu bakteriyalarının tədqiqi diqqətsiz qalmamalıdır", - mütəxəssis vurğulayır.

Rəyi soruşulan ekspertlər yekdilliklə belə bir fikirdədirlər ki, postsovet dövlətləri kənardan köməyə ümid bəsləyərək epidemioloji vəziyyətə nəzarəti əldən verə bilərlər. Bunun isə ciddi fəsadları ola bilər. Bundan başqa, pandemiya dövründə laboratoriyalara daha çox ehtiyatla yanaşmağa başlayıblar ki, bu da nəhayət, bu strukturların daha açıq olmasına ciddi əsas verir.

28
Əlaqədar
Çinli alim koronavirusun mənşəyini təkzib edir: "Heç bir sübut yoxdur"
Pentaqonla Dövlət Departamenti koronavirusun mənşəyi barədə fərqli fikirdədirlər
Bu da "virus süni deyil" deyən çinli alimə rus həmkarından cavab
Nobel mükafatı laureatı: “Koronavirus laboratoriyada yaradılıb”
"Çinin narahat olmaq vaxtı çatıb" - Ekspert Pompeonun COVID-19 barədə bəyanatını şərh edib
Minneapolisdə etirazlar

Rusiya ABŞ-a nota verdi

24
(Yenilənib 00:38 01.06.2020)
“Hətta ABŞ-da işləyən rus jurnalistlərinə qarşı ikili standartların tətbiq olunduğu halda hansı obyektivlikdən danışmaq olar ki?” – səfir Anatoli Antonov

BAKI, 31 may - Sputnik. Rusiya Federasiyasının səfirliyi ABŞ Dövlət Departamentinə RİA Novosti-nin müxbirinin başına gələn hadisəyə görə nota verib.

Sputnik Azərbaycan bildirir ki, bu barədə Rusiyanın Vaşinqtondakı səfiri Anatoli Antonov məlumat verib.

RİA Novosti-nin müxbiri Mixail Turgiyev Minneapolisdəki etiraz aksiyalarını  işıqlandırarkən polisin hücumuna məruz qalıb – o, jurnalist vəsiqəsini göstərib mətbuat nümayəndəsi olduğunu desə də onun üzünə gözyaşardıcı qaz sıxıblar. Turgiyevin yanında olan Amerikanın VICE telekanalının bir qrup jurnalisti də analoji təzyiqlə üzləşib.

“Mixail Turgiyev və yanılndakı amerikalı jurnalistlər yerli polislər tərəfindən yolverilməz münasibətə məruz qalıblar. Hadisə yerində çəkilmiş kadrlardan aydın olur ki, mətbuat işçiləri hündürdən və aydın şəkildə özlərinin jurnalist olduqlarını deyirlər, geyimləri üzərində lazımi nişanlar var, onlar sənədlərini təqdim edib və heç bir müqavimət göstərməyiblər”, - Antonovun sözləri səfirliyin Facebook səhifəsində yayımlanıb.

“Bu hiddətləndirici fakta görə Dövlət Departamentinə etiraz notası göndərilib. Biz geniş araşdırma aparılmasını və onun nəticələri barədə məlumatlandırılmağımızı tələb etmişik”, - Antonov deyib.

“ABŞ-da KİV işçilərinin hüquqlarının pozulmasının momitorinqini aparan hüquq müdafiə təşkilatlarının bu insidenti nəzərə almasına nail olacağıq”, - səfir dəqiqləşdirib.

O həmçinin qeyd edib ki, “Amerika mətbuatı tərəfindən hər-hansı ictimai təəssüf və ya təsəlli cəhdi sezməyib”.

“Hətta ABŞ-da işləyən rus jurnalistlərinə qarşı ikili standartların tətbiq olunduğu halda hansı obyektivlikdən danışmaq olar ki?” – deyə Antonov sual edib.

Bu həftə Minnesota və Amerikanın bəzi digər ştatlarında Corc Floydun ölümü ilə əlaqədar kütləvi etirazlar və iğtişaşlar başlayıb.

Xatırladaq ki, polis Floydu qandallayıb və yolun qırağında yerə yıxıb. Derek Şovin adlı polis əməkdaşı isə dizi ilə onun boynunu yerə sıxıb. Floyd nəfəs ala bilmədiyini deyib, amma asayiş keşikçiləri buna diqqət yetirməyiblər. Qısa müddət sonra Floyd xəstəxanada ölüb.

İğtişaşlar nəticəsində mayın 30-da Oklend şəhərində ABŞ Federal Mühafizə Xidmətinin iki əməkdaşı odlu silahdan atəş nəticəsində yaralanıb. Onlardan biri dünyasını dəyişib.

Mitinqlər xüsusilə Vaşinqtonda, Ağ Evin yaxınlığında da keçirilir.

24
Əlaqədar
ABŞ-da polis üsyana səbəb oldu: yenə "günahkar" qaradərilidir
Tramp hədələdi: qaradərilinin öldürüldüyü şəhərə qoşun yeridə bilər
ABŞ ştatında iğtişaşa səbəb olan polis həbs edildi
ABŞ-da iğtişaşlar yeni mərhələdə - Məsələyə Pentaqon qarışır
Qaradərilinin ölümü ilə əlaqədar aksiyalar ABŞ-dan Kanadaya sıçradı