Türkiyə və Aİ

"Türkiyə hansı məntiqlə referenduma gedəcək?!"

67
Ekspertlər Avropa İttifaqı ilə müzakirələrin ümumxalq səsverməsinə çıxarılması təklifində məntiq tapa bilmirlər

BAKI, 27 iyun — Sputnik. "Son zamanlarda Avropa İttifaqının verdiyi sözlərə əməl etməməsi Türkiyəni çox məyus edib. Ancaq referendum bir həll yolu deyil. Bəlkə də Aİ-yə cavab cəhdləri ola bilər. Türkiyə xalqı referendumda "bəli" və ya "xeyr" desə, heç bir şey dəyişməyəcək".

Mehmet Fatih Öztarsu, Türkiyənin “Strategic Outlook” analitik mərkəzinin həmsədri
© Mehmet Öztarsunun şəxsi arxivindən
Mehmet Fatih Öztarsu, Türkiyənin “Strategic Outlook” analitik mərkəzinin həmsədri

Bunu Türkiyənin "Strategic Outlook" analitik mərkəzinin həmsədri Mehmet Fatih Öztarsu Sputnik-ə açıqlamasında deyib. O bildirib ki, ittifaqa daxil olub-olmamaq xalqın istəyinə bağlı deyil: "Türkiyənin 10 illərlə davam edən müzakirələrini və buna uyğun həyata keçirdiyi islahatları unutmaq olmaz. Unutmaq lazım deyil ki, Aİ islahatları Türkiyədə bir çox yeniliklərin həyata keçirilməsini təmin edib".

Ekspert qeyd edib ki, Türkiyə bu məsələdə ciddi olmasaydı, Avropa İttifaqı Nazirliyi kimi struktur yaratmazdı: "Ona görə də referendum məsələsini Aİ-yə bir cavab və niyyəti ortaya qoyan bir ünsür olaraq görmək lazımdır".

"Avropa İttifaqı (Aİ) ilə müzakirələrin davam edib-etməməsi məsələsinin Türkiyədə referenduma çıxarılmasının məntiqi izahını tapa bilmirəm. Çünki, Avropa İttifaqı özü buna isti baxmırsa, Türkiyənin bu məsələyə hansısa bir şəkildə referendumda münasibət bildirməsinin nə mənası qalır?!".

Bu fikri isə Milli Məclisin deputatı, Böyük Quruluş Partiyasının sədri Fazil Mustafa Sputnik-ə açıqlamasında deyib. "Yəni, Türkiyə xalqı vizaların ləğvini istəyir, Aİ bunu istəmirsə, nə baş verəcək?Ona görə də bunu izahı olmayan bir açıqlama kimi qəbul edirəm", — depuau bildirib.

F. Mustafanın fikrincə, Böyük Britaniyadakı (BB) vəziyyətlə Türkiyənin durumu fərqlidir: "Faktiki BB Aİ-nin içərisində idi. Amma indi Türkiyənin hansısa formada Aİ-yə cəlb olunmasından söhbət gedirsə, Türkiyəni onsuz da bura cəlb edən yoxdur. Ona görə də referendum məsələsinə siyasi açıqlama kimi baxılmalıdır. Reallığı əks etdirən məsələ kimi, açığı izah vermək çətindir".

Fazil Mustafa
© Photo : APA
Fazil Mustafa

"Brexit" məsələsinə toxunan deputation sözlərinə görə, bu hadisə Avropa İttifaqının nüfuzuna vurulan böyük zərbədir: "Britaniyalıların orda olmaması Aİ üçün müəyyən problem yaradan məsələdir. Ona görə də bu məsələdə Aİ-nin gələcəyi ilə bağlı müəyyən şübhələr artıq gündəmə gəlməyə başlayıb. Çünki, Avropa siyasətində britaniyalıların rolu tarix boyu çox böyük olub və Avropanın taleyinin həllində britaniyalılar xüsusi rol oynayıblar. Bu baxımdan onların geri çəkilməsi Avropa İttifaqı üçün müəyyən dərəcədə cəlbediciliyin itirilməsi deməkdir".

Qeyd edək ki, Türkiyə prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan Avropa İttifaqı (Aİ) ilə müzakirələrin davam edib-etməyəcəyinə türk xalqının qərar verə biləcəyini deyib. Ərdoğan, referendum keçirilməsinin ən doğru addım olacağını bildirib.

Son vaxtlar Avropa İttifaqının rəsmi Ankara qarşısında əsassız şərtlər irəli sürməsi Türkiyədə qəzəblə qarşılanmaqdadır. Yerli siyasilər və politoloqlar İttifaqın Türkiyədən tələb etdiyi "Terrorla mübarizə qanunu"nda dəyişiklik təklifini qətiyyətlə rədd edir.

67
Teqlər:
Fazil Mustafa, Mehmet Fatih Öztarsu, referendum, Türkiyə, Avropa İttifaqı
Əlaqədar
Türkiyə 50 illik mücadiləsini dayandıra bilər
Ərdoğan: Biz sonadək mücadilə verməkdə qərarlıyıq
Prezidentlərin görüşü Ermənistandakı referendumdan asılıdır
Yunanlar referendumda "yox" deyir
Britaniya Avropa İttifaqı sıralarına qayıda bilər
Böyük Britaniya Avropa İttifaqından ayrıldı
 Rusiyanın hərbi polisi Suriyada, arxiv şəkli

"Onları qiymətləndirmədik": Qərb ilk dəfə rusların Suriyada hərbi uğurunu tanıyıb

15
Amerikalılar etiraf edirlər ki, İsrailin Suriyadakı İran obyektlərinə hava zərbələri və antirusiya sanksiyaları Moskva və Tehranı Bəşər Əsədi dəstəkləməkdən imtina etməyə və ya ona yardımı məhdudlaşdırmağa məcbur edə bilməyib.

BAKI, 7 avqust — Sputnik, Andrey Kots. Rusların yardımı olmasaydı Bəşər Əsəd müharibəni uduzardı – amerikalılar etiraf edirlər ki, məhz Moskvanın, həmçinin İranın və "Hizbullah"ın müdaxiləsi Suriya ordusuna ölkənin böyük bir hissəsini qanunsuz silahlı qruplardan geri almağa imkan verib. Konqresin tədqiqat xidməti "Suriyada Silahlı Münaqişəyə və ABŞ-ın Reaksiyasına Dair İcmal" adlı 49 səhifəlik məruzəsində belə bir qənaətə gəlib. Hərbi analitiklər başqa nəyə diqqət yetirir və hansı proqnozları veriblər? Cavabı RİA Novosti-nin materialında.

Qüvvələr nisbəti

Sənəd Suriyanın xəritəsini göstərir. Ölkənin mərkəzi, qərb və cənub hissələrinə Bəşər Əsəd hökuməti nəzarət edir – ABŞ-ın Ət-Tənf hərbi bazasının yerləşdiyi İordaniya ilə sərhəddəki kiçik anklav istisna olmaqla. Şimal-qərbdə İdlib əyaləti silahlı qrupların əlindədir. Fəratın şimal və şərqindəki ərazilər – yəni Suriyanın təxminən üçdə biri – kürdlərin nəzarətindədir.

Amma burada analitiklər səhv edirlər, çünki faktiki olaraq həmin ərazilərə məhz Vaşinqton nəzarət edir. Burada amerikalıların sayı azdır – məruzəyə görə, təxminən 600 nəfər. Lakin onlar karbohidrogenlərlə zəngin olan bu regionda əsas neft yataqları ətrafında mövqe tutublar. Bundan başqa, Suriyanın şərqində özəl hərbi şirkətlərin yüzlərlə döyüşçüsü fəaliyyət göstərirlər. Sənəddə bildirilir ki, Suriyanın rəsmi hökuməti ABŞ-ın bu regionda hərbi iştirakını qanunsuz hesab edir. Ancaq Vaşinqtonda deyirlər ki, neft yataqlarını terrorçulardan qorumaq lazımdır.

Məruzə müəllifləri bəzən Əsəd ordusu ilə toqquşmaların baş verdiyini gizlətmirlər. Belə ki, onlar bu ilin fevralında Qamışlı yaşayış məntəqəsindəki blokpostda Suriya hərbçilərinin ABŞ Silahlı Qüvvələrinin patrulunu atəşə tutduğunu iddia edirlər. Heç kəs xəsarət almayıb.

Bundan başqa, ölkənin şimal-şərqində Rusiya və Amerika hərbçilərinin birbaşa qarşıdurmasının artması da qeyd olunur. İnternetdə ABŞ ordusunun zirehli avtomobillərinin Rusiya hərbi polis avtomobillərinin hərəkətinə maneə törətməyə çalışdığını göstərən onlarla videoçarx yayılıb. İş, xoşbəxtlikdən, atışmaya çıxmayıb.

Rusiya getməyəcək

Ümumilikdə amerikalılar etiraf edirlər ki, İsrailin Suriyadakı İran obyektlərinə hava zərbələri və antirusiya sanksiyaları Moskva və Tehranı Bəşər Əsədi dəstəkləməkdən imtina etməyə və ya ona yardımı məhdudlaşdırmağa məcbur edə bilməyib.

Analitiklər yazır: "ABŞ Moskvanın Suriyadan Yaxın Şərqdə öz nüfuzunu artırmaq üçün plasdarm kimi istifadə etmək imkanlarını və istəyini lazımı səviyyədə qiymətləndirməyib. Rusiya, İran və ya onların "proksi"ləri ilə birbaşa hərbi toqquşmaları istisna etmək olmaz".

Məruzənin müəllifləri təəssüflə qeyd edirlər ki, Dəməşqə təzyiq göstərmək getdikcə daha da çətinləşir. Cəbhə xəttini, ilk növbədə, Rusiya aviasiyası və xüsusi təyinatlılarının yardımı ilə Suriya paytaxtından uzağa atmaq mümkün olub, ölkənin böyük bir hissəsi isə "rejim"in nəzarəti altındadır. Bəşər Əsədin siyasi əleyhdarlarının əlində praktiki olaraq kart qalmayıb. Eyni zamanda, kürdlər getdikcə Dəməşqlə yaxınlıq qururlar. Deməli, mərkəzi hökumət şərq və şimal üzərində nəzarəti özünə qaytara bilər.

İŞİD hələ də təhlükəlidir

2018-ci ilin dekabrında Donald Tramp İŞİD üzərində qələbəni elan edib. Lakin analitiklər hesab edirlər ki, qruplaşma hələ də darmadağın edilməyib. ABŞ-ın müttəfiqləri 2019-cu ilin martında İŞİD-in Suriyadakı son istinad məntəqələrini ələ keçiriblər. Lakin terrorçular həm Suriyada, həm də İraqda komandanlıq və idarəçilik strukturunu qoruyub saxlayıblar. Deməli, hələ də zərbə vura bilərlər.

Daha bir təhlükə hazırda İŞİD-in təxminən on min döyüşçüsünün saxlanıldığı hərbi əsirlər düşərgəsidir. Onlar əsasən ölkənin şimalında yerləşir və kürd bölmələri tərəfindən qorunur. Bundan başqa, ekstremistlərin ailə üzvləri üçün düşərgələr var. Onların ən böyüyü – Əl-Holda 66 minədək terrorçu arvadları və uşaqları saxlanılır. Analitiklərin fikrincə, yaraqlılar orada təbliğatı davam etdirirlər, məhbusların döyüş ruhunu dəstəkləyirlər. İŞİD isə tərəfdarlarını azad etmək üçün basqınlar planlaşdırır.

Kürd rəhbərliyi əsirlərin mühafizəsi üçün güc çatışmazlığı olduğunu dəfələrlə bəyan edib. Amerikalılar kömək etməyə tələsmirlər – Vaşinqton yaraqlıların doğma ölkələrinin onları cəza çəkmək üçün evlərinə repatriasiya etməsinə təkid edir. Amma heç kim "öz" terrorçularını qaytarmaq istəmir və bundan yayınmaq üçün müxtəlif bəhanələr ortaya qoyur.

Problemli əyalət

Ən isti nöqtə İdlib əyalətidir. Orada indi Suriya, Rusiya, İran və Türkiyə fəaldır. Orada ABŞ ordusu yoxdur, amma amerikalılar dəfələrlə "Əl-Qaidə" ilə bağlı dəstələrə zərbələr endiriblər. Qeyri-dövlət birləşmələri "Həyat Təhrir Əş-Şam", "Xurəs Əd-Din", "Suriya Milli Ordusu", "Hizbullah" və digər qruplaşmalarla təmsil olunurlar. İŞİD döyüşçüləri də oradadır.

"İdlibin şimal rayonları müxalifət qüvvələrinin nəzarətində olan yeganə regiondur. Yerli qruplar 2011-ci ildə Dəməşqə meydan oxuyanların qalığıdır. Martın 5-dən etibarən İdlibdə Türkiyə və Rusiya prezidentlərinin razılığı əsasında sülh elan edilib. Onların qoşunları M4 strateji marşrutunu birgə patrul edirlər", - analitiklər vurğulayırlar.

Məruzənin müəllifləri bildirirlər ki, silahlıların atəş açmasına baxmayaraq, atəşkəs rejimini saxlamaq hələ ki, mümkündür.

15
ABŞ Dövlət Departamentinin binası, arxiv şəkli

Rusiya səfirliyi ABŞ-ın "təbliğat" ilə bağlı məruzəsini şərh edib

10
(Yenilənib 18:14 06.08.2020)
Rusiya səfirliyi "ABŞ-ı tənqid etməyə cürət edən" Rusiya və xarici mediaya "ciddi araşdırma predmeti ola biləcəklərini" nəzərə almağı tövsiyə edib

BAKI, 6 avqust — Sputnik. ABŞ Dövlət Departamentinin "Rusiya təbliğatı" haqqında məruzəsi Moskvanın ABŞ-la əməkdaşlığın bərpası ilə bağlı təkliflərini "susdurmağa" yönəlib.

Sputnik Azərbaycan RİA Novosti-yə istinadən xəbər verir ki, bu barədə Rusiyanın Vaşinqtondakı səfirliyi bildirib.

Bir qədər əvvəl Dövlət Departamenti yanında Qlobal Əməkdaşlıq Mərkəzi "Rusiya Dezinformasiyasının Sütunları" adlı məruzə dərc edib. Məruzədə "Rusiya təbliğatı" anlayışı sistemləşdirilir. Bu anlayışa əsasən dövlət maliyyələşməsi olan Rusiya mediası aid edilib. Dezinformasiyaya misal olaraq Sputnik, RİA Novosti, RT, Birinci Kanal, "Rossiya 24" və digərlərinin xəbər başlıqları göstərilir.

Rusiya səfirliyi "ABŞ-ı tənqid etməyə cürət edən" Rusiya və xarici mediaya "ciddi araşdırma predmeti ola biləcəklərini", onların ABŞ sosial şəbəkələrində resurslarının səbəbi açıqlanmadan bağlana biləcəyini nəzərə almağı tövsiyə edib.

Səfirlikdən bildiriblər ki, Dövlət Departamenti "alternativ informasiya mənbələrinin mövcudluğunu qətiyyən bəyənmir". Diplomatik missiya qeyd edib ki, onların nüfuzdan salınması üçün "ciddi resurslardan istifadə olunur".

"Vaşinqtona zidd istənilən səs Kreml və Rusiya xüsusi xidmət orqanlarına xidmət edən "dezinformasiya" elan edilir", - rusiyalı diplomatlar "Facebook"da dərc edilmiş şərhdə qeyd ediblər.

Səfirlik məruzədə yazılmış cəfəng fikirləri açıqlayıb. Belə ki, ABŞ Dövlət Departamenti "rəsmi hökumət kommunikasiyaları" hissəsinə Rusiyanın Liberal-Demokrat Partiyasının lideri Vladimir Jirinovskini və "Qovorit Moskva" özəl radiostansiyasını daxil edib.

"Əgər bu, amerikalı həmkarlarımızın bu qədər diqqətlə qurduqları bütün konstruksiyanın zirvəsidirsə, onda o, daha çox kartdan düzəlmiş evə oxşayır", - səfirlikdən bildiriblər.

ABŞ Dövlət Departamenti 2021-ci ildə "Rusiya tərəfindən dezinformasiyanın və təbliğatın qarşısının alınması" üçün 138 milyon dollar istəyib. Kreml və Rusiya Xarici İşlər Nazirliyi əvvəllər dəfələrlə Rusiyaya ünvanlanan dezinformasiya ittihamlarını təkzib ediblər.

ABŞ-da xarici yayım üzrə dövlət agentliyi mövcuddur ki, o da Rusiya Ədliyyə Nazirliyinin digər media ilə birlikdə xarici agentlər siyahısına daxil etdiyi "Amerikanın Səsi" və "Azadlıq/Azad Avropa" radiosunun ana strukturudur. 1994-cü ildən Yayım Məsələləri Üzrə İdarəetmə Şurası (BBG) adlanan təşkilat 2018-ci ildə ABŞ-ın Qlobal Media Agentliyi (USAGM) adlandırılıb. Onun çərçivəsində televiziya proqramları buraxılır, lakin demək olar ki, yalnız internet yayım üçün. Agentlik bütünlüklə ABŞ büdcəsindən maliyyələşdirilir. 2017-ci ildə onun xərcləri 748 milyon dollar təşkil edib.

10
Qədim sikklələr, arxiv şəkli

Macəra filmindəki kimi - Barın yaxınlığından xəzinə tapılıb

0
(Yenilənib 07:21 10.08.2020)
Ekspert Naycel Millsin qiymətləndirməsinə görə, hərracda tapılan sikkələrin dəyəri 100 min funt sterlinqə çata bilər.

BAKI, 10 avqust — Sputnik. İngiltərənin Saffolk qraflığından olan xəzinəaxtaranlar The Lindsey Rose barının yaxınlığında qədim xəzinə tapıblar. Bu barədə yerli qəzet East Anglian Daily Times məlumat verib.

40 yaşlı Lyuk Mahoni və iki dostu məkanın sahiblərinin icazəsi ilə barın yaxınlığında yerləşən sahəni metal axtaran detektor vasitəsilə araşdırıblar. Onlar xəzinə axtarışlarına iyulun 26-da səhər saatlarında başlayıblar. Mahoninin ilk tapıntısı sikkələr olub: qızıl və altı pens. Bir az fasilədən sonra ortaqlar bütün ərazidən sikkələr tapmağa başlayıblar.

"Onlar hər yerdə idi. On dəqiqəlik axtarışdan sonra güclü bir siqnal eşitdim və düşündüm: "Budur o". Qazmağa başladıq və burada küp gördük. Palçığı qaşıyıb təmizləyirsən və sikkələri görürsən, bu təsvirəgəlməz hissdir", - deyə Mahoni xatırlayır.

Xəzinəaxtaranlar barın sahəsini üç gün ərzində ələk-vələk ediblər, gecələr isə buranı digər xəzinəaxtaranlardan qoruyublar. "Mən orada üç gün keçirdim. Yatmadım. Gecələr maşında oturur və kimsənin xəzinənin dalınca əraziyə girməməsi üçün oranı izləyirdim. Hətta indi belə mən bir az həyəcanlanıram", - Mahoni deyir.

Nəticədə, ortaqlar XV-XVII əsrlərə aid 1061 gümüş sikkəni qazıb çıxarmağa nail olublar.

Ekspert Naycel Millsin qiymətləndirməsinə görə, hərracda tapılan sikkələrin dəyəri 100 min funt sterlinqə çata bilər.

Daha əvvəl Polşanın Krakov şəhərində inşaatçılar binanın zirzəmisində dəyəri 400 min funt-sterlinqə bərabər olan 10 min qədim sikkə tapmışdılar. Dəfinə Krakov Arxeologiya Muzeyinin nümayəndələrinə təhvil verilib. Onlar pul torbalarının həmin binada necə peyda olduğunu öyrənməyə çalışacaqlar.

0