Milli Şuranın mitinqi. Arxiv şəkli

"Oyundan kənar vəziyyət" təhlükəsi

52
(Yenilənib 16:04 16.06.2016)
Azərbaycanda siyasi hava ölkənin iqlimi ilə üst-üstə düşür, yaz, yay, payız - "üçü birlikdə" təsirini bağışlayır.

Azərbaycanda siyasi hava ölkənin iqlimi ilə üst-üstə düşür, yaz, yay, payız — "üçü birlikdə" təsirini bağışlayır. Ölkənin siyasi həyatında durğunluq hökm sürür. 

Azərbaycanda işarəni yalnız xaricdən gözləmək ənənəsi davam edir. Müxalifət Qərbdən yardım gözləyir. Azərbaycan hakimiyyətini isə Qərbin "daxili məsələlərə burnunu soxması", "demokratiya tələblərini" artırması qəzəbləndirir. Lakin bəlli olan budur ki, Qərbin planında demokratik dəyişikliklər deyil, konkret geosiyasi tələblər durur.
Azərbaycan hakimiyyəti Qərbin demokratiya tələblərini müəyyən mənada nəzərə ala bilir, lakin, təcrübə göstərir ki, onun bütün tələblərinə əməl etmək özünü alovun içinə atmaq deməkdir. Digər tərəfdən, hələ ki, balanslaşdırılmış siyasət aparmağa müvəffəq olan rəsmi Bakıya bir müddətdən sonra geosiyasi seçim də etmək lazım gələcək. Belə vəziyyət uzun müddət davam da edə bilməz. Bu baxımdan, rəsmi Bakı özünü qorumaq üçün tərəflərdən biri ilə anlaşmaq zorundadır.

Bəzi araşdırmaçıların qənaətinə görə, hələ ki, durğunluq bataqlığında hərəkətsiz qalan müxalifət birlik modelini gücləndirərsə, konkret fəaliyyət proqramına malik olarsa, siyasi səhnədə daha çox uğur əldə edə bilər. Bu baxımdan, bütün ümidlərin yalnız xarici amil ilə əlaqələndirilməsi də yanlışdır. Əgər Rusiya və yaxud ABŞ rəsmi Bakını müdafiə etdiyini birmənalı olaraq bəyan edərsə, müxalifətin bütün gözləntiləri puça çıxa və protest elektoratını növbəti dəfə xəyal qırıqlığına uğrada bilər. Əslində, müxalifətin əsas nöqsanı da elə xaricdən işarə gözləməkdən ibarətdir.

Bütün baş verənlərin bir blef ola bilmə ehtimalını nəzərdən qaçırmaq olmaz. Bu baxımdan, xarici amil olmadan da, protest elektoratı ilə iş gücləndirilə, vahid koordinasiya və mübarizənin taktiki, strateji tərəfləri yenidən nəzərdən keçirilə bilər.
Adətən, Azərbaycanda daxili problemlər çoxaldıqca, onlar super güclərin manevr predmetinə çevrilir və rəsmi Bakıya qarşı əlavə təzyiq vasitəsi formasını alır. Bu isə ona gətirib çıxarır ki, vəziyyət qəlizləşərsə, iqtidar müxalifətlə deyil, bu narazılıqlardan məharətlə istifadə edən xarici güclərlə anlaşa bilir. Bir sözlə, müxalifət üçün oyundan kənar qalmaq təhlükəsi həmişə mövcuddur.

Müxalifət düşərgəsində vahid lider yoxdur. Vahid lidersiz və situasiyanın dəyişdirilməsinə nail olmadan protest elektoratını meydanlara, yaxud seçki məntəqələrinə səsləmək perspektiv vəd etməyəcək. Unutmaq lazım deyil ki, bu gün özünü müxalifətin lideri kimi təqdim edənlərin çox az bir qismi gerçəkdən bu missiyanı daşımağa razı olarlar. Əslində iddialarından geri çəkilmək aparıcı liderlərin hamısına sərf edir. Kimisə önə, atəş xəttinə çıxartmaq hər bir üzdə olan liderin praqmatik maraqlarına da cavab verir.

Lakin vahid lider statusu əlavə divident də gətirə bilər. İnsanların həddən ziyadə praqmatikləşdiyi dövrdə özünü fəda etməyə hazır olan lider tapmaq da çətindir.
Əgər bu gün protest elektoratı vahid lideri az qala idealizə edirsə, onun yoxluğunu müxalifətin məğlubiyyətinin əsas səbəblərindən biri kimi görürsə, gələcək seçkilərdə ciddi məğlubiyyət yaşanarsa, kimliyindən asılı olmayaraq, səmalara qaldırdığı liderdən qisas almaq istəyəcək. Qələbənin həzzini hamı dadmaq istəyir, ona hamı şərik olmaq arzusunda olur, məğlubiyyətə görə isə yalnız lider cavab verməli olur.

Əslində bugünkü siyasi vəziyyəti nəzərə alsaq, müxalifətin lideri statusu məsuliyyəti üzərinə götürmək və gələcəyini riskə atmağı ehtiva edir. Son dərəcə ağır missiyadır. Qələbənin ətri duyulmadan heç kəs bu məsuliyyəti üzərinə götürmək istəməyəcək. Müxalifətin gözlədiyi qələbədən isə bir xəbər yoxdur.

52
Teqlər:
ABŞ, Azərbaycan, müxalifət, Rusiya, Bakı, Qərb, müxalifət liderləri
Əlaqədar
Azərbaycanda müxalifət partiyalarının fəaliyyəti qadağan oluna bilər
Müxalifət partiyaları təbliğat-təşviqat prosesindən razıdırlar
Politoloq: müxalifət cığal uşaq kimidir
Pənah Hüseyn: Müxalifət hakimiyyətlə mandat sövdələşməsinə getməlidir
Müxalifət partiyaları birləşsin, ya yox: cavablar müxtəlifdir
Polis əmkdaşı, arxiv şəkli

Gorus-Qafan yolundakı nəzarət-buraxılış məntəqəsi qaçaqmalçılığın qarşısını alacaq

26
(Yenilənib 18:35 15.09.2021)
Nazirlər Kabineti dövlət sərhədindən buraxılış məntəqələrinin sayı və yerləşdiyi ərazilərin siyahısını təsdiqləyib. Milli Məclisin deputatı bunun iqtisadiyyata necə təsir göstərəcəyindən danışıb.

BAKI, 15 sentyabr — Sputnik. Gorus-Qafan avtomobil yolunda nəzarət-buraxılış məntəqəsinin (NBM) qurulması qonşu ölkələrdən gələn qaçaqmalçılıq yüklərinin dövriyyəsinin qarşısını alacaq. Bunu Sputnik Azərbaycan-a Milli Məclisin deputatı Arzu Nağıyev bildirib.

"44 günlük müharibədən və Azərbaycanın qələbəsindən sonra 21 kilometrlik Gorus-Qafan avtomobil yolunun keçdiyi ərazi Azərbaycan ərazisidir. Tez-tez qonşu ölkələrdən oraya qaçaqmalçılıq yüklərinin daşınması müşahidə olunurdu. Bu səbəbdən də orada NBM quruldu ki, belə halların qarşısı alınsın", – deyə Nağıyev bildirib.

Vətən sərhəddən başlayır

Deputatın sözlərinə görə, NBM Azərbaycandakı iqtisadi vəziyyətə müsbət təsir göstərəcək, belə ki, ölkə daxilində yüklərin daşınmasını da tənzimləyəcək.

Bundan başqa, NBM-in qurulması ölkənin təhlükəsizliyinə tam nəzarət baxımından da vacibdir.

"Necə deyərlər, Vətən sərhəddən başlayır. Təbii ki, sərhəddə Nəzarət Buraxılış Məntəqəsi qurulmalıdır. Orada sərhədçilər və gömrük işçiləri dayanacaqlar. Bəzi dövlətlərdə sərhədçilərin və gömrük işçilərinin tamam başqa funksiyaları var. Azərbaycanda isə onlar təhlükəsizliklə bağlı təhdidlərin – milli təhlükəsizliyə zərbə, qaçaqmalçılıq, terror aktlarının qarşısını almaq funksiyası daşıyırlar. Odur ki, gömrük və nəzarət buraxılış məntəqələri iki dövlət arasında qurulmalı olan ən əsas obyektlərdir", – deyə Nağıyev qeyd edib.

"Bütün ölkələr bizim suveren hüquqlarımıza və qanunlarımıza hörmət etməlidir, çünki biz müstəqil dövlətik", – deyə deputat vurğulayıb.

Möhtərəm qonaqlar üçün "yaşıl rejim"

Millət vəkilinin sözlərinə görə, NBM, həmçinin beynəlxalq tədbirlərdə iştirak etmək üçün ölkəmizə gələn qonaqların sərhədi daha tez keçməsinə imkan verəcək.

"Azərbaycanda beynəlxalq səviyyəli tədbirlər keçiriləndə gömrük və sərhəd keçid məntəqələrində hökumət səviyyəsində yaşıl rejim yaradılacaq. Yəni ölkəyə gələn hər bir turist və ya idmançı, azarkeş, fanat sərhədi maneəsiz, hətta vizasız keçə biləcək. Başqa sözlə, hər dəfə yanaşma fərqli olacaq", – deyə Sputnik Azərbaycan-ın həmsöhbəti bildirib.

Dövlət sərhədində neçə NBM olacaq?

Xatırladaq ki, sentyabrın 10-da Azərbaycan Nazirlər Kabineti "Azərbaycan Respublikasının dövlət sərhədindən buraxılış məntəqələrinin sayı və yerləşdiyi ərazilərin siyahısı"nın və "Azərbaycan Respublikasının dövlət sərhədindən buraxılış məntəqələrində işin təşkili və əlaqələndirilməsi Qaydaları"nın təsdiq edilməsi haqqında" Qərar qəbul edib.

Hazırda Azərbaycanda dörd beynəlxalq hava limanı da daxil olmaqla, 18 sərhəd-keçid məntəqəsi fəaliyyət göstərir. Naxçıvan Muxtar Respublikası ərazisində bir hava limanı da daxil olmaqla 6 NBM nöqtəsi təsdiqlənib.

Bundan başqa, Azərbaycan Respublikası ərazisindəki dəniz limanlarında on sərhəd keçid məntəqəsi yaradılıb.

26

Qasırğanın yaratdığı tələbat: ABŞ Rusiyadan neft idxalını artırdı

24
(Yenilənib 18:43 14.09.2021)
,
Amerika mətbuatı yazır ki, "İda" qasırğasından qazanclı çıxan Rusiya neft ixracatçıları olacaqlar.

BAKI, 14 sentyabr — Sputnik. Amerikanın neft emal edən zavodları "İda" qasırğasının vurduğu ziyandan sonra öz işini dayandırıb. Ölkədə kəskin yanacaq çatışmazlığı yaşanır. ABŞ Energetika Nazirliyi (EIA) istehsalçıları dəstəkləmək məqsədilə enerji ehtiyatları ilə bağlı məlumatları elan etdi, ancaq mövcud ehtiyatlar tükənməz deyil. Meksika sahillərindəki müəssisələrdə xammal kimi xüsusi neft məhsullarından istifadə olunur ki, onları da Rusiyadan başqa heç yerdən almaq mümkün deyil. ABŞ artıq idxalı rekord həcmdə artırıb və daha çox neft almaq niyyətindədir.

İştahları artıb

"Bloomberg" yazır ki, Amerika neft emalçıları motor yanacağına tələbatı ödəmək üçün bütün dünyada yararlı xammal axtarışındadırlar.

EIA-nın məlumatlarına görə, may ayında Rusiyadan xam neft və neft məhsullarının idxalı birdən-birə 23 faiz, gündəlik 844 min barel artıb. Bu göstəricini Meksikadan tədarük olunan neft məhsulları ilə müqayisə etmək olar: bu ölkədən idxalın həcmi cəmi üç faiz artıb.

Hələ ötən il Rusiyadan idxal son doqquz illik maksimuma çatmışdı. Rusiya bazarda balans yaratmaq üçün ixracı qəfildən azaldan Səudiyyə Ərəbistanını sıxışdıraraq ABŞ-a neft və neft məhsulları tədarük edən ölkələr arasında ikinci yerə çıxdı. Məsələ burasındadır ki, Amerika Neft Emalı Zavodları (NEZ) Venesueladan gələn xammaldan məhrum olub. Bu isə Donald Trampın "xidməti"dir. O, hələ 2019-cu ildə "Petroleos de Venezuela S.A."-ya sanksiya tətbiq etmişdi. Meksika körfəzi və Şərq sahillərindəki zavodlar, o cümlədən, "Citgo Petroleum", "Valero Energy", "Chevron" kimi ağır dərəcəli neftin emalı üçün nəzərdə tutulmuş müəssisələr daha ağır vəziyyətdədir.

Bu zavodlar Rusiyadan əsasən benzin istehsalı üçün lazım olan mazut alır.

"Venesuela xammalından məhrum olan və ənənəvi OPEC təchizatçılarının qiymət artımı ilə üzləşən ABŞ Rusiya mazutunun əsas istehlakçısına çevrilib", – deyə Oksford Enerji Araşdırmaları İnstitutunun elmi əməkdaşı Adi İmsiroviç bildirir.

"Rusiya – prioritet tərəfdaşdır, çünki "Mazut 100" kimi çoxlu yarı rafinə olunmuş yağlar istehsal edir. Bu da Venesuaela və yaxın Şərqdən gələn qatı neftə alışmış Amerika NEZ-ləri üçün idealdır. Ancaq ABŞ zavodları sanksiyalar ucbatından Venesueladan gələn xammaldan məhrum olub. Yaxın Şərq ölkələri isə OPEC razılaşması çərçivəsində ixracatı məhdudlaşdırıblar", – deyə "Bloomberg" yazır.

Avqust ayının sonlarında Meksika körfəzi sahillərini vuran "İda" qasırğası vəziyyəti xeyli kəskinləşdirib. Hərçənd, ABŞ Energetika Nazirliyi artıq sentyabr ayında hasilatın bərpa olunacağına (sutkalıq 1,2 milyon barelə kimi) ümid edir. Bununla belə, infrastruktur güclü ziyana məruz qalıb, 20,6 milyon barel neft isə Amerika bazarından yoxa çıxıb.

Anbarları açdılar

Luizianada elektrik enerjisinin bərpası və emal zavodunun yenidən işə salınması ilə daha çox neftə ehtiyac yaranacaq. Bunu artıq "Exxon Mobi"-dən bəyan ediblər. Şirkət Luizianadakı zavodlarını bağlamaq məcburiyyətində qalıb. Energetika Nazirliyi neft təminatını strateji ehtiyatlar hesabına həyata keçirir. İki-üç ay ərzində "Exxon" ehtiyatları artırmalı - ən yüksək keyfiyyətli xammala təmin etməlidir. Ancaq ehtiyatlar tükənməz deyil. Deməli, yenidən idxalı artırmaq lazım gələcək.

Amerika mətbuatının da qeyd etdiyi kimi, "İda" qasırğasından qazanclı çıxan Rusiya ixracatçıları olacaqlar.

"Sentyabr-oktyabr aylarında tədarük artacaq, çünki ABŞ-ın Meksika körfəzindəki yataqdan neft hasilatı hələ də bərpa olunmayıb", - deyə "Bloomberg" vurğulayır.

Agentliyin bazar iştirakçılarına istinadla təsdiqlədiyi kimi bir neçə gün ərzində amerikalılar artıq Rusiya xammalının üçdə-birini satın alıblar.

Tələbin artması qiymətləri qaldıracaq. Sentyabrın 8-də "Urals"-ın kotirovkaları yeddi aylıq maksimuma çataraq "Brent"-i 1,05 dollar geridə qoydu. Halbuki ABŞ-ı "İda" qasırğası vurmazdan əvvəl "Urals" "Brent"-dən 1,95 dollar ucuz satılırdı.

"Şimal axını-2" qaz kəmərinin işə salınması ərəfəsində Vaşinqtonla Moskva arasında gərginlik artır. Bununla belə, bazar öz qaydalarını diktə edir. Amerika neft istehsalçılarının isə Ağ Evin diplomatik və geosiyasi hədəfləri ilə heç bir əlaqəsi yoxdur.

Həmçinin oxuyun:

Azərbaycan nefti 74 dollara yaxınlaşır

Qasırğanın yaratdığı tələbat: ABŞ Rusiyadan neft idxalını artırdı

24
Teqlər:
qasırğa, Neft
UNESCO-nun loqosu, arxiv şəkli

İşğaldan azad edilmiş ərazilərə UNESCO-nun missiyasının göndərilə bilər