Денежные купюры

"Top yenə dollar meydançasındadır"

3520
Ekspert: "Manatın yaxın gələcəkdə möhkəmləməcəyi inandırıcı deyil"

BAKI, 16 iyun-Sputnik."Manatın məzənnəsinin növbəti dövrdə necə dəyişməsi birbaşa Mərkəzi Bankın davranışlarından asılı olacaq."

İqtisadçı-ekspert Vüqar Bayramov manatın son həftələr dəyərsizləşməsinin səbəblərinə, Azərbaycanda dolların nə zamanadək və hansı səviyyədə möhkəmlənə biləcəyinə aydınlıq gətirərkən belə deyib.

Sputnik-in məlumatına görə, V.Bayramov deyib ki, əgər mayın 25-də 100 dollar almaq üçün rəsmi məzənnədə 149 manat ödəmək lazım idisə, hal-hazırda bu məbləğ üçün 152 manata yaxın vəsait ödənilir. Bu isə o deməkdir ki, son iki həftədə hər 100 dollar üçün rəsmi kursda milli valyutamız 3 manat, qara bazarda isə 5 manat dəyərsizləşib.

Ekspertin sözlərinə görə, manatın dollara nisbətən dəyərdən düşməsinin əsas səbəbləri bunlardır:

1. Həm biznesin və eləcə də bankların, həm də dövlətin beynəlxalq maliyyə qurumlarına xarici valyutada ödənişləri. Nəinki biznesin, eləcə də bankların xarici borc öhdəlikləri son illər xeyli dərəcədə artıb. "Azərbaycan Respublikası 2016-cı ilin Dövlət Bücəsi Haqqında Qanun"a əsasən, bu il 1,775 milyard manat vəsait büdcədən dövlət borcu və öhdəlikləri üçün ayrılacaq. Bu isə, 1 milyard 150 milyon dollar vəsait deməkdir. Kommersiya banklarının da cəlb etdiyi vəsaitlərin strukturunda xarici öhədliklərin payının az olmadığını nəzərə aldıqda dollara son həftələr artan tələbin səbəblərini izah etmək heç də çətin deyil.

2. İdxalın həcminin artması. İkinci devalvasiyadan sonra idxalda müşahidə edilən durğunluq aradan qalxmaqdadır və yenə də idxalın həcmində artımlar müşahidə edilir. İdxal ölkədən valyuta axını ilə yanaşı dollara tələbi də artırır. Qeyd edək ki, Dövlət Gömrük Komitəsinin məlumatına əsasən, 2016-cı ilin birinci rübündə Azərbaycanda xarici ticarət dövriyyəsi 3,607 milyard dollar təşkil edib. Ticarət dövriyyəsinin 1,781 milyard dollarını və ya 49,4 faizini ölkədən ixrac olunmuş məhsullar, 1,826 milyard dollarını (50,6 faizini) isə idxal məhsulları təşkil edib, idxalın ixracı üstələməsi nəticəsində 45,3 milyon dollar məbləğində mənfi saldo yaranıb. 2015-ci ilin eyni dövrü ilə müqayisədə xarici ticarət dövriyyəsi müqayisəli qiymətlərlə 23,9 faiz, o cümlədən ixrac 23,0 faiz, idxal isə 25,1 faiz azalıb. Deməli, idxal ixracdan çoxdur. Bu isə, idxal yolu dollara tələbin artması deməkdir;

ABŞ dolları
© Sputnik / Anton Denisov
3. Mərkəzi Bankın manat təminatı, o cümlədən, mərkəzləşdirilmiş kredit resusrlarının həcmində müşahidə edilən artımlar. Mərkəzi Bankın dövriyyəyə daxil etdiyi milli valyutanın həcmindəki artımlar dollara da tələb formalaşdırır. Banklar həmin vəsaitlərinin bir qisminin dollara çevirərək xarici valyuta öhdəliklərini yerinə yetirməyə çalışırlar;

4. Əhalinin son həftələr dollara tələbinin yüksəlməsi. Mayın sonundan başlayaraq həm psixoloji, həm də iqtisadi baxımdan əhalinin dollara tələbi yüksəlib və bu da məzənnəyə təsirsiz ötüşmür. Banklarda olan əmanətlərin 81 faizinin xarici valyutada olması ölkəmizdə dollarlaşma səviyyəsinin kifayət qədər yüksək olduğundan xəbər verir. Bu isə nəticədə vətəndaşların da artan dollar tələbi deməkdir.

Ekspert bildirib ki, manatın məzənnəsinin növbəti dövrdə necə dəyişməsi birbaşa Mərkəzi Bankın davranışlarından asılı olacaq.

"Manatın yaxın gələcəkdə ciddi möhkəmləməcəyi inandırıcı deyil. Daha çox dolların kursunda artımlar gözlənilir." — deyə V.Bayramov bildirib.

Onun fikrincə, hələlik Mərkəzi Bankın siyasəti daha çox məzənnə dəhlizini qorumağa hədəflənib.

"Məzənnə marjı və valyuta ehtiyatları ilə bazara təsir edən baş bankın dollara olan tələbə təsir imkanları elə çox deyil. Bu isə ondan xəbər verir ki, hətta mövcud məzənnə siyasəti dəyişdirilməsə belə dollara tələbin artmasının davam etməsi manatın yumşalmasına səbəb olacaq. Deməli, top yenə də dollar meydançasındadır."- deyə ekspert əlavə edib.

3520
Teqlər:
manatın devalvasiyası, valyuta, bazar, marjalar, ixrac, idxal, Mərkəzi Bank, manat, dollar, Vüqar Baryamov, Azərbaycan
Əlaqədar
Dollar yenə bahalaşdı
Dollar qıtlığı yarana bilər
Dollar revanş götürüb
"FED uçot dərəcəsini artırmasa belə, dollar ucuzlaşmayacaq"
Bundan sonra 1000 manat kredit götürmək istəyən şəxs 50 minlik evini girov qoymalı olacaq
Roma Kolizeyi

Peyvənd olunmayanlar Avropaya gedə bilməyəcək?

288
(Yenilənib 17:26 01.03.2021)
Hazırda dünyada vaksin çoxdur, bundan sonra bir az da artacaq. Yaxşı bəs məhz hansı preparatla peyvənd olunanlara Aİ-nin sertifikatını əldə etmək imkanı veriləcək?

BAKI, 1 mart — Sputnik, Maksim Sokolov. Ancaq məsələ bununla bitmir. Hazırda dünyada vaksin çoxdur, bundan sonra bir az da artacaq. Yaxşı bəs məhz hansı preparatla peyvənd olunanlara Aİ-nin sertifikatını əldə etmək imkanı veriləcək?

Avropa İttifaqı (Aİ) diplomatik idarələrinin rəhbərlərinin iclasından sonra frau kansler Angela Merkel bəyan etdi ki, xarici işlər nazirlərinin iclasında peyvənd sertifikatının tətbiq olunması barədə razılığa gəliblər. Bu sənədsiz Aİ ölkələrinə səfər etmək mümkün olmayacaq. Düzdür, razılaşma hələlik prinsipial xarakter daşıyır, layihənin detalları üç aydan sonra açıqlanacaq. Amma doğrudan da, məsələnin təfərrüatlarına aydınlıq gətirməyə ehtiyac var. Hər şeydən əvvəl vaksinasiyaya əks-göstərişi olanların məsələsi aydın deyil.

Müvəqqəti əks-göstərişi olan, yəni yaxın vaxtlarda koronovirus infeksiyasına yoluxanların məsələsi az-çox başa düşüləndir. Digər yoluxucu xəstəliklərdə olduğu kimi bu halda da bir müddət gözləyəndən sonra peyvənd olunmaq mümkündür. Ancaq daimi xarakterli xroniki xəstəlikləri olanlar da var axı. Bəs həmin xəstəliklərdən əziyyət çəkənlər necə olsun? Yoxsa, xroniki xəstələrin onsuz da tezliklə öləcəyini nəzərə alıb heç narahat olmağa dəyməz? Necə deyərlər, insan yoxdursa, problem də yoxdur. Yaxud da xarici işlər nazirləri bu fikirdədirlər ki, ağır xronik xəstəliyi olanlar elə Avropaya gəlməsələr, yaxşıdır?!

Ancaq məsələ bununla da bitmir. Hazırda dünyada vaksin çoxdur, bundan sonra bir az da artacaq. Yaxşı bəs məhz hansı preparatla peyvənd olunanlara Aİ-nin sertifikatını əldə etmək imkanı veriləcək?

Yəqin ki, Pfizer/BioNTech", "Moderna", "AstraZeneca"-dan ibarət Avroatlantik üçlüyü ilə peyvənd olunanlar heç bir maneə ilə qarşılaşmayacaqlar. "Pfizer" peyvəndi ilə vaksinasiya olunmusansa, Avropaya buraxılış vərəqən hazırdır!

Rusiya istehsalı olan ("Sputnik V" və "EpivacCorona"), eləcə də Çinin ("Sinovac Biotech", "CanSino Biologics", CNBG — "Sinopharm") peyvənd prepatarları ilə bağlı vəziyyət isə daha qəlizdir. Çox güman ki, bu preparatlarla vaksinasiya olunanlar Brüsselin müvafiq orqanlarından Avropa sərhədini adlamaq üçün sertifikat ala bilməyəcəklər.

Qeyri-demokratik ölkələrin istehsal etdiyi peyvəndin faydası və ya zərəri yalnız tibbi deyil, həm də siyasi məsələdir. Bəs işə siyasət qarışanda nə baş verir? Biz bunun nəticələrini "Şimal axını-2" təbii qaz kəməri layihəsinin timsalında müşahidə etdik – guya Rusiyanın təbii qazı "Siklon-B"-dən yüz qat daha təhlükəlidir. Məlum məsələdir ki, həndəsi teoremlər insanların maraqlarına toxunarsa, onların uğrunda belə müharibələr aparılardı. Qeyri-demokratik ölkənin peyvəndini tanımamaqla həmin dövlət üçün xoşagəlməz hal yaratmaq mümkündürsə, bundan niyə istifadə etməsinlər ki?

Bu mənada Aİ Komissiyasının rəhbəri Ursula fon der Lyayenin bu yaxınlarda (fevralın 17-də) verdiyi açıqlamalar çox xarakterikdir: "Rusiyanın COVID-19-a qarşı peyvənd strategiyası şübhə doğurur. Niyə Rusiya nəzəri olaraq digər ölkələrə milyonlarla doza peyvənd təklif edir, lakin öz əhalisinin peyvənd olunması ilə bağlı kifayət qədər tərəqqiyə nail ola bilməyib? Bu suala cavab verilməlidir".

Onun "kifayət qədər tərəqqi" deyəndə nəyi nəzərdə tutduğunu söyləmək çətindir. Digər tərəfdən, avropalı məmurun bu mövzuya toxunması nə dərəcədə məqsədəuyğundur? Axı Avropanın özündə də bu sahədə "kifayət qədər tərəqqi" əldə olunmayıb. Yoxsa, Macarıstan "Sputnik V" peyvəndi almazdı, Çexiya, Avstriya, İtaliya bu barədə fikirləşməzdi. Əgər Avropada hər addımda "Pfizer" peyvənd köşkü olsaydı, onlar niyə Rusiyaya üz tuturdular ki?

Bəlkə də Frau Ursula 19-cu əsrin sonlarındakı taxıl ixracı təcrübəsinin yenidən canlandırılmasına görə qəzəblənib. Hazırkı Səhiyyə Nazirliyinin o zamankı maliyyə naziri Vışneqradskinin prinsiplərinə əməl edib-etmədiyini dəqiq söyləmək çətindir. Bunun Rusiya peyvəndinin effektivliyi məsələsi ilə nə əlaqəsi olduğunu anlamaq çətindir. Peyvənd ya effektlidir, ya da deyil, vəssalam. Rusiyanın öz əhalisinin peyvənd olunması sahəsində "kifayət qədər tərəqqi" əldə edib-etməməsi Brüsselin əsas problemi ola bilməz axı? Əgər siz nəyin bahasına olursa olsun, Rusiya peyvəndindən imtina etmək istəyirsinizsə, bu başqa məsələ!

Əlbəttə ki, hər şey Ursuladan və onun həmfikirlərindən asılı deyil. Avropada Rusiya ilə yolları bağlamaq istəyənlərlə yanaşı, başqa maraqları olan qruplar da var. Məsələn, gəlirləri kəskin şəkildə azalsa da, ruslar hələ də turist kimi xarici ölkələrə səfər edə biləcək maddi imkana sahibdirlər. Və pandemiya başlamazdan əvvəl turizmdən gələn gəlir bir çox Avropa ölkəsinin (İtaliya, Fransa, Yunanıstan və s.) Ümumi Daxili Məhsulunun 10-15 faizini təşkil edirdi. Bundan başqa, həmin ölkələrinin əhalisinin böyük bir hissəsinin məşğulluq problemi bu sahənin hesabına həll olunurdu. İndi bu ölkələrdə insanlar yatanda da yuxuda rus turistlərinin hesabına əvvəlki gəlirlərinin geri qayıtdığını görürlər. Ancaq ideoloji cəhətdən sabit fikirli xanım olan frau von der Lyaeyeni bu məsələ bir o qədər də maraqlandırmır, əsas odur öz pul kisəsi boş qalmasın...

 

288
Adil Qeybulla

Pandemiya zamanı toylara icazə verilsə, hansı şərtlərə əməl edilməlidir həkim şərhi

28
(Yenilənib 08:25 01.03.2021)
Professor, həkim Adil Qeybulla deyir ki, pandemiya dövründə toyların necə keçirilməsi ilə bağlı insanlarda düzgün fikir formalaşmalıdır
Adil Qeybulla: “Toylar bərpa ediləndə bir sıra şərtlər mütləq nəzərə alınmalıdır”

“Pandemiya dövründə toyların keçirilməsi formatından danışarkən təkcə say nəzərə alınmalı deyil”. Sputnik Azərbaycan xəbər verir ki, bunu ATV-yə pandemiya dövründə toyların keçirilmə qaydaları haqqında danışarkən professor, həkim Adil Qeybulla deyib.

Onun sözlərinə görə, toylar bərpa ediləndə bir sıra şərtlər mütləq nəzərə alınmalıdır:

“Toya gələn şəxslərin tempraturu ölçülməli, həmçinin xəstəliklərlə bağlı xəbərdarlıqların edilməsi vacibdir. İmmun zəifliyi olan insanlara belə şənliklərdə iştirak etməməklə bağlı tövsiyyələr edilməlidir. Yəni pandemiya dövründə toyların necə keçirilməsi ilə bağlı insanlarda düzgün fikir formalaşmalıdır”.

Adil Qeybullanın geniş şərhinə audiofaylda qulaq asa bilərsiniz

28
Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan, arxiv şəkli

Ərdoğan: “Yuxarı sinif şagirdləri üçün əyani təhsil bərpa olunacaq”

0
Restoran, kafe və bu kimi ictimai iaşə müəssisələri çox yüksək riskli (qırmızı) vilayətlər istisna olmaqla səhər 7-dən axşam 19.00-dək 50 faiz fəaliyyətlərini bərpa edəcəklər. 

BAKI, 1 mart - Sputnik. “Türkiyədə ÇOVID-19-la mübarizə tədbirləri ilə əlaqədar yeni nəzarətli normallaşma mərhələsi başlayır”. 

APA-nın xəbərinə əsasən, bunu Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan Nazirlər Kabinetindəki növbəti toplantısından sonra bildirib.

Prezident deyib ki, Türkiyədə yeni növ koronavirus infeksiyasının yayılması mavi, sarı, narıncı, qırmızı (zəif, orta, yüksək və çox yüksək) rənglərlə fərqləndirilməklə mübarizə tədbirləri bu dərəcələrə uyğun aparılacaq. 

Zəif və orta riskli ərazilərdə koronavirusla mübarizə tədbirləri ilə əlaqədar sərtləşdirilmiş qaydalar ləğv ediləcək, infeksiyanın yayılması yüksək və çox yüksək olan ərazilərdə isə yayılma dərəcəsinə görə, qaydalar ya saxlanılacaq, ya da daha çox sərtləşdiriləcək. 

Zəif və orta riskli ərazilərdə həftəsonu küçəyə çıxma qadağası yalnız bazar günlərinə şamil ediləcək, şənbə günləri bu məhdudiyyət ləğv olunacaq, axşam saat 21.00-dan səhər saat 5-dək ölkə boyu küçəyə çıxma məhdudiyyəti isə saxlanılacaq. 

Ərdoğan deyib ki, ölkədə 8-ci sinifdən başlayaraq yuxarı sinif şagirdləri üçün ənənəvi əyani təhsil bərpa olunacaq, zəif və orta riskli ərazilərdə isə ibtidai siniflər də daxil məktəblər açılacaq. 

Restoran, kafe və bu kimi ictimai iaşə müəssisələri çox yüksək riskli (qırmızı) vilayətlər istisna olmaqla səhər 7-dən axşam 19.00-dək 50 faiz fəaliyyətlərini bərpa edəcəklər. 

Yaşı 65-dən yuxarı olanlar və 21 yaşdan aşağı kateqoriyaya daxil olan gənclərin küçəyə çıxma məhdudiyyətləri zəif və orta riskli yerlərdə ləğv edilsə də, yüksək riskli yerlərdə bu qaydalar saxlanılacaq, çox yüksək riskli yerlərdə isə əksinə, artırılacaq. 

Qeyd edək ki, Türkiyənin eyni nəzarətli normallaşma mərhələsinə görə, böyük şəhərlərdə Şanlıurfa, Dyarbəkir zəif (mavi) risk,  Ankara, Manisa orta (sarı) risk, İstanbul və İzmir yüksək (narıncı) risk, Konya isə çox yüksək (qırmızı) risk qrupuna daxildir.

0