Ərdoğan və Putin

Türkiyə Rusiya üçün son şans: başqa yol yoxdur

4218
(Yenilənib 08:57 14.06.2016)
Qərbin ögey münasibəti ilə üzləşən bu iki böyük dövlətin barışması, müttəfiqə çevrilməsi artıq tarixi zərurətdir.

BAKI, 9 iyun — Sputnik. Yəqin ki, Cırtdanın nağılını oxumusuz. Uşaqlar soruşurlar: hansı tərəfə gedək, işıq gələn tərəfə, yoxsa itlər hürən tərəfə? Qərara gəlirlər ki, işıq gələn tərəfə getsinlər. Nəticədə divlə qarşılaşırlar.

Biz əvvəl düşünürdük ki, Cırtdanın divi aldadaraq xilas olması kimi hallar ancaq nağıllarda olur, ya da hind filmlərində. İndi elə zaman gəlib ki, biz də nağıldakı uşaqlar kimi "it hürən, yoxsa işıq gələn tərəf" seçimi qarşısında qalmışıq. Özü də bu seçimi bizim qarşımıza Dağlıq Qarabağ problemi qoyub.

Biz sadəlövhcəsinə işıq gələn tərəfə gedirdik. Haradan biləydik ki, bizi orada div gözləyir?! Biz indi demokratiya, insan hüquqları, yüksək yaşam şərtləri ilə cazibəsi göz qamaşdıran Qərbə doğru getməliyik, yoxsa geopolitik ağırlığını hər zaman üzərimizdə hiss etdiyimiz Rusiyaya?!

Dəyişməyən hədəf

Azərbaycan müstəqil dövlət olaraq öz taleyini Türkiyə ilə bağlayıb. Bir millət, iki dövlət prinsipinə bu ölkədə hər kəs sadiqdir: Qərbin cazibəsinə uyanlar da, Rusiya sevgisindən heç cür vaz keçə bilməyənlər də. Biz istəsək belə, kökümüzdən qopmayacağıq. Əslində qopmaq da bizdən tələb olunmur. Biz yaşadığımız arealda türklər üçün daha yaxşı şərtlərin olmasına birlikdə çalışmalıyıq.

Artıq hər ikimizə əziyyət verməyə başlayan erməni faktoru da bunu bizə diqtə edir. Yəqin razılaşarsınız ki, məşhur təyyarə böhranına qədər Qarabağ probleminin açarını əlində saxlayan Rusiyanın Türkiyə ilə yaxınlaşması statistik azərbaycanlıları sevindirirdi. Biz bu yaxınlaşmaya Qarabağ ümidi kimi baxırdıq. Amma Türkiyə-Rusiya münasibətlərində yaranan gərginlik həm özlərini, həm də onların yaxınlaşmasını arzu edən üçüncü tərəfləri məyus etdi.

Son zamanlar Qərb dünyasında anti-türk əhval-ruhiyyənin artması, Avropa İttifaqı ölkələrinin Türkiyəyə qarşı adekvat olmayan münasibət sərgiləməsi, Türkiyəni dünyada yeni müttəfiqlər axtarışına çıxmağa vadar edir. Türkiyə ilə mühacirlərin geri qaytarılması əvəzində ona müvafiq məbləğin ödənilməsi, viza anlaşması da donduruldu.

Baxmayaraq ki, bir çoxları Aİ-nin bu addımlarını anlaşma müəlliflərindən biri olan Əhməd Davudoğlunun Türkiyənin baş naziri postundan geri çağırılması ilə izah etməyə çalışırlar, bunun məntiqi əsası yoxdur. Çox da ki, Rəcəb Tayyib Ərdoğanın Avropa demokratiyasına zidd hesab olunan hərəkətləri Aİ-nin xoşuna gəlmir. Axı Aİ təcrübədə dəfələrlə göstərib ki, ona lazım olanda istənilən anti-demokratik, anti-hüquqi hərəkətə demokratik və hüquqi don geyindirə bilir.
Avropa nə dərəcədə səmimidir?

Türkiyəyə ikinci zərbə yenə Aİ-dən gəldi. Belə həssas məqamda Almaniya Bundestaqı birmənalı şəkildə qondarma "erməni soyqırımı"nı tanıyan qətnamə qəbul etdi. Əlbəttə, indi çoxları Avropanın Türkiyədən üz döndərməsini Ərdoğanın Osmanlı xilafətini bərpa etmək yönündəki çabaları ilə əlaqələndirirlər. Amma yadımıza salaq ki, Ərdoğanaqədərki bir neçə onillikdə Türkiyədə məhz qərbyönümlü demokratlar hakimiyyətdə idi. Onlar nəinki qərbyönümlü idilər, hətta Türkiyədə islamçılığı təqib edəcək, dini şeir söyləyən siyasiləri həbsxanaya atacaq qədər dünyəvi idilər.

Bəs onda niyə Aİ Türkiyənin bu alyansa qoşulması üçün günü-gündən şərtlərini sərtləşdirir və tələblərini artırırdı?! Türkiyə Aİ-nin bütün tələblərini yerinə yetirmək iradəsini nümayiş etdirirdi. Bəs onda niyə kürd problemi və Ermənistanla sərhədlər məsələsi Türkiyənin Aİ yoluna sipər olaraq çəkilmişdi?

Axı kürdlərə muxtariyyat verilməsi Türkiyənin daxili işi idi. Yaxud da Türkiyənin sərhədləri hesabına yeni bir kürd dövlətinin yaradılması dövlətlərin ərazi bütövlüyü və sərhədlərinin zorla dəyişdirilməsi əleyhinə beynəlxalq hüququn prinsiplərinə ziddir.

Ermənistanla əlaqələri qurub-qurmaması da Türkiyənin daxili işi idi. O istədiyi qonşu ilə dost ola bilər, istəmədiyi ilə də heç salam-sağ ol münasibəti belə, saxlamaz, yetər ki, həmin qonşusunu təhdid etməsin. Demək ki, Aİ-nin Türkiyə qarşısında qoyduğu bir çox tələblər məhz qərəzli idi və onu Avropaya buraxmamaq üçün bəhanələr sayıla bilərdi.

Rusiyaya sanksiya, Ermənistana mükafat

Analoji münasibətlə Rusiya da üzləşir. Əlbəttə, Rusiyanın Ukrayna ilə bağlı yürütdüyü siyasətə qarşı çıxmaq Aİ ölkələrinin təbii hüququdur. Beynəlxalq hüququn predmetinə hər kəs həssas yanaşmalıdır. Amma eyni şeyi Ermənistan Azərbaycan ərazilərinə qarşı törətmişdi. Niyə Rusiya çoxsaylı sanksiyalara məruz qaldı, Ermənistan isə çoxsaylı yardım proqramları ilə mükafatlandırıldı?

Yaxud niyə ABŞ-ın rəhbərlik etdiyi hərbi-siyasi koalisiyaya Suriyanın daxili işlərinə qarışmaq olar, amma Rusiyaya deyil? Əlbəttə, bu platformada hər kəsin özünə görə bir haqlı və bir haqsız tərəfi var. Amma bu, beynəlxalq tərəzinin gözünü davamlı olaraq bir tərəfə əyməyə əsas verirmi?!

Almaniya hökuməti dövlət təhlükəsizliyi ilə bağlı siyasətini əks etdirən "Ağ kitab"ı elan etməyə hazırlaşıb. "Die Welt" qəzetinin yazdığına görə, Müdafiə Nazirliyi tərəfindən hazırlanmış 80 səhifəlik sənədə digər güc strukturları tərəfindən düzəlişlər edilib.

Yekunda əsas dəyişikliklərdən biri Rusiya ilə bağlıdır. Bu dəyişiklikdə Moskvanı "tərəfdaş" yox, "rəqib" kimi qeyd ediblər. Sənəd müəlliflərinin fikrincə, Rusiya müharibə ilə sülh arasındakı sərhədi aradan götürür.

"Moskva öz maraqlarını zorakı üsullarla təmin edir və beynəlxalq hüquqla təsbit edilmiş sərhədləri özbaşına dəyişdirir və bu səbəbdən də Avropada "soyuq müharibə"nin başa çatmasından sonra formalaşmış dünya nizamına qarşı təhlükə yaradır" — deyə rəhbərlik bildirib.

Həmçinin qeyd olunur ki, Rusiya Qərbdən üz döndərir, strateji rəqabəti gücləndirir və Avropa İttifaqının xarici sərhədlərində hərbi fəaliyyətini genişləndirir.

Kitab müəlliflərini xüsusilə ictimai rəyin idarə olunmasında rəqəmsal kommunikasiyalardan istifadə olunması, sosial şəbəkələrdəki diskussiyalara qeyri-rəsmi nəzarətdən tutmuş xəbərlərdə informasiyaların manipulyasiyasına qədər narahat edir.
Güc strukturları bütün bu səbəblərə görə, hesab edirlər ki, Rusiya öz kursunda fundamental dəyişikliklər etməsə, qarşıya qitənin təhlükəsizliyi ilə bağlı çağırışlar qoyacaq ki, bu da Almaniya üçün ciddi nəticələr doğuracaq.

Qərb türklərlə ruslara yeganə yol buraxır…

Buyurun, bu da Avropa hegemonu Almaniyanın Rusiyaya münasibəti. Türkiyəyə və Rusiyaya bəslənən qeyri-adekvat münasibət bu iki ölkəni təbii müttəfiqliyə itələyir. Onlar ötən əsrlərin kin-küdurətini bir tərəfə buraxıb onları yaxınlaşdıracaq rıçaqlardan yapışmalıdırlar.

Nəzərə alanda ki, Rusiyanın tərkibində çox sayda müsəlmanlar və türkdilli xalqlar yaşayır, nəzərə alanda ki, Orta Asiyanın türkdilli respublikaları Rusiyanın təsir dairəsindədir, artıq təbii müttəfiqlik üçün yetərincə zəmin var. Qalır o zəmini siyasi, iqtisadi və mədəni cəhətdən zənginləşdirmək. Dünyanın geosiyasi konturlarını yenidən cızmaq.

Politoloq Elxan Şahinoğlunun dediyi kimi, Rusiya ilə Türkiyəni hazırda bir-birinə düşmən edən səbəbləri asanlıqla aradan qaldırmaq mümkündür. Hər iki tərəfin vaxtaşırı münasibətləri düzəltmək istiqamətində bir-birilərinə ilıq mesajlar verməsi təsdiq edir ki, hazırkı məqamda küsülü olmaq onların heç birinə sərf eləmir: həm siyasi, həm iqtisadi, həm də geosiyasi baxımdan.

Hətta vəziyyət belədir ki, Kremlin danışan dili, RLDP-nin lideri Vladimir Jirinovski Türkiyənin Rusiyadakı səfiri Ümid Yardımla görüşüb. Görüşün detalları açıqlanmasa da, müsbət nəticəsi artıq hiss olunur. Bir qədər əvvəl "İstanbulu bombalamaq lazımdır", "Türkiyəni parçalayıb erməni və kürd dövləti yaratmaq lazımdır", "türklər köçəridirlər, onları yenidən Mərkəzi Asiyaya qovmalıyıq" və s. kimi radikal ifadələr işlədən Jirinovski türk səfirlə görüşəndən sonra ritorikasını dəyişib: Rusiya-Türkiyə dostluğunun yaxın keçmişindən danışır, iki dövlətin arasını Amerikanın vurduğunu deyir.

Ümid Yardım Jirinovski ilə görüşməklə düzgün hədəfə vurub. Çünki Jirinovskini hər nə qədər "dəli" kimi səciyyələndirsək də, onun Rusiya cəmiyyətində kifayət qədər nüfuzu və dəstəyi var. O, Rusiya telekanallarının əsas simasıdır. Çünki onun emosional çıxışları proqramlara reytinq gətirir. Onun 1-2 verilişə çıxması kifayətdir ki, Rusiya cəmiyyətindəki Türkiyə ilə bağı son zamanlar yaranmış isterika aradan qalxsın.
1 il əvvələ qayıtmalı…

Politoloq hesab edir ki, təyyarə ilə bağlı hər iki ölkənin və beynəlxalq ekspertlərin də iştirakı ilə birgə komissiya yaradıla, sərhəddin pozulub-pozulmadığı araşdırıla bilər. Əgər pozulubsa, Rusiya, pozulmayıbsa, Türkiyə üzr istəyə, əvəzi nədirsə, ödəyə bilər. Nəticədə əvvəlki əlaqələr bərpa edilə bilər.

Onlar Suriyada anlaşa bilmədikləri məsələləri də aradan qaldıra bilərlər. Nəzərə almaq lazımdır ki, Ukrayna böhranından sonra Qərb dövlətlərinin Rusiyaya qarşı sanksiyalar siyasətinə Türkiyə qoşulmamışdı. Hətta bəzi ekspertlərdə belə qənaətlər var ki, Qərb Türkiyə-Rusiya münasibətlərindən ciddi surətdə narahat olduğu üçün təyyarə böhranında katalizator rolunu oynamışdı.
Rusiya-Türkiyə münasibətlərinin yaxşılaşması Azərbaycana da lazımdır. Azərbaycan bu iki ölkənin əllərini birləşdirmək üçün mümkün olan hər şeyi etməlidir. Çünki hər iki ölkənin bir-birinə zidd olan geosiyasətindən ən çox zərərli çıxan məhz Azərbaycandır.

Hamı bilir ki, Dağlıq Qarabağın açarı Rusiyadadır. Bunu Merkel də İlham Əliyevin son Almaniya səfərində dilə gətirdi. Avropa və ABŞ-ın tutumundan görünür ki, onlar Cənubi Qafqazdakı prosesləri Rusiyaya uduzduqlarının fərqindədirlər və bunu bir şəkildə boyunlarına alırlar. Qalır Ermənistanla nə etmək məsələsi. Bu isə başqa bir yazının mövzusudur…

4218
Teqlər:
Cırtdanın nağılı, Avropa İttifaqı, Qərb, Ermənistan, Rusiya, Türkiyə, Azərbaycan, Almaniya, ABŞ
Əlaqədar
Merkeldən Rusiya etirafı: Qərb Cənubi Qafqazdan çəkilir?
Fransa Rusiyaya qarşı sanksiyaları yumşaltmaq qərarına gəlib
Rusiya üzünü Şərqə çevirir
Ərdoğan: “Rusiya bizdən hansı ilk addımı gözləyir, anlamıram”
"Rusiya artıq vasitəçi deyil, cavabdeh tərəfdir"
Türkiyə Rusiyaya barışıq əli uzadır
"Azərbaycan-Rusiya-İran alyansı bölgəyə fayda verə bilər"
Rusiyaya qarşı sanksiyalar davam edəcək
ABŞ hərbçiləri Əfqənistanda

"Rusiyaya qalib gəlməyin yolunu tapmışıq": Pentaqon nəyə cəhd göstərir?

11
(Yenilənib 23:43 19.01.2021)
"Secure World Foundation"-ın kosmik təhlükəsizlik məsələləri üzrə eksperti Brayan Uiden xatırladır ki, uzun uçuşlarda nüvə enerjisi olmadan keçinmək mümkün deyil. Gələcəkdə yerdən kənar ilk koloniyalar üçün də reaktorlara ehtiyac olacaq.

 

BAKI, 19 yanvar — Sputnik, Andrey Kots. Amerikalılar nüvə enerjisinin hərbi istiqamətini inkişaf etdirmək qərarına gəliblər. Hələlik hakimiyyətdə olan ABŞ Prezidenti Donald Tramp hərbi qüvvələr və kosmik tədqiqatlar üçün kompakt nüvə reaktorlarının hazırlanması barədə fərman imzalayıb. Beləliklə, ABŞ son yarım əsrdə ilk dəfə olaraq atom enerjisindən təkcə Hərbi Dəniz Donanmasında istifadə etməyəcək. Bəs Vaşinqtonu bu addımı atmağa nə vadar edir: Sualın cavabı RİA Novosti-nin növbəti materialında.

Rezerv mənbə

ABŞ Silahlı Qüvvələrinin sualtı qayıqlar və təyyarə gəmiləri artıq nüvə reaktorları ilə təchiz edilib. Bunun sayəsində Amerika donanmasının ən nəhəng vımpelləri, demək olar ki, məhdudiyyətsiz dənizlərdə qala bilir.

Digər ölkələrin hərbi dəniz donanmaları da nüvə enerjisindən istifadə edir. Məsələn, Fransanın nüvə mühərrikli təyyarə gəmisi "Şarl de Qoll" və Rusiyaya məxsus ağır raket kreyseri "Pyotr Velikiy". Bununla belə, ABŞ-ın nüvə mühərrikli gəmiləri daha çoxdur. Amerikalılar bu yolda əldə etdikləri ilə kifayətlənmək fikrində deyillər.

Prezident Trampın göstərişi ilə Müdafiə Nazirliyi ölkədəki bir hərbi obyektdə kiçik nüvə reaktorlarını nümayiş etdirmək üçün plan hazırlayacaq və onu reallaşdıracaq, həmçinin aşağı güclü mobil reaktoru sınaqdan keçirəcək. Bu cür enerji mənbələri Günəş enerjisindən istifadənin qeyri-mümkün olduğu yerlərdə və müdafiə sahəsində dərin kosmik tədqiqatlar üçün əvəzolunmazdır", – deyə Ağ Evin mətbuat xidməti məlumat verib.

Kiçik nüvə reaktorunun nəyə lazım olduğu açıqlanmır. "Defensenews.com" portalının ekspertləri belə hesab edirlər ki, söhbət ordu bazalarının ehtiyat enerji təchizatından gedir. Əgər hərbi obyektdə elektrik olmasa, reaktor mühüm əhəmiyyətli cihazları enerji ilə təmin edəcək. Fərmana əsasən, ilk prototipin sınaqlarına altı ay ərzində başlanmalıdır. Mütəxəssislərin fikrincə, sınaqlar ABŞ-ın ən böyük poliqonlarından biri olan Nevadadakı hərbi meydançada sınaqdan keçiriləcək.

Kosmosun fəthi

"Secure World Foundation"-ın kosmik təhlükəsizlik məsələləri üzrə eksperti Brayan Uiden xatırladır ki, uzun uçuşlarda nüvə enerjisi olmadan keçinmək mümkün deyil. O cümlədən, Aya, Marsa və başqa planetlərə uçuşlarda da. Gələcəkdə Yerdən kənar ilk koloniyalar üçün də reaktorlara ehtiyac olacaq. Bəzi mütəxəssislər yeni texnologiyaların orbital silah platformalarında istifadə edilə biləcəyinə də inanır. Prinsipcə, bu ssenari kosmosun potensial döyüş meydanı olduğunu düşünən ABŞ Kosmik Qüvvələrinin kifayət qədər aqressiv doktrinasına uyğun gəlir.

"Məncə, bu amerikalılara, ilk növbədə, kosmik məqsədlər üçün lazımdır," - deyə "Orsenal Oteçestva" jurnalının baş redaktoru Viktor Muroxovski RİA Novosoti-yə müsahibəsində bildirib. "Atom reaktoru" söz birləşməsi müxtəlif mənalarda işlənə bilər. Birincisi, bu uranın parçalanması ilə müşayiət olunan zəncirvari reaksiyaya əsaslanan cihazdır. Rusiyada "Burevestnik" və "Poseydon" üçün artıq oxşar qurğular yaradılıb. İkincisi, peyklərdə, radio mayaklarında və hava stansiyalarında istifadə olunan izotopik nüvə enerji mənbələridir. Onlar daha az effektli olsalar da, güclü radiasiya yaymırlar", Mütəxəssis 1950-60-cı illərdə həm ABŞ-da, həm də SSRİ-də təyyarələr üçün kompakt nüvə reaktoru hazırlamağa cəhd göstərildiyini xatırladır. Bununla birlikdə, həmin layihələrdən imtina edildi - hətta ən böyük təyyarə belə heyətin bioloji müdafiə sistemini çəkib aparmağa qadir deyil. Bu səbədən də böyük təyyarələrdə reaktorların tətbiqi məhdudlaşdırılıb", - V.Muroxovski əlavə edib.

Muraxovskinin sözlərinə görə, indiyə kimi heç bir ölkə pilotlu təyyarələrdə, kiçik tonnajlı gəmilərdə və yerüstü nəqliyyat vasitələrində istifadə edilə bilən kompakt reaktor yaratmağa nail olmayıb.

Radiasiya problemi

Vaxtilə nüvə enerji qurğusu qitələrarası strateji bombardmançı təyyarələri olan "Convair B-36"-lar üçün də işlənib hazırlamışdı. "Convair B-36"-lar 1949-59-cu illərdə ABŞ Hərbi Hava Qüvvələrinin silahlandırmasına daxil edilmişdi.

NB-36H uçan laboratoriyasının burun hissəsinə 12 tonluq qoruyucu kapsul quraşdırılmışdı. Gücü 1 meqavat, diametri 1,2 metr və ağırlığı 16 ton olan sürətli neytron reaktoru bomba yuvasına yerləşdirilirdi. O, uçuş zamanı buraxılmalı və təyyarənin göyərtəsindəki hava girişlərindən daxil olan atmosfer havası ilə soyudulmalı idi. Eksperiment maşını 47 uçuş yerinə yetirdi, lakin nüvə mühərriki yalnız qısa müddət ərzində işə salındı.

Əslində, kifayət qədər cəlbedici ideya idi. Əlavə yanacaqdoldurma həyata keçirilmədən bir neçə sutka havada qala bilən belə uçan aparatdan strateji bombardmançı və ya kəşfiyyat təyyarəsi kimi istifadə oluna bilərdi. Lakin problemlər də az deyildi. Birincisi, hər bir atom təyyarəsi, əslində, ona sahib olan ölkənin öz ərazisinə də düşə biləcək "çirkli" bombadır. İkincisi, "eksperiment göyərtəsi" həm də havada özü ilə birgə radioaktiv maddələr daşıyırdı. Nəhayət, hər bir halda şəxsi heyət ciddi şüalanmaya məruz qalırdı.

ABŞ-da yerüstü texnikaya da nüvə reaktoru quraşdırmağa cəhd göstərilib. Bu 25 tonluq "Chrysler TV-8" tankı heç vaxt kütləvi şəkildə istehsal edilməyib - standart sistemlərin yalnız bir hissəsi ilə təchiz olunmuş tam ölçülü maket şəklində mövcud olub. Tank kiçik bir nüvə reaktorunun qızdırdığı buxar mühərriki ilə idarə edilməli idi. Bununla belə, tank çox mürəkkəb mexanizm hesab edildi, onun döyüş qabiliyyəti isə ənənəvi nəqliyyat vasitələrindən imtina etmək üçün yetərsiz sayıldı. Beləliklə, 1956-cı il aprelin 23-də layihə ləğv olundu.

11
Rusiya donanmasına məxsus sualtı qayıq, arxiv şəkli

Rusiyanın aqressiv siyasətə cavabı - Yeni sualtı qayıqlar haqqında bizə məlumdur?

8
"Xabarovsk" konsepsiyasının davamı olan "Ulyanovsk" sualtı qayığı ikiqat korpusa malikdir, uzunluğu təxminən 113 metr, tonnajı təxminən 10 min ton, istismar dərinliyi 500 metrə qədər, sualtı sürəti 30 dəniz milindən çoxdur.

BAKI, 19 yanvar — Sputnik, Aleksandr Xrolenko, hərbi şərhçi. Xüsusi təyinatlı nüvə sualtı qayığının korpusunun inşası başa çatmaq üzrədir və tezliklə hidravlik sınaqlara başlanacaq. Rusiya Hərbi Dəniz Donanması bu qayığı 2027-ci ilə qədər əldə etməlidir.

"Ulyanovsk" sualtı qayığının (09853 layihəsi) əsası 2017-ci ildə Sevmaşda qoyulub. Bu qayıq "Xabarovsk" (09851 layihəsi) ilə eyni əsas ölçülərə malik olsa da, onun konstruksiyasında daha müasir sistem və mexanizmlərdən istifadə olunub. "Military Watch Magazine"-ə görə, qayıqlar "Borey" strateji raket sualtı kreyserlərinin ixtisar edilmiş struktur varisləridir. "Ulyanovsk", "Xabarovsk" və "Belgorod" (949A Layihəsinin təcrübəli daşıyıcısı) arasındakı əsas fərq ən yeni sualtı qayığın bənzərsiz "Poseydon" termonüvə torpedaları ilə birlikdə xidmət göstərəcəyidir. Rusiya yaxın gələcəkdə Rusiya Şimal Buzlu və Sakit okean donanmalarının döyüş tərkibində iki "Poseydon" daşıyıcısına sahib olmağı planlaşdırır.

"Poseydon" çoxməqsədli okean sistemi Rusiya Federasiyasının NATO-nun genişlənməsinə və Pentaqonun zərbə potensialının Şərqi Avropadakı təhlükəli konsentrasiyasına, Rusiyanın müdafiə potensialının qabaqcadan məhv edilməsi üçün istifadə edilə biləcək qlobal ABŞ raket hücumundan müdafiə sisteminin formalaşmasına asimmetrik cavabdır.

"Poseydon" – Rusiya Donanmasının ən gizli layihələrindən biridir. Buna baxmayaraq, layihənin əvvəllər dərc olunmuş təxmini xüsusiyyətləri (ekspert qiymətləndirmələri) nüvə hücumunun qarşısını alan bu bənzərsiz sistemin nəyə qadir olduğunu tam təsəvvür etməyə imkan verir.

"Xabarovsk" konsepsiyasının davamı olan "Ulyanovsk" sualtı qayığı ikiqat korpusa malikdir, uzunluğu təxminən 113 metr, tonnajı təxminən 10 min ton, istismar dərinliyi 500 metrə qədər, sualtı sürəti 30 dəniz milindən çoxdur. 120 sutka avtonom şəkildə fəaliyyət göstərə bilir. Qeyri-məhdud məsafə uzaqlığını tamamilə yeni nüvə enerji qurğusu təmin edir. Şəxsi heyəti 100 nəfərdən ibarətdir.

"Ulyanovsk" sualtı qayığının burun hissəsində 6 ədəd "Poseydon" termonüvə torpedasının yerləşdiriləcəyi ehtimal olunur. Bundan əlavə, sualtı qayıq "Kalibr-PL" qanadlı raketləri, "Zirkon" hipersəsli raketləri və "Paket-PL" özünümüdafiə sistemi (düşmənin torpedalarının hücumlarını dəf etmək üçün) ilə təchiz oluna bilər.

Çoxməqsədli okean sistemi təyyarə gəmisi zərbə qruplarını, böyük hərbi bazaları və sahil bölgəsindəki düşmən iqtisadiyyatının strateji obyektlərini məhv etmək üçün nəzərdə tutulub.

Putindən "matryoşkalar"

09851 və 09853 saylı nüvə "Qiyamət günü" torpedalarının sualtı daşıyıcıları gizli fəaliyyət göstərir və çox güclüdür, dörd ayadək (suyun üzünə çıxmadan) böyük dərinliklərdə döyüş tapşırıqlarını yerinə yetirə bilir. Dünya okeanının istənilən nöqtəsində fəaliyyət göstərməyə qadirdir.

"Poseydon" pilotsuz hava aparatlarının həssaslığı daha azdır, daha avtonomdur, döyüş istifadəsi vəziyyətində tamamilə qarşısıalınmazdır. Bütövlükdə çoxməqsədli okean sistemi, göyərtəsindəki sualtı qayıq və termonüvə qitələrarası torpedaları bir növ rus matryoşkalarını xatırladır. Özü də bu "matryoşka"ları kiminsə narahat etməməsi məsləhətdir. Məsələ burasındadır ki, "Poseydon" sistemi ciddi səbəb olmadan heç vaxt işə düşməyəcək.

Nüvə mühərrikli pilotsuz aparat "Poseydon"un (https://www.youtube.com/watch?v=T_7hWSv689Q&feature=emb_logo) uzunluğu 20 metr, diametri 1,8 m, çəkisi 100 tondur. Fəaliyyət məsafəsi praktik olaraq məhdudlaşdırılmayıb, istismar dərinliyi 1000 metr, sürəti 100 dəniz milinə (185 km/saat) bərabərdir ki, bütün bunlar da potensial düşmənin bütün müasir torpedaları üçün praktik olaraq əlçatmaz olan parametrlərdir.

Bundan başqa, termonüvə başlığına malik bu sualtı vasitə kompüter zəkasına sahibdir və daşıyıcıdan bir neçə min kilometr məsafədə müstəqil hərəkət edə bilir. Dərinliyi və sürəti vəziyyətə uyğun olaraq özü seçir. Üstəlik, maksimum sürət istənilən təhdiddən uzaqlaşmağa imkan verir. Hidroakustika vasitəsilə bu cür hədəfi izləmək isə demək olar ki, mümkün deyil.

"Poseydon" dəniz dibi relyefini rəhbər tutaraq 10 min km-ə qədər məsafədə hərəkət edə bilər. Təyinat nöqtəsində aylarla olduğu yerdə qalaraq döyüş istifadəsi üçün və ya bazaya qayıdışla bağlı siqnal gözləyə bilər.

"Poseydon"un döyüş başlığı tutumu tortil ekvivalentində 100 meqatondur. Üstəlik, kobalt bölməli döyüş başlığı ərazinin radioaktiv çirkləndirilməsini maksimum dərəcədə artırmaq üçün hazırlanıb.

Planlaşdırılan dörd daşıyıcı sualtı qayıq – Dünya okeanına yerləşdirilmiş 24 pilotsuz "Poseydon"dur və "Forbes"in qiymətləndirməsinə görə, hər hansı bir düşmənin sahil müdafiəsini "sıfıra endirmək", Hərbi Dəniz Qüvvələrinin təyyarə gəmisi zərbə qruplarını məhv etmək və "ABŞ-ın şərq və ya qərb sahillərinə zərbə vurmaq" qabiliyyətinə malikdir.

Rus inqilabı və Hərbi Dəniz Donanması strategiyası

Vaşinqton, kifayət qədər aqressiv xarici siyasətində Hərbi Dəniz Donanmasına gediş edir, nəhəng xarici baza şəbəkəsinə arxalanaraq planetə nəzarət etməyə çalışır. Buna asimmetrik reaksiya verən Rusiya dənizdə özünü təkcə strateji və çoxməqsədli sualtı qayıqlarla müdafiə etməyə hazırdır. Əslində, amerikalı mütəxəssislər "Poseydon"un ABŞ-ın raket əleyhinə sistemləri, kreyserlər, eskadra mina gəmiləri, sualtı qayıqlar və 2500 km-ə qədər mənzilli "Tomaqavk" qanadlı raketlərinin yaradılmasına cavab olduğunu dərk edirlər.

Amerika tərəfi rus "Poseydon"larının meydana çıxmasından ciddi şəkildə təşvişə düşüb və onları bir sual narahat edir: hərbi silahlı münaqişə baş verərsə, bu silahların istifadəsi beynəlxalq hüquq normalarına uyğun olacaqmı? Sual ritorik xarakter daşıyır.

Rus "Poseydonlar"ı ABŞ-ı əvvəllər iki okeanda da sahib olduğu təhlükəsizlikdən və cəzasızlıqdan məhrum edir. Yeganə alternativ – Vaşinqtonun "Qiyamət günü torpedaları" ilə mübarizə aparmaq üçün tamamilə yeni sistemlərin yaradılması məqsədilə böyük maliyyə xərcləri ayırması ola bilər. Amma ABŞ və Rusiya arasında hərbi sahədə nəzərəçarpan texnoloji boşluq bu sahədə də Vaşinqtona uğur vəd etmir.

Gələcəkdə nüvə torpedalarının daşıyıcısı kiçik səth gəmiləri də ola bilər. "Poseydon" sistemi silahlandırmanın məhdudlaşdırılması ilə bağlı müqavilələrə tabe deyil, böyük ixrac potensialına malikdir və beynəlxalq bazarda adi döyüş başlığı ilə də satıla bilər. Belə hesab edirik ki, Hindistan və Çin çox düşünmədən onları almağa qərar verəcək. Çinli mütəxəssislər artıq bəyan ediblər ki, oxşar texnologiyalar dərin dəniz tədqiqatları üçün idealdır. Həqiqətən də, "Poseydon"un korpus gücü 14 kilometr dərinliyə dalmağa imkan verir.

Hər bir halda, Rusiyanın nüvə elektrik stansiyasına malik strateji qitələrarası dərin dəniz gəmisinin gələcəyi parlaqdır. Moskva isə humanist "güc mövqeyindən" çıxış edərək həmişə ən nataraz tərəfdaşlarla belə bərabər və dinc danışıqlara hazırdır.

8

İlham Əliyev: "Milli iradəmizin zəfər çaldığı gün - 20 Yanvar"

16
1990-cı il yanvarın 19-dan 20-nə keçən gecə Sovet İttifaqı Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin baş katibi Mixail Qorbaçovun əmri ilə qoşun hissələri Bakıya və Azərbaycanın bir neçə rayonuna yeridilib.

BAKI, 20 yanvar - Sputnik. Prezident İlham Əliyevin "Facebook" səhifəsində 20 Yanvar faciəsinin 31-ci ildönümü ilə əlaqədar paylaşım edilib.

Sputnik Azərbaycan-ın məlumatına görə, paylaşımda deyilir: "Milli iradəmizin zəfər çaldığı gün - 20 Yanvar".

16