Müsəlmanlar

Alman istehsalı din, yaxud "Müsəlman - made in Germany"

607
(Yenilənib 18:29 15.04.2016)
Avropada yeni İslam "yaradılması" çağırışları müsəlman dünyasında birmənalı qarşılanmır. Tanınmış ilahiyyatçı və dinşünaslar arasında yeniliyə müsbət yanaşanlar da var, əks reaksiya doğuracağını düşünənlər də.

BAKI, 15 apr — Sputnik. Avropa, İslam fundamentalistlərinin törətdiyi bir neçə terror aktı ilə qarşılaşandan sonra, bu coğrafi məkanda məskunlaşmış müsəlmanlarla necə rəftar etmək barədə baş sındırmalı olub. Suriya başda olmaqla İŞİD-in tapdağı altında qalan Orta Şərqdə həyata keçirilən hərbi əməliyyatlar Avropanı əməlli-başlı miqrant axını ilə üz-üzə qoyub.

Avropa aylardır, müsəlman miqranlarla bağlı böhranı necə aradan qaldırmaq barədə düşünür. İllər əvvəl Avropanı multikultural bir müstəviyə çevirməyi hədəfləyən ölkələr artıq bir-birinin ardınca bu dəyərlərdən imtina etməyə başlayır.

Qapılarını müsəlman miqrantların üzünə bağlayan Avropada miqrant axınının yükünü ən çox çəkən Almaniyadır. O Almaniya ki, multikulturalizmin beşiyi sayılırdı. Amma Almaniyanın federal kansleri Angela Merkel öz çıxışlarında açıq mətnlə deyir ki, "multikulturalizm Avropaya bədbəxtliklər gətirir və Avropanı bu dəyərdən imtina etməyə vadar edir".

Bəlkə də elə bu günlərdə Angela Merkeli hökumət başına keçirən siyasi qüvvənin — Xristian-Sosialist Birliyi Partiyasının baş katibi Andreas Şoyerin Avropada İslamın ayrıca cərəyanını yaratmağı hədəfləyən qanunçuluq təşəbbüsü ilə çıxış etməsinə məhz bu amil səbəb olub. Şoyer deyib ki, Almaniyada fəaliyyət göstərən məscidlərin xaricdən maliyyələşdirilməsinə qadağanı nəzərdə tutan, Almaniyada İslam haqqında qanun qəbul olunmalıdır.

"Xaricdən, o cümlədən Türkiyə və Səudiyyə Ərəbistanından məscidlərin və müsəlman uşaq bağçalarının maliyyələşməsi dayandırılmalıdır. Bütün imamlar Almaniyada təhsil almalıdır, onlar Almaniyanın əsas dəyərlərini paylaşmalıdır", deyən Şoyerin fikrincə, müsəlmanlar ibadətlərini alman dilində etməlidir.

Xristian-Sosialist Birliyinin yaxında Şoyerin bu təklifini Bundestaqın müzakirəsinə çıxaracağı istisna edilmir.

"Rusiya təcrübəsini öyrənsinlər"

Sputnik Almaniyanın daxilində baş verən bu problemlərin doğurduğu "İslam haqqında qanun"a müsəlman aləminin necə yanaşdığını aydınlaşdırmaq istəyib. Agentliyin bununla bağlı müraciət etdiyi Rusiya Müftiləri Şurası sədrinin birinci müavini Ruşən Abbasov sözügedən təklifə müsbət yanaşdığını deyib

"Mənim fikrimcə, bu, doğru addımdır. Avropadakı miqrantlar mütləq cəmiyyətə inteqrasiya olmalıdırlar, məskunlaşdıqları dövlətin dilini öyrənməlidirlər. Amma bu zaman öz milli kimliklərini — dinlərini, dillərini, mədəniyyət və adət-ənənələrini unutmamalıdırlar!", —sədr müavini bildirib.

Abbasov Qərbi Rusiyadan nümunə götürməyə çağırıb: "Mən Qərbi Rusiya təcrübəsini nümunə götürməyə çağırıram. Bizim ölkədə İslam təhsili sistemi dövlət tərəfindən maliyyələşdirilir. Təlimlər rus dilində keçirilir ki, bu da miqrant-tələbələrə Rusiya cəmiyyətinə daha tez adaptasiya olunmaq imkanı verir. Təhsili başa çatdırdıqdan sonra tələbələr teologiya ixtisası üzrə dövlət diplomu alırlar. Və biz nəticədə hazırda Avropanın üzləşdiyi çətinliklərlə üzləşmirik".

"Şərt deyil ki, ibadəti məhz ərəb dilində edəsən"

Azərbaycanlı ilahiyyatçı Elşad Mirinin fikrincə, hər bir dövlət çalışır ki, sabah ona problem yarada, qarşı çıxa, terror anlayışına gətirə biləcək məsələlərdən özünü sığortalasın: "Əgər bu gün Avropa İslam deyəndə Əfqanıstandakı Talibanı, yaxud, İraqdakı, Suriyadakı İŞİD-i nəzərdə tutursa, özünü sığortalamağa çalışacaq. Bütün bunlar hər bir dövlətin təhlükəsizliyi üçün də vacibdir".

"Digər tərəfdən insanlar bilmək istəyirlər ki, görəsən həqiqətən də müsəlmanların əllərində əsas kimi tutduqları bu kitabda nə yazılıb?! Bu gün Avropadakı problemləri yaradan İslam, Allahın endirdiyi din deyil, insanların uydurduğu dindir. Ona görə də avropalılarda İslamla bağlı fərqli təsəvvür formalaşıb", —deyə ilahiyyatçı qeyd edib.

E. Mirinin sözlərinə görə, bu gün Avropada, Almaniyada İrandan, Türkiyədən, Səudiyyə Ərəbistanından gəlmiş din adamlarının dini təbliğ etməsinə qarşı müqavimət çox düzgündür: "Amma ibadətləri alman dilində etmək bir qədər doğru çıxmır. Sən dualarını yenə də alman, ingilis dilində edə bilərsən. Buna heç kəs məhdudiyyət qoya bilməz".

Onun fikrincə, uşaq bağçalarının, məscidlərin xaricdən maliyyələşdirilməsi düzgün deyil: "Yerli bələdiyyələr, dövlət qurumları bu maliyyələşməni öz hesablarına həyata keçirə bilərlər".

İlahiyyatçı hesab edir ki, namazda ərəbcə oxunan bir neçə surədən başqa, duaları istənilən dildə etmək mümkündür: "Allah bu dilləri özü yaradıb və bilir ki, dua edən nə deyir. Sadəcə mahiyyət ondan ibarətdir ki, ərəb dili bütün müsəlmanları "Quran" ətrafında birləşdirən vasitədir. Namazda ərəbcə deyilən sözlər cəmi 15-16 sətirdir. Əgər 15-16 sətirlik sözün mənasını bilməyəcəyiksə, onu öyrənməyəcəyiksə, o namazı niyə qılırıq?".

İlahiyyatçının sözlərinə görə, İslamda belə bir şərt yoxdur ki, namazı, ibadəti məhz ərəb dilində etməlisən: "Əbu Hənifə demişdi ki, əgər sən yaşlısansa, öyrənməkdə çətinlik çəkirsənsə, öz dilində namaz qıla bilərsən. Amma peyğəmbərimizin ətrafında Efiopiyadan, Bizansdan və s. olan insanlar var idi. Onların heç birinin namazı hansı dildə qılmaq problemi olmamışdı. Orada məqsəd namazı qılmaq idi. Sadəcə bir detala fikri vermək lazımdır ki, biz "Quran"ı tərcümədə oxuyuruq. Amma oxuduğumuz sözlər "Quran" — Allahın dediyi sözlər deyil, kimlərinsə sözləridir. Bu gün "Quran"ı tərcümə edən şəxs təzədən onun ikinci tərcüməsini ortaya çıxarır. Amma heç kəs deyə bilməz ki, ""Qurani-Kərim" ikinci nəşrdir, Allah əvvəl elə demişdi, indi belə deyib". Ona görə də müəyyən surələrin orijinalda olması daha məntiqidir".

"İnsan haqlarının fundamental prinsiplərinə ziddir"

Qafqaz Müsəlmanları İdarəsi (QMİ) sədrinin səlahiyyətli nümayəndəsi, ilahiyyatçı Hacı Şahin Həsənli isə deyib ki, hər bir xalqın dinə yanaşmasında müəyyən fərqlər ola bilər: "Bu, dini dünyagörüşü ilə bağlı məsələdir. Amma hər bir ölkənin özünə uyğun İslam modeli yaratması mümkün görünmür. Bu nəticə verən iş də deyil".

"Əlbəttə, bu, hər bir dövlətin daxili işidir, istəyər, xarici din adamlarının ölkə məscidlərində moizələr oxumasına imkan verər, istəyər verməz. Yaxud məscidlərin, müsəlman uşaq bağçalarının xaricdən maliyyələşib-maliyyələşməməsi məsələsini müəyyənləşdirə bilər. Bu, o ölkənin daxili təhlükəsizlik məsələsidir. Ola bilsin ki, almaniyalı deputat İslam haqqında qanunun yaradılmasını təklif edərkən, Avropadakı dini təhlükəni və terrorla bağlı problemləri göz önünə gətirib", —deyə Hacı Şahin bildirdi.

Almaniya demokratik ölkə olduğuna diqqət çəkən Ş. Həsənli İslamın da demokratik dəyərlərə üstünlük verən din olduğunu qeyd edib: "Amma demokratiyanın başlıca dəyərlərindən biri də insan hüquqlarına, onların dini azadlıqlarına, inanclarına hörmətlə yanaşılmasıdır. Müsəlmandan ibadəti alman dilində etməyi, namazı bu dildə qılmağı tələb etmək, onun fundamental hüququnu pozmaq deməkdir. Əlbəttə, alman dilində dini söhbətlər aparmaq olar, moizələr oxumaq olar, dua da etmək olar. Amma namazda oxunan surələr məhz "Quran"ın nazil olduğu dildə, ərəb dilində olmalıdır".

"Bu, müsəlmanlar arasında əks-reaksiyaya gətirib çıxara bilər"

QMİ sədrinin nümayəndəsi hesab edir ki, indi Avropada bu məsələnin gündəmə gətirilməsi sırf terror təhlükəsi ilə bağlıdır: "Amma bu şəkildə ortaya atmaq da təhlükəlidir. Bu, müsəlmanlar arasında əks-reaksiyaya gətirib çıxara bilər. Avropalı müsəlmanlar bunu özlərinə qarşı diskriminasiya kimi də dəyərləndirə bilərlər".

"Amma bu məsələnin ölkə qanunvericiliyi ilə tənzimlənməsi normaldır. Moizələrin alman dilində oxunması yaxşıdır. Bu, xüsusilə uşaqlara İslamı daha düzgün başa düşməkdə kömək edər. Həm də almanlar İslamı daha yaxşı başa düşərlər və bu dinə hörmətləri artar", —Həsənli əlavə edib.

Vaxtilə Türkiyədə də "Quran"ın türkcə oxunmasına uğursuz cəhdlərin olduğunu xatırladan Hacı Şahin, müqəddəs kitabda namazda oxunan surələrin hansı dildə olması barədə heç nəyin yazılmadığını deyib: ""Quran"da bu barədə heç nə yazılmasa da, peyğəmbərin özünün sünnəsi var. Qeyri millətlərdən olanlar İslamı qəbul edəndən sonra "Quran"ı ərəb dilində oxumağı öyrənmişdilər".

"Yeni problem yaratmaq istəyirlər"

Bakı Beynəlxalq Multikulturalizm Mərkəzinin əməkdaşı Tofiq Abbasov isə alman deputatın təklifini multikultural dəyərlər nöqteyi-nəzərindən belə izah edib: "Almaniyada və inkişaf etmiş digər Qərb ölkələrində müsəlman icmalarının problemləri çox kəskin şəkildə durub. Onlar müxtəlif bəhanələrlə, yerli hakimiyyət orqanları, mərkəzi və yerli parlamentlər qarşısında qanun layihələri, müxtəlif sənədlərlə çıxış edirlər. Çalışırlar ki, müsəlman icmalarının inkişafına, onların dini mərasimlərinin keçirilməsinə məhdudiyyətlər qoysunlar, onları hansısa çərçivəyə oturtsunlar".

"Bilirik ki, Almaniya ilə Türkiyə rəhbərliyi arasında problemlər var. Bəzi qüvvələr istəyirlər ki, mətbuatdakı abırsız çıxışları, karikaturları filan bir yerə qatıb özlərindən yeni problem çıxarsınlar. Əmindirlər ki, əgər belə bir şey olarsa, İslam dövlətlərinin tərəfində olan qüvvələr onlara sinə gərə, onları dəf edə biləcəklər. Bu, hələlik ilkin addımdır. Əgər hansısa qanunlar qəbul olunacaqsa, addımlar atılacaqsa, yəqin ki, müsəlman birliklər buna münasibətlərini bildirəcəklər", —deyə T. Abbasov vurğulayıb.

607
Teqlər:
Elşad Miri, Ruşən Abbasov, Andreas Şoyer, Tofiq Abbasov, Angela Merkel, Hacı Şahin, müsəlman, İslam, Almaniya
Əlaqədar
Ərdoğandan müsəlman ölkələrinə tarixi çağırış
Qafqaz Müsəlmanları İdarəsi qanunun qəbuluna mane olub
Rusiyada "Müsəlman mədəniyyəti günləri" keçiriləcək
Müsəlman dünyasında böyük silahlanma: hədəfdə kimdir?
Müsəlman dünyasındakı 110 illik gerçəklik
Müsəlmanların İslama uyğun olmayan şəkildə dəfn edildiyi qəbiristanlıq
Azərbaycanın bu bölgəsində müsəlmanlarla xristianlar birgə ibadət edirlər
Şimali Dakotada qitələrarası ballistik raketlərin idarəetmə obyekti, arxiv şəkli

Co Bayden gəlsə, Strateji Hücum Silahları Haqqında Müqaviləni uzadacaqlar

10
(Yenilənib 23:19 20.10.2020)
Kremldən ABŞ-ın SHS-3 müqaviləsi ilə əlaqədar bəyanatını şərh edərkən bildiriblər ki, Moskva Vaşinqtonla strateji sabitliklə bağlı təmaslarını davam etdirir. Amerikaşünas Konstantin Bloxin Sputnik radiosunun efirindən bu məsələ barədə öz fikirlərini səsləndirib.

BAKI, 20 oktyabr — Sputnik. Rusiya Prezidentinin mətbuat katibi Dmitri Peskov bəyan edib ki, Vaşinqton Vladimir Putinin SHS-3-ün (Strateji Hücum Silahları Haqqında Müqavilənin) daha bir il uzadılması təklifindən imtina etsə də, Moskva hər bir halda Amerika tərəfi ilə təmasların davam edəcəyinə ümid bağlayır.

Qeyd edək ki, bir qədər bundan əvvəl Ağ Ev Putinin mövcud müqavilənin yeni şərt irəli sürülmədən daha bir il uzadılması təklifini rədd edib.

"Biz ümid edirik ki, istənilən halda Amerika tərəfi ilə təmaslar davam edəcək. Ümumilikdə, əlbəttə ki, Prezidentin də qeyd etdiyi kimi, müqavilənin uzadılması bizə vaxt qazandıra bilərdi. Qazanacağımız bu əlavə 12 ay ərzində silahlanmaya nəzarət məsələsi ilə bağlı substantiv və ciddi danışıqlar aparmaq mümkün idi", – deyə Peskov bildirib.

O, bütün dünyanı qlobal sabitlik və təhlükəsizliyin bu "məhək daşı"ndan məhrum etməyin çox fəlakətli nəticələrə gətirib çıxaracağını da vurğulayıb.

"Buna görə də biz hər bir halda Amerika tərəfinin bu sənədin müddətini uzatmağa hazır olduğunu eşitmək istərdik ", – deyə Prezidentin mətbuat katibi qeyd edib.

Onun sözlərinə görə, hələlik bu sahədə gözlənilən inkişaf müşahidə olunmur, ancaq bu heç də o demək deyil ki, "təmasları tamamilə dayandırmaq lazımdır".

Rusiya Elmlər Akademiyası Təhlükəsizlik Araşdırmaları Mərkəzinin aparıcı tədqiqatçısı, amerikaşünas, politoloq Konstantin Bloxin Sputnik radiosu-nun efirində bildirib ki, müqavilənin taleyi daha çox ABŞ-da bu yaxınlarda keçiriləcək prezident seçkisində kimin qalib gələcəyindən asılıdır.

"Əvvəla, Respublikaçılar Partiyasının namizədi Donald Tramp Çinə nifrət edir və SHS-3-ü birbaşa Çinlə əlaqələndirir. İkincisi, ənənəvi olaraq Respublikaçılar Partiyası silahlanma üzərində nəzarəti dağıtmaq istəyir. Xatırladıram ki, Corc Buş (oğul) administrasiyası dövründə amerikalılar Anti-Ballistik Raket Sistemi (ABM) Müqaviləsindən, Tramp özü isə Orta və Qısa Mənzilli Raketlər və Açıq Səma müqavilələrindən imtina edib. Odur ki, Tramp seçkilərdə qalib gəlsə, ABŞ-ın SHS-3-dən çəkilmə ehtimalı olduqca yüksəkdir", – deyə Konstantin Bloxin bildirib.

Əgər Demokrat Partiyasının namizədi Cozef Bayden qalib gələrsə, o halda ekspertin fikrincə, müqavilənin uzadılması ehtimalı var.

"Ənənəvi olaraq, Demokrat Partiyası ruslarla strateji sabitlik mövzusunda danışıqlar aparmağın tərəfdarıdır. Xatırladım ki, mövcud müqavilənin müddətini Medvedev administrasiyası ilə Obama administrasiyası uzatmışdı. Ancaq kim qalib gəlirsə-gəlsin, bir neçə ayda yeni bir müqavilə bağlamaq, demək olar ki, mümkün deyil. Buna görə də mövcud müqavilənin müddətini ən azı bir il uzatmaq lazımdır ki, həmin dövrdə yenisi qəbul olunsun", – deyə ekspert bildirib.

Qeyd edək ki, SHS-3 silahlanmanın məhdudlaşdırılması ilə bağlı Rusiya və ABŞ arasında qüvvədə olan yeganə müqavilədir. 5 fevral 2011-ci ildə qüvvəyə minmiş müqavilənin müddəti 5 fevral 2021-ci il tarixində başa çatacaq. Əgər müqavilə yenilənməsə, artıq dünyada bu iki böyük nüvə gücünün silah arsenallarını məhdudlaşdıran heç bir sənəd mövcud olmayacaq.

10
Yerevan mənzərəsi, arxiv şəkli

Ermənistanda demoqrafik çöküş: Müharibədən sonra daha da azalacaqlar

193
(Yenilənib 21:39 20.10.2020)
Torpaqlarımız uğrunda Azərbayanla müharibəni davam etdirən Ermənistanda gənclər arasında işsizlik də yüksək səviyyədədir. Əhalinin artım tempi isə azalmaqdadır.

Nigar İsgəndərova, Sputnik Azərbaycan

BAKI, 20 oktyabr - Sputnik. 1990-cı ildən etibarən Ermənistanda demoqrafik çöküş davam edir. Hazırda ölkə əhalisi rəsmi rəqəmlərə görə, 2 milyon 964 min 633-dür. Hansı ki, 1990-cı ildə bu rəqəm 3 milyon 538 min 171 olub. 1950-1990-cı illərdə ölkədə demoqrafik vəziyyət qismən yüksələn xətlə davam etsə də, 1990-cı ildən sonra doğumların aşağı olması ilə əhali sayında azalmalar qeydə alınıb. 2004-cü ildən etibarən əhalinin sayı 3 milyondan da aşağı düşüb.

Bu gedişlə Ermənistanı nə gözləyir?

Politoloq İlqar Vəlizadənin Sputnik Azərbaycan-a dediyinə görə, Ermənistanın rəsmi statistikası və ekspertlər də qeyd edir ki, son illərdə bu ölkədə demoqrafik balans kəskin pisləşib:

"Bəzi regionlarda, xüsusi ilə də Ermənistanın Luri regionunda ötən il tarixdə ilk dəfə olaraq depopulyasiya qeydə alınıb. Yəni, əhali sayı kəskin şəkildə azalıb. Ölkədə sosial-iqtisadi vəziyyət də mürəkkəbləşir və bütün bunların fonunda ölkədən böyük köç davam edir. İllik olaraq 35-40 min insan Ermənistanı tərk edir. Bəzi illərdə isə bu rəqəm daha da yüksək olur. Bu şəxslər Ermənistanı daimi əsaslarla tərk edənlərdir. Real olaraq Ermənistanda yaşayanlar isə 2 milyon və hətta bundan bir qədər də azdır".

"Bu şəxslər daimi olaraq xaricdə qalırlar. Sadəcə olaraq erməni vətəndaşlığını da saxlayırlar. Yəni, bu şəxslərin sayı bu gün rəsmi olaraq Ermənistan əhalisinin sayına daxil edilir", - deyə politoloq bildirib.

Dənizkənarı bulvar
© Sputnik / Murad Orujov

İ.Vəlizadə deyir ki, hərbi hissədə qeydiyyatda dayanan şəxslərin də real sayı azdır: "Səfərbərlik qəflətən elan olundu. Bu səbəbdən ölkənin kənarında olan şəxsləri hərbiyə cəlb etmək elə də asan deyil. Düşünmürəm ki, xaricdən könüllü olaraq gəlmək istəyənlərin sayı çox olsun".

Ekspertin sözlərinə görə, getdikcə əhalisinin sayı azalmaqda olan Ermənistanı bununla daha böyük faciə gözləyir:

"Müharibə üçün uyğun yaşda olan, reproduktiv hesab edilən insanların cəbhədə ölmə ehtimalı nəzərə alınsa, deyə bilərik ki, qarşıdakı illərdə Ermənistanın artım tempi daha da aşağı düşəcək. Təcrübə göstərir ki, 80-cı illərdə Ermənistanda əhali artımı ilə 90-cı illərdə qeydə alınan artımı müqayisə etdikdə, rəqəmlər 90-larda 40 faiz azalıb. Bilavasitə olaraq Qarabağ münaqişəsi də bu rəqəmlərə təsir göstərib. Bu isə o deməkdir ki, Qarabağ münaqişəsinin yenidən alovlanması növbəti onilliklərdə əhali sayının 2010-cu illə müqayisədə kəskin şəkildə azalacağını gözləyə bilərik".

Ermənistanda əhalinin illik artım sürətinə nəzər salaq: 1958-ci ildə illik olaraq bu rəqəm 3.72 faiz olubsa, sonrakı illərdə rəqəmlərdə enmə qeydə alınıb. Belə ki, 1966-cı ildə bu rəqəm 2.93, 1983-cü ildə 1.41 faiz olub. 1987-ci ildən isə əhali artımında daha kəskin azalmalar qeydə alınıb. Belə ki, 1987-ci ildən bu rəqəmlər 1.76-dan daha da aşağı enərək 1993-cü ildə 2.32 faizə çatıb. 1994-cü ildən əhali artımında cüzi dinamika qeydə alınsa da, 2014-cü ildən yenidən azalmalar olub. Belə ki, 2014-cü ildən bu yana 2020-ci il ən az əhali artımı olan il kimi qeydə alınıb. Cari ildə əhali artımı 0.19 faiz olub.

Beləliklə, Ermənistan bütün dünya əhalisinin 0.4 faizini təşkil edib. Bununla da Ermənistan əhali sayına görə dünya ölkələri sırasında 137-ci yerdə qərarlaşıb. 1975-ci ildə isə Ermənistan bu siyahıda 118-ci yerdə idi. Gələcək illərdə əhalinin sayı ilə bağlı proqnozlar isə heç də bu ölkə üçün ürəkaçan deyil. Qarşıdakı onilliklərdə Ermənistanda əhali sayının daha da azalacağı, 2050-ci ildə 2 milyon 816 min 112 olacağı proqnozlaşdırılır.

2020-ci ildə Ermənistanda kişilər arasında gözlənilən ömür yaşı 71.8, qadınlar arasında isə 78.9 olub.

Qeyd edək ki, bu rəqəmlər https://www.worldometers.info-da yerləşdirilib və mənbə olaraq BMT, Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı və digər beynəlxalq təşkilatlar göstərilib.

Dünya Bankının məlumatına görə, Ermənistanda bəzi sahələrdə qadınların aktivliyi kişilərlə müqayisədə daha yüksəkdir. Məsələn, ötən il kənd təsərrüfatında çalışanların 32.8 faizini qadınlar, 26.9 faizini isə kişilər təşkil edib. Xidmət sahələrində çalışanların 58.2 faizini qadınlar, 48.9 faizini isə kişilər təşkil edib.

Bu ölkədə qadınların sayı kişilərlə müqayisədə daha yüksəkdir. Belə ki, 2015-ci ilə aid olan rəqəmlərə görə, Ermənistanda qadınların sayı 1 566 461, kişilərin sayı isə 1 391 270 olub.

2018-ci ildə Ermənistanda 0-14 yaşlılar əhalinin 20.63 faizini, 15-64 yaşlılar 68.11 faizini, 65 yaş və daha yuxarı olanlar isə ümumi əhalinin 11.25 faizini təşkil edib. 2012-ci ildə isə Ermənistanda 15-64 yaşlı əhali ümumi əhalinin 69.68 faizini təşkil edib. Doğulanlar arasında kişilərin sayı isə 75 min 160 olub. Həmin ildə qadınlar arasında təbii artım 40 min 29, doöulanların sayı isə 66 min 19 olub.

Torpaqlarımız uğrunda Azərbayanla müharibəni davam etdirən Ermənistanda gənclər arasında işsizlik də yüksək səviyyədədir. Belə ki, 2007-ci ildə gənclər arasında işsizlik 11.62 faiz təşkil edibsə, həmin ildən sonra bu rəqəm durmadan artıb. Gənclər arasında işsizlik həddi 2009-cu ildən 39.87 faizi keçib. Hazırda gənclər arasında işsizlik 35.49 faiz olub.

Ümumilikdə, öncəki illərlə müqayisədə Ermənistanda ölüm statistikası da artıb.

Azərbaycana gəldikdə isə rəqəmlərdə sadəcə olaraq onu qeyd etmək olar ki, 2019-cu ildə ölkəmizdə təbii artım 85 min 263 olub. Doğumların sayı isə 141 min 179 olub. Beləliklə qeyd olunan ildə əhalinin hər min nəfərinə düşən təbii artım 8.7, hər min nəfərə düşən doğum sayı isə 14.3 olub. 2019-cu ildə doğulan kişilər arasında təbii artım 45 min 234 olub.

Azərbaycan əhalisinin 2,4 milyon nəfərini və ya 24,5 faizini gənclər təşkil edir. Bu isə elə Ermənistanın demək olar ki, bütün yaş kateqoriyaları üzrə əhalisinin sayına bərabərdir. 2018-ci ildə ölkədə nikaha daxil olanların 77,0 faizini gənclər təşkil etməsi də müsbət tendensiyalardan biridir.

193
Elektrik yarımstansiyası, arxiv şəkli

Azərbaycanda yeni istilik elektrik stansiyalarının tikilməsinə ehtiyac yaranıb

0
(Yenilənib 00:22 21.10.2020)
"Koronavirus (COVID-19) pandemiyasının qlobal energetika sektorunda enerjiyə tələbatın azalması ilə müşayiət olunan təsirləri bu il ölkəmizin elektrik enerjisi ilə bağlı göstəricilərini qismən azaldıb".

BAKI, 21 oktyabr — Sputnik. "Koronavirus (COVID-19) pandemiyasının qlobal energetika sektorunda enerjiyə tələbatın azalması ilə müşayiət olunan təsirləri bu il ölkəmizin elektrik enerjisi ilə bağlı göstəricilərini qismən azaldıb".

Sputnik Azərbaycan xəbər verir ki, bunu Energetika naziri Pərviz Şahbazov 20 oktyabr - Azərbaycan energetiklərinin peşə bayramı günü münasibətilə rəsmi mətbuatda dərc etdirdiyi məqalədə bildirib.

Onun sözlərinə görə, bu ilin 9 ayı ərzində elektrik enerjisinin istehsalı ötən ilin müvafiq dövrü ilə müqayisədə 0,8% azalaraq, 19,4 milyard kVt·st təşkil edib.

P.Şahbazov bildirib ki, qarşıdakı illərdə isə elektrik enerjisinə tələbat və istehsal həcmləri ilə bağlı dinamikada əhəmiyyətli dərəcədə artım gözlənilir:

"2025-ci ilə qədər ölkəmizdə elektrik enerjisinə tələbatın 25,5 milyard kVt·st-a qədər artacağı, ixrac da nəzərə alınmaqla elektrik enerjisi istehsalının isə ötən ilə nisbətən 15% artımla 30 milyard kVt·st-a çatacağı proqnozlaşdırılır. Bu istehsal həcmlərinin bir qismi ötən il istismara verilmiş, qoyuluş gücü 409 МVt olan "Şimal-2" elektrik stansiyası, bu il təməli qoyulmuş və 2022-ci ildə istifadəyə verilməsi planlaşdırılan 385 МVt gücündə "Qobu" elektrik stansiyası hesabına əldə ediləcək".

Nazirin fikrincə, həmçinin bu prosesdə "Azərenerji" ASC-nin istehsal güclərinin optimallaşdırılması və bərpası nəticəsində yenidən istismara cəlb edilən 1300 MVt imkan gücündən istifadə ediləcək: "Eyni zamanda, təhlillər göstərir ki, tələbatın tam qarşılanması üçün yeni istilik elektrik stansiyalarının tikilməsinə də ehtiyac var".

0