Bahar Muradova, Milli Məclis sədrinin müavini

Bahar Muradova: Arzu edərdik ki, Rusiyanın təkliflərinə ABŞ da razı olsun

354
(Yenilənib 14:18 08.04.2016)
Vitse-spiker: "Amma bu təkliflər, sadəcə atəşkəsin qorunmasına yox, Ermənistan qoşunlarının işğal etdikləri Azərbaycan ərazilərindən çıxarılmasına yönəlmiş təkliflər olmalıdır"

BAKI, 8 aprel-Sputnik. "Rusiya bizə qonşu dövlətdir və münaqişənin tarixi, gedişi və bugünü baxımdan daha yaxındır. Ermənistana daha çox təsir göstərmək imkanı var. Əgər Ermənistan Rusiyanın təkliflərini birtəfərli qaydada qəbul etsə və bu, münaqişənin həllinə yönəlmiş olsa, əlbəttə Azərbaycan bu təkliflərin reallaşmasında maraqlı olar" — Milli Məclis sədrinin müavini Bahar Muradova Sputnik-in "Rusiyanın son vaxtlar birtərəfli şəkildə Ermənistan-Azərbaycan Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin həllində fəallaşması problemin həllinə hansısa töhfəsini verə bilərmi" sualının cavabında belə deyib.

Vitse-spiker onu da vurğulayıb ki, bu təkliflər digər həmsədrlərlə razılaşdırıldığı təqdirdə effektli ola bilər. "Amma bu təklifləri münaqişənin həllinə cəlb olunmuş digər ölkələr nə dərəcədə adekvat qarşılayacaqlar, bu barədə konkret fikir söyləmək mümkün deyil. Bu gün regiondakı vəziyyət diktə edir ki, ATƏT-in Minsk qrupu koordinasiya olunmuş şəkildə fəaliyyət göstərsin. Belə olmayacağı təqdirdə hər hansı yaxşı təklif, cəlbedici görünən variant belə təsirli olmaya bilər. Bizim gözlədiyimiz odur ki, hər üç həmsədr dövlət bu məsələyə vahid yanaşma ortaya qoysunlar. Amma bu təkliflər də, sadəcə atəşkəsin qorunmasına yox, Ermənistan qoşunlarının işğal etdikləri Azərbaycan ərazilərindən çıxarılmasına yönəlmiş təkliflər olmalıdır" — deyə B.Muradova bildirib.

"RİA Novosti"-nin məlumatına görə, Rusiya və Fransa XİN rəhbərləri Sergey Lavrov və Jan-Mark Eyro aralarında baş tutmuş telefon danışığı zamanı Dağlıq Qarabağda vəziyyətin tezliklə normallaşması üçün səylərin birləşdirilməsinə dair razılıq eldə ediblər.

Minsk qrupunun iki həmsədri razılığa gəldiyi təqdirdə bəs nə üçün Amerika tərəfi susur? B.Muradova güman edir ki, görünür S.Lavrovun Bakı səfəri yeni başa çatdığından Amerika tərəfi hələ münasibət bildirməyib.

"Arzu edərdik ki, Rusiyanın fəallaşması fonunda Amerika Birləşmiş Ştatlarının bu təkliflərin reallaşmasına razılığı da olsun. Zaman göstərir ki, hər hansı tərəfin təklifləri həmsədrlər arasında razılıq yaratrmasa, onların arasında rəqabət üçün əsasa çevrilə bilər" — deyə vitse-spiker vurğulayıb.

354
Həblər, arxiv şəkli

Azərbaycanda dərman fabrikləri qurulacaq, amma xeyli "əmması" var

52
(Yenilənib 23:39 13.01.2021)
"Pirallahıda iki dərman zavodu da tikilir. Yəqin ki bu ilin sonuna qədər onlardan biri fəaliyyətə başlayacaq".

Zülfiyyə Quluyeva, Sputnik Azərbaycan

BAKI, 14 yanvar — Sputnik. Koronavirus pandemiyası Azərbaycanda bir sıra sahələrdə yerli istehsalın zəruriliyini ortaya çıxardıb. Həmin dövrdə ölkəmizdə tibbi maska istehsal edən zavodların açılması pandemiyaya qədər bu sahələr üzrə istehsalın aparılmasının nə qədər vacib olduğunu bir daha göstərmiş oldu. Pandemiya dövründə daha bir çatışmazlıq dərman vasitələri ilə bağlı yarandı. Koronavirus xəstələrinin müalicəsində istifadə edilən, eləcə də adi qan durulducu dərmanların qəhətə çəkilməsi ölkəmizdə həyatı vacib dərmanların istehsalına başlamağın vaxtı çatdığından xəbər verdi. Pandemiya dövrü göstərdi ki, Azərbaycanda dərman vasitələrinin istehsalı ilə bağlı sözdən əməli tədbirlərə keçməyin vaxtı çoxdan çatıb. Sputnik Azərbaycan ölkəmizdə dərman vasitələrinin istehsalının ləngimə səbəblərini araşdırıb.

Millət vəkili, Milli Məclisin Əmək və sosial siyasət komitəsinin sədri Musa Quliyev Sputnik Azərbaycan-a açıqlamasında ölkəmizdə dərman istehsalının vacib amil olduğunu, pandemiya dövründə isə bu məsələnin daha qabarıq formada bir problem kimi özünü göstərdiyini söyləyir:

"Pandemiya dövründə koronavirus xəstələrinin spesfik müalicəsində istifadə edilən dərmanların satışında yaranan problemlə bağlı müraciətimiz eşidildi. Özəl sektora şərait yaratmaq lazımdır ki, hamısı rahat şəraitdə dərman alıb ölkəyə gətirsin. Rəqabət şəraitində qiymət də ucuzlaşacaq. Hər bir vətəndaş üçün belə halda dərman əlçatan olacaq. Bu dərmanların hamısını dövlətin öz üzərinə götürməməlidir.Bu halda həm dövlət özü yüklənir, həm də çətinliklər yaranırdı".

M. Quliyev deyir ki, Azərbaycanda dərman istehsalına başlanacaq. Çünki hər bir ölkənin özünün dərman istehsalı üçün imkanları olmalı və bu imkanlar yaradılmalıdır. Azərbaycanda da bu istiqamətdə siyasət aparılır. Pirallahıda şpris istehsalı zavodu fəaliyyətə başlayıb. Ölkədəki şprisə olan tələbatın yarıdan çoxunu bu zavod ödəyəcək:

"Çox keyfiyyətli şprisləri var. Demək olar ki, ölkəyə gətirilən şprislərdən də keyfiyyətlidir. Eyni zamanda Pirallahıda iki dərman zavodu da tikilir. Yəqin ki bu ilin sonuna qədər onlardan biri fəaliyyətə başlayacaq. Bundan başqa bu sahədə digər layihələr də nəzərdə tutulur. Burada dövlət və özəl sektorun əməkdaşlığı şəraitində zavodlar fəaliyyətə başlayacaq".

Deputatın sözlərinə görə, şübhəsiz ki, bizim ehtiyacımız olan bütün dərmanlar ölkəmizdə istehsal olunmayacaq. Dünyada da belə təcrübə yoxdur ki, bir dövlət ancaq özü dərman istehsal etsin, heç yerdən də dərman almasın. Dərman istehsalı özü bahalı bir prosesdir. Ölkə hər hansı dərmanı başqa ölkədən ixrac etməyəcəksə, bu adətən səmərəli olmur. Burada həm də biznes tərəfi düşünülür ki, biz həmin dərmanı başqa hansı ölkələrə sata bilərik. Bu da dərmanın qiymətindən və keyfiyyətindən asılı olan məsələdir.

O ki qaldı pandemiya dövründə bəzi dərmanların dəfələrlə baha qiymətə satılmasına, Musa Quliyev deyir ki, bu, çox ciddi qanun pozuntusudur, möhtəkirlikdir:

"Azərbaycan qanunvericiliyinə görə dərmanların qiyməti dövlət qurumu olan Tarif Şurası tərəfindən tənzimlənir. Dərman strateji məhsuldur. Onun dövlətin müəyyən etdiyi qiymətdən baha və ucuz satılması qanun pozuntusudur".

Professor Adil Qeybulla bildirir ki, Azərbaycanda dərman istehsalına ehtiyac var. Amma bunun üçün böyük dərman şirkətləri ilə əməkdaşlıq qurulmalıdır. Bu işə ilk növbədə dərman istehsalı ilə məşğul olan mütəxəssislər cəlb olunmalıdır. Ən azından ilkin variantda ölkəmizdə sadə dərmanlar istehsal oluna bilər:

"lkin olaraq antibiotiklərin bəzilərini istehsal edə bilərik. Dərman istehsalı asan başa gələn iş deyil. Türkiyədə antibiotikləri alıb tozunu qablaşdırırdılar. Biz də istehsala bu cür başlaya bilərik".

A. Qeybulla dərman zavodlarını açmaqla yanaşı kadr məsələsinin də həll edilməli olduğunu söyləyir: "Təəssüf ki, dərman sahəsində ixtisaslı kadr sarıdan bizdə vəziyyət ürəkaçan deyil. Ölkəmizdə bunun üçün kimyaçı və texnoloqlar olmalıdır. Əks halda belə kadrlar xaricdən gəlməlidir. Bütün bunlar dərman istehsalında istehsal xərcini artırır. Nəzərə almaq lazımdır ki, sovet dövründə də bizdə dərman zavodları olmayıb. Bir farm şirkətində "Leyner" mazı kimi məhsullar istehsal olunurdu".

Qeyd edək ki, Pakistanın əczaçılıq şirkətləri Azərbaycanda istehsal müəssisələri yaratmağı planlaşdırır. Bunu Azərbaycanın Pakistandakı səfiri Əli Əlizadə İslamabad Ticarət-Sənaye Palatasının nümayəndələri ilə görüşü zamanı deyib. O bildirib ki, Azərbaycan və Pakistan əczaçılıq sənayesinin inkişafı üçün böyük potensiala malikdir:

"Azərbaycan və Pakistan həmişə siyasi sahədə gözəl münasibətlərə malik olub. Amma ticari-iqtisadi əlaqələrə lazımi səviyyədə olmayıb. Ona görə də ticarət münasibətlərinin inkişafına diqqət vermək lazımdır. Bu, hər iki ölkənin iqtisadiyyatı üçün səmərəli nəticələr verəcək. Dünyada koronavirusun yayılması ölkələrimiz arasında ticarət fəallığının azalmasına səbəb oldu, amma pandemiyadan sonra ikitərəfli ticarətin artacağı gözlənilir".

Öz növbəsində İslamabad Ticarət-Sənaye Palatasının rəhbəri Sərdar Yasir İlyas Xan bildirib ki, çoxsaylı keyfiyyətli Pakistan məhsulları, o cümlədən əczaçılıq preparatları, kosmetika, cərrahlıq alətləri, idman malları, yemək avadanlıqları, elektrik avadanlıqları, tekstil və dəri məmulatları,mebel, qida məhsulları, meyvə, düyü Azərbaycanda da istehlak olunur və bu, həmin məhsulların ixracının artmasına kömək edə bilər.

52
Teqlər:
Koronavirus, epidemiya, COVID-19, dərman
F-35 qırıcısı, arxiv şəkli

ABŞ niyə F-35-lərin kütləvi istehsalını yenidən dayandırdı

17
(Yenilənib 20:58 13.01.2021)
Ellen Lord: "Hərbi qüvvələrin ən yeni və ən müasir döyüş təyyarəsini saxlaması qarşıdakı illərdə də bizim üçün böyük problem olacaq".

BAKI, 13 yanvar — Sputnik, Aleksandr Xrolenko, hərbi şərhçi. ABŞ Müdafiə Nazirliyi növbəti dəfə F-35 Lightning II qırıcılarının kütləvi istehsalını təxirə salıb. Məlum olub ki, qırıcı hələ dörd il bundan əvvəl keçməli olduğu döyüş sınağına hazır deyil. ABŞ açıq-aşkar öz texnoloji imkanlarını mövcud səviyyədən daha yüksək qiymətləndirib və 2021-ci ilin yanvar ayında "təxmini dəyəri 1,6 trilyon dollardan çox olan dünya tarixindəki ən böyük silah proqramı" çox sayda "genetik qüsuru" olan F-35 "beşinci nəsil" qırıcılarının 615 kiçik ölçülü modifikasiyasında "ilişib".

ABŞ müdafiə nazirinin satınalmalar və təchizat məsələləri üzrə müavini Ellen Lord 2021-ci ilin mart ayında başlanılması gözlənilən F-35 Lightning II-nin kütləvi istehsalını dayandırıb. Əsas səbəb – texniki problemlərdir. Qırıcının bir sıra ciddi çatışmazlıqları var və hava hücumundan müdafiə üzrə müasir sistemlərlə mübarizədə öz effektivliyini təsdiqləyə bilməyib.

F-35-in müxtəlif modifikasiyaları 2011-ci ildən buraxılır, qırıcı rəsmi olaraq 2014-cü ildən etibarən silahlanmaya qəbul edilib. Düzdür, bu günə qədər planlaşdırılan 3200 təyyarədən 600-dən çoxu istehsal olunub. Lakin Pentaqonun F-35-in kütləvi istehsalı ilə bağlı qərarı bu qırıcının döyüş hazırlığının, satışdan sonrakı texniki xidmətinin, istehsalın effektivliyinin təminatı hesab olunur. Bir sözlə, bu qərar xarici müştərilər üçün "keyfiyyət nişanı" kimi qiymətləndirilə bilər. Əgər ortada ABŞ Müdafiə Nazirliyinin qərarı yoxdursa, deməli, yüksək döyüş hazırlığı, əsl keyfiyyət və xarici tələbat da mövcud deyil.

Beləliklə, F-35-in perspektivi aydın görünmür, Pentaqonun bu barədə müsbət qərarı bir neçə il dalbadal dəyişikliyə məruz qalıb. Yeni seçilmiş prezident Co Bayden administrasiyası tərəfindən təyin olunacaq mütəxəssislər qrupunun müstəqil texniki ekspertizası və F-35-in 2046-cı ilədək kütləvi istehsalı barədə qərar qəbul etməsi üçünsə bir neçə ay lazım gələcək. F-35-lərin 2070-ci ildə istismardan çıxarılması planlaşdırılır.

Planlar fantastikdir. Praktik istismar mütəxəssisləri məyus edir. F-35 Lighting II bir çox cəhətdən "beşinci nəsil" xüsusiyyətlərindən geri qalır: səs sürətindən öncəki kreyser sürəti, radarlarda görünmə, qəza törətmək ehtimalının yüksək olması... Nüvə silahı daşıyan təyyarənin sertifikatı 2023-cü ilin yanvarına planlaşdırılır, lakin F-35-in bütün uğursuzluqlarından sonra bu müddət dəyişdirilə bilər.

Amerika arzusu

F-35 Lightning II-nin istismar xərcləri "dördüncü nəsil" qırıcılarından xeyli yüksəkdir ki, bu da dövlət məmurlarında daha çox qırıcı əldə etməyin məqsədəuyğunluğuna şübhə yaradır. Bununla belə, F-35 proqramına qoyulan investisiya elə böyükdür ki, onu təxirə salmaq mümkün deyil. ABŞ-dan başqa, Belçika, Böyük Britaniya, Polşa, İtaliya və başqa ölkələr də bu proqrama pul qoyub. Amerika jurnalı "Military Watch" yanvarın 3-də məlumat verdi: Qərbin yeganə "beşinci nəsil" qırıcısı olan F-35 "döyüş hazırlığından çox uzaqdır və 2025-ci ilə qədər yüksək intensivlikli döyüşlər üçün uyğun olmaya bilər".

Artıq dördüncü ildir ki, F-35-lərin istehsal proqramından məsul olan rəsmi şəxslər qırıcının döyüş sınaqlarına hazırlıq tarixini dəqiq müəyyənləşdirə bilmirlər.

Simulyasiya mərkəzi belə "Molniya" silah sistemlərini sınaqdan keçirməyə hazır deyil. Ehtiyat hissə çatışmazlığı səbəbindən podratçı 2020-ci ildə istehsal nisbətini yavaşladıb.

Əvvəllər ABŞ Müdafiə Nazirliyi 200 ədəd "beşinci nəsil" qırıcılarında aşkarlanan texnoloji qüsurlara (gövdənin korroziyasından tutmuş proqram təminatına qədər) görə, yeni F-35-ləri qəbul etməkdən dəfələrlə imtina etmişdi. Pentaqon öz hesabatında bildirmişdi ki, F-35-lərin xidmət müddəti "cəmi 2100 uçuş saatından ibarətdir". Halbuki əvvəl qırıcı 8000 uçuş saatı (40 illik xidmət müddəti) üçün işlənib hazırlanmışdı. Belə çoxsaylı çatışmazlıqlara baxmayaraq onlarla müxtəlif modifikasiyalı F-35 qırıcısı xarici tərəfdaşlara satılır və ABŞ da daxil olmaqla səkkiz ölkədə istismar olunur. Hazırda Böyük Britaniya, Yunanıstan, Danimarka, İsrail, Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri, Qətər və Yaponiya hərbi hava qüvvələri isə bu təyyarələri gözləyir. Məsələn, yalnız İsrailin Hərbi Hava Qüvvələri 50 ədəd F-35 sifariş verib və daha 20 belə qırıcı almaq arzusundadır. F-35-ləri idarə etmək üçün 1200-dən çox pilot, bu qırıcılara xidmət etmək məqsədi ilə 10000-dən çox texniki işçi üçün təlim keçilib. Bütün bunların fonunda "Lockheed Martin" şirkəti F-35A modifikasiyasının qiymətini ilkin 250 milyon dollardan 80 milyon dollara qədər aşağı salmağa nail oldu. Amerika marketinqi açıq-aşkar ABŞ texnologiyalarının səviyyəsini şişirdib. Bir sözlə, əgər təyyarə satılırsa, onun yaxşı uçub-uçmaması bir o qədər də vacib deyil.

Müdafiə Nazirliyi F-35-i özünə rəva görmür

F-35 Lightning II seriyasının çatışmazlıqları bu qırıcının qarşıdakı illərdəki çətin taleyindən xəbər verir. Və əgər yeni nəsil Amerika qırıcısı dinc dövrdə istismar zamanı texnoloji cəhətdən bu qədər həssaslıq göstərirsə, deməli, məsələn, Rusiyanın beşinci nəsil Su-57 qırıcısı, S-400 zenit raket kompleksi və ya hər hansı bir elektron müharibə vasitələri ilə qarşı-qarşıya gələndə bu onlar üçün heç də yaxşı nəticələnməyəcək.

Amerikanın "beşinci nəsil" qırıcısının əsas çatışmazlıqlarının sayı beşə endirilib, halbuki qiyməti 80 milyon dollardan (Hərbi Hava Qüvvələri üçün nəzərdə tutulan modifikasiya) 130 milyon dollar (Hərbi Dəniz Qüvvələri üçün nəzərdə tutulan modifikasiya) arasında dəyişən hərbi təyyarə üçün bu qədər qüsur da çoxdur. Səsdən yüksək texnologiya təyyarənin gövdəsini, stels-örtüyünü və antenlərini məhv edə bilər. Lakin Pentaqon "Lockheed Martin"-in düşməni deyil və F-35-in istismar xüsusiyyətlərinə bir xeyli əl gəzdirib və hazırda F-35 səsəqədər sürətə malik qırıcı hesab olunur.

Xüsusi təlimat Hərbi Dəniz Qüvvələri (F-35B) və dəniz piyadaları (F-35C) modifikasiyası üçün 1,2 Maxa qədər sürətlənməyə imkan verən saniyələrin sayını müəyyənləşdirir.

Xatırladaq ki, beşinci nəsil Amerika qırıcısı F-22 Raptor-un yaradılması uğursuz hesab olunub. F-22-nin etibarlı olmayan radioşüalanmanı udan səthi, bir metrlik radarlarda görünməsi, 750 km-ə qədər mənzilə sahib olması və kosmik qiyməti (350 milyon dollar) 2009-cu ildə proqramın təxminən 25 faiz məhdudlaşdırılmasına səbəb oldu və yalnız 187 qırıcı istehsal edildi.

Bahalı texniki xidmət də F-22 proqramının həyat qabiliyyətini xeyli zəiflədir. ABŞ Hesablama Palatasının (GAO) 29 noyabr 2020-ci il tarixində verdiyi məlumata görə, bu ölkənin Hərbi Hava Qüvvələrinin beşinci nəsil əsas döyüş təyyarəsi olan F-22 Raptor son dərəcə yüksək texniki xidmət və istismar xərcləri səbəbindən istismara hazırlıq baxımından ən pis təyyarə olaraq qalır. Əgər dinc dövrdə bu təyyarələrin yarısının işlək vəziyyətdə olduğunu nəzərə alsaq, müharibə vaxtı necə olacaq?

Ən yeni F-35 Lightning II döyüş təyyarəsi üçün vəziyyət eyni istiqamətdə inkişaf edir. ABŞ Hesablama Palatası bir qədər əvvəl bəyan edib ki, F-35-in texniki xidməti indikindən daha yaxşı ola bilərdi. Pentaqonun F-35-lərlə bağlı təmir imkanları isə qrafikdə nəzərdə tutulandan 6 il geridə qalır.

ABŞ müdafiə nazirinin müavini Ellen Lordun fikrincə, hərbçilər F-35-lərin saxlanması üçün tələb olunan belə böyük xərci özlərinə rəva görə bilməzlər: "Hərbi qüvvələrin ən yeni və ən müasir döyüş təyyarəsini saxlaması qarşıdakı illərdə də bizim üçün böyük problem olacaq ... və ehtimal ki, bu, bizim döyüş hazırlığımızı pozmağa davam edəcək".

17
Teqlər:
Pentaqon, ABŞ Müdafiə Nazirliyi, "F-35" qırıcı təyyarəsi, "F-35" qırıcıları, F-16 qırıcı təyyarəsi, F-16 təyyarəsi, F-16, ABŞ
Ceyhun Bayramov və Sergey Lavrov, arxiv şəkli

Azərbaycan Rusiya XİN başçıları Qarabağla bağlı məsələni müzakirə ediblər

0
(Yenilənib 19:19 15.01.2021)
Tərəflər, həmçinin ikitərəfli əməkdaşlıq gündəliyinə daxil olan məsələləri və qarşılıqlı maraq doğuran digər mövzuları müzakirə ediblər.

BAKI, 15 yanvar — Sputnik. Azərbaycan Respublikasının xarici işlər naziri Ceyhun Bayramov və Rusiya Federasiyasının xarici işlər naziri Sergey Lavrov arasında telefon danışığı baş tutub. Bu barədə Sputnik Azərbaycan-a Xarici İşlər Nazirliyindən daxil olan məlumatda bildirilir.

"Nazirlər 10 noyabr 2020-ci il tarixli üçtərəfli bəyanatın icrası ilə bağlı son vəziyyəti, eləcə də 11 yanvar 2021-ci il tarixində Moskvada imzalanmış birgə bəyanatdan irəli gələn məsələlər üzrə fikir mübadiləsi aparıblar.

Tərəflər, həmçinin ikitərəfli əməkdaşlıq gündəliyinə daxil olan məsələləri və qarşılıqlı maraq doğuran digər mövzuları müzakirə ediblər", - deyə məlumatda bildirilir.

0