Alparslan Çelik

"Alparslan Çeliyin İzmirdə həbs olunması Moskvaya mühüm mesajdır"

51
(Yenilənib 13:56 01.04.2016)
Əvvəlki aylarla müqayisədə Rusiya-Türkiyə münasibətlərində yumşalma hiss olunur.

BAKI, 1 aprel — Sputnik. Türkiyənin hava məkanını pozduğu üçün vurulan Rusiya qırıcısının pilotunu öldürdüyü iddia edilən Alparslan Çelik silah dostları ilə gəldiyi İzmirdə həbs edilib.

Sputnik xəbər verir ki, Alparslan Çelik İzmirdəki restoranlardan birində yemək yediyi zaman 14 nəfərlə birlikdə saxlanılıb.

Alparslan Çelik 2015-ci il noyabrın 20-də Rusiyaya məxsus Su-24 təyyarəsinin paraşütlə xilas olmağa çalışan pilotunu vurması ilə gündəmə gəlmişdi. O, Suriya ərazisi hesab edilən Bayır-Bucaq türkmən bölgəsində Bəşər Əsəd rejiminə qarşı savaşan qruplardan birinin komandiri kimi tanınırdı. Çelik Rusiyanın xüsusi xidmət orqanlarının da hədəfində idi. Lakin onun qəfildən İzmirdə ortaya çıxması və polis tərəfindən həbs edilməsi marağa səbəb olub.

Polis basqını ilə həbs olunan 14 nəfərlik qrupdan bir ədəd "Kalaşnikov" avtomatı, iki tapança, habelə çoxlu sayda patron götürülüb. Qrup üzvlərinin ifadəsini almaq məqsədilə onlar polis idarəsinə aparılıb. Saxlanılan şəxslərdən Serkan Kurtuluşun vəkili Sıdık Caner türkmənlərin həbsini düzgün hesab etmədiklərini bildirib.

Yusuf Çinar, türkiyəli politoloq
© Photo : Y.Çinarın şəxsi arxivindən
Yusuf Çinar, türkiyəli politoloq

Mövzunu Sputnik üçün şərh edən türkiyəli politoloq Yusuf Çınar, Rusiya-Türkiyə münasibətlərində əvvəlki aylarla müqayisədə yumşalma hiss olunduğunu deyib:

"Rusiya Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü Mariya Zaxarova, Türkiyə ilə Rusiya arasındakı böhranın keçici olduğunu bildirdikdən sonra Baş nazir Əhməd Davudoğlu iki ölkə arasındakı bu gərginliyin qısa müddətli olduğunu təsdiq etmişdi. Hətta Davudoğlu Türkiyənin hava məkanını pozan təyyarənin Rusiyaya aid olduğunu bilmədikləri üçün vurulduğunu, əks təqdirdə başqa cür davranmış ola biləcəklərini də demişdi".

Yusuf Çınar, Rusiyadan gələn yumşaldıcı havanın Türkiyədə qarşılıq tapdığını söyləyib:

"Zaxarova və Davudoğlunun qarşılıqlı açıqlamalarından sonra Alparsalan Çeliyin polis tərəfindən nəzarətə alınması məncə Rusiyaya müsbət bir mesajdır. Əgər Rusiya bu jestə müsbət cavab versə, əlaqələr daha da yumşala bilər".

Politoloq, türk tərəfinin bu addımının Rusiyada müsbət qarşılanacağını təxmin edib:

"Çeliyin həbsinin Rusiyada da müsbət qarşılanacağını təxmin edirəm. Rusiya və Türkiyə arasındakı gərginlik, hər iki ölkənin iqtisadiyyatına olduqca mənfi təsir göstərdi. Münasibətlərin düzəlməsi iki tərəfin də xeyrinədir".

Mövzu ilə bağlı Sputnik-ə danışan politoloq Qabil Hüseynli də türkiyəli həmkarı ilə eyni fikirdədir.

Qabil Huseynli
youtube
Qabil Huseynli

Alparslan Çeliyin İzmirdə həbs olunmasını Moskvaya mesaj kimi dəyərləndirən Hüseynli, son günlər Türkiyə ilə Rusiyanın bir-birilərinə qarşılıqlı jestlər etdiyini söyləyib:

"Sözsüz ki, türk tərəfinin bu addımı Rusiyaya birbaşa mesajdır, jestdir. Ümumiyyətlə, son vaxtlar Moskva və Ankara əlaqələri normal axara salmaq üçün müəyyən cəhdlər edirlər. Mariya Zaxarovanın "gərginlik müvəqqətidir" açıqlamasından sonra, Türkiyənin təbii ehtiyatlar naziri rus tərəfinin bəzi sanksiyaları götürdüyünü bildirib. Rusiyada türk tikinti şirkətlərinə qarşı qoyulan sanksiyalar da ləğv olunmaqdadır. Türkiyənin inşaat şirkətləri Rusiya bazarına əvvəlki kimi cəlb edilməkdədir".

Qabil Hüseynli, Ərdoğanın Vaşinqtondakı çıxışı zamanı Rusiya ilə münasibətlərə toxunduğunu da xatırladıb:

"Türkiyə prezidenti Brookings universitetindəki çıxışında Rusiya ilə münasibətlərin yaxşılaşdırılmasının zəruriliyini qeyd edib. Ərdoğan hər iki ölkənin həll etməli olduğu ortaq problemlərin mövcudluğundan danışıb".

Politoloq, rus-türk əlaqələrində son günlər yaşanan yumşalmanın aysberqin görünən tərəfi olduğunu, arxa kulislərdə daha ciddi addımların atıldığını təxmin etdiyini söyləyib.

51
Teqlər:
İzmir, Alparslan Çelik, Kalaşnikov, Putin, Əhməd Davudoğlu, Mariya Zaxarova, Türkiyənin Strateji Baxış İnstitutunun rəhbəri Yusuf Çınar, Ərdoğan, "Su-24" qırıcı təyyarəsi, Moskva, Rusiya, Vaşinqton, Qabil Hüseynli, Türkiyə
Əlaqədar
Rusiya Türkiyədən bütün növ bitkiçilik məhsullarının idxalına qadağa qoya bilər
Rusiya təyyarələri üçün Türkiyə səması açıqdır
Rusiyadakı təyyarə qəzası ilə bağlı ilginc iddia
Ərdoğandan Moskvaya isti mesajlar
Vaşinqtonda Kapitoliyə mənzərə, arxiv şəkli

Demokratiya öyrədəcəklər: ABŞ müdaxilə üsullarını müəyyənləşdirdi

3
(Yenilənib 19:52 05.03.2021)
"Bölgənin bütün mütləq monarxiyaları Çinin uğurunu təkrarlamaq – demokratik islahatlar olmadan iqtisadiyyatını inkişaf etdirmək istəyir. Bununla belə, onların hamısı demokratik ölkə kimi görünmək məcburiyyətindədir".

BAKI, 5 mart — Sputnik, Sofya Melniçuk. Amerikalılar bundan sonra demokratiya uğrunda döyüşmək niyyətində deyil. Zaman müdaxilələrin və avtoritar liderlərin devrilməsinin işə yaramadığını göstərdi. Vaşinqton bundan dərs çıxardı və dünyanı dəyişdirməyə özündən başlamaq fikrindədir. RİA Novosti ABŞ-ın bundan sonra necə hərəkət edəcəyini araşdırıb.

Yeni dövran-yeni üsullar

ABŞ dövlət katibi Entoni Blinkenin Dövlət Departamentindəki rəsmi çıxışı boş zalda baş tutsa da, böyük səs-küy yaratdı. Amerika diplomatiyasının rəhbəri sonradan milli təhlükəsizlik strategiyası ilə möhkəmləndiriləcək xarici siyasətin əsas istiqamətlərini açıqladı.

Əslində, Blinken təzə bir söz demədi. O da, prezident Co Bayden də son aylarda eyni məsələləri bir neçə dəfə təkrarlayıblar. Bununla belə, diqqət çəkən məqamlar da oldu.

"Bizim yanaşmamız dəyişəcək. Artıq yüksək xərc tələb edən hərbi müdaxilələr və ya avtoritar rejimləri zorla devirmək cəhdləri ilə demokratiyanı təşviq etməyəcəyik", – deyə dövlət katibi vurğuladı. O etiraf etdi ki, bu cür üsullardan ən yaxşı niyyətlə istifadə olunsa belə, məqbul nəticəyə gətirib çıxarmadı. Üstəlik, "demokratiyanı təşviq etmək" sözləri mənfi çalar qazandı, çünki artıq amerikalıların özləri də buna inanmırlar.

Dünya dəyişib və yeni şəraitdə Vaşinqton öz diqqətini terror təhlükəsindən ayırıb rəqib dövlətlərə qarşı mübarizəyə yönəldəcək. "Demokratiyanı təşviq etməyə – bu hələ də ABŞ xarici siyasətinin imperativi olaraq qalır – özümüzdən başlamalıyıq, əks halda ideallara bağlılığımıza şübhə toxumları səpmək üçün hər fürsətdən istifadə edən Çin və Rusiya kimi rəqiblərin əlinə fürsət vermiş olarıq. Onların işini asanlaşdırmağa ehtiyac yoxdur", – deyə amerikalı diplomat fikrini tamamlayıb.

Belə bir nümunə

Ötən il ölkə çətin sınaqlara məruz qaldı. Birinci, ikinci dünya və Vyetnam müharibələrindən daha çox amerikalının ölümünə səbəb olan koronavirus pandemiyası səhiyyə sahəsindəki bərabərsizliyi ortaya qoydu. Polis vəhşiliyi və qaradərililərin öldürülməsi səbəbindən yaranan irqi ayrı-şeçkiliyə qarşı etirazlar cəmiyyətdəki sistematik irqçilik problemini bir daha qabartdı.

Prezident seçkisi isə son on ilin ən qalmaqallı kampaniyası oldu. Donald Tramp hələ də nəticələrin saxtalaşdırıldığını iddia edir.

Bu, fundamental dəyərlərdən uzaqlaşmağa gətirib çıxardı: yanvarın 6-da seçki nəticələrinin təsdiqlənməsi zamanı qara güruh Konqres binasına basqın etdi. Yeni prezident Co Bayden təcili olaraq ölkədaxili birliyi bərpa etməli və ilk növbədə amerikalıların özünə ABŞ-ın hələ də demokratiyanın beşiyi olduğunu göstərməli idi.

"ABŞ-ın demokratiya nümunəsi göstərməklə bağlı ciddi problemləri var. Bu ölkəyə seçiciləri səfərbər etmək üçün ritorik alət lazımdır. Onlara ölkədəki vəziyyətin həll oluna biləcəyini göstərmək vacibdir", – ABŞ və Kanada İnstitutunun baş elmi işçisi Pavel Koşkin RİA Novosti-yə müsahibəsində belə deyib.

Koşkinin fikrincə, Blinkenin açıqlamaları müəyyən dərəcədə daxilə yönəlib: "Başqa dövlətlərdə qayda-qanun yaratmaq bir növ stimuldur: özümüzdən başlamalıyıq".

Demokratiyaya qarşı inkişaf

Bayden administrasiyası davamlı olaraq əsas strateji rəqibinin Çin və onun inkişaf modeli olduğunu vurğulayır. Vaşinqton məhz onun dəyişdirilməsinə nail olmaq istəyir.

Çin Xalq Respublikasının rəhbəri Si Tsinpinin də dediyi kimi, Pekin öz siyasi sistemini heç yerə ixrac etməyi planlaşdırmır.

"Bəzi ölkələrin, həqiqətən də Çin hökumət idarəetməsinin ayrı-ayrı elementlərinin idxalına ehtiyacı var" – Moskva Karnegi Mərkəzinin məsləhətçisi, çinşünas Temur Umarov belə deyir və buna misal olaraq ABŞ-ın nüfuzunun ildən-ilə azaldığı Orta Asiya dövlətlərini göstərir.

"Bölgənin bütün mütləq monarxiyaları Çinin uğurunu təkrarlamaq – demokratik islahatlar olmadan iqtisadiyyatını inkişaf etdirmək arzusundadır. Bununla belə, onların hamısı demokratik ölkə kimi görünmək məcburiyyətindədir. Bunsuz qlobal dünyada normal şəkildə mövcud olmaq mümkün deyil" , – deyə Umarov vurğulayır..

Buna görə də Mərkəzi Asiyada hamı ritorik səviyyədə islahatlardan, insan haqlarından dəm vurur, iş fakta gələndə isə Qərbi təqlid modeli olaraq görürlər. Əgər əvvəllər ən az bir ölkə (Orta Asiyanın demokratiya vahəsi sayılan Qırğızıstan) daha çox amerikasayağı əhval-ruhiyyəyə köklənmişdisə, indi bu ölkə də fikrini dəyişib və özünə başqa yol seçib.

Əgər ABŞ Pekin kimi Orta Asiyada iqtisadi baxımdan daha fəal olsaydı, onda bölgədəki mövqeyini möhkəmləndirə bilərdi. Umaravun fikrincə, bunsuz ideoloji baxımdan böyük təsirə nail olmaq mümkün deyil.

Unudulmamış keçmiş

Yeni administrasiyanın bu yanaşmasına hələ Barak Obamanın hakimiyyət dövründə başlanılmışdı. "Obama doktrinası" Amerikanın xaricdəki hərbi mövcudluğunun məhdudlaşdırılmasını nəzərdə tuturdu. Hələ o zaman demokratlar bu nəticəyə gəlmişdilər ki, hərbi metodların bir o qədər də effekti yoxdur və demokratiyanı müdaxilələr, istilalar və dövlət quruculuğu yolu ilə deyil, yumşaq güc tətbiq etməklə genişləndirmək lazımdır.

Ancaq 44-cü prezident bunun öhdəsindən gələ bilmədi: 2011-ci ildə ABŞ Liviya hökumət qüvvələrinə hava zərbələri endirdi. Obama daha sonra bu qərarın, heç şübhəsiz, doğru olduğunu bildirdi, bununla belə, Vaşinqton nəticələrə hazır deyildi. Liviya xaosa qərq oldu - Obama bunu prezidentliyi boyunca "ən dəhşətli səhv" adlandırdı.

"Yeni administrasiya cəhdləri davam edəcək və birbaşa hərbi müdaxilə istisna olmaqla, bütün metodları işə salacaq", – Ali İqtisadiyyat Məktəbinin Avropa və Beynəlxalq Məsələlər üzrə Kompleks Araşdırmalar Mərkəzinin direktor müavini Dmitri Suslov belə deyir.

Onun sözlərinə görə, əsasən, xarici yardım siyasətinə və qeyri-kommersiya təşkilatlarına vurğu ediləcək və "narıncı inqilab"lar daha aktiv şəkildə dəstəklənəcək. Suslov ABŞ-ın Suriyada Bəşər Əsəd rejimi ilə birbaşa döyüşmədiyini, müxalifət qüvvələrinə kömək etdiyini xatırladaraq "bu hələ də məqbul vasitə olaraq qalır", – deyir.

İndi Vaşinqton Rusiyada, Belarusda, Venesuelada müxalifət nümayəndələrini müdafiə edir. Bundan əvvəl ABŞ Aleksey Navalnının işi ilə əlaqədar bəzi Rusiya rəsmilərinə qarşı sanksiyalar tətbiq etmişdi. Svetlana Tixanovskaya Amerika səfiri ilə Belarus prezidenti Aleksandr Lukaşenkoya qarşı məhdudlaşdırıcı tədbirləri müzakirə etmişdi. Lap bu yaxınlarda isə Blinkenin Venesuela müxalifətinin lideri Xuan Qaydo ilə telefon danışığı olub. ABŞ Çində və İranda qərbyönümlü qeyri-kommersiya təşkilatları və dissidentlərə kömək edir.

Suslovun sözlərinə görə, vətəndaş müharibəsində tərəflərdən birinə dəstək vermək siyasi böhranı qızışdırmaq deməkdir. İnformasiya siyasəti, təşviqat, xalq diplomatisiyası. Sanksiyalar həm də demokratiyanın yayılması üçün mühüm vasitədir: qurtulmaq istədikləri elitanı vururlar. Ancaq İraq və Liviyadakı kimi əməliyyatlar bir daha olmayacaq.

Tarix göstərir ki, yalnız şəxsi nümunə əsasında demokratiya qurmaq problematik məsələdir, bu hətta xarici layihələrə pul ayırmaqdan da çətindir. Buna görə də, çox güman ki, müttəfiq güclərin maddi dəstəyi Dövlət Departamentinin əsas alətinə çevriləcək.

3
Aleksey Navalnı, arxiv şəkli

Qərb yeni sanksiyalarla dəmir pərdə çəkir

16
Həmin dövrdə xaricdən gələn "zərərli təsirlərin" qarşısını almaq üçün əsas səylərimiz sərhədlərə yönəltmişdik. İndi belə görünür ki, Qərb dünyası SSRİ-nin bu uğursuz təcrübəsini ciddi şəkildə yenidən həyata keçirtmək niyyətindədir.

BAKI, 4 mart — Sputnik, İrina Alksnis. Qərbin Rusiyaya qarşı tətbiq etdiyi yeni sanksiyalar ironiya doğurur. Belə ki, Aleksey Navalnı ilə bağlı qəbul edilmiş qərarlarda həm xeyli təzad sezilir, həm də onların ardıcıllığı qəribə təəssürat yaradır. ABŞ və Avropanın bu qərarları qəbul edərkən əsaslandığı məntiqi tutmaq, məqsədlərini anlamaq isə daha da çətindir. Baş verənlərin paradoksallığı, bəzi hallarda isə absurdluğuna rəğmən, bu qərarların və fəaliyyətin planlı, razılaşdırılmış olması isə hadisələrin rasional düşüncəyə əsaslandığına qətiyyən şübhə yeri qoymur.

Əvvəlcə onu qeyd etmək lazımdır ki, hələ 2010-cu illərin ortalarından bəri avropalılar və amerikalılar Rusiyaya qarşı birgə fəaliyyət məsələlərində bu qədər həmrəylik və entuziazm nümayiş etdirməyiblər. Sanksiyalar Atlantik okeanının hər iki tayında nəinki eyni gündə, hətta eyni anda elan olundu. Yəni bu, sözsüz ki, ssenari əsasında edilmiş gediş idi. Bundan başqa, planlaşdırılan tədbirlərdən əvvəlki "artilleriya hazırlığı" da dramaturgiyanın bütün qanunlarına uyğun şəkildə həyata keçirilmişdi: bir neçə həftə ərzində qeyri-müəyyənlik təəssüratı şişirdilir, sonda da məhtəşəm sonluq vəd olunurdu.

Əslində, növbəti dəfə işlər gözlənildiyi kimi sonuclandı: "Bir manatlıq dava-dalaş saldılar, atdıqları yumruq bir qəpiklik oldu". "Cəzalandırılanlar", əsasən, Rusiya güc strukturlarının rəhbərləridir. Nə bu şəxslərin Qərb ölkələrinə girişə qoyuşmuş qadağalar, nə də fərz edilən maliyyə aktivlərinin dondurulmasının isə onlara qətiyyən isti-soyuğu olmadı. "Bioloji və kimyəvi silahların istehsalında" günahlandırılan elmi təşkilatlarla bağlı da vəziyyət oxşardır. Amerika Birləşmiş Ştatlarının Rusiyaya yardımının kəsilməsi isə əməlli-başlı lətifədir. Belə bir təəssürat yaranır ki, amerikalı tərəfdaşlarımız hələ də 1999-cu ildə ilişib qalıblar. Halbuki, Aleksey Navalnı hələ bir neçə ay əvvəl "dünya ölkələrinə səyahətə çıxmayan və Avropada çoxlu əmlakı, bank hesabı olmayan hansısa polkovnik və generallara" qarşı sanksiyaların tətbiq olunmasının mənasız olduğunu birbaşa bəyan eləmişdi. O zaman Navalnı "Avropa İttifaqını" rusiyalı oliqarxların pullarını hədəfə almağa" çağırmışdı. Etiraf etmək lazımdır ki, iri biznesmenlərə dəyən zərbə, həqiqətən də, daha təsirli idi – həm şəxsən onlara, həm də ümumilikdə milli iqtisadiyyata. "Şimal axını - 2" kimi birgə strateji layihələrin bağlanmasının mənfi effektindən danışmaq isə ümumiyyətlə, yersizdir. Lakin "rusofob" ritorikanın şişirdilməsinə baxmayaraq Qərb yenə də zahirən effektiv və qarşıdurma təəssüratı yaradan, əslində isə tamamilə lazımsız addımlara üstünlük verdi.

Ən çox və şövqlə müdafiə etdikləri rusiyalı müxalifətçi ilə bağlı amerikalıların və avropalıların mövqeyində də qəribəliklər çoxdur. Bir tərəfdən, Qərb Navalnını Kremlin əsas düşməni, eyni zamanda, başlıca qurbanı ranqına qaldıraraq onu şərəfləndirdi. Aİ hətta insan haqlarının pozulması ilə bağlı qlobal sanksiya rejimi yaratdı və elan olunmuş məhdudiyyətlər həmin rejimin tarixində ilk dəfə tətbiq olundu. Avropa İnsan Haqları Məhkəməsi isə qəribə bir qərar çıxararaq müvəqqəti tədbir kimi blogerin azadlığa buraxılmasını tələb etdi. Digər tərəfdən, aydındır ki, blogerin şəxsiyyəti ilə bağlı nə ABŞ-ın, nə də Avropanın bir xülyası, illüziyası var. Belə ki, elə həmin AİHM Navalnının Vladimir vilayətindəki həbsxanaya düşməsi ilə nəticələnən "İv Roşe" işində heç bir siyasi fon görə bilmədi.

"Amnesty International"-a isə üstün mənəvi çevikliyi və siyasi fürsətçiliyi heç də kömək etmədi. Təşkilat müxalifətçini "vicdan məhbusu" hesab etməkdən boyun qaçırdı ki, bunu başa düşmək də çətin deyil: keçmişdə irqçilik və ksenofobiya ilə bağlı xeyli sayda əfsanəvi şərhlər vermişdi.

Yeri gəlmişkən, əvvəlcə Avropa İttifaqı yeni sanksiya rejimini birbaşa Aleksey Navalnı ilə əlaqələndirməyi düşünürdü. Ancaq, görünür, orada vaxtında kiminsə ağlına gəlib ki, "qəhrəman"ının keçmişi nəzərə alınarsa, bunu etməsələr, yaxşıdır. Və bu ideyadan imtina etdilər.

Nəticə etibarilə Qərbin, xüsusən də Avropanın davranışları həqiqətən də əlinə keçən və Moskva ilə münaqişə yaratmaq üçün bir o qədər işə yaramayan hər bahənədən istifadə edərək sağa sola çırpınmaq təsiri bağışlayır. Bütün bunlar isə bütövlükdə məntiqsiz hərəkətlər yığınından başqa bir şey deyil.

Rusiyanın Avropa və ABŞ-la münasibətləri hazırda növbəti transformasiya mərhələsini yaşayır. Coşqun hadisələrlə zəngin son onillik Qərbdə ölkəmizi iqtisadi və geosiyasi cəhətdən diz çökdürmək, əzmək cəhdi kimi qiymətləndirildi. Üstəlik, buna nail olacaqlarına dair kiçik bir şübhələri də yox idi. Digər tərəfdən, qərbdəkilər buna "az qan tökməklə", özləri üçün çox da ağrılı olmayan tədbirlər vasitəsilə nail olacaqlarına əmin idilər. Məsələn, Moskvanın SWIFT-dən ayrılması Qərb biznesi üçün son dərəcə xoşagəlməz hala çevrilə bilərdi.

Rusiya bir daha kollektiv təzyiqə müqavimət göstərərək sürpriz etdi və vəziyyət bir neçə il qeyri-sabit tarazlıqda qaldı. Nominal olaraq qarşıdurma davam etdi, lakin sanksiyalar təhqir və boş rəsmiyyətə çevrildi. Əvəzində, tərəflər arasında, xüsusən də Avropa ilə dolğun əməkdaşlıq sürətlə şəkildə bərpa olunmağa başladı.

Ancaq son bir neçə ilin, xüsusən də, ötən ilin hadisələri Qərbi, nəhayət, ölkəmizə ayıq nəzərlərlə baxmağa və bu barədə düşüncələrini yenidən gözdən keçirməyə vadar etdi. Qərb anladı ki, axır nəfəsində olan "şər imperatorluğu" ilə deyil, böyük potensiala, ciddi ambisiyalara sahib və əli çox güclü olan (qısa vaxtda çox təsirli peyvənd preparatı yarada biləcək qədər) qüdrətli dövlətlə qarşı-qarşıyadır.

Və Avropanı qorxuda biləcək tək şey – həqiqətən güclü bir Rusiyadır. Deyəsən, avropalılar, doğrudan də, Moskvanın iqtisadi, siyasi, ideoloji, media istiqamətində hücuma keçdiyini görüb əməlli-başlı qorxuya düşüblər.

Üstəlik, qonşularımızın öz gücünə inam hissi xeyli aşağıdır və bunun nəticəsi olaraq, tələm-tələsik yeni dəmir pərdə çəkməyə çalışır, beləliklə də, münasibətlərdə uçurum yaradırlar.

Əslində, Qərb, tərəflər arasında (xüsusən də Sovet İttifaqı ilə Qərbi Avropa dövlətləri arasında) bir sıra qarşılıqlı faydalı strateji əməkdaşlıq kanallarının mövcud olduğu, qalan kanalların isə bağlandığı Soyuq Müharibə konfiqurasiyasını yenidən yaratmağa çalışır.

Həmin dövrdə xaricdən gələn "zərərli təsirlərin" qarşısını almaq üçün əsas səylərimiz sərhədlərə yönəltmişdik. İndi belə görünür ki, Qərb dünyası SSRİ-nin bu uğursuz təcrübəsini ciddi şəkildə yenidən həyata keçirtmək niyyətindədir.

Onların bu problemi həll etmək üçün Aleksey Navalnıdan istifadə etmələrini kifayət qədər uğurlu addım hesab etmək mümkündür. Hərçənd, Avropa və ABŞ-ın sovetlərin açdığı cığırla irəliləməsi faktının özü əməlli-başlı heyrət doğurur.

16
Hazırkı Ermənistan ərazisində tarixi abidələrimizdən biri

İkili standartlarla əl-ələ saxtakarlıq: Ermənilər bircə məscidimizi saxlayıblar - FOTO

5
(Yenilənib 18:25 05.03.2021)
Ən çox zərər görən İslam dini abidələridir. 291 məsciddən cəmi bir neçəsi qalıb. Onların da tarixi saxtalaşdırılıb.

İbrahim Həşimov, Sputnik Azərbaycan

BAKI, 5 mart — Sputnik. Hazırkı Ermənistan ərazisində səkkiz mindən artıq mədəniyyət abidəsi var. Bunlara mədəni, dini abidələr və karvansaralar daxildir. “İşğal Olunmuş Ərazilərdəki Tarix-Mədəniyyət Abidələrini Müdafiə Təşkilatı” İctimai Birliyinin sədri Faiq İsmayılov Sputnik Azərbaycan-a bildirib ki, bu abidələrin, demək olar ki, hamısı vandalizmə məruz qalıb.

“Oradakı tarixi-mədəniyyət abidələrimizdir, qəbristanlıqlarımızdır, türbələrimizdir, monumental heykəltaraşlıq nümunələrimizdir ki, bunların hamısı yox dərəcəsindədir. Eyni zamanda arxeoloji qazıntılar nəticəsində Azərbaycan mədəni irsinə sahib çıxıblar. Xristianlıq dövrü abidələri və xristianlığa qədər olan abidələrimiz də ermənilər tərəfindən vandalizmə uğradılıb”.

© Photo : Courtesy of Faig Ismayilov
Hazırkı Ermənistan ərazisində tarixi abidələrimizdən biri

Ermənistan ərazisindəki İslam dininə aid abidələr daha çox zərər görüb. Orada yaşayan azərbaycanlıların izlərini itirmək üçün uzun illər planlı şəkildə işlər aparılıb. Bir neçə məscid də "bərpa edilərək" tarixi saxtalaşdırılıb. Qalanlarından ya tövlə kimi istifadə ediblər, ya da dağıdaraq yararsız hala salıblar.

291 məsciddən yalnız biri – “Göy Məscid” İrəvan şəhərində ermənilər tərəfindən bərpa olunub. Eyni zamanda Zəngəzur ərazilərində qalan bir neçə məscidin mövcudluğu görünür. Qalan abidələr, məscidlər, türbələr ümumiyyətlə yox olub”, – F. İsmayılov qeyd edib.

© Photo : Courtesy of Faig Ismayilov
Hazırkı Ermənistan ərazisində tarixi abidələrimizdən biri

F.İsmayılov deyir ki, ermənilər ötən əsrin 20-ci illərindən sonra həmin ərazilərdə məskunlaşdırılıblar. Həmin dövrə qədər olan xristianlıq abidələri Qafqaz Albaniyası abidələri hesab olunur. Yəni, onların ermənilərə heç bir aiddiyyəti yoxdur. Lakin onların da tarixi saxtalaşdırılıb və bir çox məscid və karvansaralarımız kimi erməni monastrı və kilsələrinə çevrilib.

“Kilsə və ya monastırlar dini ibadət üçün düşünülmüş bir yerdir. Burada ancaq din təbliğ olunur. Bu da inzibati yaşayış mərkəzlərində ola bilən abidələrdir. Hansısa dağ başında, səhralıqda və ya meşəlikdə kilsə və monastırların olması mümkünsüzdür”, – deyə F. İsmayılov vurğulayıb.
  • Hazırkı Ermənistan ərazisində tarixi abidələrimizdən biri
    Hazırkı Ermənistan ərazisində tarixi abidələrimizdən biri
    © Photo : Courtesy of Faig Ismayilov
  • Qarabağda tarixi abidə
    © Photo : Courtesy of Faig Ismayilov
  • Hazırkı Ermənistan ərazisində tarixi abidələrimizdən biri
    Hazırkı Ermənistan ərazisində tarixi abidələrimizdən biri
    © Photo : Courtesy of Faig Ismayilov
  • Hazırkı Ermənistan ərazisində tarixi abidələrimizdən biri
    Hazırkı Ermənistan ərazisində tarixi abidələrimizdən biri
    © Photo : Courtesy of Faig Ismayilov
  • Hazırkı Ermənistan ərazisində tarixi abidələrimizdən biri
    Hazırkı Ermənistan ərazisində tarixi abidələrimizdən biri
    © Photo : Courtesy of Faig Ismayilov
1 / 5
© Photo : Courtesy of Faig Ismayilov
Hazırkı Ermənistan ərazisində tarixi abidələrimizdən biri

Faiq İsmayılov bildirib ki, hələlik dəymiş zərərin qiymətləndirilməsi aparılmayıb. Çünki bunun üçün həmin ərazidə monitorinqlər aparılmalı və dəyən zərər müəyyənləşdirilməlidir. Bununla bağlı beynəlxalq təşkilatlara müraciət də olunub. Lakin ikili standartlar səbəbindən heç bir tədbir görülməyib. Buna baxmayaraq yenə həmin istiqamətdə işlər davam etdirilir.

5