Kredit borclarının yaratdığı depressiyadan necə çıxmalı

Ekspertlərdən "həyacan siqnalı": kreditlər bahalaşacaq, yerləri bağlanacaq!

3122
(Yenilənib 13:03 15.02.2016)
Mərkəzi Bankın uçot dərəcəsini qaldırması təhlükəli addım kimi qiymətləndirilir. Analitiklərə görə, bu qərar inflyasiyanın qarşısın almağa hesablansa da, daha ciddi problemlər meydana çıxaracaq.

BAKI, 15 fev — Sputnik. Xəbər verdiyimiz kimi, Mərkəzi Bankın İdarə Heyəti 15 fevral 2016-cı il tarixindən uçot dərəcəsini 5%, likvidlik əməliyyatları üzrə faiz dəhlizinin aşağı həddini 2%, yuxarı həddini isə 10% səviyyəsində müəyyən etmək barədə qərar qəbul edib.

Natiq Cəfərli, iqtisadçı-ekspert
© Photo : N.Cəfərlinin şəxsi arxivi
Natiq Cəfərli, iqtisadçı-ekspert

Məsələ ilə əlaqədar iqtisadçı-ekspert Natiq Cəfərli Sputnik-ə açıqlamasında deyib ki, Mərkəzi Bank əslində monetar siyasəti sərtləşdirməkdə davam edir: "Uçot dərəcəsinin qalxması kreditlərin də bahalaşmasına səbəb olacaq. Bankların Mərkəzi Bankın resurslarına çıxışı bahalaşır. Yəni, 2 faizə yaxın bahalaşır. Mərkəzi Bankın resurslarına çıxış bahalaşdıqca banklar da məcburən öz kredit portfellərində onsuz da yuxarı olan kredit dərəcələrini ən azından aşağı salmayacaq. Hətta, bəlkə də 1 faiz qalxması ehtimalı var. Bu, iqtisadi aktivliyin onsuz da zəiflədiyi ölkədə, bu aktivliyi daha zəiflədəcək, kreditləri bahalaşdıracaq".

"Bu da əslində ölkə üçün yaxşı heç nə vəd etmir. Çünki, Mərkəzi Bankın bu addımından sonra iqtisadi aktivlik daha da zəifləməklə yanaşı, iş yerlərinin bağlanmasına, ticarət dövriyyəsinin daha da azalmasına səbəb olacaq. Artıq bu, vizual olaraq da şəhərdə görünür, nəzərə çarpır", —deyə iqtisadçı vurğulayıb.

Bundan başqa, kreditlərin qaytarılmasında onsuz da ciddi problemlərin olduğunu deyən ekspertin sözlərinə görə, banklar daha baha kreditlərlə bazara çıxsalar, insanların, şirkətlərin, biznesin onu geri qaytarması böyük problemə səbəb olacaq. Onun fikrincə, bu, uzunmüddətli kreditləşməni də məhdudlaşdırır. İqtisadçının qənaətinə görə, biznes üçün əsas kömək o ola bilərdi ki, daha uzun və ucuz kreditlər olsun.

"İndi isə daha uzun və ucuz kreditlərə çıxış imkanları məhdudlaşacaq. Bu da təbii ki, ciddi problemlərin meydana çıxmasına səbəb olacaq", —deyə N. Cəfərli vurğulayıb.

Bank eksperti Əkrəm Həsənov
© Photo : REPORT
Əkrəm Həsənov

Bank və maliyyə məsələləri üzrə ekspert Əkrəm Həsənov da AMB-nin qərarını təhlükəli hesab edir. Belə ki, maliyyəçinin sözlərinə görə, Mərkəzi Bank faiz dərəcəsini o vaxt qaldırır ki, əvvəla, inflyasiya təhlükəsi görür.

"Yəni, inflyasiya da Azərbaycanda var. Bunu artıq hamı görür. Bu addım inflyasiyanın qarşısın almaqdır. Digər bir səbəb odur ki, hazırda dövriyyədə, bazarda milli valyutanın qıtlığı var. Manat çatmır. Manat ona görə çatmır ki, Mərkəzi Bank banklara manat kreditlərini vermir. Niyə? Çünki qorxur".

AMB-nin qorxusuna gəlincə, Ə. Həsənovun təhlilinə əsasən, Mərkəzi Bank bankların qaçıb həmin o manatı dollara çevirəcəyindən və Mərkəzi Bankın olan-qalan valyuta ehtiyatlarının da əlindən gedəcəyindən əndişə edir.

Mütəxəssisin fikrincə, Mərkəzi Bank uçot dərəcəsini ona görə qaldırıb ki, bundan sonra banklara kredit verəndə banklar üçün bu kreditlər o qədər də ucuz olmasın: "Banklar gedib dərhal onu dollara çevirməsin. Səbəb budur. Gözləyirəm ki, bu 5 faiz son deyil. Mərkəzi Bank yenə də uçot dərəcəsini qaldıracaq".

İqtisadçı-ekspert Samir Əliyev öz "Facebook" səhifəsində məsələni şərh edib: "Milli valyutaların devalvasiyasından sonra inflyasiya təzyiqlərini azaltmaq üçün bir qayda olaraq mərkəzi banklar uçot dərəcəsini qaldırır. Bu baxımdan Azərbaycan Mərkəzi Bankının uçot dərəcəsini 3%-dən 5%-ə qaldırması gözlənilən idi. Əslində Mərkəzi Bankın bu qərarı bir qədər gecikib. Çünki MB-nin siyasəti pul kütləsini azaltmaq olub və inflyasiyaya qarşı belə mübarizə aparıb".

Samir Əliyev, iqtisadçı-ekspert
© Sputnik / Murad Orujov
Samir Əliyev, iqtisadçı-ekspert

Ekspertin qənaətincə, AMB-nin bu addımı inflyasiyanı cilovlamaq və manat aktivlərinin gəlirliyini artırmaqdır: "Belə ehtimal etmək olar ki, bankları təmin etmək üçün MB yaxın dövrlərdə manat kütləsini artırmaq niyyətindədir. Bu addım kreditləri bahalaşdıracaq və iqtisadi aktivliyi məhdudlaşdıracaq. Görünür, monetar siyasət iqtisadi aktivliyi artırmaqdan çox qiymətlərin artımının qarşısını almaq üzərində qurulub".

Qeyd edək ki, uçot dərəcəsi — Mərkəzi Bankın kommersiya banklarından onlara təqdim etdiyi kreditə görə (aldığı) götürdüyü faiz dərəcəsidir.

3122
Teqlər:
Mərkəzi Bankın İdarə Heyəti, uçot dərəcəsi, Natiq Cəfərli, Əkrəm Həsənov, Samir Əliyev, inflyasiya
Əlaqədar
Ləğv olunan bankların əmanətçilərinə 20 mln. manatdan artıq kompensasiya ödənilib
“Bank of Azerbaijan”ın əmanətçilərinə 18,9 mln. manat kompensasiya ödənilib
Dünya Bankı Azərbaycana dəstəyini davam etdirəcək
"Bank of Azerbaijan": müflis elan olunmağımız borcların ödənilməməsinə əsas vermir
"Texnikabank" Əmanətlərin Sığortalanması Fonduna üzv bankların reyestrindən çıxarılıb
"Bank of Azerbaijan"ın əmanətçilərinə 12 mln.manatdan artıq kompensasiya ödənilib

Politoloq: “Bu razılaşma Vətən müharibəsindəki qələbədən sonra ən böyük uğur sayıla bilər”

37
Atlas Araşdırmalar Mərkəzinin rəhbəri, politoloq Elxan Şahinoğlu deyir ki, gərək SSRİ dağıldıqdan sonra yatağın birgə istismarı ilə bağlı razılığa gəlinəydi
Elxan Şahinoğlu: “Azərbaycan-Türkmənistan arasındakı anlaşmazlıqlar keçmişdə qaldı”

Yanvarın 21-də Azərbaycan Respublikası Hökuməti ilə Türkmənistan Hökuməti arasında Xəzər dənizində “Dostluq” yatağının karbohidrogen resurslarının birgə kəşfiyyatı, işlənilməsi və mənimsənilməsi haqqında Anlaşma Memorandumu imzalanıb.

Atlas Araşdırmalar Mərkəzinin rəhbəri, politoloq Elxan Şahinoğlu Sputnik Azərbaycan-a deyir ki, imzalanmış bu memorandum Vətən müharibəsindəki qələbədən sonra bu il ərzində qazandığımız ən böyük uğur sayıla bilər:

“İki ölkə arasında 25 ildir mübahisə davam edirdi. SSRİ dönəmində bu yataq Azərbaycan neftçiləri tərəfindən kəşf edilmişdi. Gərək SSRİ dağıldıqdan sonra yatağın birgə istismarı ilə bağlı razılığa gəlinəydi. Bu memorandum yeni uğurları gətirə bilər. Gəlinən razılıqlar hər kəsin faydasınadır. Memorandumun imzalanması ilə Azərbaycan-Türkmənistan arasındakı anlaşmazlıqlar keçmişdə qaldı”.

Elxan Şahinoğlunun geniş şərhinə audiofaylda qulaq asa bilərsiniz

37
Məktəbli

Sönük təhsil ya niyə bir uşağın videosu digər uşağa dərslikdən daha maraqlıdır?

24
(Yenilənib 23:18 25.01.2021)
Koronavirus pandemiyası artıq bir ilə yaxındır uşaqları məktəbdən uzaq salıb. Bir neçə il öncə hər addımda rastlaşdığımız planşet və telefonun ziyanından bəhs edən videolar da nədənsə yoxa çıxıb.

Koronavirus pandemiyası artıq bir ilə yaxındır uşaqları məktəbdən uzaq salıb. Bir neçə il öncə hər addımda rastlaşdığımız planşet və telefonun ziyanından bəhs edən videolar da nədənsə yoxa çıxıb. Televiziya ekranından hər gün “evdə qal, özünü qoru” çağırışları səbəbindən hətta virtual dünyadan uzaq olan hər bir məktəbli artıq onlayn həyat yaşamağa məhkum olub. 

Dərsin biri bir vaxt başlayır, digəri başqa vaxt

Evdə bir neçə uşağı olan ailələrdə vəziyyət olduqca maraqlıdır. Uşağın biri səhər növbəsində məşğul olur, digəri günorta. Dərsin biri bir vaxt başlayır, digəri başqa vaxt. Hansı otağa girsən, əlində planşet və ya telefon tutmuş övladına rast gəlirsən. Təhsil Nazirliyindən qəribə göstərişlər də gəlir: nə bilim, məktəbliyə ağ köynək, qalstuk geyindirib planşetin qarşısında əyləşdirmək lazımdır. Məktəbli də əlini əlinin üzərinə qoyub ekrana baxmalıdır.

30 ildir müstəqillik əldə etmişik, dünyanın ən aparıcı təhsil sistemləri ilə tanış olmuşuq, amma sovetdən qalma qaydalardan hələ də bərk-bərk yapışırıq. Bir az rahatlığı var uşağın, onu da əlindən almaq istəyirik. Ciddi məsələlər isə qalır kənarda.

Uşağın təhsilə marağının azalması elə mənasız dərsliyə, yararsız testə bağlıdır. Məktəbliyə təsviri-incəsənət testində verilən suallara nəzər yetirsək, mənzərənin nə yerdə olduğunu anlaya bilərik. Sual: “Hansı söz latın dilində tərcümədə rəng deməkdir”. 3 cavab: a. Color b. Kolorit c. Fon. Uşaq Azərbaycan dilində oxuyur “color”, deyirsən “kolor”, deyir, axı “color” yazılıb, nə olan bir şeydir? İbtidai sinif şagirdi nə bilir latın dili nədir? Latın dilini yalnız Tibb Universiteti və filologiya fakültələrində keçirlər. Lotereya oynayır elə bil. Ağlına gələn bir cavabı verməlidir.

Ya da, belə bir sual: Cümləni tamamla – “Toxuculuq sənətində ipliyin hörülən düyünü..., bu ilməni saxlayan əsas iplər isə …, adlanır”. Özü də cavaba görə düz 15 bal verilir. Bəli, təsviri incəsənət kitabında bu barədə məlumat var, düyün ilmədir, əsas iplər isə əriş. Bunları heç bir halda uşaq yadda saxlaya bilməyəcək. Adi söz yığınıdır, gərək biliyi möhkəmləndirən əyani vəsait olsun, uşaq xalçanı gözü ilə görsün, ya da xalça toxumağı əks etdirən animasiya filminə baxsın, beş-on dəfə təkrarlasın. Xalça muzeyində olsun, əlini ilməyə və ərişə toxundursun. Yoxsa bu bilik qazanmaq yox, vaxt ötürməkdən başqa bir şey deyil.

Müəllim ya ciy-ciy ciyildəyir, ya “ç” əvəzinə “ts” deyir

Valideyn evdə karantində oturduqca, hər gün ibtidai sinif müəlliminin qüsurlu nitqinə qulaq asmağa məcbur olur. Bu nitq öz-özünə düzələn iş deyil axı, bunu işə götürəndə bir baxan olmayıb yəqin. Müəllim ya ciy-ciy ciyildəyir, ya “ç” əvəzinə “ts” deyir, ya da nəsə başqa qüsura yol verir. İbtidai sinif dərsliklərində isə o qədər problem var, sözlə deyiləsi deyil. 3-cü sinif şagirdi heç Salur Qazan sözünü əməlli-başlı deyə bilmir, Qaraca çobanın kimliyini də anlamır. Oxuyur, amma anlamır. “Dədə Qorqud” dastanı kiçik uşaq beyni üçün anlaşılmaz bir məfhuma çevrilir. Dastana həm də gərək vizual baxasan, film hələ uşağa çətin gəlir, ayrı-ayrı səhnələrin isə animasiya variantı ya yoxdur, ya da anlaşıqlı deyil. Ümumiyyətlə, fərli vizual görüntünün olmamasından əziyyət çəkirik.

Animasiya yoxdur, müasir filmlər çəkilmir. Əslində, Azərbaycanda Mədəniyyət Nazirliyinin xətti ilə həm “Dədə Qorqud”, həm “Koroğlu” dastanlarının yeni versiyaları çoxdan çəkilməli idi. Animasiyası da, bədii və hətta sənədli filmləri də olmalı idi. Uşaqlar üçün adaptasiya olunmuş animasiya filmləri həm gözəl nitqi olan aktyorların ifasında səsləndirilməli idi. Bu günün uşağı çox böyük imkana malikdir. "Disney" filmlərinə HD formatda baxırsa, artıq ağ-qara Azərbaycan filmlərinə baxmaqda maraqlı deyil, o filmlər bir qədər primitiv görünür müasir uşağa. Dünya kinosu və animasiyasında maraqlı süjetlər dəfələrlə çəkilib. Şekspirin “Hamlet” əsərinin onlarla versiyası var. Amma biz Qaraca Çobanı uşağa izah edə bilmirik.

Eləcə də Süleyman Sani Axundovun “Qaraca qız” əsərinin məğzini də ibtidai sinif şagirdinə izah etmək asan məsələ deyil. Hadisələr ötən əsrin əvvəlində baş verib, bu günün uşağı bunlardan xeyli uzaqdır. 1966-cı ildə çəkilmiş film də bir qədər köhnəlib. Klassik ədəbiyyata yeni baxış bucağından baxmağın vaxtı çatıb.

Azərbaycan interneti məlumat baxımından olduqca kasaddır

Hazırda dünya kinosunda hətta klassik süjetləri müasir interpretasiyada təqdim etmək ənənəsi yer alıb. Məsələn, detektiv janrının banilərindən biri olan ingilis yazıçısı Artur Konan Doylun “Şerlok Holmsun macəraları” əsəri dəfələrlə ekranlaşdırılıb. Kraliça Viktoriyanın dövründə yaşamış Şerlok Holms və doktor Vatsonun macəralarını elə Böyük Britaniyada yenidən çəkiblər. “Şerlok” serialında detektiv ustadı yeni texnologiyalardan məharətlə istifadə edir, elə bil anadan olandan smartfonla yatıb-durub. Çox maraqlı və cəlbedici bir serialdır, tam müasir formatda, amma klassik süjet xətti gözlənilməklə çəkilib. Klassik ədəbiyyata maraq yaratmağın yollarından biri də əsərlərə yanaşmada yenilik tətbiq etməkdən keçir.

Azərbaycan interneti məlumat baxımından olduqca kasaddır. Uşaqların informasiya tələbatını ödəməkdə acizdir bir növ. Dərsliklərdə verilən materiallar çox vaxt isə nə ibtidai sinif şagirdinin dünyagörüşünə uyğundur, nə də söz bazasına. Müasir uşaq dərsi hərtərəfli qavramaq istəyir, bunun üçün isə imkan yoxdur. Klassik filmlər yenilənmir, animasiya filmləri çəkilmir, Qaraca qız, Salur Qazan, Koroğlu, Dədə Qorqud və digər personajların kimliyini bildirən videolar, infoqrafikalar və ya videoinfoqrafikalar da yoxdur. Kimdir Salur Qazan? Şagird adı axtarışda yazmaqla görüntülü məlumata çıxış əldə edə bilərdi. Uşaqlar heç axtarış sistemində heç nəsə yazmaq belə istəmirlər. Süni intellektə səs atmaqla nəticə gözləyirlər.

Məktəbli bu internet “ulduz”larının davranışını təkrarlamaqdan həzz alır

Bu günün məktəblisi Azərbaycan kanallarına baxmır, maraqlı deyil. “Youtube”-un Azərbaycan seqmentində kontent axtarsa da, tapa bilmir, tapsa da, ona maraqlı deyil. İnternetdə Rusiya və Ukraynadan olan Katya, Maksim, Vlad, Kamil və Aminka, Nastya, Diana, Roma, Amelka Karamelka kimi yutuberlərlə yanaşı adını bilmədiyimiz onlarla Çin və Koreya blogerlər var. Nə qədər desən, atlanıb düşsünlər, danışsınlar, saç-başını rəngləsinlər, ev-eşiyi dağıtsınlar. Bir müddət sonra baxırsan, uşaqlar evdə salamat bir nəsə qoymayıblar: əşyaları kəsib doğrayıb, sonra da rəngləyiblər. Kimsə də özünü bu avara qızlara bənzətmək üçün hətta öz saçını belə kəsə bilər. Evin divarını da, üz-gözü də rəngləmək adi məsələdir. Məktəbli həmin bu internet “ulduz”larının davranışını təkrarlamaqdan həzz alır. Qaraca çoban isə orta əsrlərdən gələn bir qəhrəmandır, film özü də bir az köhnəlib, uşağa maraqlı deyil.

"TikTok", "Instagram", "Youtube" kimi platformalarda bizim blogerlərin səsi gəlmir. Gəlsə də, elə “Amelka Karamelka” kimi mənasız bir kanaldan heç də yaxşı deyil. Məktəbliyə nə bir dərslik, nə də bir fərli kontent təklif edə bilmirik. Bir alternativi yoxdur. Bu boyda sivilizasiya qurmuşuq, amma uşaqlara digər uşaqların qurduğu səhnələr daha maraqlıdır. Nə qədər mənasız olsa da, baxacaqlar. “Çelenc”, “otkusi, lizni ili niçeqo”, “sirenoqolovıye” kimi ifadələr onların dilindədir.

Ya özümüz nəsə yaratmalıyıq, ya da əcnəbi blogerlər bizim uşaqlardan özlərinə bənzər “dəli yığıncağı” yaradacaqlar. Özü də burada həm Mədəniyyət Nazirliyi, həm Təhsil Nazirliyi birgə çalışmalıdır. Mədəniyyət Nazirliyi köhnəlmiş kontenti yeniləməli, yeni formatda bədii və animasiya filmləri çəkməli, Təhsil Nazirliyi isə nitqi qüsurlu müəllimlər üçün natiqliq kursları təşkil etməklə təsdiqlədiyi dərsliklərə yenidən nəzər salmalıdır. Yoxsa, uşaqlar əldən gedəcək. Valideynlər də hərdənbir övladları ilə söhbət etsələr, ən azı xarici dildə filmə baxan uşaqları doğma Azərbaycan dilini unutmazlar.

24

Putin prezident Baydenlə ilk dəfə danışdı, ABŞ-ın arzusunu yerinə yetirdi

3
(Yenilənib 23:17 26.01.2021)
Vladimir Putin Cozef Baydenlə ABŞ prezidenti qismində ilk dəfə telefonla danışıb. ABŞ-ın təşəbbüsü ilə baş tutan danışıqda Baydenin arzusunda olduğu məsələ həllini tapıb

BAKI, 26 yanvar - Sputnik. Rusiya Prezidenti Vladimir Putin ABŞ-ın yeni seçilmiş dövlət başçısı Cozef Baydenlə bu gün telefonla danışıb. 

Sputnik Azərbaycan bildirir ki, bu barədə Kremlin mətbuat xidməti məlumat yayıb.

Co Baydenin mətbuat katibib Cen Psakinin sözlərinə görə, telefon danışığı ABş tərəfinin təşəbbüsü ilə baş tutub.

Putin həmkarını ABŞ prezidenti postunda işə başlaması münasibətilə təbrik edib. 

Kremlin məlumatına görə, Putin dünyada təhlükəsizlik və sabitliyin qorunmasına görə məsuliyyətləri nəzərə alınmaqla Rusiya ilə ABŞ-ın münasibətlərinin normallaşmasının hər iki ölkənin, eləcə də bütün dünyanın xeyrinə olacağını vurğulayıb. 

Psakinin sözlərinə görə, ABŞ tərəfinin əsas niyyətlərindən biri Strateji Hücum Silahlarına dair Müqavilənin (SHS-3) 5 il müddətinə uzadılması olub. Prezidentlər müqavilənin uzadılması barədə razılığa gəliblər.

Həmçinin dövlət başçıları koronavirus pandemiyasına qarşı mübarizədə, eləcə də ticari-iqtisadi əlqələr daxil olmaqla digər sahələrdə də əməkdaşlıq imkanlarını müzakirə ediblər. Beynəlxalq və ikitərəfli gündəmin aktual məsələləri də müzakirə obyekti olub.

Qeyd edək ki, SHS-3 silahlanmanın məhdudlaşdırılması ilə bağlı Rusiya və ABŞ arasında qüvvədə olan yeganə müqavilədir. 5 fevral 2011-ci ildə qüvvəyə minmiş müqavilənin müddəti 5 fevral 2021-ci il tarixində başa çatacaq. Əgər müqavilə yenilənməsə, artıq dünyada bu iki böyük nüvə gücünün silah arsenallarını məhdudlaşdıran heç bir sənəd mövcud olmayacaq

3