şərqşünas-alim Nəriman Qasımoğlu

Radikalizm islamofobiya siyasi liderlərin "zəhmət"inin bəhrəsidir

593
(Yenilənib 11:47 21.08.2015)
Nəriman Qasımoğlu: Populist siyasətçilər öz uğurlarını çoxmədəniyyətliliyə qarşı şüarlar səsləndirməklə əldə edirlər.

BAKI, 21 avq — Sputnik. Bu günlərdə Almaniyada bir nəfərin "Quran"ı cırması müsəlman miqrantlarla polis arasında toqquşmaya gətirib çıxarıb. Ümumilikdə, son illərdə artan radikal müsəlmançılıq, özünə paralel olaraq, Qərbdə islamafob meylləri gücləndirdi. Azərbaycan Din və Demokratiya Mərkəzinin sədri, şərqşünas-alim Nəriman Qasımoğlu Sputnik-ə son dövrlərdə Qərbdə müsəlmanların radikallaşması və qərblilər arasında islamafob meyllərin artmasının səbəblərini şərh edib: 

Radikalizm də, islamafobiya da yanlış siyasətlərlə bağlıdır 

"Bunun tarixi-siyasi səbəbləri var və bu səbəblərə ayrı-ayrı qərb ölkələrində siyasi iqtidarların müxtəlif zamanlarda həyata keçirdikləri tədbirlər, eləcə də müsəlman ölkələrində gedən proseslərin fonunda aydınlıq gətirmək lazım gəlir. Məsələn, ondan başlayım ki, təxminən otuz il əvvəl avropalılar çoxmədəniyyətliliyə, etnik-dini müxtəlifliyin hökm sürdüyü açıq cəmiyyətə özlərinin sosial problemlərinin həllinə stimul verən amillər sırasında baxırdılarsa, indi bir çoxları məhz fərqli mədəniyyət təmsilçiləri, o cümlədən müsəlman mühacirlərin hesabına artan bu müxtəlifliyi hazırkı problemlərinin əsas səbəblərindən biri kimi görməyə başlayıb. Britaniya baş naziri David Kameron, Almaniya kansleri Angela Merkelin multikulturalizm əleyhinə bəyanatları əslində bu əhval-ruhiyyəni ifadə edir. Bütün Avropa boyu – Hollandiyada Azadlıq Partiyasından tutmuş Fransada Milli Cəbhəyə qədər uzantısı olan sağ partiyalar və populist siyasətçilər öz uğurlarını bu çoxmədəniyyətliliyə qarşı şüarlar səsləndirməklə əldə edirlər. Qərbdə müsəlmanların radikallaşması da bu fonda baş verir. Əlbəttə, bu, yaxın tarixdə fərqli istiqamətlərdə həyata keçirilən yanlış siyasətlərlə bağlıdır. İngiltərə ötən əsrin axırlarından çalışıb ki, müxtəlif etnik-dini qrupları bu fərqli mənsubiyyət zəminində formalaşan siyasi qruplar halında ölkənin siyasi sisteminə cəlb etsin. Almaniyanın öncə marağında olmayıb ki, gəlmə türk-müsəlman mühacirlərinin alman cəmiyyətinə inteqrə edilməsinə nail olsun. Bu ölkədə türk-müsəlman mühacirlərə vətəndaşlıq vermək müqabilində onları ayrıcalıqda icma şəklində yaşamağa sövq ediblər. Fransada hakim dairələr şimali Afrikadan olan ərəb-müsəlman icmalarına qarşı mədəni assimiliyasiya siyasəti yürüdüblər. Nəticə ondan ibarət olub ki, İngiltərədə etnik-dini icmalar arasında siyasi rəqabət küçə savaşlarına gətirib çıxarıb, müsəlmanlar arasında dini radikallıq artıb və s. Almaniyada müsəlmanların radikallaşmasının yerli səbəbi onların alman cəmiyyətindən bir növ izolə edilməsilə şərtlənib. Başqa Avropa ölkələrilə müqayisədə vaxtilə dindarlıq səviyyəsi ən aşağı olan Fransada müsəlman mühacirlər arasında radikal əhval-ruhiyyə güclənə bilib. Və bütün bunlar islamafobiya üçün də, təbii ki, əlverişli şərait yaradıb.

Müsəlman dövlətləri Avropa müsəlman icmalarının həyatına müdaxilə edir

Xarici səbəb isə müsəlman ölkələrinin apardığı siyasətlərlə bağlıdır. Bir sıra müsəlman ölkələrinin Avropada müsəlman icmalarının həyatına müdaxilə etməsi, avropalı müsəlmanlara kapital təminatı ilə müşayiət olunan “şəriət” dəstəyi də bütün bunlarda öz mənfi işini görüb. Və üstəgəl, bəzi Avropa dövlətlərinin müsəlman ölkələrinə qarşı münasibətlərində məlum məşhur ikili standartlar siyasəti."

Nəriman Qasımoğlu bu sahədə ABŞ-da situasiyanın Avropa ölkələrindən fərqli olduğunu qeyd edib: "ABŞ daha çox xaricdən olan “müsəlman” terrorçuların hədəfindədir. Ölkədəki daxili mühit yerli müsəlmanların dini radikallığının artmasına şərait yaratmır. Mümkün radikallığın qarşısının alınması istiqamətində profilaktik tədbirlər – dinlərarası dialoq tədbirləri qəbilindən olan saysız-hesabsız işlər görülür. Siyasi dairələr də müsəlmanlarla davranışlarda həssaslığı təbliğ edir. Məsələn, bir faktı deyim. Aeroportlarda təhlükəsizlik xidmətlərinə təlimatlarda bu da yer alır ki, müsəlmanların əşyaları yoxlanılarkən, arasında "Quran" olarsa, müsəlman inanclının hüzurunda bu müqəddəs kitabla hörmətlə davransınlar, yoxlama zamanı onu yerə atmasınlar, nisbətən yuxarı yerə qoysunlar və s. Əlbəttə, müsəlman radikallığının körüklənməsinə rəvac verən hadisələr də olur. 2012-ci ildə keşiş Con Terrinin "Quran"ı yandırması aksiyası kimi. Amerika cəmiyyətinin əksər kəsimi buna olduqca mənfi reaksiya verdi və bu münasibətdə, elə bilirəm, o faktın da payı var ki, ABŞ-da dindarlıq səviyyəsi ümumilikdə xeyli yüksəkdir, əhalinin böyük əksəriyyəti fəal dindar, ateistləri 4 faiz təşkil edir, burada etnik-dini müxtəliflik ölkənin tarixi özülündə duran bir dəyər kimi qiymətləndirilir."

İslam dünyası dini doktrinalarına yenidən baxmalıdır

Şərqşünas-alim, radikal islamın və islamafobiyanın aradan qaldırılması yollarını da göstərib. O qeyd edib ki, dini radikallığın aradan qaldırılmasında öncə müsəlman ölkələrinin özləri maraqlı olmalı, dini doktrinalarına (ənənəvi şəriət qaydalarına) yenidən baxmalı, dini məfkurədə islahatlar həyata keçirməli və islamın həqiqi mahiyyətinə uyğun maarifçilik tədbirlərini dəstəkləməli, dinin siyasi alətə çevrilməsinin qarşısını almalı və bütün bunları dünyaya təqdim etməlidir. 

"Sözdə terroru pisləməklə siyasi vəzifəsini bitmiş hesab edən müsəlman ölkələri ilk növbədə bu terrorun ideoloji əsaslarının təbliğinin qarşısını almalı və qeyd etdiyim dini islahatçılıqda maraqlı olmalıdır. Azərbaycan bu istiqamətdə hansısa mənada model ola bilər: istər dini məsələlərin tənzimlənməsi, istər din maarifçiliyi məsələsində dövlət maraqlarının ifadəsi, istər dini radikallıq ideologiyasının qarşısının alınması, istərsə də tarixən formalaşmış və siyasiləşməyə müqavimətli olan tolerant Azərbaycan dindarlığı baxımından… Bu sahədə problemləri olan Avropa dövlətləri isə yuxarıda qeyd etdiyim yanlışlıqlardan sığortalanan siyasətlərə açıq olmalıdırlar. İndi elə bir zamandır ki, milliyyətçilik (Millətçilik yox! “Millətçilik” indilikdə politoloji bir termin olaraq daha çox dövlətçiliklə assosiasiya olunur!) yalnız dağıdıcılığa, fəlakətlərə, etnik separatçılığa, etnik-dini qarşıdurmalara aparıb çıxarır. Alternativ hər zaman olduğu kimi indi də var: çoxmədəniyyətlilik. Aktuallığı saxlayan bu dəyər dövlət siyasətlərinin bir hissəsinə çevrilməlidir. Yenə də vurğulayım: Azərbaycanda olduğu kimi", deyə Nəriman Qasımoğlu əlavə edib. 

593
Teqlər:
ənənəvi şəriət qaydaları, dini doktrinalar, radikal əhval-ruhiyyə, Fransada müsəlman mühacirlər, gəlmə türk-müsəlman mühacirləri, müxtəlif etnik-dini qruplar, terrorun ideoloji əsasları, müsəlman ölkələrinin apardığı siyasət, İngiltərədə etnik-dini icmalar, İslam dünyası, Quran, müsəlman, Avropada müsəlman icmaları, şəriət, Avropa müsəlman icmaları, Müsəlman dövlətləri, islamafobiya, Radikalizm, Qərbdə müsəlmanların radikallaşması, Nəriman Qasımoğlu, şərqşünas-alim Nəriman Qasımoğlu, Almaniya