Əli Məsimli

"Gənc ailələr üçün sosial evlər” layihəsinə başlamaq lazımdır

247
(Yenilənib 21:33 14.07.2015)
Əli Məsimli: Azərbaycan prezidentinin ipotekanın həcminin 200 milyon manata qaldırılması ilə bağlı səsləndirdiyi fikri yüksək dəyərləndirik və hesab edirik ki, bu ölkədə mənzil sahəsindəki problemin həllində ciddi dönüşə səbəb olacaq.

BAKI, 14 iyul — Sputnik. Azərbaycan prezidentinin ipotekanın həcminin 200 milyon manata qaldırılması ilə bağlı səsləndirdiyi fikri yüksək dəyərləndirik və hesab edirik ki, bu ölkədə mənzil sahəsindəki problemin həllində ciddi dönüşə səbəb olacaq.

Bunu Sputnik-ə açıqlamasında  İqtisadi və Sosial İnnovasiyalar İnstitutunun rəhbəri, millət vəkili Əli Məsimli deyib.

 “Məlum olduğu kimi, Azərbaycan əhalisinin xeyli hissəsi gənclərdir. Ölkəmizdə hər il 80 mindən artıq nikah bağlanır. Çox təəssüflər olsun ki,hər il nikahda olanların 12 mini boşanır. Bu rəqəm artan xətlə gedir. Bunun səbəbləri çoxdur. Əsas səbəblərdən biri gənc ailənin ayrıca mənzilinin olmamasıdır. Ona görə də mənzil tikintisini genişləndirməkdən ötrü ipotekaya vəsaitin artırılmasını çox zəruridir. Bu baxımdan prezidentin ipotekaya ayrılan dövlət vəsaitinin ən azı 200 milyon manat artırılması fikrini müsbət dəyərləndiririk”, — deyə millət vəkili qeyd edib.

Millət vəkili əlavə edib ki,  eyni zamanda ipotekaya ayrılan dövlət vəsaitinin ən azı 200 milyon manat artırılmasının bu istiqamətdə mütərəqqi meyllərlə müşayət olunmasından ötrü, həm də ipoteka kreditlərinin məbləği o səviyyəyə qaldırılmalıdır ki, həmin məbləğə heç olmasa 2 otaqlı ev almaq mümkün olsun: “İlkin odənişin aradan qaldırılması üçün xüsusi fondun yaradılması və ya başqa üsulla bu sahədəki problemin həlli də çox zəruridir. Gənc ailələrin ipoteka üzrə kredit yükünü azaltmaqdan ötrü sosial ipotekada faiz dərəcəsinin 4 faizdən 2 faizə, adi ipotekada isə 8 faizdən 5 faizə endirilməsini zəruri hesab edirik.”

Ə. Məsimli  hesab edir ki, gənclərin regionlarda qalıb işləməsini təmin etməkdən ötrü zəruri şərtlərdən biri də ipoteka kreditləşməsinin regionlara tətbiqi istiqamətində atılmağa başlayan ilk addımların sürətləndirilməsi ola bilər: “Hazırda fəaliyyətdə olan ipoteka modelindən faydalanmaqdan ötrü aylıq gəlir azı 700-800 manat olmalıdır. Halbuki ölkə üzrə orta əmək haqqı 450 manatdır. 2014-cü ildə orta əmək haqqı dövlət sektorunda – 357 manat, qeyri-dövlət sektorunda isə 570 manatdan artıq olub. Ən yüksək əmək haqqı mədənçıxarılma sənayesində olub: 1700 manatdan artıq, onun qeyri-dövlət sahəsində isə 2243 manat. Ən aşağı əmək haqqı isə səhiyyədə olub: 198 manat. Təhsil sahəsində son maaş artımlarından əvvəl təhsilin dövlət bölməsinə orta əmək haqqı 295 manat, özəl bölməsində isə 400 manatdan yüksək olub. Elm sahəsində çalışanların da çoxunun maaşları 250-300 manat arasındadır. Bir sıra regionlarda özəl sektor lazımi səviyyədə inkişaf etmədiyindən, orada gəlirlər ölkə üzrə orta gəlirdən 2,2- 2,5 dəfə aşağıdır, məsələn Şəkidə bu rəqəm orta göstəricidən təqribən 2 dəfə, Ağstafada 2,5 dəfə aşağıdır. Göründüyü kimi əhalinin xeyli hissəsi hazırkı ipoteka şərtləri ilə kreditə ev ala bilməz. Ona görə də hazırkı ipoteka üsulu ilə ilə yanaşı olaraq gənc ailələr üçün “sosial evlərin” tikilməsi layihəsinin başlanılması da məqsədəuyğun olar.”

Onun sözlərinə görə, indi kirayədə qalan gənc ailə hər ay 300-500 manat kirayə haqqı ödəyir: “Ölkədə orta əmək haqqının 450 manat ətrafında, büdcə təşkilatlarında çalışanların xeyli hissəsinin gəlirlərinin isə 200-300 manat arasında olduğu bir şəraitdə, hər gənc ailə bu qədər kirayə haqqının altına girə bilmir. Digər tərəfdən, hazırkı ipoteka şərtləri ilə kredit alanların bir hissəsi də ağır duruma düşürlər. Qoy hazırkı ipoteka şərtləri ilə ev almağa imkanı çatmayanlar ipoteka şərtlərində olduğu kimi, ayda 400-500 manat yox, 60-70 manat, maksimum 100 manat ödəməklə sonda, yəni 20-25 ildən sonra həmin “sosial evlər”in evin sahibi olsun”, — millət vəkili bəyan edib.

247
Teqlər:
ipoteka krediti, millət vəkili, kredit, ipeteka, Əli Məsimli, Azərbaycan
BVF

BVF dünyanı xilas etməyin yolunu tapıb: Rusiyanı yoxsulluqla təhdid edir

39
(Yenilənib 23:48 19.10.2020)
Beynəlxalq Valyuta Fondunun (BVF) rəhbərliyinin bəyanatlarından belə məlum olur ki, bu nəhəng beynəlxalq maliyyə təşkilatı 1944-cü ilə qayıtmaq niyyətindədir, ya da ən azı COVID-19 pandemiyasını bəhanə gətirərək 1944-cü ili təkrarlamaq istəyir

BAKI, 19 oktyabr — Sputnik. İvan Danilov. Beynəlxalq Valyuta Fondunun (BVF) rəhbərliyinin bəyanatlarından belə məlum olur ki, bu nəhəng beynəlxalq maliyyə təşkilatı 1944-cü ilə qayıtmaq niyyətindədir, ya da ən azı COVID-19 pandemiyasını bəhanə gətirərək 1944-cü ili təkrarlamaq istəyir. BVF rəhbərlərinin sözlərindən belə çıxır ki, təşkilat epidemiyanın iqtisadi və humanitar sahədəki nəticələrinin aradan qaldırılması üçün dünyaya yardım etməyə çalışır. Əslində isə onların bu sözlərinin arxasında tamamilə başqa məqsədlər dayanır. İnkişaf etməkdə olan ölkələrdə nüfuzu xeyli aşağı düşmüş bu iri maliyyə təşkilatının liderləri öz insanpərvər niyyətlərinə yalnız dünyadan xəbərsiz sadəlövh adamları inandıra bilərlər. Çünki bu Vaşinqton mərkəzli quruma borclu olan dövlətlərdə sosial proqramların dayandırıldığı və "iqtisadi dirçəlişdə BVF-nin tələblərini yerinə yetirmək" adı altında dövlət təşkilatlarının qəpik-quruşa satışa çıxarıldığı artıq çoxlarına sirr deyil.

Amerikalı rəqiblərimizin haqqını yeməməliyik: G7-nin elit-neomüstəmləkə klubu xaricindəki ölkələrin BVF-də nəzarəti ələ keçirmək cəhdləri qərar qəbuletmə prosesində Çinin (və ya hətta Rusiyanın) təsirinin artırılması istiqamətində müəyyən irəliləyiş olmasına baxmayaraq, hələlik uğurla nəticələnməyib.

Ümulikdə isə inkişaf etməkdə olan ölkələrin baş kreditoru (əslində isə "Planetin baş Şeyloku") hələ də qətiyyən ədalətli olmayan "qloballaşma" versiyasının təbliğinə yönəlib.

Əgər COVID-19 pandemiyası başladığı vaxt Qərb mediası və mütəxəssisləri qloballaşmanın bu versiyasının gələcək taleyi üçün narahat olurdularsa, indi "qlobal Şeylok" daha bir Bretton Vuds konfransına (BVF – məhz 1944-cü ildə keçirilən bu konfransda təsis edilib) ehtiyac olduğunu bildirir. Başqa sözlə, mövcud qloballaşma sxemi epidemiyanın əsas qurbanına çevrilib və necə deyərlər, hələ onun meyiti soyumamış iri maliyyə qurumları başqa bır qloballaşma metoduna ehtiyac olduğunu dünyaya car çəkir.

Beynəlxalq Valyuta Fondunun idarəedici direktoru Kristalina Georgiyeva Andorranın Fonda üzv olması ilə üst-üstə düşən rəsmi müraciətində tarixi anın gəlib çatdığını bildirir:

"Andorranı 190-cı üzvümüz kimi qarşılayacağımız anı səbirsizliklə gözlədiyimiz vaxt BVF-nin gördüyü iş bəşəriyyətin qardaşlıq və bərabərlik prinsipləri üzərində qurulan əməkdaşlıq və həmrəylik dəyərlərinin bir sübutudur. Bu gün biz yeni bir "Bretton Vuds anı" ilə qarşı-qarşıya qalmışıq. Pandemiya artıq bir milyondan çox insanın həyatına son qoyub. Bu il dünya iqtisadiyyatının 4,4 faiz geriləməsinə səbəb olan iqtisadi fəlakət gələn il bütün dünyada istehsalın 11 trilyon dollar azalması ilə nəticələnəcək. Və yenə bizim qarşımızda iki böyük məsələ dayanır: bu günün böhranı ilə mübarizə apararaq daha yaxşı gələcək qurmaq".

Baxın görün indi BVF nə təklif edir:

"Biz daha çox borc şəffaflığına və kreditorların koordinasiyasının yaxşılaşdırılmasına nail olmalıyıq. G20 ölkələrinin "Suveren Borcların Həlli üçün Ümumi Çərçivə" mövzusundakı müzakirələri və özəl sektor da daxil olmaqla suveren borc idarəçiliyi üçün daha yaxşı quruluş çağırışları bizi ruhlandırır. Üzv ölkələrimizlə birlikdə biz onların siyasətini dəstəkləyirik".

Buradakı "borc şəffaflığı" ifadəsinin əslində Çinə aid olduğunu başa düşmək çətin deyil. Bu ilin fevral ayında Yaponiyanın "Quarts" iqtisadiyyat jurnalı BVF-nin və Dünya Bankının (DB) Çinin inkişaf etmiş ölkələrə təsirinin artmasından narahat olduqlarını yazmışdı.

Co Bayden, arxiv şəkli
© REUTERS / Kevin Lamarque / File Photo

"BVF və DB Çinin təsir gücünün artmasından narahatdır. Çin böyük kreditor olmasa da, zəif iqtisadi parametrlərinə görə seçim imkanı məhdud olan Afrika ölkələrində son dərəcə təsirli kapital mənbəyinə çevrilib. Çin qitə daxilində çox ehtiyac duyulan infrastruktur layihələri üçün dövlət müəssisələri vasitəsi ilə əlverişli maliyyə paketi təqdim edir. Dünya Bankının Prezidenti Devid Malpassanın sözlərinə görə, bu zaman ortaya çıxan əsas problemlərdən biri şəffaflığın olmamasıdır: "Onlar (Çin – müəllifin qeydi.) kreditin həcmini artırıblar və bu yaxşı halıdır. Biz inkişaf etməkdə olan ölkələrə daha çox kredit verməyin tərəfdarıyıq. Ancaq çox vaxt onların müqaviləsində xüsusi maddə olur ki, bu da Dünya Bankına və ya özəl sektora kredit sazişinin şərtlərini görməyi qadağan edir".

Böyük ehtimalla BVF Çinin kimə nə qədər kredit verməsinə bu ölkənin özünün deyil, Qərb dövlətlərinin və fondun nümayəndələrinin iştirakı ilə keçirilən çoxtərəfli format çərçivəsində qərar verilməsini istəyir. Bu isə yeni bir qlobal maliyyə qardaşlığı qurmaq cəhdi kimi deyil, inkişaf etməkdə olan ölkələr üçün mövcud və əslində neomüstəmləkə kreditləşmə sxemini nəyin bahasına olursa olsun qorumaq istəyi kimi görünür ki, Pekin də buna mane olur.

BVF-nin parlaq qlobal gələcək qurmaq üçün əsaslandığı digər təməl prinsip də Rusiyanın iqtisadi təhlükəsizliyi və büdcəsi üçün birbaşa təhdiddir:

"Pandemiya artıq sağlamlıq tədbirlərinə laqeyd qalmayacağımızı göstərdiyi kimi, iqlim dəyişikliyini də görməzlikdən gələ bilmərik - bu bizim üçüncü imperativimizdir. Makro iqtisadi səviyyədə mühüm əhəmiyyət kəsb etdiyindən, inkişaf və rifah üçün böyük təhdidlər yaratdığından iqlim dəyişikliyinə də xüsusi diqqət yetiririk. Bu insanlar və planet üçün çox vacibdir. Araşdırmalarımız göstərir ki, aparılan düzgün maliyyə siyasəti və karbon qiymətlərinin bahalaşması nəticəsində 2050-ci ilədək atmosferə atılan tullantıları sıfıra endirmək və milyonlarla yeni iş yerinin açılmasına kömək etmək mümkündür. Yaşıl bir dünya qurmaq, eyni zamanda insanların rifah halını yaxşılaşdırmaq üçün tarixi fürsətimiz var – aşağı faiz dərəcələri ilə bu günün doğru investisiyaları sabah bizə dörd qat divident qazandıra bilər: gələcək itkilərin qarşısını almaq, iqtisadi qazancları stimullaşdırmaq, həyatları xilas etmək və hamı üçün sosial və ekoloji fayda əldə etmək".

Əslində bütün bunlar aşağıdakı mənaya gəlir: "150 ildir karbohidrogenlərin kütləvi istifadəsi ilə ən yüksək texniki tərəqqinin nəticələrindən zövq alan Qərb ölkələri yenə firavan həyat sürməyə davam edəcəklər, dünyanın qalan hissəsi isə "iqlim mühafizəsi" adı altında əbədi yoxsulluğun alçaldıcı məhrumiyyətlərinə məruz qalacaq.

Yaşıl enerjinin yaratdığı iş yerləri isə eko-aktivistlər, Avropa və Amerikada yaşıl enerji şirkətlərinin səhmdarları üçün iş yerlərindən başqa bir şey olmayacaq.

BVF direktorunun haqqında söz açdığı "karbon qiymətlərinin bahalaşması" Avropa Şurasının Rusiyaya qarşı tətbiq etmək istədiyi "karbon tarifləri"nin "müjdəçi"si sayıla bilər. Avropa Şurası davamlı şəkildə Rusiyanı ucuz neft və qaza görə bu tariflərlə təhdid edir.

Rusiyaya qarşı karbon tariflərinin tətbiqi vəziyyətində ixracatçılarımız (və sosial proqramlar ilə birlikdə Rusiya büdcəsi) ildə on milyard dollar itirəcək, əvəzində Qreta Tunberqin pərəstişkarları və yaşıl iqtisadiyyat tərəfdarları xoşbəxt olacaqlar. BVF-nin canlandırdığı parlaq gələcək Oruel qələminə layiq Ezop dili ilə yazılmış antiutopiyadan başqa bir şey deyil: ekologiya – yoxsulluq, şəffaflıq – Vaşinqtona və BVF-yə boyun əymək kimi başa düşülməlidir.

Doğrudan da biz tarixi anla qarşı-qarşıya qalmışıq. Ancaq bu, ikinci Bretton Vuds hadisəsinin yaşanması üçün deyil, 1944-cü ildə ABŞ-da ortaya çıxan qloballaşma bədheybətinin axırına çıxmaq üçün həlledici məqamdır.

39
Sərsəng su anbarı, arxiv şəkli

Qarabağın su mənbələri: Ermənistan Laçın Kəlbəcəri niyə qaytarmaq istəmir?

398
(Yenilənib 22:14 19.10.2020)
Fərzəli Həsənov: "Erməni Sərsəng su anbarından daim bizə zərər vermək üçün istifadə edib. Tərtərə su lazım olanda suyu kəsib, daşqın olanda, suya ehtiyac olmayanda isə su verib".

İradə Cəlilova, Sputnik Azərbaycan

BAKI, 19 oktyabr — Sputnik. Suqovuşan, Sərsəng, Xaçınçay su anbarı, Xudafərin, Füzulidə Köndələn çayının üzərində 3 kaskad anbarlar bu illər ərzində ermənilər tərəfindən istismar edilib.

Bu barədə Sputnik Azərbaycan-a Azərbaycan Memarlıq və İnşaat Universitetinin (AzMİU) dosenti Fərzəli Həsənov danışıb.

Onun sözlərinə görə, erməni Sərsəng su anbarından daim zərər vermək üçün istifadə edib. Belə ki, Tərtərə su lazım olanda suyu kəsib, daşqın olanda, suya ehtiyac olmayanda isə su verib:

"Biz hələ Sərsəng su anbarını almamışıq. Qarabağın düzən hissəsinin su mənbəyi olub. Erməni deyir ki, 5 rayon qaytarılsa da, 2 rayon qaytarılmayacaq. Buna səbəb kimi isə Tərtər və Həkəri çaylarının mənbəyi Kəlbəcərdədir. Onlar bizim anbarlarımızı daim istismar ediblər. Məsələn, Xudafərin Cəbrayıl ərazisindədir. Xudafərin su anbarından 12 kilometr aşağıda "Qız qalası" su qovşağı var. İran və Azərbaycan Xudafərindən heç vaxt su götürməyib. Biz hər zaman "Qız qalası"ndan su götürmüşük".

Mütəxəssis bildirir ki, Xudafərin su anbarının və "Qız qalası" su qovşağının layihəsi Bakıda hazırlanıb. Əslində anbar və qovşaq 1980-cı illərdə tikilməli idi: "Layihə qəribə hazırlanmışdı. Körpünün biri bənd olan yerə düşürdü. Su anbarları dərələrin əlverişli yerlərində tikilməlidir. Ən əlverişli yer bənd olan yer idi. Bizim tarixçilərin müdaxiləsindən sonra körpülər bir az yuxarı sürüşdürüldü. Və körpülər su altında qalmaqdan xilas edildi".

Ekspertin sözlərinə görə, Azərbaycanda 140 su anbarı var. Ancaq işğal altında olan su anbarlarının ən önəmlisi məhz Sərsəng su anbarıdır. Belə ki, Sərsəng su anbarı düzən yerdə tikilib. Ermənilərin həmin ərazilərdə suvarılacaq yerləri azdır:

"Onlarda əkin sahəsi yoxdur. Əraziləri dərə-təpədir. Sərsəng su anbarı bizə xidmət edirdi. Ermənilər çox alçaqcasına yazırdılar ki, su anbarı elə tikilib ki, ermənilər istifadə edə bilməsin. Ancaq bunlar başa düşmür ki, anbarlar dərələrin dar olduğu ərazilərdə tikilir. Bu zaman görülən işin həcmi azalır. Sərsəng su anbarının yeri uyğun olduğuna görə orada tikilib. Dağlıq Qarabağa su o qədər də lazım deyil. Həmin yerlərə düşən atmosfer yağıntısının miqdarı buxarlanmanın miqdarından yuxarıdır".

Mütəxəssis bildirir ki, Suqovuşanın və Cəbrayılın işğaldan azad edilməsi Azərbaycan iqtisadiyyatına fayda verəcək: "Bizim torpaqlar dəmyə torpaqlardır. Orada suvarma olmadan belə üzüm, taxıl əkilirdi. Məhsulumuz bol olurdu. Belə ki, hektara 20-25 sentner məhsul götürürdük. Amma Kür-Araz düzənliyində Mingəçevir anbarından Xəzərə qədər Kürün, Arazın sahilləri boyu düzən ərazilərdə suvarma aparmadan 1 kiloqram da məhsul götürmək mümkün deyil".

398
Əlaqədar
Suqovuşandan üç rayona suyun verilməsinə başlanılıb
Milli Məclis on səkkiz məsələyə baxır - Madagizin Suqovuşan adlandırılması rəsmiləşdirilir
Parlament Madagiz kəndinin Suqovuşan adlandırılması barədə qanunu qəbul etdi
Müdafiə Nazirliyi Suqovuşan kəndinin videogörüntüsünü yayımlayıb
Baş Nazirdən Suqovuşan kəndi ilə bağlı sərəncam