Bakının mərkəzində Sovet tankları, 19 yanvar 1990-cı il

Onların şəhadəti müstəqilliyin əldə edilməsinə vəsilə oldu...

633
(Yenilənib 09:12 22.01.2018)
1990-cı ilin 19-dan 20-nə keçən gecə sovet ordusu Bakıda dinc etiraz aksiyası keçirən insanların üzərinə yeriyib, nəticədə 147 nəfər ölüb

BAKI, 20 yanvar — Sputnik. "Qara yanvar" — 1990-cı il 20 yanvar tarixindən sonra hər il Azərbaycanda Ümumxalq Hüzn Günü kimi qeyd olunur.

O dəhşətli gecədə yaşananlar Qarabağ münaqişəsi fonunda meydana çıxmışdı.

1988-ci ildə Dağlıq Qarabağda baş qaldırmış erməni separatizminə Kreml rəhbərliyi tərəfindən rəvac verilməsi, 1989-cu ildə SSRİ Ali Sovetinin qərarı ilə DQMV-də yaradılmış Xüsusi İdarə Komitəsinin Azərbaycana qarşı qərəzli mövqeyi sayəsində muxtar vilayətin idarə-müəssisələrinin tədricən Azərbaycanın tabeçiliyindən çıxarılması, azərbaycanlıların Ermənistandakı tarixi-etnik torpaqlarından tamamilə deportasiya edilməsi, Moskvanın erməni separatçılarını cəzalandırmaq əvəzinə, Azərbaycan xalqının əl-qolunu bağlaması millətin səbir kasasını daşırmışdı.

Həmin dövrdə, 1989-cu ilin iyulunda Azərbaycan Xalq Cəbhəsi siyasi hərəkatı formalaşdı və o, sonra Azərbaycan milli hərəkatına rəhbərlik etdi.

Xalq Dağlıq Qarabağda və Moskvada baş verən özbaşınalıqlara, azərbaycanlıların kütləvi şəkildə Ermənistandan deportasiya edilməsinə etiraz əlaməti olaraq kütləvi etiraz aksiyalarına çıxırdı. 1989-cu ilin sonlarında isə mitinqlər fasiləsiz xarakter almağa başladı. Bu mitinqlərdə Azərbaycan SSRİ-nin rəhbərlərinin istefası ilə bağlı sərt tələblər irəli sürülürdü.

Baş katib Mixail Qorbaçovun başçılıq etdiyi SSRİ rəhbərliyi isə SSRİ Konstitusiyasının 119-cu, Azərbaycan SSR Konstitusiyasını 71-ci maddələrini pozaraq yanvarın 20-də Bakıda fövqəladə vəziyyət haqqında qərar qəbul etdi. "Asayişin bərpası" adı altında Bakı və respublikanın digər şəhərlərinə qoşun yeridildi.

19 yanvar 1990-cı ildə SSRİ Ali Sovetinin Rəyasət Heyəti Azərbaycan SSR Ali Sovetinin razılığı olmadan 20 yanvar saat 00:00-dan etibarən "Bakı şəhərində komendant saatı" elan etdi. Qoşun yerli əhalini komendant saatı və onun qaydaları barədə xəbərdar etmədən Bakıya daxil oldu. 1990-cı il yanvarın 19-dan 20-nə keçən gecə 

  Sovet Ordusunun bölmələri Azərbaycan xalqının azadlıq və müstəqillik hərəkatının qarşısını almaq üçün "Zərbə" kod adlı əməliyyat çərçivəsində bütün istiqamətlərdən, həmçinin dənizdən Bakıya hücum etdi. Nəticədə 147 nəfər həlak oldu, 800-ə yaxın insan yaralandı, 841 nəfər qanunsuz olaraq həbs edildi.

Bu qanlı faciədən sonra Sovet İttifaqı Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin sabiq üzvü Heydər Əliyev Azərbaycanın Moskvadakı nümayəndəliyinə gələrək Azərbaycan xalqına qarşı törədilmiş bu cinayətin təşkilatçıları və icraçılarının cəzalandırılmasını tələb edib. Daha sonra o, vətəninə qayıtdı və üç il sonra — 3 oktyabr 1993-cü ildə Azərbaycanda hakimiyyətə gəldi.

Azərbaycanda törədilən 20 yanvar faciəsini öz miqyasına və qəddarlığına görə daha əvvəl digər Sovet respublikalarında törədilmiş bu qəbildən olan hadisələrin heç biri ilə müqayisə etmək olmaz. Əsgərlər qadına, qocaya, uşağa, hətta təcili yardım maşınlarının sürücülərinə və həkimlərə fərq qoymadan atəş acmış, onları vəhşicəsinə qətlə yetirmişdilər. Tanklar və zirehli transportyorlar içində insanların olduğu minik və təcili yardım maşınlarını əzib keçmişdilər. Bakıya göndərilməmişdən qabaq əsgərlər və zabitlər tapşırıq alıblar ki, guya "radikal islamçılar və mücahidlər" şəhərdə hakimiyyəti ələ keçiriblər, sovet əsgərləri isə "ermənilərin pozulmuş hüquqlarını" qoruyacaqlar.

Əslində dinc əhaliyə qarşı bu qəddar hücumun məqsədi başqa idi. Sonradan SSRİ-nin o vaxtkı müdafiə naziri D.Yazovun dediyinə görə, Bakıya güc tətbiq edilməsi qeyri-kommunist müxalifətin hakimiyyəti ələ keçirməsinə imkan verməməyə və kommunist hökumətin hakimiyyətdə qalmasını təmin etməyə istiqamətlənmişdi.

Bu zorakı təzyiq Azərbaycanda 70 illik sovet hakimiyyətinə son qoyulmasına və dövlət müstəqilliyinin əldə edilməsinə vəsilə oldu.

"20 yanvar" şəhidlərinin böyük əksəriyyəti Bakının ən yüksək nöqtələrindən biri olan Dağüstü Parkda yaradılan "Şəhidlər xiyabanı"nda dəfn edildi. Sonralar Qarabağ müharibəsi şəhidlərinin də bir qismi bu xiyabanda torpağa tapşırıldı.

20 yanvar Azərbaycanda matəm elan olunub və hər il həmin gün Ümumxalq Hüzn Günü kimi qeyd olunur. Nə qədər zaman keçsə də, bu faciə heç vaxt Azərbaycan xalqı tərəfindən unudulmayacaq.

Sputnik Azərbaycan 20 yanvar faciəsi ilə əlaqədar olaraq şəhid olanların ailələrinə, yaxınlarına və bütün Azərbaycan xalqına başsağlığı verir!

633
Teqlər:
"Qara yanvar", şəhidlik, Ümumxalq Hüzn Günü, SSRİ, hücum
Əlaqədar
Aprel şəhidimizin adını küçəyə verdilər
Şəhid anasından ürəkləri dağlayan ağı: Ətrindən doymadığım balam…
Şəhidimiz son mənzilinə belə yola salındı
Şəhidimiz bu gün doğma kəndində dəfn olunacaq
Azərbaycan Ordusu şəhid verib
Polis əməkdaşları, arxiv şəkli

Hər zaman keşiyimizdə - bu gün onların bayramıdır

18
(Yenilənib 09:49 02.07.2020)
Bu gün bütün dünyada olduğu kimi, Azərbaycanda da tüğyan edən koronavirus pandemiyası dövründə ən böyük yük həkimlərlə yanaşı, məhz onların çiyinləri üzərinə düşür

BAKI, 2 iyul — Sputnik. Bu gün polislərin peşə bayramı günüdür. Sputnik Azərbaycan-ın xəbərinə görə, 1998-ci ilədək hər ilin 6 iyun tarixi Azərbaycan Polisi Günü kimi qeyd edilsə də, elə həmin ilin 24 may tarixindən etibarən Azərbaycan Respublikası Prezidenti olmuş Heydər Əliyevin 710 nömrəli Fərmanına əsasən, Azərbaycan Polisi Gününün tarixi dəyişdirilib. Beləliklə, 1918-ci ildə Azərbaycan Demokratik Respublikası Daxili İşlər Nazirliyinin tərkibində ilk polis orqanlarının təsis edildiyi gün — 2 iyul Azərbaycan Polisi Günü elan edilib.

Həmin vaxtdan Azərbaycanda hər il 2 iyul tarixi Azərbaycan Polisi Günü kimi qeyd edilir.

Bu gün bütün dünyada olduğu kimi, Azərbaycanda da tüğyan edən koronavirus pandemiyası dövründə ən böyük yük həkimlərlə yanaşı, məhz onların çiyinləri üzərinə düşür.

Peşə bayramınız mübarək!

18
Əlaqədar
Yeni igidlərimizi siz də tanıyın - SİYAHI
Bakıdakı polis postları niyə yığışdırılır?
Polis sabahdan nəzarəti daha da gücləndirəcək: icazəni də kameralar "yoxlayacaq"
Polis səsgücləndiricilərlə hərəkətə keçdi - VİDEO
Polislə "qaçdı-tutdu" büdcəyə xeyir verəcək
Bakıda hərbi paradın iştirakçıları, arxiv şəkli

Test: Ordular hərb sənəti

179
(Yenilənib 20:00 25.06.2020)
Hərb sənəti haqda azacıq da olsa məlumatlı olmaq, zənnimizcə, müasir dövrdə müsbət xarakterdir. Sputnik Azərbaycan sizə dünya orduları, hərb sənəti ilə bağlı əyləncəli testi təqdim edir.

Bu gün Azərbaycanda Silahlı Qüvvələr Günü qeyd olunur. Orduya, əsgərə bir çox ölkələrdə münasibət eyni olsa da, hətta Konstitusiyası ordu saxlamağı qadağan edən ölkə də var.

Biz tarixən vuruşan, öz torpaqlarını son damla qanınadək qoruyan, Vətəni uğrunda canından keçən xalq olmuşuq. Ölkə inkişaf etdikcə onun özünü müdafiə qabiliyyəti də güclənməlidir. Hərb sənəti haqda azacıq da olsa məlumatlı olmaq isə, zənnimizcə, müasir dövrdə müsbət xarakterdir. Çünki ərazilərimizin 20%-i hələ də düşmən tapdağı altındadır və bizim onu azad edəcəyimiz günü gözləyir.

Sputnik Azərbaycan sizə dünya orduları, hərb sənəti ilə bağlı əyləncəli testi təqdim edir.

179
Əlaqədar
Hərb və sülh: birilərinin səhvi başqalarına dərsdir
Test: "Don Kixot"u xatırlayarkən
Test: "İkinci yarımızın" metamorfozası – telefon haqda maraqlı faktlar
Test: Səsiniz gəlsin! 
Test: Rəqs edir hər kəs
Arxeoloji qazıntılar, arxiv şəkli

Yeddi min ilin sirri - Polşada qədim xəndəklər aşkar edilib

0
(Yenilənib 23:51 06.07.2020)
Polşada daha əvvəl buna bənzər tapıntı aşkarlanmayıb. Ancaq Slovakiyada, Çexiyada, Macarıstanda və digər ölkələrdə buna bənzər çıxıntılar - quruluşlar hələ də qalıb.

BAKI, 7 iyul — Sputnik. Arxeoloqlar qrupu Polşanın şimalında naməlum mənşəli xəndəklər sistemi aşkarlayıb. Sputnik Azərbaycan xarici mətbuata istinadla xəbər verir ki, tədqiqatlarla müəyyən edilib ki, hündürlükdən onlar tək şəkil kimi görünürmüş.

Xəndəklər ilk dəfə "Google Maps" və "Google Earth" xəritələrinin köməyi ilə gözə çarpıb. Alimlərin fikrincə, obyektlərin 7 minə yaxın yaşı var.

Polşada daha əvvəl buna bənzər tapıntı aşkarlanmayıb. Ancaq Slovakiyada, Çexiyada, Macarıstanda və digər ölkələrdə buna bənzər çıxıntılar - quruluşlar hələ də qalıb.

Xəndəklər bir mərkəz ətrafında oval şəklində qazılıb və bəzi yerlərdə torpaq "körpülər" qorunub saxlanılıb.

Xəndəklərin eni üç metr, dərinliyi iki metrdir. Ən böyüyünün diametri 85 metr təşkil edir. Yəqin ki, qədim tayfalar onları sümük alətlərinin köməyi ilə qazıblar, bu da çox səy və vaxt tələb edib. Arxeoloqların sözlərinə görə, gil torpaqlarda müasir avadanlıqlarla belə qaıntı aparmaq çətindir.

Elm adamları bu quruluşların ritual məna kəsb etdiyini düşünürlər. Ancaq burada hansı ayinlərin keçirildiyi hələ müəyyən edilməyib. İçəridə olan qədim kömür izləri burada hansısa tikilinin olduğunu və sonradan yandığını sübut edir.

0