Bakının mərkəzində Sovet tankları, 19 yanvar 1990-cı il

Onların şəhadəti müstəqilliyin əldə edilməsinə vəsilə oldu...

677
(Yenilənib 09:12 22.01.2018)
1990-cı ilin 19-dan 20-nə keçən gecə sovet ordusu Bakıda dinc etiraz aksiyası keçirən insanların üzərinə yeriyib, nəticədə 147 nəfər ölüb

BAKI, 20 yanvar — Sputnik. "Qara yanvar" — 1990-cı il 20 yanvar tarixindən sonra hər il Azərbaycanda Ümumxalq Hüzn Günü kimi qeyd olunur.

O dəhşətli gecədə yaşananlar Qarabağ münaqişəsi fonunda meydana çıxmışdı.

1988-ci ildə Dağlıq Qarabağda baş qaldırmış erməni separatizminə Kreml rəhbərliyi tərəfindən rəvac verilməsi, 1989-cu ildə SSRİ Ali Sovetinin qərarı ilə DQMV-də yaradılmış Xüsusi İdarə Komitəsinin Azərbaycana qarşı qərəzli mövqeyi sayəsində muxtar vilayətin idarə-müəssisələrinin tədricən Azərbaycanın tabeçiliyindən çıxarılması, azərbaycanlıların Ermənistandakı tarixi-etnik torpaqlarından tamamilə deportasiya edilməsi, Moskvanın erməni separatçılarını cəzalandırmaq əvəzinə, Azərbaycan xalqının əl-qolunu bağlaması millətin səbir kasasını daşırmışdı.

Həmin dövrdə, 1989-cu ilin iyulunda Azərbaycan Xalq Cəbhəsi siyasi hərəkatı formalaşdı və o, sonra Azərbaycan milli hərəkatına rəhbərlik etdi.

Xalq Dağlıq Qarabağda və Moskvada baş verən özbaşınalıqlara, azərbaycanlıların kütləvi şəkildə Ermənistandan deportasiya edilməsinə etiraz əlaməti olaraq kütləvi etiraz aksiyalarına çıxırdı. 1989-cu ilin sonlarında isə mitinqlər fasiləsiz xarakter almağa başladı. Bu mitinqlərdə Azərbaycan SSRİ-nin rəhbərlərinin istefası ilə bağlı sərt tələblər irəli sürülürdü.

Baş katib Mixail Qorbaçovun başçılıq etdiyi SSRİ rəhbərliyi isə SSRİ Konstitusiyasının 119-cu, Azərbaycan SSR Konstitusiyasını 71-ci maddələrini pozaraq yanvarın 20-də Bakıda fövqəladə vəziyyət haqqında qərar qəbul etdi. "Asayişin bərpası" adı altında Bakı və respublikanın digər şəhərlərinə qoşun yeridildi.

19 yanvar 1990-cı ildə SSRİ Ali Sovetinin Rəyasət Heyəti Azərbaycan SSR Ali Sovetinin razılığı olmadan 20 yanvar saat 00:00-dan etibarən "Bakı şəhərində komendant saatı" elan etdi. Qoşun yerli əhalini komendant saatı və onun qaydaları barədə xəbərdar etmədən Bakıya daxil oldu. 1990-cı il yanvarın 19-dan 20-nə keçən gecə 

  Sovet Ordusunun bölmələri Azərbaycan xalqının azadlıq və müstəqillik hərəkatının qarşısını almaq üçün "Zərbə" kod adlı əməliyyat çərçivəsində bütün istiqamətlərdən, həmçinin dənizdən Bakıya hücum etdi. Nəticədə 147 nəfər həlak oldu, 800-ə yaxın insan yaralandı, 841 nəfər qanunsuz olaraq həbs edildi.

Bu qanlı faciədən sonra Sovet İttifaqı Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin sabiq üzvü Heydər Əliyev Azərbaycanın Moskvadakı nümayəndəliyinə gələrək Azərbaycan xalqına qarşı törədilmiş bu cinayətin təşkilatçıları və icraçılarının cəzalandırılmasını tələb edib. Daha sonra o, vətəninə qayıtdı və üç il sonra — 3 oktyabr 1993-cü ildə Azərbaycanda hakimiyyətə gəldi.

Azərbaycanda törədilən 20 yanvar faciəsini öz miqyasına və qəddarlığına görə daha əvvəl digər Sovet respublikalarında törədilmiş bu qəbildən olan hadisələrin heç biri ilə müqayisə etmək olmaz. Əsgərlər qadına, qocaya, uşağa, hətta təcili yardım maşınlarının sürücülərinə və həkimlərə fərq qoymadan atəş acmış, onları vəhşicəsinə qətlə yetirmişdilər. Tanklar və zirehli transportyorlar içində insanların olduğu minik və təcili yardım maşınlarını əzib keçmişdilər. Bakıya göndərilməmişdən qabaq əsgərlər və zabitlər tapşırıq alıblar ki, guya "radikal islamçılar və mücahidlər" şəhərdə hakimiyyəti ələ keçiriblər, sovet əsgərləri isə "ermənilərin pozulmuş hüquqlarını" qoruyacaqlar.

Əslində dinc əhaliyə qarşı bu qəddar hücumun məqsədi başqa idi. Sonradan SSRİ-nin o vaxtkı müdafiə naziri D.Yazovun dediyinə görə, Bakıya güc tətbiq edilməsi qeyri-kommunist müxalifətin hakimiyyəti ələ keçirməsinə imkan verməməyə və kommunist hökumətin hakimiyyətdə qalmasını təmin etməyə istiqamətlənmişdi.

Bu zorakı təzyiq Azərbaycanda 70 illik sovet hakimiyyətinə son qoyulmasına və dövlət müstəqilliyinin əldə edilməsinə vəsilə oldu.

"20 yanvar" şəhidlərinin böyük əksəriyyəti Bakının ən yüksək nöqtələrindən biri olan Dağüstü Parkda yaradılan "Şəhidlər xiyabanı"nda dəfn edildi. Sonralar Qarabağ müharibəsi şəhidlərinin də bir qismi bu xiyabanda torpağa tapşırıldı.

20 yanvar Azərbaycanda matəm elan olunub və hər il həmin gün Ümumxalq Hüzn Günü kimi qeyd olunur. Nə qədər zaman keçsə də, bu faciə heç vaxt Azərbaycan xalqı tərəfindən unudulmayacaq.

Sputnik Azərbaycan 20 yanvar faciəsi ilə əlaqədar olaraq şəhid olanların ailələrinə, yaxınlarına və bütün Azərbaycan xalqına başsağlığı verir!

677
Teqlər:
"Qara yanvar", şəhidlik, Ümumxalq Hüzn Günü, SSRİ, hücum
Əlaqədar
Aprel şəhidimizin adını küçəyə verdilər
Şəhid anasından ürəkləri dağlayan ağı: Ətrindən doymadığım balam…
Şəhidimiz son mənzilinə belə yola salındı
Şəhidimiz bu gün doğma kəndində dəfn olunacaq
Azərbaycan Ordusu şəhid verib
BMT-nin bayrağı, arxiv şəkli

Dünya ailəsinə qəbul olunduğumuz gün

1284
2011-ci il oktyabrın 24-də Azərbaycan 155 ölkənin dəstəyini qazanaraq 2 il müddətinə BMT Təhlükəsizlik Şurasına üzv seçilib.

BAKI, 2 mart - Sputnik. 1992-ci il martın 2-də Azərbaycan Birləşmiş Millətlər Təşkilatına (BMT) üzv qəbul olunub. BMT-nin Nyu-Yorkdakı mənzil-qərargahı qarşısında təşkilatın 181-ci üzvünün - Azərbaycanın dövlət bayrağı qaldırılıb.

2011-ci il oktyabrın 24-də Azərbaycan 155 ölkənin dəstəyini qazanaraq 2 il müddətinə BMT Təhlükəsizlik Şurasına üzv seçilib. Ölkəmiz bu müddətdə Şuraya iki dəfə sədrlik edib.

Hazırda BMT-nin 193 üzvü var. Təhlükəsizlik Şurası isə 5 daimi və 10 qeyri-daimi üzvdən ibarətdir.

1284
Novruz bayramı, arxiv şəkli

Bu gün Od çərşənbəsidir

17
(Yenilənib 07:45 02.03.2021)
Adət-ənənəyə görə, bu gün tonqal qalayıb, alovun üzərindən tullanmaqla daxildə olan bütün çirkabı yandırırlar.

BAKI, 2 mart - Sputnik. Bu gün Azərbaycanda ikinci çərşənbə - Od çərşənbəsi qeyd olunur.

İlin axır çərşənbələrindən ikincisi xalq arasında "Xəbərçi", "Üskü", "Addı" çərşənbə kimi tanınır.

Bu çərşənbə qədim insanların oda olan inamından irəli gəlir. Adət-ənənəyə görə, bu gün tonqal qalayıb, alovun üzərindən tullanmaqla daxildə olan bütün çirkabı yandırırlar.

Qeyd edək ki, növbəti Yel çərşənbəsi martın 9-da, ilaxır - Torpaq çərşənbəsi isə martın 16-da qeyd olunacaq.

17
Erməni pasportu

Doğulduğu yer - Azərbaycan? Qarabağ ermənisinin pasportu Ermənistanda qalmaqal yaradıb

59
(Yenilənib 00:01 03.03.2021)
"Azərbaycan SSR deyil, DQR deyil, sadəcə Azərbaycan. İndi dostum deyir ki, nəhayət xəyal etdiyim vətəndaşlıq aldım və məlum oldu ki, mən Azərbaycandanam" - Arsen Karapetyan.

BAKI, 2 mart - Sputnik. Qarabağda doğulan Ermənistan vətəndaşlarının yeni pasportlarında doğum yeri hissəsinə “Azərbaycan” yazılmağa başlanılıb.

Sputnik Ermənistan xəbər verir ki, bu barədə Yerevan Ağsaqqallar Şurasının “Mənim addımım” fraksiyasından olan keçmiş üzvü, memar Arsen Karapetyan öz Facebook hesabında yazıb. 

Karapetyan qeyd edib ki, dostu 80-ci illərin ortalarında Ağdərədə (Mardakertdə) anadan olub. Daha sonra isə Rusiyada yaşayıb və hazırda Ermənistan vətəndaşlığı almaq üçün müraciət edib. Onun pasportunda doğum yeri kimi isə Azərbaycan göstərilib.

"Azərbaycan SSR deyil, DQR deyil, sadəcə Azərbaycan. İndi dostum deyir ki, nəhayət xəyal etdiyim vətəndaşlıq aldım və məlum oldu ki, mən Azərbaycandanam. Nədir bu?", - deyə Karapetyan sosial şəbəkədə yazıb.

Məsələ ilə bağlı Ermənistan polisinin pasport və viza şöbəsinin rəis müavini Məryəm Gevorkyan açıqlama verib.

"Bu vətəndaş Sovet İttifaqı dövründə anadan olub, Azərbaycan SSR-də anadan olub. Ermənistan Respublikasının pasportu səyahət sənədidir, beynəlxalq standartlara uyğundur, ona görə keçmiş SSRİ ölkələri üçün kodlar yoxdur. Başqa sözlə, əgər bir insan keçmiş SSRİ-nin bir ölkəsində anadan olubsa, onun doğulduğu yer pasporta ölkənin indiki adı ilə qeyd olunur, yəni Gürcüstan SSRİ deyil, Gürcüstan", - deyə Məryəm Gevorkyan bildirib.

O əlavə edib ki, "bu, köhnə təcrübədir". 

Qeyd edək ki, Arsen Karapetyan şərh bölümündə dostunun doğulduğu yerin "Azərbaycan SSR" kimi göstərildiyi Rusiya pasportunu da yerləşdirib. 

59