Qaz anbarı, arxiv şəkli

Avropa qaz gözləyir: Azərbaycan tələsik tələbin qarşılığında pul qazana biləcəkmi?

630
(Yenilənib 20:12 14.07.2021)
Ölkələr arasında ticarətin aparılmasına ümumi sərhədlərin və inkişaf etmiş qaz nəqli sisteminin olması şərait yaradır və neftin qiymətinə bağlı olan müqavilələr Bakı və Astananın büdcəsinə ötən ildəkindən daha çox valyuta gətirəcək.

Avropada təbii qazın qiyməti yenidən hər min kubmetr üçün 450 dolları keçib. İqtisadçıların qənaətinə görə, yaxın aylarda mavi yanacağa olan tələbat hələ yüksək olacaq. Bunun sayəsində MDB-nin qaz ixrac edən ölkələri Avropa bazarına mavi yanacaq nəqlini artırmaqla mənfəətini xeyli artırmaq imkanı olacaq. Lakin ekspertlər hesab edirlər ki, hər şey o qədər də sadə deyil.

Bəs Azərbaycana getdikcə bahalaşan qaz satışında pul qazanmağa nə mane ola bilər? Bu barədə Sputnik-in materialında.

Enişdən sonra yeni yüksəliş

Niderlanddakı “Title Transfer Facility” (TTF) qovşağında istirahət günləri qiyməti azacıq düşdükdən sonra bazar ertəsi çatdırılması şərti ilə, iyulun 12-də hər min kubmetr üçün qiymət 451 dollara qalxıb. Belə ki, bazar günü, iyulun 11-də hər min kubmetrin qiyməti 414 dollar, şənbə günü isə ümumiyyətlə 398 dollar olub.

Avropa qaz bazarında qiymət maksimumu ötən həftənin əvvəlində qeydə alınıb, hər min kubmetr qazın qiyməti 464 dollar olub ki, bu da 2018-ci ilin mart ayından bəri spot qiymətlərinin ən yüksək həddi olub. Avropanı ağuşuna almış "Şərqdən gələn bədheybət" adlı siklon ucbatından TTF-də təbii qazın qiyməti 969 dollara çatıb.

Qazın bahalaşması demək olar ki "ideal tufan"ın nəticəsidir. Avropa ölkələrində yayın əvvəlindən hakim olan isti hava elektrik enerjisinin istehsalı üçün lazım olan mavi yanacağa olan tələbatı artırıb.

Bununla yanaşı, region hələ də soyuq qışın nəticələrini hiss etməkdədir. Belə ki, yeraltı anbarlarda qaz ehtiyatı o qədər azalıb ki, hazırda anbarlarda olan qaz, onların tutumunun cəmi 49%-i qədərdir (bu isə əvvəlki beş il üçün orta göstəricidən də aşağıdır). Rusiya tərəfdən qaz nəqlinin artırılmasına "Yamal-Avropa" qaz kəmərində planlı təmir işləri mane olur. Nəticədə Avropa bazarında kəskin defisit hiss olunur.

Sputnik-in fikrini öyrəndiyi ekspertlərin qənaətinə görə, yaranmış vəziyyət Avropaya qaz ixrac edən bütün ölkələr üçün yaxşı perspektivlər açır.

Azəbaycan üçün potensial faydalar

Energetika məsələləri üzrə ekspert İlham Şaban hesab edir ki, əgər tələbatın hazırkı artım dinamikası davam edərsə, o zaman qış gələnə qədər Azərbaycan Avropa istiqamətində qaz nəqlini planlaşdırıldığından daha çox həyata keçirə bilər (2021-ci ildə 5,5 mlrd. kubmetr). Bu, respublikaya əlavə valyuta gətirəcək.

"Mən istisna etmirəm ki, bizim Avropaya qaz nəql etdiyimiz müqavilələrdə spot indeksasiyası – birjada mövcud vəziyyətdən asılı olaraq yanacağın qiymətinə düzəliş edilməsi barədə müddəa var. Əgər belədirsə, Avropada enerji daşıyıcılarının qiymətinin artması bizim ölkəmizə müsbət təsir edəcək. Bir var, fevral ayında olduğu kimi min kubmetr üçün qazın qiyməti 200 dollar olsun (fevralın 23-də TTF-də 199 dollar), bir də var qiymətlər bundan iki dəfə çox artsın", — deyə o bildirib.

Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetinin professoru Elşad Məmmədov qeyd edir ki, son bazar tendensiyalarını nəzərə alaraq, spot indeksasiyası ölkə üçün sərfəli olardı. Lakin müqavilələrə dair açıq mənbələrdə bu barədə xatırlatma yoxdur.

Əksər hallarda uzunmüddətli müqavilələr üzrə qazın qiyməti neft kotirovkalarına bağlı olur. Bu halda Avropa bazarlarında qiymət artımının Azərbaycana təsiri dərhal deyil, müəyyən zaman keçdikdən sonra hiss olunacaq.

"Neftin qiymətinə bağlılıq Avropada enerji ehtiyatlarının qiymət artımına birbaşa təsiri çətinləşdirir. İstənilən halda effekt olacaq, çünki neft qiymətləri də artır. Lakin bu halda qiymətlərə hansısa ildırım sürətli düzəlişlərdən danışmaq olmaz", - deyə iqtisadçı bildirib.

Rusiyanın YEK Texnologiyaların İnkişafı İnstitutunun eksperti Dmitri Koptev bildirib ki, hazırda Azərbaycanın ixracı üçün əsas mənbə "Şahdəniz" yatağıdır ki, onun da ehtiyatlarının həcmi 1,2 trilyon kubmetr təşkil edir. Nəzəri cəhətdən ölkə qazın hasilatını artıra bilər. Lakin Avropa bazarına əlavə olaraq qaz nəqli bir qədər çətin olacaq. Bunun əsas səbəbi boru kəmərlərinin ötürmə qabiliyyətinin məhdud olmasıdır. Ekspertlərin fikrincə, qaz nəqlini artırmaq üçün respublika infrastrukturu inkişaf etdirməli olacaq.

Ötən il Azərbaycan Cənub Qaz Dəhlizi vasitəsilə Avropaya qaz nəql etməyə başlayıb (layihə gücü – 16 mlrd. kubmetr, onlardan 6 mlrd. – Türkiyəyə, 10 mlrd. – Cənubi Avropaya). Həm də 2018-ci ildən etibarən ölkə həm qazın hasilatını, həm də nəqlini artırır. Lakin mütəxəssislərin fikrincə, qaz kəmərlərinin ötürmə qabiliyyətində məhdudiyyətlər Avropa bazarına əlavə qaz nəqlini ləngidəcək.

Dmitri Koptevin sözlərinə görə, bu problemin həlli üçün 2021-ci ildə Azərbaycan qazını Yunanıstan və İtaliyaya qədər çatdıran Trans-Adriatik qaz kəmərinin ötürmə qabiliyyətinin ildə 20 mlrd. kubmetrə qədər artırılması istiqamətində iş aparılması nəzərdə tutulub.

İlham Şaban hesab edir ki, qaz kəmərinin gücünün artırılması düzgün qərar olacaq. Yaxın vaxtlarda Avropa ölkələrinin təbii qaza olan tələbatı artacaq, belə ki, yataqlarda ehtiyatların azalması üzündən region ölkələrinin öz qaz hasilatı azalacaq. Belə ki, Niderland Avropanın iri qaz yatağı olan Qroningen-də illik hasilatı 8,1 mlrd.-dan 3,9 mlrd. kubmetrə qədər azaltmağı planlaşdırır.

Qazaxıstanın nəzərləri Çindədir

Dmitri Koptev xatırladır ki, Qazaxıstan qazının əsas alıcısı ənənəvi olaraq Çindir. Cari ilin əvvəlində Qazaxıstan hökuməti Çin bazarına 10 mlrd. kubmetr qaz nəql etmək niyyətini açıqlayıb (Qazaxıstandan ixracın ümumi həcmi 10,7 mlrd. kubmetr olduğu halda, bu ölkədən 2020-ci ildə Çinə 7,3 mlrd. kubmetr qaz nəql olunub).

Ekspertlər hesab edir ki, iki ölkə arasında ticarətin aparılmasına ümumi sərhədlərinin və inkişaf etmiş qaz nəqli sisteminin olması şərait yaradır. Qazaxıstan üçün Avropaya qaz nəql etmək daha çətindir, bunu yalnız treyderlər vasitəsilə etmək mümkündür. Qaz kəmərləri vasitəsilə Qazaxıstan mavi yanacağı yalnız Rusiya, Çin və Mərkəzi Asiya ölkələrinə sata bilər.

"Qazın ixracı üçün müvafiq infrastruktur lazımdır. Hazırda iqtisadi cəhətdən qaz nəqlinin ən sərfəli yolu kəmərlər vasitəsilə çatdırılmadır. Təəssüf ki, Qazaxıstanın Avropa ilə bu cür nəqliyyat kanalları yoxdur, odur ki Avropaya qaz nəqli bu ölkə üçün əlçatan deyil", - deyə KPMG auditor xidməti departamentinin tərəfdaşı Sergey Nezdemkovski bildirir.

Onun sözlərinə görə, hətta Avropa ölkələrinin Qazaxıstanla boru kəməri əlaqəsi olsaydı belə, ehtimal ki, respublikanın bunun üçün kifayət qədər qaz ehtiyatı olmayacaqdı.

"Qaz ixracını artırmaq üçün Qazaxıstanın kifayət qədər sərbəst ehtiyatı o qədər də çox deyil. Ötən illə müqayisədə 2021-ci ildə ölkədə qaz hasilatı 8,5% azalıb. Eyni zamanda ölkənin daxili tələbatı da artır. Bu, ölkənin yaşayış məntəqələrinin qazlaşdırılması proqramının genişlənməsi, habelə istilik elektrik stansiyalarının bərk yanacaqdan qaza keçirilməsi ilə bağlıdır", — deyə ekspert vurğulayır.

İyul ayında ölkə prezidenti Kasım-Comart Tokayev də buna diqqət yönəldib. Qaz təsərrüfatının inkişafına dair müşavirədə o bildirib ki, ölkədə qaz hasilatı sürəti dünyada artan tələbatla uzlaşmır. Hasilatın artırılması üçün yeni yataqlar kəşf olunmalıdır.

"Müstəqillik dövründə karbohidrogen ehtiyatları kəşfinin əsas hissəsi neft yataqlarının payına düşüb. Qaz ehtiyatlarının, o cümlədən Xəzər dənizində yataqların kəşfi və istismarı faktiki olaraq yoxdur. Odur ki ehtiyat bazasının geoloji kəşfiyyat işlərinin köməyi ilə genişləndirilməsi prioritet təşkil edir", — deyə dövlət başçısı bildirib.

Özbəkistan ixracdan imtina edir

Analitiklər hesab edirlər ki, Özbəkistanın Avropa bazarında yaranmış əlverişli konyunkturadan istifadə etməsinə eyni zamanda bir neçə amil mane olur. Onlar qeyd edirlər ki, ölkənin qaz təsərrüfatı əsasən daxili bazara istiqamətlənib (2020-ci ildə hasil olunmuş qazın 90%-ə qədəri daxili ehtiyacların ödənilməsinə yönəlib), ixrac olunan qazın böyük hissəsi isə Çinə satılır.

Dmitri Koptevin fikrincə, eyni zamanda respublikada qaz hasilatı azalır. Belə ki, 2020-ci ildə əvvəlki illə müqayisədə qaz hasilatı 17,8%, yəni 49,7 mlrd. kubmetrə qədər azalıb. Odur ki ixrac üçün sərbəst qaz ehtiyatlarının həcmi azalır.

"2025-ci ilə qədər Daşkənd qaz ixracını ümumiyyətlə dayandırmağı və daha çox onun emalı üzərində diqqəti cəmləməyi vəd edir. Odur ki prioritet istiqamət istehsalın artırılması deyil, qaz-kimya sahəsinə investisiyalardır", — deyə ekspert əlavə edib.

Azərbaycan, Özbəkistan və Qazaxıstanın perspektivlərini qiymətləndirərkən iqtisadçılar etiraf edirlər ki, hər üç ölkənin ixracı artırmaq imkanları məhduddur: həm resurs bazası, həm də boru kəməri infrastrukturu nöqteyi-nəzərindən.

"Bu respublikalar çətin ki, Avropa bazarında qiymət "ralli"sindən hansısa əlavə fayda götürə bilsinlər. Lakin neftin qiymətinə bağlı olan müqavilələr, əlbəttə ki, Bakı və Astananın büdcəsinə 2020-ci ildəkindən daha çox valyuta gətirəcək", — deyə Moskvanın Skolkovo idarəetmə məktəbinin qaz üzrə analitiki Sergey Kapitonov fikirlərinə yekun vurub.

Həmçinin oxuyun: 

* Azərbaycandan Avropaya elektrik enerjisi: mif, yoxsa reallıq

Azərbaycana böyük pullar axacaq: "Şahdəniz-2"nin Şərq-Cənub cinahından hasilat başlandı

Sabahdan təbii qazın qiymətləri qalxır - SOCAR-ın Tarif Şurasına müraciəti əsasında

Xəzərdə əməkdaşlıq məsələsi: qarşılıqlı investisiyalar, tranzit və "yaşıl enerji"

630
SOCAR işçisi

Avropa Azərbaycandan əlavə qaz almağa niyə tələsmir?

29
(Yenilənib 23:24 28.07.2021)
Avropalı istehlakçılar iri tədarüklər istəyirlər, lakin qazı maksimal qısa müddətdə almaq istəyirlər. Uzunmüddətli sazişlər onların maraqlarına cavab vermir.

BAKI, 28 iyul — Sputnik. Avropa ölkələri Azərbaycan qazını Avropaya çatdıran Transadriatik qaz kəməri üçün əlavə güclər sifariş etməyiblər. Alıcıların tədarükün artırılmasında maraqlı olmaması Bakının magistralın genişləndirilməsi üzrə planlarını təhlükə altına qoyur.

Niyə Avropa hətta kəskin çatışmazlıq şəraitində Azərbaycandan “mavi yanacaq” almaq istəmir – Bu barədə  Sputnik-in materialında.

Uğursuz hərraclar

Azərbaycan qazını Aİ bazarına daşıyan Transadriatik qaz kəməri (TAP) vasitəsilə əlavə qaz həcmlərinin satılması üçün 2019-cu ildə elan olunmuş hərraclar uğursuzluqla nəticələndi: Avropa şirkətləri onlarda iştirak üçün heç bir maraq göstərmədilər.

“Biz təsdiq edirik ki, bazar testi çərçivəsində heç bir sorğu almadıq”, - S&P Global Platts beynəlxalq analitik agentliyi TAP operatorunun nümayəndəsinin sözlərini sitat kimi gətirib.

Bazarın test edilməsinin boru kəmərinin gücünü genişləndirməyə imkan verəcəyi nəzərdə tutulurdu. Tam həcmdə hazırkı 10 milyard kubmetrdən 20 milyard kubmetrə çatdırmaq planlaşdırılırdı. Lakin Avropada “etibarlı və uzunmüddətli qaza” tələb olmadı.

TAP konsorsiumunda hərracların nəticələrini avropalı istehlakçıların qazı uzunmüddətli sazişlərlə almaq istəməmələri ilə izah ediblər. Əgər “mavi yanacaq” transsərhəd karbohidrat nizamlanması qanunlarına “ilişsə”, onda onun qiyməti xeyli artacaq.

“Təbii qazın statusu hələ dəqiqləşdirilməyib. Qaz layihələrinin Avrokomissiya tərəfindən maliyyə dəstəyi almamasının tərəfdarı çoxdur. Onların opponentləri qeyd edirlər ki, təbii qaz keçid dövründə lazım olacaq. Bütün bu məsələlər üzrə bazarın iştirakçıları kompromis tapmağa cəhd edirlər. Bütün bunlar alıcılar və daşıyıcılar üçün qeyri-müəyyənlik yaradır”, - Konsorsiumun direktorlar şurasının üzvü Murad Heydərov Report-a bildirib.

Defisit bazarı

Sorğuların olmamasına baxmayaraq, iyulun ikinci yarısında TAP, demək olar ki, tam həcmdə dolub: 24 və 25 iyulda magistral 95% dolub. Bu göstərici onun keçən il istismara verilməsindən sonra rekord olub – daha öncə bu göstərici 88%-i keçməyib.

Avropa istiqamətində tədarükün artması qanunauyğundur – bölgədə ötən qış ərzində boşalmış yeraltı anbarların doldurulması zərurətindən və artmış tələbatdan son bir neçə ay ərzində ciddi qaz defisiti hökm sürür.

Avropa yeraltı anbarlarında qaz ehtiyatlarının səviyyəsi Gas Infrastructure Europe-in 27 iyul üçün məlumatına görə, 54,7%-ə çatıb (2020-ci ilin həmin günü – 84,8%). İsitmə mövsümünün yaxınlaşması hazırkı vəziyyəti əlavə olaraq çətinləşdirir. Ənənəvi olaraq “yeraltı anbarlar” doldurulmadan paylamağa keçirlər. Anbarların hazırkı doldurulma templərini nəzərə alsaq, qışadək ehtiyatların həcmi, çətin ki, 70%-i keçsin. Norma isə 92%-dir.

İri sıxılmış qaz tədarükçüləri (ABŞ və Qətər) yüklərini daha əlverişli Cənubi Amerika və Asiya bazarlarına yönəldirlər, “Qazprom” isə bir il əvvəldən Polşa və Ukrayna vasitəsilə Avropaya əlavə həcmlərin tədarükünə dair hərraclarda iştirakdan imtina edib.

Nəticədə Avropada qazın qiyməti kəskin artmağa başladı. Niderlanddakı TTF habında qazın tədarüklə birgə qiyməti bazar ertəsi iyulun 26-da min kubmetrə $433 rəqəmində dayanıb (fevralın 23-də min kubmetr $199 idi, - Sputnik). Son iki həftə ərzində “mavi yanacaq” sabit olaraq $410-440 aralığında satılırdı.

Əldən çıxmış gəlir?

“TAP bazar testlərinin nəticəsiz yekunlarını Avropa qaz bazarındakı hazırkı vəziyyətdə əlaqələndirmək düzgün deyil, çünki söhbət təcili tədarüklərdən deyil, perspektiv tələbatdan gedir. Ona görə də anbarların doldurulması və təklifin defisiti vəziyyətini sorğuların olması heç cür düzəltməzdi”. Rusiyanın YEK-in Texnologiyaların inkişafı institutunun eksperti Dmitri Koptev bu fikirdədir.

“Buna baxmayaraq, testlərin nəticələri müəyyən dərəcədə gözlənilməz oldu, - ekspert əlavə edir. – Onlar başlamamışdan layihənin rəhbərliyi bəyan edirdi ki, müsbət nəticəyə ümid edir. Lakin belə görünür ki, ehtiyatlılıq üstün gəldi. Aydındır ki, indi treyderlər üzərlərinə əlavə uzunmüddətli öhdəliklər götürməyə hazır deyillər”.

“Avropalı istehlakçılar iri tədarüklər istəyirlər, lakin qazı maksimal qısa müddətdə almaq istəyirlər. Uzunmüddətli sazişlər onların maraqlarına cavab vermir”. REA Enerji tədqiqatları institutlarının Dünya Enerji bazarlarının öyrənilməsi mərkəzinin direktoru Vyaçeslav Kulagin deyir.

“Qaz bazarı və onun qiymət dinamikası indi sabit deyil. Əgər indi yanacaq birja meydançalarında bahadırsa, lakin heç kim zəmanət vermir ki, bir neçə aydan sonra qiymətlər iki və ya üç dəfə düşməyəcək. Ona görə də hazırda hərrac praktikası alıcılar üçün daha az cəlbedicidir”, - o əlavə edir.

Kulagin bildirir ki, “unutmaq lazım deyil ki, TAP boru kəməri Avropada yüksək qaz qiyməti hesabı ilə istismara verilirdi – min kubmetrə görə təxminən $400. Bu “Şahdəniz” yatağında (magistralın resurs bazası) qaz hasilatının başa gəlməsi qiyməti ilə bağlı idi. O min kuba görə $35-dır, “Qazprom”da bu rəqəm $15-dır.

“Əgər Avropa ölkələri indi qiymətlər yüksək olanda əlavə həcmlər alsalar, bu Bakı üçün çox əlverişli olacaq. Lakin istehlakçı ucuz olmayan qazı istənilən qiymətə almağa tələsmir. O qiymətin düşməsini gözləyir, çünki Avropa Birliyinin bazarı ümumilikdə çox elastikdir”, - Kulagin əlavə edir.

Hətta Azərbaycan qazına ajiotaj tələbat halında respublika qısa vaxt aralığında tədarükləri artıra bilməzdi. “Energetika və maliyyə institutu” Fondunun iqtisadiyyat departamentinin rəhbərinin müavini Sergey Kondratyev bu fikirdədir.

“Məhz boru kəməri qazının bütün iri tədarükçülərinin müəyyən mənada “faciəsi” məhz bundadır. Müvafiq əlverişli bazar konyunkturası halında təklifin sürətlə qarşılanması üçün onların ya sərbəst gücləri, ya da sərbəst həcmləri olmur. Azərbaycanın gündəlik və həftəlik səviyyələrdə tədarük həcmini artırmaq üçün imkanı yoxdur, bu isə hazırda alıcıların əsas marağıdır”, - o bildirib. 

Eləcə də oxuyun:

29
Teqlər:
TAP, bazar, Avropa, Azərbaycan, qaz

Azərbaycan Şimali Qafqaz İran üçün əsas elektrik enerjisi donorudur ekspert

27
(Yenilənib 23:26 28.07.2021)
Rusiyadan Azərbaycan ərazisi ilə İrana elektrik enerjisinin tədarükünü nəzərdə tutan “Şimal-Cənub” layihəsinin reallaşma şansları barədə energetika üzrə mütəxəssis Boris Martsinkeviç danışıb.

BAKI, 28 iyul – Sputnik. Şimali Qafqazda, Rusiyanın ən çoxmillətli bölgəsində enerji defisiti müşahidə olunur, analoji vəziyyət İranda da hökm sürür, buna görə də Azərbaycan hazırda bu regionlar üçün əsas elektrik enerjisi donorudur. Bu barədə Geoenergetika.info analitik jurnalının baş redaktoru Boris Martsinkeviç Sputnik Azərbaycan Multimedia mətbuat mərkəzinin təşkil etdiyi onlayn konfransda deyib.

“Rusiya üçün Azərbaycanın elektrik enerjisi var, çünki təəssüf ki, belə alınıb ki, Şimali Qafqazda enerji defisiti yaşanır. Ona görə də saldoya baxsaq, o, Azərbaycan üçün müsbətdir, bu da ölkədə hasil olunan qazın həcmi ilə elektrik stansiyalarının gücünə baxdıqda tamamilə izaholunandır. Bundan başqa, sistemlər sinxronlaşdırılmasa da, Azərbaycanın elektrik enerjisinin İrana ötürüldüyü iki xətt var”, - ekspert deyib.

Onun sözlərinə görə, İran üçün bu cür əməkdaşlıq sərfəlidir, çünki hazır məhsul almaq imkanı varsa, ölkənin şimalında özünün elektrik stansiyasını tikməyə gərək qalmır. Məhz bundan çıxış edərək də “Şimal-Cənub” enerji layihəsinin  hazırlanması üçün işçi qrupunun yaradılması barədə razılaşma imzalanıb.

“Bu xətlər Rusiya, Azərbaycan və İran arasında elektrik enerjisinin hər iki tərəfə ötürülməsi üçün rahatdır. Bu layihəni gücləndirmək olar və lazımdır. Elektrik enerjisi tədarük olunsa, İran buna ancaq şad olacaq”, - Martsinkeviç deyib.

Azərbaycanın elektrik ehtiyatı bəs edəcəkmi

Ekspertin fikrincə, digər məsələ Azərbaycanın bu layihənin öhdəsindən gələ bilməsidir. Çünki işğaldan azad edilmiş ərazilərin bərpası üçün xeyli həcmdə elektrik enerjisi gərəkdir.

“Həmin ərazilərdə mühəndis tikintiləri yoxdur, yollar dağılıb, mövcud elektrik stansiyalarının ciddi problemləri var. Azərbaycanın öz problemləri də az deyil. İstərdik ki, Rusiya elektrik enerjisinin tədarük olunması ilə Azərbaycanda yaranan problemlərin həllinə kömək olsun. Bunun üçün Dağıstanda yeni enerji güclərinin inşasına investisiyaların aktiv cəlb olunması gərəkdir. İnanmaq istərdik ki, Rusiya, Azərbaycan və İran energetika nazirliklərinin nümayəndələrindən olan işçi qrup bu istiqamətdə işlər görəcək”, - ekspert vurğulayıb.

Enerji defisitinin öhdəsindən gəlməkdə Rusiya İrana yardım edir

İranda hazırda kəskin enerji çatışmazlığı müşahidə olunur – Buşəhr AES-in növbəti enerji bloklarının tikintisi elə-belə davam etmir ki. Məhz bu səbəbdən Rusiya dövlətlərarası kredit təqdim edərək nəhəng qaz elektrostansiyasının tikintisinə başlayıb, ancaq bütün bunlar İranın daha çox inkişaf etmiş cənubunda baş verir, Martsinkeviç deyib.

“İranin şimal əyalətlərində mövcud imkanlardan aktiv yararlanmaq üçün tədarükü artırmaq lazımdır. İndi şərait belədir ki, Rusiyanın özünün Dağıstan ərazisində enerji gücləri yoxdur”, - ekspert bildirib.

Rusiya şirkətləri Qarabağın potensialını dəyərləndirməlidirlər

Martsinkeviç hesab edir ki, çaylarla bol olan dağlıq ərazi Qarabağda kiçik HES-lər tikməyə imkan verir ki, bu da Azərbaycan üçün çox sərfəlidir.

“Kiçik su-elektrik stansiyaları tikmək çox asandır, çünki dağ yerində baha başa gələn elektrik xətləri çəkməyə gərək qalmır. Bu cür HES-ləri elektrik enerjisinə ehtiyacı olan obyektlərin yanında tikmək olar. Üstəlik, onların layihəsi də tez hazırlanır, özləri də tez başa gəlir. Ümid edirəm ki, Rusiya şirkətləri hazırda Azərbaycanın təqdim etməyə hazır olduğu potensialı dəyərləndirə biləcəklər", - Martsinkeviç söyləyib.

Eləcə də oxuyun:

27
Teqlər:
Qaradağ, stansiya, tədarük, Azərbaycan, Rusiya, İran, enerji, elektrik
Футбольный мяч. Архивное фото

Konfrans Liqası: Azərbaycanın iki klubu mübarizəni dayandırdı, biri isə mərhələni keçdi