Abunəçi sayğacın göstəricisini smartfona çəkir, arxiv şəkli

Beş cür borcumuzu gecə-gündüz sayacaq aparatlar gəlir

48
(Yenilənib 13:36 09.07.2021)
Milli Məclisdə "Enerji resurslarından səmərəli istifadə və enerji effektivliyi haqqında" yeni qanun layihəsi müzakirəyə çıxarılıb.

BAKI, 9 iyul — Sputnik. Milli Məclisdə "Enerji resurslarından səmərəli istifadə və enerji effektivliyi haqqında" yeni qanun layihəsi müzakirəyə çıxarılıb.

Sputnik Azərbaycan xəbər verir ki, bu qanun enerjinin istehsalı, saxlanması, ötürülməsi, paylanması, satışı və istehlakı sahəsində yaranan münasibətləri tənzimləyəcək və bu sahədə fəaliyyət göstərən dövlət orqanlarına, fiziki və hüquqi şəxslərə, o cümlədən son istehlakçılara şamil olunacaq.

Layihəyə görə, Azərbaycanda enerji təchizatçıları elektrik enerjisi, təbii qaz, mərkəzi isitmə və soyutma təchizatı və isti məişət suyunun istehlakçılarını ağıllı sayğaclarla təchiz edəcək.

Layihədə qeyd edilib ki, enerji təchizatçıları mövcud sayğaclar zədələndiyi və ya onların dəyişdirilməsi zərurəti yarandığı hallarda da istehlakçıları ağıllı sayğaclarla təmin edəcəklər.

Sənədə görə, ağıllı sayğac - istehlak olunan enerjinin miqdarını və dəyərini zamana görə ölçən, məlumatların müasir informasiya və kommunikasiya texnologiyalarından istifadə etməklə təchizatçılara və istehlakçılara çatdırılmasını təmin edən müasir ölçmə cihazıdır.

Qanunun 6-cı maddəsi "Enerji auditi" adlanır. Layihəyə əsasən, enerji auditi enerji effektivliyinin artırılması və enerjiyə qənaət imkanlarını, enerji itkilərinin və ətraf mühitə atılan tullantıların miqdarını və həyata keçiriləcək iqtisadi cəhətdən səmərəli enerji effektivliyi tədbirlərini müəyyənləşdirmək məqsədilə aparılacaq. Enerji auditi bu qanunda göstərilən hal istisna olmaqla, könüllü aparılacaq, enerji auditinin nəticəsinə dair hesabat enerji auditinin sifarişçisinə təqdim olunacaq. Məcburi enerji auditi isə 3 ildən bir keçiriləcək. Enerji auditorları və enerji auditi üzrə təşkilatlar məcburi enerji auditi aparılan təsərrüfat subyektlərinin tabeliyində ola bilməz.

Enerji auditoru enerji auditini həyata keçirən, energetika və iqtisadi sahələrdə ali təhsilə malik və müvafiq ixtisas üzrə ən azı 3 il iş təcrübəsi olan fiziki şəxs olacaq. Enerji auditi enerji istehlakına dair məlumatın əldə edilməsi və iqtisadi cəhətdən səmərəli enerji istehlakı imkanlarının müəyyənləşdirilməsi məqsədilə qeyri-yaşayış sahələrinin və təsərrüfatların qiymətləndirilməsidir.

Milli Məclisin Təbii ehtiyatlar, energetika və ekologiya komitəsinin sədri Sadiq Qurbanov bildirib ki, qanun layihəsinin hazırlanmasında beynəlxalq təcrübədən istifadə edilib: "Hazırda ölkəmizdə bu sahədə qüvvədə olan qanunun qəbulundan 25 il keçib və həmin qanun müasir tələblərə qismən cavab verir. Bu baxımdan yeni qanunun hazırlanmasını ictimai sifariş kimi də qiymətləndirmək olar. Yeni qanun qəbul edildikdən sonra enerji resurslarından səmərəli istifadə və enerji effektivliyi sahəsində dövlət siyasətinin hüquqi, təşkilati və iqtisadi əsaslarını müəyyən edəcək, bu sahədə dövlət orqanlarının, fiziki və hüquqi şəxslərin fəaliyyətini və onlar arasında yaranan münasibətləri tənzimləyəcək. 8 fəsil, 23 maddədən ibarət olan qanun layihəsi enerji resurslarından səmərəli istifadə və enerji effektivliyi sahəsində dövlət siyasətinin məqsədlərini, enerji effektivliyi üzrə xidmətlərin təşkili və təşviqinə dair məqamları, istehlak olunan enerjinin hesablanması, istehsalı, saxlanması, ötürülməsi, paylanması, təchizatında səmərəlilik və digər məsələləri özündə ehtiva edir".

Qeyd edək ki, qanun layihəsinə görə, təşkilati-hüquqi və mülkiyyət formasından asılı olmayaraq məcburi enerji auditi keçirilməli olan təsərrüfat subyektlərinin və qeyri-yaşayış binalarının siyahısı təsdiq ediləcək. Məcburi enerji auditi 3 ildən bir keçiriləcək.

Enerji auditi müvafiq icra hakimiyyəti orqanının müəyyən etdiyi orqandan (qurumdan) ixtisas attestatı almış fiziki şəxslər (enerji auditorları) tərəfindən bu qanunun tələbləri nəzərə alınmaqla həyata keçiriləcək.

Fiziki şəxsə ixtisas attestatının verilməsi üçün onun işlədiyi hüquqi şəxs (enerji auditi üzrə təşkilat) bu barədə müvafiq icra hakimiyyəti orqanının müəyyən etdiyi orqana (quruma) müraciət edəcək.

Enerji auditorlarının və enerji auditi üzrə təşkilatların reyestrinin aparılmasını və onların fəaliyyətinə nəzarəti müvafiq icra hakimiyyəti orqanının müəyyən etdiyi orqan (qurum) həyata keçirəcək.

İxtisas attestatının forması və verilməsi, attestatın qüvvədə olma müddətinin dayandırılması və ya onun ləğv edilməsi, eləcə də enerji auditorlarının və enerji auditi üzrə təşkilatların reyestrinin aparılması və onların fəaliyyətinə nəzarətin həyata keçirilməsi qaydası müvafiq icra hakimiyyəti orqanının müəyyən etdiyi orqan (qurum) tərəfindən müəyyən olunacaq.

Energetika və iqtisadi sahələrdə cinayət törətməyə görə məhkum edilmiş şəxslər enerji auditoru kimi fəaliyyət göstərə bilməz. Enerji auditorları və enerji auditi üzrə təşkilatlar məcburi enerji auditi aparılan təsərrüfat subyektlərinin tabeliyində ola bilməz.

Müvafiq icra hakimiyyəti orqanının müəyyən etdiyi orqan (qurum) enerji auditorlarının və enerji auditi üzrə təşkilatların reyestrində olan aşağıdakı məlumatları rəsmi internet səhifəsində yerləşdirəcək və müntəzəm olaraq yenilənməsini təmin edəcək:

enerji auditi üzrə təşkilatın adı, təşkilati-hüquqi forması və ünvanı, enerji auditorunun soyadı, adı, atasının adı və ünvanı, ixtisas attestatının nömrəsi, verilmə və qüvvədə olma tarixi, ixtisas attestatının qüvvədə olma müddətinin dayandırılması və ya onun ləğv edilməsi barədə məlumat.

Enerji auditoru ilə enerji auditinin sifarişçisi arasında münasibətlər, eləcə də enerji auditoruna ödəniləcək xidmət haqqının məbləği enerji auditi üzrə təşkilatla sifarişçi arasında bağlanmış müqavilə ilə tənzimlənəcək.

Enerji auditinin keçirilməsi qaydası, həmçinin enerji auditinin nəticəsinə dair hesabatın təqdim edilməsi qaydası və forması müvafiq icra hakimiyyəti orqanının müəyyən etdiyi orqan (qurum) tərəfindən müəyyən ediləcək.

Layihə səsə qoyularaq üçüncü oxunuşda qəbul edilib.

Onu da bildirək ki, bu qanun 2022-ci il iyulun 1-dən qüvvəyə minəcək. Bu qanun qüvvəyə mindiyi gündən "Enerji resurslarından istifadə haqqında" Azərbaycan Respublikasının 1996-cı il 30 may tarixli 94-IQ nömrəli qanunu ləğv ediləcək.

Eləcə də oxuyun:

48
Teqlər:
qanun, Milli Məclis, yeni, istilik sayğacları, elektrik sayğacı, su sayğacları, qaz sayğacı, sayğac
SOCAR işçisi

Avropa Azərbaycandan əlavə qaz almağa niyə tələsmir?

29
(Yenilənib 23:24 28.07.2021)
Avropalı istehlakçılar iri tədarüklər istəyirlər, lakin qazı maksimal qısa müddətdə almaq istəyirlər. Uzunmüddətli sazişlər onların maraqlarına cavab vermir.

BAKI, 28 iyul — Sputnik. Avropa ölkələri Azərbaycan qazını Avropaya çatdıran Transadriatik qaz kəməri üçün əlavə güclər sifariş etməyiblər. Alıcıların tədarükün artırılmasında maraqlı olmaması Bakının magistralın genişləndirilməsi üzrə planlarını təhlükə altına qoyur.

Niyə Avropa hətta kəskin çatışmazlıq şəraitində Azərbaycandan “mavi yanacaq” almaq istəmir – Bu barədə  Sputnik-in materialında.

Uğursuz hərraclar

Azərbaycan qazını Aİ bazarına daşıyan Transadriatik qaz kəməri (TAP) vasitəsilə əlavə qaz həcmlərinin satılması üçün 2019-cu ildə elan olunmuş hərraclar uğursuzluqla nəticələndi: Avropa şirkətləri onlarda iştirak üçün heç bir maraq göstərmədilər.

“Biz təsdiq edirik ki, bazar testi çərçivəsində heç bir sorğu almadıq”, - S&P Global Platts beynəlxalq analitik agentliyi TAP operatorunun nümayəndəsinin sözlərini sitat kimi gətirib.

Bazarın test edilməsinin boru kəmərinin gücünü genişləndirməyə imkan verəcəyi nəzərdə tutulurdu. Tam həcmdə hazırkı 10 milyard kubmetrdən 20 milyard kubmetrə çatdırmaq planlaşdırılırdı. Lakin Avropada “etibarlı və uzunmüddətli qaza” tələb olmadı.

TAP konsorsiumunda hərracların nəticələrini avropalı istehlakçıların qazı uzunmüddətli sazişlərlə almaq istəməmələri ilə izah ediblər. Əgər “mavi yanacaq” transsərhəd karbohidrat nizamlanması qanunlarına “ilişsə”, onda onun qiyməti xeyli artacaq.

“Təbii qazın statusu hələ dəqiqləşdirilməyib. Qaz layihələrinin Avrokomissiya tərəfindən maliyyə dəstəyi almamasının tərəfdarı çoxdur. Onların opponentləri qeyd edirlər ki, təbii qaz keçid dövründə lazım olacaq. Bütün bu məsələlər üzrə bazarın iştirakçıları kompromis tapmağa cəhd edirlər. Bütün bunlar alıcılar və daşıyıcılar üçün qeyri-müəyyənlik yaradır”, - Konsorsiumun direktorlar şurasının üzvü Murad Heydərov Report-a bildirib.

Defisit bazarı

Sorğuların olmamasına baxmayaraq, iyulun ikinci yarısında TAP, demək olar ki, tam həcmdə dolub: 24 və 25 iyulda magistral 95% dolub. Bu göstərici onun keçən il istismara verilməsindən sonra rekord olub – daha öncə bu göstərici 88%-i keçməyib.

Avropa istiqamətində tədarükün artması qanunauyğundur – bölgədə ötən qış ərzində boşalmış yeraltı anbarların doldurulması zərurətindən və artmış tələbatdan son bir neçə ay ərzində ciddi qaz defisiti hökm sürür.

Avropa yeraltı anbarlarında qaz ehtiyatlarının səviyyəsi Gas Infrastructure Europe-in 27 iyul üçün məlumatına görə, 54,7%-ə çatıb (2020-ci ilin həmin günü – 84,8%). İsitmə mövsümünün yaxınlaşması hazırkı vəziyyəti əlavə olaraq çətinləşdirir. Ənənəvi olaraq “yeraltı anbarlar” doldurulmadan paylamağa keçirlər. Anbarların hazırkı doldurulma templərini nəzərə alsaq, qışadək ehtiyatların həcmi, çətin ki, 70%-i keçsin. Norma isə 92%-dir.

İri sıxılmış qaz tədarükçüləri (ABŞ və Qətər) yüklərini daha əlverişli Cənubi Amerika və Asiya bazarlarına yönəldirlər, “Qazprom” isə bir il əvvəldən Polşa və Ukrayna vasitəsilə Avropaya əlavə həcmlərin tədarükünə dair hərraclarda iştirakdan imtina edib.

Nəticədə Avropada qazın qiyməti kəskin artmağa başladı. Niderlanddakı TTF habında qazın tədarüklə birgə qiyməti bazar ertəsi iyulun 26-da min kubmetrə $433 rəqəmində dayanıb (fevralın 23-də min kubmetr $199 idi, - Sputnik). Son iki həftə ərzində “mavi yanacaq” sabit olaraq $410-440 aralığında satılırdı.

Əldən çıxmış gəlir?

“TAP bazar testlərinin nəticəsiz yekunlarını Avropa qaz bazarındakı hazırkı vəziyyətdə əlaqələndirmək düzgün deyil, çünki söhbət təcili tədarüklərdən deyil, perspektiv tələbatdan gedir. Ona görə də anbarların doldurulması və təklifin defisiti vəziyyətini sorğuların olması heç cür düzəltməzdi”. Rusiyanın YEK-in Texnologiyaların inkişafı institutunun eksperti Dmitri Koptev bu fikirdədir.

“Buna baxmayaraq, testlərin nəticələri müəyyən dərəcədə gözlənilməz oldu, - ekspert əlavə edir. – Onlar başlamamışdan layihənin rəhbərliyi bəyan edirdi ki, müsbət nəticəyə ümid edir. Lakin belə görünür ki, ehtiyatlılıq üstün gəldi. Aydındır ki, indi treyderlər üzərlərinə əlavə uzunmüddətli öhdəliklər götürməyə hazır deyillər”.

“Avropalı istehlakçılar iri tədarüklər istəyirlər, lakin qazı maksimal qısa müddətdə almaq istəyirlər. Uzunmüddətli sazişlər onların maraqlarına cavab vermir”. REA Enerji tədqiqatları institutlarının Dünya Enerji bazarlarının öyrənilməsi mərkəzinin direktoru Vyaçeslav Kulagin deyir.

“Qaz bazarı və onun qiymət dinamikası indi sabit deyil. Əgər indi yanacaq birja meydançalarında bahadırsa, lakin heç kim zəmanət vermir ki, bir neçə aydan sonra qiymətlər iki və ya üç dəfə düşməyəcək. Ona görə də hazırda hərrac praktikası alıcılar üçün daha az cəlbedicidir”, - o əlavə edir.

Kulagin bildirir ki, “unutmaq lazım deyil ki, TAP boru kəməri Avropada yüksək qaz qiyməti hesabı ilə istismara verilirdi – min kubmetrə görə təxminən $400. Bu “Şahdəniz” yatağında (magistralın resurs bazası) qaz hasilatının başa gəlməsi qiyməti ilə bağlı idi. O min kuba görə $35-dır, “Qazprom”da bu rəqəm $15-dır.

“Əgər Avropa ölkələri indi qiymətlər yüksək olanda əlavə həcmlər alsalar, bu Bakı üçün çox əlverişli olacaq. Lakin istehlakçı ucuz olmayan qazı istənilən qiymətə almağa tələsmir. O qiymətin düşməsini gözləyir, çünki Avropa Birliyinin bazarı ümumilikdə çox elastikdir”, - Kulagin əlavə edir.

Hətta Azərbaycan qazına ajiotaj tələbat halında respublika qısa vaxt aralığında tədarükləri artıra bilməzdi. “Energetika və maliyyə institutu” Fondunun iqtisadiyyat departamentinin rəhbərinin müavini Sergey Kondratyev bu fikirdədir.

“Məhz boru kəməri qazının bütün iri tədarükçülərinin müəyyən mənada “faciəsi” məhz bundadır. Müvafiq əlverişli bazar konyunkturası halında təklifin sürətlə qarşılanması üçün onların ya sərbəst gücləri, ya da sərbəst həcmləri olmur. Azərbaycanın gündəlik və həftəlik səviyyələrdə tədarük həcmini artırmaq üçün imkanı yoxdur, bu isə hazırda alıcıların əsas marağıdır”, - o bildirib. 

Eləcə də oxuyun:

29
Teqlər:
TAP, bazar, Avropa, Azərbaycan, qaz

Azərbaycan Şimali Qafqaz İran üçün əsas elektrik enerjisi donorudur ekspert

27
(Yenilənib 23:26 28.07.2021)
Rusiyadan Azərbaycan ərazisi ilə İrana elektrik enerjisinin tədarükünü nəzərdə tutan “Şimal-Cənub” layihəsinin reallaşma şansları barədə energetika üzrə mütəxəssis Boris Martsinkeviç danışıb.

BAKI, 28 iyul – Sputnik. Şimali Qafqazda, Rusiyanın ən çoxmillətli bölgəsində enerji defisiti müşahidə olunur, analoji vəziyyət İranda da hökm sürür, buna görə də Azərbaycan hazırda bu regionlar üçün əsas elektrik enerjisi donorudur. Bu barədə Geoenergetika.info analitik jurnalının baş redaktoru Boris Martsinkeviç Sputnik Azərbaycan Multimedia mətbuat mərkəzinin təşkil etdiyi onlayn konfransda deyib.

“Rusiya üçün Azərbaycanın elektrik enerjisi var, çünki təəssüf ki, belə alınıb ki, Şimali Qafqazda enerji defisiti yaşanır. Ona görə də saldoya baxsaq, o, Azərbaycan üçün müsbətdir, bu da ölkədə hasil olunan qazın həcmi ilə elektrik stansiyalarının gücünə baxdıqda tamamilə izaholunandır. Bundan başqa, sistemlər sinxronlaşdırılmasa da, Azərbaycanın elektrik enerjisinin İrana ötürüldüyü iki xətt var”, - ekspert deyib.

Onun sözlərinə görə, İran üçün bu cür əməkdaşlıq sərfəlidir, çünki hazır məhsul almaq imkanı varsa, ölkənin şimalında özünün elektrik stansiyasını tikməyə gərək qalmır. Məhz bundan çıxış edərək də “Şimal-Cənub” enerji layihəsinin  hazırlanması üçün işçi qrupunun yaradılması barədə razılaşma imzalanıb.

“Bu xətlər Rusiya, Azərbaycan və İran arasında elektrik enerjisinin hər iki tərəfə ötürülməsi üçün rahatdır. Bu layihəni gücləndirmək olar və lazımdır. Elektrik enerjisi tədarük olunsa, İran buna ancaq şad olacaq”, - Martsinkeviç deyib.

Azərbaycanın elektrik ehtiyatı bəs edəcəkmi

Ekspertin fikrincə, digər məsələ Azərbaycanın bu layihənin öhdəsindən gələ bilməsidir. Çünki işğaldan azad edilmiş ərazilərin bərpası üçün xeyli həcmdə elektrik enerjisi gərəkdir.

“Həmin ərazilərdə mühəndis tikintiləri yoxdur, yollar dağılıb, mövcud elektrik stansiyalarının ciddi problemləri var. Azərbaycanın öz problemləri də az deyil. İstərdik ki, Rusiya elektrik enerjisinin tədarük olunması ilə Azərbaycanda yaranan problemlərin həllinə kömək olsun. Bunun üçün Dağıstanda yeni enerji güclərinin inşasına investisiyaların aktiv cəlb olunması gərəkdir. İnanmaq istərdik ki, Rusiya, Azərbaycan və İran energetika nazirliklərinin nümayəndələrindən olan işçi qrup bu istiqamətdə işlər görəcək”, - ekspert vurğulayıb.

Enerji defisitinin öhdəsindən gəlməkdə Rusiya İrana yardım edir

İranda hazırda kəskin enerji çatışmazlığı müşahidə olunur – Buşəhr AES-in növbəti enerji bloklarının tikintisi elə-belə davam etmir ki. Məhz bu səbəbdən Rusiya dövlətlərarası kredit təqdim edərək nəhəng qaz elektrostansiyasının tikintisinə başlayıb, ancaq bütün bunlar İranın daha çox inkişaf etmiş cənubunda baş verir, Martsinkeviç deyib.

“İranin şimal əyalətlərində mövcud imkanlardan aktiv yararlanmaq üçün tədarükü artırmaq lazımdır. İndi şərait belədir ki, Rusiyanın özünün Dağıstan ərazisində enerji gücləri yoxdur”, - ekspert bildirib.

Rusiya şirkətləri Qarabağın potensialını dəyərləndirməlidirlər

Martsinkeviç hesab edir ki, çaylarla bol olan dağlıq ərazi Qarabağda kiçik HES-lər tikməyə imkan verir ki, bu da Azərbaycan üçün çox sərfəlidir.

“Kiçik su-elektrik stansiyaları tikmək çox asandır, çünki dağ yerində baha başa gələn elektrik xətləri çəkməyə gərək qalmır. Bu cür HES-ləri elektrik enerjisinə ehtiyacı olan obyektlərin yanında tikmək olar. Üstəlik, onların layihəsi də tez hazırlanır, özləri də tez başa gəlir. Ümid edirəm ki, Rusiya şirkətləri hazırda Azərbaycanın təqdim etməyə hazır olduğu potensialı dəyərləndirə biləcəklər", - Martsinkeviç söyləyib.

Eləcə də oxuyun:

27
Teqlər:
Qaradağ, stansiya, tədarük, Azərbaycan, Rusiya, İran, enerji, elektrik
Футбольный мяч. Архивное фото

Konfrans Liqası: Azərbaycanın iki klubu mübarizəni dayandırdı, biri isə mərhələni keçdi