Hövsanda çirkab sular

Su qıtlığı problemi qapımızı döyərkən - Sular tullantılardan necə təmizlənir?

490
(Yenilənib 19:22 03.07.2021)
"Bu gün fiziki və hüquqi şəxslər əldə etdikləri sudan maksimum isitfadə etməlidirlər. Yəni, tullantı suları da digər məqsədlər üçün isitfadə olunmalıdır" - Mirsalam Qənbərov

BAKI, 4 iyul — Sputnik. Ekoloji sağlamlıq, ekosistemin qorunması, faunanın, eyni zamanda da su hövzələrində yaşayan müxtəlif növ canlıların məhv olmasının qarşısını almaq məqsədi ilə bu gün dünya ölkələrində müxtəlif çağırışlar var, bu istiqamətdə fərqli proqramlar icra olunur.

Suların müxtəlif növ tullantılardan azad olunması üçün könüllülər tərəfindən müəyyən addımlar atılır. Bu sahədə Avstraliyanın təcrübəsi xüsusi maraq doğurur. Belə ki, Avstraliyada tullantıların su boyu hərəkətinin qarşısını almaq üçün müəyyən məsafələrdə toxuculuq drenajı quraşdırılıb. Bununla su hövzələri həftəlik olaraq yığılan tullantılardan təmizlənir. 

Azərbaycanda da müxtəlif şirkətlər tərəfindən suların tullantılardan təmizlənməsi istiqamətində işlər görülür.

Bu sahə üzrə ixtisaslaşan şirkətlərdən birində çalışan və layihə meneceri olan Nüsrət Rəhimli gördükləri işlər barədə Sputnik Azərbaycan-a danışıb:

"Biz tullantı sularının utilizasiyası, eyni zamanda da qrunt sularının təmizlənməsi ilə məşğuluq. Özəl sektor olaraq 10 ildir ki, bu sahədə çalışırıq və bu illər ərzində müxtəlif dövlət proqramlarını icra etmişik. Biz Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyinin normativlərinə əsasən, zavod və fabrik, istehsalat sahələrində tullantı sularının xüsusi normativ standartlara uyğun vəziyyətə gətirildikdən sonra təbiətə axıdılmasını təmin edirik. Bu işləri xüsusi qurğu və avadanlıqlardan istifadə etməklə, kimyəvi maddələrin istifadəsini tətbiq etməklə görür, suyu standartlara uyğunlaşdırırıq. Yekun olaraq bu məhsul təbiətə və ekologiyaya ziyan vermir".

"Uzun illər əmələ gələn təcrübəmizə əsasən, biz sırf ixtisaslaşmış firmalarla əməkdaşlıq edirik və hazırda da Azərbaycanda ən böyük tullantı sistemlərini quranlardanıq", - deyə o əlavə edib.

O bildirir ki, bioloji tullantılar üstünlük təşkil edir: "Çağırışımız budur ki, təbiətimizin, ekologiyamızın qorunması üçün tullantı sularının utiliziasiyasına əməl edilsin. Bu sular təmizləndikdən sonra onlar texniki su olaraq və yaxud da digər formatlarda da istifadə oluna bilər. Bu addım həm də su hövzələrimizin qorunub saxlanılmasına bir dəstəkdir".

"Dünyaca məşhur firmalar var ki, onların təcrübələrindən yararlanaraq mütəmadi olaraq kurslar keçirik. Xidmət haqqı 500-2500 manat arasında dəyişə bilər. Biz milli brendimizi artıq ölkədən xaricdə də təqdim edə bilmişik. Özbəkistan, İran, Türkiyə və Gürcüstanda da layihələrimizi icra edirik. İndiyədək 200-dən artıq layihəyə imza atmışıq", - deyə o əlavə edib.

Dövlət Ekoloji Ekspertiza Agentliyinin sədri Mirsalam Qənbərov Sputnik Azərbaycan-ın sualına cavab olaraq bildirib ki, bu gün tullantı sularının idarəsində müəyyən problemlər var və bu sular müvafiq qaydalara uyğun idarə olunmadığından arzuolunmaz problemlərlə qarşılaşırıq. Belə olan halda tullantı suları ətraf aləmi çirklənməyə məruz qoyur. Digər sual isə bundan ibarətdir ki, bu sulardan niyə səmərəli şəkildə istifadə olunmasın. Bu gün dünyanın hər yerində tullantı suları idarə olunur və müvafiq məqsədlə istifadə olunur. Bəs, bizdə? Bu gün fiziki və hüquqi şəxslər əldə etdikləri sudan maksimum istifadə etməlidirlər. Yəni, tullantı suları da digər məqsədlər üçün isitfadə olunmalıdır. Lakin təəssüf ki, ölkəmizdə bu suların, yağış sularının idarə olunması hələ də praktikada tətbiq edilməyib. Biz bu gün su qıtlığı problemi ilə üz-üzəyik. Tullantı suyunu formalaşdıran şəxs bu suya görə öhdəlik daşımalı, cavabdehliyi olmalıdır ki,  o sudan da bir başqa məqsəd üçün istifadə olunsun".

Mirsalam Qənbərov əlavə edib: "Plastik tullantılara gəldikdə isə Cənubi Koreyada olmuşam. Onlarda suyun plastiklərdən təmizlənməsini görmüşəm. Orada insanlar plastiki hara gəldi atmırlar. Onu xammal kimi təkrar istehsala verirlər.

Türkiyə, Rusiya və Avropanın digər ölkələrində həyata keçirilən tədbirləri araşdırmışıq. Yetər ki, aidiyyəti qurumların bu sahəyə diqqəti, yanaşması ciddi olsun. Tullantı atılmasa, tullantı yaranmaz. Çay hövzələri tullantı mənbəyi olmamalıdır. Plastik və bu kimi tullantılar eko-sağlamlığa mənfi təsir edir. Tullantını atan şəxsin görüntüsünü, məlumatlarını bizə vermək belə özü faydalı bir addımdır".

Dövlət Ekoloji Ekspertiza Agentliyinin Su resurslarının idarə edilməsi şöbəsinin müdiri Mütəllim Əbdülhəsənov isə mövzu ilə əlaqədar olaraq formalaşan çirkab suyunun nə qədərinin təmizlənib-təmizlənmədiyi haqda danışıb: "Gün ərzində Bakı şəhərində 330 milyon kubmetr çirkab su formalaşır. Bu hissənin yalnız 182 milyonu bioloji təmizlənmədən keçir. 147 milyonu mexaniki təmizləmədən keçir. Qalan 147 milyon 806 kubmetr su isə təmizlənmədən dənizə və göllərə axıdılır. Bununla əlaqədar olaraq böyük məbləğdə cərimələr tətbiq edilir. Heç kəsə icazə verilmir ki, sular təmizlənmədən su hövzələrinə axıdılsın. Bu gün Xəzəri çirkləndirən 123-dən artıq mənbə var". 

Azərbaycanın su ehtiyatları 

Azərbaycanın su ehtiyatları orta hesabla 30 kubkilometrdir. Bunun 20 kubkilometri tranzit axımın payına düşür, 10 kubkilometri isə sərhədlərimiz daxilində formalaşır. İşğaldan azad olunan ərazilərimizin çaylar, göllər və o cümlədən yeraltı sulardan ibarət su ehtiyatları təxminən 780 milyon kubmetr olaraq hesablanır. Bu isə yerli su ehtiyatlarımızın 20 faizə qədərini təşkil edir.

Eləcə də oxuyun:

490
Teqlər:
Azərbaycan, təmizlənmə, plastik, tullantı, ehtiyat, su

Azərbaycan Respublikasının iqtisadi rayonlarının yeni bölgüsü

20
(Yenilənib 00:54 17.07.2021)
Azərbaycan Respublikasının iqtisadi rayonlarının bölgüsü ilə ətraflı şəkildə Sputnik Azərbaycan-ın infoqrafikasında tanış ola bilərsiz.
İnfoqrafika: AR iqtisadi rayonlarının yeni bölgüsü
© Sputnik / Elnur Salayev

Prezident İlham Əliyev iyulun 7-də "Azərbaycan Respublikasında iqtisadi rayonların yeni bölgüsü haqqında" fərman imzalayıb.

Fərmanda qeyd olunur ki, ölkəmizin şəhər və rayonlarının davamlı və tarazlı inkişafının təmin olunması məqsədilə qəbul edilmiş Azərbaycan Respublikası regionlarının sosial-iqtisadi inkişafı dövlət proqramlarının uğurlu icrası nəticəsində şəhər, qəsəbə və kəndlərimizin siması köklü şəkildə dəyişib. Regionların iqtisadi potensialı artıb, infrastruktur təminatı, əhaliyə göstərilən dövlət xidmətlərinin keyfiyyəti, biznes və investisiya mühiti yaxşılaşıb, əhalinin rifah halı yüksəlib. Ardıcıl olaraq həyata keçirilmiş məqsədyönlü islahatlar və genişmiqyaslı tədbirlər ölkəmizin iqtisadi və hərbi-müdafiə qüdrətini daha da gücləndirib və 44 günlük Vətən müharibəsində parlaq qələbənin qazanılmasına güclü zəmin yaradıb.

"Hazırda işğaldan azad edilmiş ərazilərin bərpası, gələcək inkişafının təmin olunması, zəruri infrastrukturun yaradılması və əhalinin doğma torpaqlarına qayıdışı istiqamətində genişmiqyaslı tədbirlər həyata keçirilir. Qeyd edilən ərazilərin zəngin iqtisadi potensialından, təbii sərvətlərindən və geniş turizm imkanlarından səmərəli istifadə etməklə onların bərabər inkişafının təmin edilməsi üçün nəzərdə tutulan bütün işlərin vahid proqram əsasında aparılmasının məqsədəmüvafiqliyi əraziləri işğaldan azad edilmiş rayonların iqtisadi rayonlar üzrə bölgüsünə yenidən baxılmasını şərtləndirir.

Zəngəzur dağ silsiləsi ilə əhatə olunan, Laçın və Kəlbəcərdən Naxçıvana qədər böyük bir ərazini tutan Zəngəzur yaylasının şərq hissəsində, Ermənistanla sərhəddə yerləşmiş və eyni coğrafi məkanda, tarixən birlikdə, habelə uzun illər 1861-ci ildə yaradılmış Zəngəzur qəzasının tərkibində olmaları və ənənəvi sosial-iqtisadi, tarixi-mədəni bağlılıqları Zəngilan, Qubadlı, Cəbrayıl, Laçın və Kəlbəcər rayonlarının vahid iqtisadi rayonda birləşdirilməsini zəruri edir.

Ağdam, Şuşa, Füzuli, Tərtər, Xocavənd, Xocalı rayonları və Xankəndi şəhəri, habelə Qarabağ bölgəsinə aid olan Ağcabədi və Bərdə rayonları da daxil olmaqla özünəməxsus zəngin tarixi-mədəni irsə, əsrarəngiz təbiətə malik qədim Qarabağ bölgəsinin bərpası və sürətli inkişafının təmin edilməsi üçün yeni Qarabağ iqtisadi rayonunun da yaradılması vacibdir.

Azad olunmuş ərazilərin ölkəmizin iqtisadiyyatına reinteqrasiyası digər iqtisadi rayonlar, o cümlədən Gəncə–Qazax və Aran iqtisadi rayonları üzrə planlaşdırma işinin səmərəliliyinin artırılmasını, iqtisadi idarəetmədə çevikliyin təmin olunmasını və bu məqsədlə həmin iqtisadi rayonların tərkibinə də yenidən baxılmasını tələb edir", - fərmanda deyilir.

Sözügedən fərmanla Azərbaycan Respublikasının iqtisadi rayonlarının bölgüsü təsdiq edilib. Həmin bölgü ilə ətraflı şəkildə Sputnik Azərbaycan-ın infoqrafikasında tanış ola bilərsiz.

20
Teqlər:
bölgü, rayon, iqtisadi, Azərbaycan
Nicat Hacızadə, iqtisadçı ekspert

Nicat Hacızadə Rusiya ilə ticarətdə atılan addımları açıqlayır

13
(Yenilənib 16:56 23.07.2021)
İqtisadi İslahatların Təhlili və Kommunikasiya Mərkəzinin departament rəhbəri Nicat Hacızadə deyir ki, müəyyən qeyri-tarif tənzimləmələrinin aparılması, ixracın ötən illə müqayisədə azalması ilə nəticələndi
Nicat Hacızadə: “Məhdudiyyətlərin götürülməsi pomidor ixracını üstün səviyyəyə qaldırıb”

Rusiya bu ilin birinci yarısında da Azərbaycanın qeyri-neft ixracında lider mövqeyini qoruyub saxlayıb. Statistikaya görə, 2021-ci ilin yanvar-iyun aylarında Azərbaycandan 1 milyard 162 milyon 357 milyon dollarlıq qeyri-neft məhsul ixrac edilib və bu malların 30,8 faizi, yaxud 358 milyon dollarlığı Rusiyaya ixrac edilib.

Sputnik Azərbaycan REAL TV-yə istinadən bildirir ki, İqtisadi İslahatların Təhlili və Kommunikasiya Mərkəzinin departament rəhbəri Nicat Hacızadə Azərbaycan-Rusiya ticarət dövriyyəsi barədə danışıb.

O bildirib ki, buvaxta qədər qeyri-neft sektorunda əsas hərəkət verici qüvvə meyvə-tərəvəz məhsulları olub: “Xüsusən də Rusiya ilə ticarət əlaqələrində bu pay daha çoxdur. Müəyyən qeyri-tarif tənzimləmələrinin aparılması, fitosanitar və sanitar qaydalarla bağlı tələblərin müəyyən qədər dəyişməsi ixracın ötən illə müqayisədə azalması ilə nəticələndi. AQTA-nın Rusiyanın aidiyyəti qurumları ilə apardığı səmərəli danışıqların nəticəsi olaraq subyektlər üzərindən məhdudiyyətlərin götürülməsi və mütəmadi fəaliyyətə qayıdış pomidor ixracını üstün səviyyəyə qaldırıb”.

Qeyd edək ki,  Rusiya ilə Azərbaycanın ticarət əlaqələri təkcə ixracatla bitmir. 2021-ci ilin birinci yarısında Azərbaycana Rusiyadan 923 milyon dollarlıq məhsul idxal edilib ki, şimal qonşumuz bu göstərici üzrə də liderdir.

Nicat Hacızadənin fikirlərinə audiofaylda qulaq asa bilərsiniz

13
 Azərbaycan hərbçisi, arxiv şəkli

Kəlbəcər rayonu istiqamətində mövqelərimiz atəşə tutulub