Mərkəzi bank

Mərkəzi Bank maliyyə sektoruna əlavə dəstəkləyici tədbirlər paketinin vaxtını uzadıb

9
(Yenilənib 21:36 01.07.2021)
Maliyyə sektorunun cari vəziyyəti, habelə beynəlxalq maliyyə təşkilatlarının tövsiyələri nəzərə alınmaqla Mərkəzi Bank requlyativ dəstək rejimini davamlı olaraq dəqiqləşdirir.

BAKI, 1 iyul — Sputnik. Azərbaycan Prezidentinin "Koronavirus (COVID-19) pandemiyasının və bundan irəli gələrək dünya enerji və səhm bazarlarında baş verən kəskin dalğalanmaların Azərbaycan Respublikasının iqtisadiyyatına, makroiqtisadi sabitliyə, ölkədə məşğulluq məsələlərinə və sahibkarlıq subyektlərinə mənfi təsirinin azaldılması ilə bağlı bir sıra tədbirlər haqqında" 2020-ci il 19 mart tarixli Sərəncamının 10.2-ci bəndinin icrası ilə bağlı Nazirlər Kabineti tərəfindən təsdiq edilmiş "Tədbirlər Planı"na uyğun olaraq Azərbaycan Mərkəzi Bankının (AMB) İdarə Heyətinin 2020-ci il 24 aprel tarixli 16 saylı qərarı ilə maliyyə sektoruna dəstəkləyici tədbirlər paketi təsdiq edilib və "Koronavirus (COVID-19) pandemiyası şəraitində kredit təşkilatlarının fəaliyyətinin müvəqqəti tənzimlənməsi Qaydası" qəbul olunub.

AMB-dən Sputnik Azərbaycan-a bildirilib ki, maliyyə sektorunun cari vəziyyəti, sektorun maliyyə dayanıqlılığı üzrə aparılmış qiymətləndirmə nəticələri, habelə beynəlxalq maliyyə təşkilatlarının tövsiyələri nəzərə alınmaqla Mərkəzi Bank requlyativ dəstək rejimini davamlı olaraq dəqiqləşdirir və siyasət qərarları qəbul edir.

İqtisadiyyatın müxtəlif sahələri üzrə məhdud rejimin yumşaldılması fonunda iqtisadi aktivliyin tədricən bərpa edilməsi şəraitində Mərkəzi Bankın İdarə Heyətinin 2021-ci il 30 iyun tarixli qərarına əsasən, pandemiyadan təsirlənmiş fiziki şəxslər və sahibkarlıq subyektlərinin maraqlarının qorunması və dəstəklənməsi davam etdirilərək cərimə faizi, dəbbə pulu və digər cərimələrin hesablanmamasına, borcalanların kredit öhdəlikləri üzrə gecikmələrlə bağlı onların kredit tarixçələrinin pisləşməməsinə dair kredit təşkilatlarına verilmiş tövsiyələrin müddəti oktyabrın 1-dək uzadılıb. Eyni zamanda, kredit və sığorta təşkilatlarının kapital mövqeyinin daha da möhkəmləndirilməsi, onların sərbəst maliyyə vəsaitlərinin kapitala yönəldilməsinin təmin edilməsi məqsədilə divident ödənişlərinə tətbiq edilmiş məhdudiyyətlər həmin tarixədək qüvvədə saxlanılıb.

Bank sektorunun kapitala aid yeni requlyativ tələblərə tədricən adaptasiyasının növbəti mərhələsində iyulun 1-dən başlayaraq bazar və əməliyyat riskləri bankların məcmu və I dərəcəli kapitalının adekvatlığı əmsallarında nəzərə alınacaq, habelə həmin tarixdən məcmu kapital adekvatlığı əmsalı üzrə minimum hədd Mərkəzi Bankın aidiyyəti normativ qaydaları ilə müəyyən edilmiş səviyyədə bərpa olunacaq. Bu tələblərin tətbiqi bankların kapitalında əməliyyat və bazar risklərinin qarşılanması üçün əlavə buferin yaradılmasına xidmət edəcək. Eyni zamanda, kontrtsiklik kapital buferi ilə əlaqədar requlyativ güzəştin tətbiqi müddətinin gələn il yanvarın 1-dək uzadılması qərara alınıb.

Koronavirus pandemiyası

Xatırladaq ki, koronavirus infeksiyası 2019-cu ilin dekabrında Çinin Uhan şəhərində yayılmağa başlayıb. Hazırda virus dünyanın əksər regionları və ölkələrində yayılıb. Dünyada koronavirus infeksiyasına indiyədək yoluxanların sayı 181,4 milyonu keçib, 3,93 milyondan çox adam isə virus səbəbi ilə ölüb.

Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı (ÜST) ötən ilin fevralın 11-də infeksiyanın törətdiyi xəstəliyin adını COVID-19 qoyub, martın 11-də isə koronavirusu pandemiya elan edib.

Pandemiyadan zərər çəkən sahibkarlara maliyyə dəstəyinin göstərilməsi davam etdirilir

Pandemiyadan zərər çəkmiş fəaliyyət sahələrinə investisiya qoyuluşlarının sürətləndirilməsi və bu fəaliyyət sahələri üzrə məşğulluğun qorunub saxlanması məqsədilə həyata keçirilən tədbirlər çərçivəsində İqtisadiyyat Nazirliyinin Sahibkarlığın İnkişafı Fondu sahibkarlara yeni verilən bank kreditləri üzrə dövlət zəmanətinin verilməsi və həmin kreditlər üzrə faizlərin subsidiyalaşdırılmasını, eləcə də mövcud kredit borcu olan sahibkarların kredit faizlərinin bir hissəsinin dövlət tərəfindən subsidiyalaşdırılmasını davam etdirir.

Belə ki, 2021-ci ilin 31 may tarixinədək dövlət zəmanətli kredit və faizlərin subsidiyalaşdırılması mexanizmi çərçivəsində 1026 müraciət üzrə 258,3 milyon manat kreditə 149,7 milyon manat məbləğində dövlət zəmanəti verilib. Mövcud kredit portfelinin subsidiyalaşdırılması mexanizmi üzrə isə kredit qalığı 819,2 milyon manat olan 4497 müraciətə 57 milyon manat faiz subsidiyasının verilməsi barədə müsbət qərar qəbul edilib və artıq 49,3 milyon manat subsidiya ödənişi həyata keçirilib.

Qeyd edək ki, sahibkarların dövlət zəmanətli kredit və faizlərin subsidiyalaşdırılması mexanizmi üzrə müraciətləri Elektron Kredit Platforması üzərindən qəbul olunur. Sahibkarlıq subyektlərinin maliyyə resurslarına çıxış imkanlarının daha da asanlaşdırılması məqsədilə Fond tərəfindən xidmətlərin tam elektronlaşdırılması istiqamətində tədbirlər görülür.

9
Azərbaycan Respublikası Vəkillər Kollegiyasının üzvü Əkrəm Həsənov

Hüquqşünas: “Problemli kreditlərin artım tendensiyası bütün dünyada müşahidə olunur”

5
(Yenilənib 15:59 30.07.2021)
Azərbaycan Respublikası Vəkillər Kollegiyasının üzvü Əkrəm Həsənov deyib ki, dövlət müəyyən addımlar atır, amma görünür, yardımın miqdarını artırmaq lazımdır
Əkrəm Həsənov: “Bu, biznesin iqtisadi fəallığının aşağı olması ilə əlaqədardır”

Azərbaycanda bu il iyulun 1 -nə vaxtı keçmiş kreditlərin məbləği 914,6 milyon manat təşkil edib. Qüsurlu kreditlər ilin əvvəlinə nisbətən 2,4% artıb, son bir ildə isə 14,2% azalıb.

Azərbaycan Respublikası Vəkillər Kollegiyasının üzvü Əkrəm Həsənov Sputnik Azərbaycan-a deyib ki, hazırda problemli kreditlərlə bağlı vəziyyət qeyri-müəyyəndir və problemli kreditlərin artım tendensiyası təkcə Azərbaycanda deyil, bütün dünyada müşahidə olunur: “Bu, əhalinin ödəmə qabiliyyətinin zəif olması və biznesin iqtisadi fəallığının aşağı olması ilə əlaqədardır. Ötən il Azərbaycan Mərkəzi Bankı ölkə banklarına həm banklardan, həm də istehlakçılardan belə kreditlərin qaytarılmasını tələb etməməyi tövsiyə etdi. Banklar keçən il bunu dinlədi. Tövsiyələrin müddəti bu il də uzadıldı, lakin banklar bu kreditləri problemli hesab etməyə başladılar. Təbii ki, manatın devalvasiyasına görə 2015 -ci ildən bəri aldığımız problemli kreditlərin həcmi geri qayıtmayacaq. Pandemiya tədricən zəifləyir, iqtisadi aktivlik bərpa olunur. Dövlət müəyyən addımlar atır, amma görünür, yardımın miqdarını artırmaq lazımdır”.

Əkrəm Həsənovun fikirlərinə audiofaylda qulaq asa bilərsiniz

5
Qaz anbarı, arxiv şəkli

Bizi xilas edəcək sərvət: Dünya bazarlarında təbii qaz niyə bahalaşır?

16
(Yenilənib 00:45 02.08.2021)
Son aylarda Avropada qaz ehtiyatlarında davamlı azalma müşahidə olunur və bu da qiymətlərin bahalaşmasını şərtləndirir.

BAKI, 2 avqust - Sputnik. Son dövrlərdə dünyada təbii qazın qiymətində ciddi bahalaşma müşahidə olunur və bu bazarda volatillik var. Xüsusilə də Avropa bazarlarında bu trend daha ciddi şəkildə özünü göstərir.

İqtisadçı-ekspert Rəşad Həsənov Sputnik Azərbaycan-a dünyada təbii qazın qiymətinin artmasının səbəblərindən danışıb, növbəti aylarda qiymətlərin necə ola biləcəyindən bəhs edib.

Qazın bahalaşmasının əsas səbəbi havaların isti keçməsidir

Ekspert diqqətə çatdırıb ki, qazın bahalaşmasının əsas səbəbi havaların isti keçməsi ilə bağlıdır. Havalar istiləşdikcə elektrik enerjisinə tələbat kəskin şəkildə artır. Avropada elektrik enerjisi istehsalının 60-70 faizi məhz qaz istehlakı yolu ilə həyata keçirilir. Havalandırma sistemlərinin, kondisionerlərin daha çox istifadəsi son nəticədə bazarda qaza tələbi dəstəkləyir. Eyni zamanda son aylarda Avropada qaz ehtiyatlarında davamlı azalma müşahidə olunur və bu da qiymətlərin bahalaşmasını şərtləndirir.

Qış aylarında yenidən qazın qiymətində əhəmiyyətli artımlar ola bilər

Onun sözlərinə görə, avqust ayında da qiymət artımı riski var. Sentyabr-oktyabr aylarında bazarda vəziyyət sabitləşəcək. Lakin Avropa qaz ehtiyatlarını məqbul səviyyəyə çatdıra bilməsə, qış aylarında yenidən qazın qiymətində əhəmiyyətli artımlar ola bilər.

Müxtəlif amillər prosesə təsir göstərəcək

İqtisadçının fikrincə, ümumiyyətlə, müxtəlif amillər prosesə təsir göstərəcək. Bu gün pandemiyanın 4-cü dalğası müzakirə edilir. Artıq Avropanın bəzi ölkələrində xəstəlik daha da genişlənib və bu, yeni qapanmalar riski yaradır. Əgər yenidən məhdudiyyət tədbirləri tətbiq edilərsə, bunun prosesə mənfi təsirləri olacaq. Bundan başqa, qazın qiyməti neftin qiymətinin hansı istiqamətdə cərəyan edəcəyindən asılı olacaq. İndiki şərtlər daxilində noyabr ayından etibarən dünyada təbii qazın qiymətlərində növbəti bahalaşma dalğası gözlənilir.

"Azərbaycan dünya bazarında qaz tədarükçüsü kimi yeni-yeni iştirak edir. Ölkənin ixrac infrastrukturu var, amma hələlik əsas qaz yataqlarımızın tam işlənməsi başa çatmayıb. Lakin 2030-cu ilədək Azərbaycanda qaz istehsalında davamlı olaraq artımlar olacaq", - deyə o diqqətə çatdırıb.

Azərbaycanda qaz gəlirləri heç bir halda itirilmiş neft gəlirlərini kompensasiya edə bilməyəcək

İqtisadçı onu da əlavə edib ki, neft qazdan daha çox gəlir gətirir. Azərbaycanda qaz gəlirləri heç bir halda itirilmiş neft gəlirlərini kompensasiya edə bilməyəcək. Azərbaycan 2007-2008-ci illərdə neft ixracından təxminən 37 milyard dollar gəlir götürüb. Amma ölkəmiz bu ilin 6 ayında qaz ixracından 1,6 milyard dollar gəlir qazanıb. Biz qazı maksimum səviyyədə ixrac etsək belə, illik qaz ixracından 6-10 milyard dollar gəlir əldə edə bilərik.

Təbii qaz ixracı 2 dəfəyədək artıb

Qeyd edək ki, bu ilin yanvar-iyun aylarında ölkədən 10 milyard 378,2 milyon kubmetr təbii qaz ixrac edilib. İxrac edilən təbii qazın dəyəri isə 1 milyard 585,6 milyon ABŞ dolları olub. 2020-ci ilin eyni aylarında Azərbaycandan 6 milyard 599,2 milyon kubmetr təbii qaz ixrac edilib, həmin ixracın dəyəri 1 milyard 259,9 milyon dollar olmuşdu.

Yarım ildə Azərbaycanın Avropaya ixrac etdiyi təbii qazın həcmi

Bu ilin yanvar-iyun aylarında ölkəmizdən İtaliyaya dəyəri 362,9 milyon ABŞ dolları olmaqla 1 milyard 626 milyon kubmetr, Yunanıstana 69,1 milyon dollarlıq 266,4 milyon kubmetr, Bolqarıstana isə 16,7 milyon dollarlıq 119,5 milyon kubmetr təbii qaz ixrac edilib.

Hesabat dövründə Türkiyəyə 880,7 milyon dollarlıq 6 milyard 292,8 milyon kubmetr, Gürcüstana 252,8 milyon dollarlıq 1 milyard 989,9 milyon kubmetr, İrana isə 3,1 milyon dollarlıq 84 milyon kubmetr qaz ixrac olunub.

Xatırladaq ki, Türkiyə və Gürcüstan Azərbaycan təbii qazını Cənubi Qafqaz Boru Kəməri və TANAP-la idxal edir. Cənubi Qafqaz Boru Kəməri 2006-cı ilin sonlarında istismara verilib. 2018-ci il iyunun 12-də Əskişəhərdə istifadəyə verilən TANAP qaz kəməri ilə Türkiyəyə ilk qaz həcmlərinin nəqli planlaşdırıldığı kimi həmin il iyunun 30-da başlayıb. TANAP-la Türkiyəyə ildə 6 milyard kubmetr təbii qaz nəql edilir.

TANAP boru kəməri 2019-cu il iyulun 1-dən etibarən Azərbaycan təbii qazının Avropaya nəql edilməsi üçün hazır vəziyyətə gətirilib. TANAP-ın ikinci fazası isə 2019-cu il noyabrın 30-da istifadəyə verilib.

Azərbaycan təbii qazını Yunanıstan, İtaliya və Bolqarıstana nəql edən TAP boru kəməri ötən il noyabrın 15-dən istismara verilib. Dekabrın 31-dən isə kommersiya təbii qazının nəqlinə başlanılıb. TAP-la Avropaya ildə 10 milyard kubmetr qaz nəql olunacaq.

16
 Eldəniz Səlimov

Bu gün Milli Məclis Eldəniz Səlimovun işinə baxacaq