Cəbrayıl rayonunda, arxiv şəkli

Dönüşümüz möhtəşəm olacaq - Cəbrayıllıların Qarabağla bağlı öz planları var

249
(Yenilənib 15:55 11.12.2020)
"Cəbrayılda gözəl ev-eşiyimiz vardı. Maldarlıqla məşğul olurduq, mal-qara saxlayırdıq, onların yununu qırxıb atmırdıq. Həm özümüz üçün, həm də dövlət üçün xalçalar toxuyurdum" - Suruş Ağayeva

Nigar İsgəndərova, Sputnik Azərbaycan

BAKI, 11 dekabr — Sputnik. Oktyabrın 4-də Cəbrayıl şəhəri və bir sıra kəndlərinin işğaldan azad edilməsi xəbəri bütün Azərbaycanı coşdurdu, 30 ilə yaxın Vətən, torpaq həsrəti ilə yanan, torpağının havası, suyu, iyinə acmış cəbrayıllılar artıq özlərinin qayıdış planını cızırlar.

Hər zaman zəngin torpağı, bar-bərəkəti, məhsuldarlığı ilə fərqlənən bu torpaq özünün ipəkçilik, baramaqurdu təsərrüfatı, pambıqçılıq, üzümçülük və digər təsərrüfat növləri, eləcə də xalçaçılıq kimi müxtəlif peşə növləri ilə məşhur olub.

Sputnik Azərbaycan cəbrayıllılarla bu torpağın potensialı haqda danışıb. 1993-cü ildən öz rayonundan didərgin düşən, 80-dən çox yaşı olan Ağayeva Suruş nənə, demək olar ki, özünü dərk edəndən elə xalçaçılıq, ipəkçilik, baramaçılıqla məşğul olub. Cəbrayılın geri qayıtması xəbəri onu da fərəhləndirib. Nənə bizə bir qədər oradakı həyatından, xoş xatirələrindən danışır: "Cəbrayılda gözəl ev-eşiyimiz vardı. Maldarlıqla məşğul olurduq, mal-qara saxlayırdıq, onların yununu qırxıb atmırdıq. Yunu darayıb, əyirib gəbə, palaz, kilim toxuyurdum. Həm mal-qara ilə məşğul olurdum, həm də xalçaçılıq, ipəkçilik, baramaçılıqla məşğul olurdum. Həm özümüz üçün, həm də dövlət üçün xalçalar toxuyurdum".

"İpəkqurdu da saxlayırdıq, 50-100 kilo olurdu. Alınan baramanı isə pulu ilə hökumətə satırdıq", - deyə o əlavə edir.

O vaxtlar xalça toxumaq isə daha çətin idi. Suruş nənə deyir ki, bunun üçün onların heç bir texnikası da yox idi, elə özləri dəzgah hazırlayıb kilim, gəbə toxuyurdular. İndi isə Suruş nənənin gözü seçmir, o xalçalardan yenidən toxuya bilməsə də, övladlarına böyük bir yadigar buraxıb: "Övladlarım böyüdülər, ailə qurdular, gəlinlər gələndən sonra başladım onlar üçün də növbənöv xalça toxumağa. Hamısının evində mənim toxuduğum bu xalçalardan var".

Elə bu xalçaları indi öz evində də göz bəbəyi kimi qoruyub-saxlayan Suruş nənə yüzlərlə xalça toxuyub. Cəbrayıl üçün burnunun ucu göynəyən nənə artıq ora qayıdacağı günləri sayır.

1994-cü ildən Bakıda fəaliyyətini davam etdirən Cəbrayıl rayon Uşaq Musiqi Məktəbinin direktoru Vüsal Zamanov Qarabağ musiqisini, sədalarını yenidən öz torpaqlarında səsləndirmək ümidi ilə günləri sayır. Cəbrayıl 6 yaşında tərk etmək məcburiyyətində qalan həmsöhbətimiz bizə xatirələrindən və cızdıqları planlardan danışır:

"Bizim kəndimiz 18 evdən ibarət idi. Kəndimiz, demək olar ki, qarış-qarış gözümün önündədir. Kimin evi hansı tərəfdə idi, onu da xatırlayıram. Kəhriz, bulaqlar harada idi, o da yadımdadır. O ağrılı-acılı, qaçaqaçlı günlərimiz belə yadımdadır. Onda körpə idim, indi xatırlayıb danışanda adam kövrəlir".

6 yaşında Cəbrayılı ayaqyalın tərk edən 33 yaşlı həmsöhbətimiz artıq geri qayıtmaq üçün bir qayıdış planını cızır. Qısaca olaraq məktəbin bunadək olan tarixi haqda danışan həmsöhbətimiz rəhbəri olduğu təhsil müəssisəsinin Cəbrayılda yenidən fəaliyyətə başlayacağı ilə bağlı ümidlidir:

"Bizim məktəb 1970-ci ildə Cəbrayıl rayonunda fəaliyyətinə başlayıb. 1994-cü ildən isə məktəb Bakı şəhərində fəaliyyətini davam etdirir. Yəni artıq 27-ci tədris ilidir ki, biz torpaqlarımıza qayıda bilmirik. Amma 27 il keçsə də, ümidlərimizi kəsməmişdik, bu günün gələcəyini bilirdik. Biz hər tədris ilinin başlanğıcında kollektiv yığıncağımızda bir gün öz fəaliyyətimizi elə Cəbrayılda bərpa edərik deyirdik. Artıq arzumuza çatmışıq, bəlkə 3-4 aya, bəlkə də 1 ilə rayonumuz bərpa olunar. Bu günü də böyük səbirsizliklə gözləyirik".

Həmsöhbətimizin atası Cəbrayıl rayon 7 saylı məktəbin direktorudur.

Cəbrayıl Tarixi Diyarşünaslıq muzeyinin direktoru Tariyel Abbaslı isə deyir ki, oranı tərk edəndə 41 yaşı olub. Həmsöhbətimiz 1993-cü ildə Cəbrayıl işğal olunanda, demək olar ki, muzeyin eksponatlarının 95 faizini xilas edə bilib. O, görüləcək işlərin çox olduğunu söyləyir: "Əsas odur ki, muzeyimizi erməni tapdağında qoymamışıq, oradakı nümunələri sağ-salamat çıxara bilmişik".

"Yəqin ki, muzeyin Cəbrayılda fəaliyyətinin bərpası üçün orada dövlət tərəfindən bina tikilərək istifadəyə veriləcək və biz də eksponatlarımızı yenidən Cəbrayıla qaytaracağıq", - deyə o əlavə edir.

Cəbrayılın ipəkçilik, üzümçülük, baramaçılıq, maldarlıq, heyvandarlıq, xalçaçılıq potensialından söz açan həmsöhbətimiz deyir ki, dünya xalça xəritəsində də Cəbrayılın adı var: "Yəqin ki, geri dönüş olduqdan sonra orada müəyyən fabrik və zavodlar, yeni iş yerləri açılacaq. Bu ənənəvi fəaliyyət növləri ilə yanaşı, yeni fəaliyyət növləri də açılacaq, pay torpaqları veriləcək, təsərrüfat sahələri qurulacaq".

Qeyd edək ki, Cəbrayıl rayonu Azərbaycanın tarixi abidələri, eyni zamanda dini təyinatlı abidələri ilə zəngin rayonlarından biri hesab olunur. Cəbrayılın ətrafında müxtəlif bədii formaya malik qəbirdaşları vardır, onlardan qoç heykəli olan ikisi Azərbaycanın digər dağətəyi rayonlarındakı abidələrin analogiyasıdır. Cəbrayıl rayonunda müxtəlif türbələr - Dağtumas kəndində XIII-XVI əsrlərə aid türbə, Şıxlar kəndində yerləşən Şıxbaba türbəsi (XIV əsr), Xubyarlı kəndində XVI əsrə aid səkkizguşəli türbə və onlarla başqa tarixi-dini memarlıq nümunələri var. Torpağının məhsuldarlığına görə Cəbrayıl Azərbaycanın ən zəngin torpaqlarından biridir.

249
Teqlər:
baramaçılıq, xalçaçılıq sənəti, mədəniyyət, iqtisadiyyat, işğaldan azad edilmiş ərazilər, Azərbaycan, Qarabağ, Cəbrayıl
Pul qabı, arxiv şəkli

Beş yüz manatlıq əsginasın sirri çözüldü

23
(Yenilənib 18:36 22.01.2021)
Milli pul nişanlarının dizaynının hazırlanması və tədavülə buraxılması yalnız Azərbaycan Respublikasının Mərkəzi Bankı tərəfindən həyata keçirilir

BAKI, 22 yanvar — Sputnik. Sosial şəbəkələrdə üzərində Xarı Bülbül, Şuşa qalası, at və s. əks olunan 500 manatlıq "kağız pul nişanı"nın təsvirləri yayılıb.

Mərkəzi Bankdan Sputnik Azərbaycan-a məlumat verilib ki, Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasının və "Mərkəzi Bank Haqqında" Qanunun tələblərinə uyğun olaraq milli pul nişanlarının dizaynının hazırlanması və tədavülə buraxılması yalnız Azərbaycan Respublikasının Mərkəzi Bankı tərəfindən həyata keçirilir.

Bildiririk ki, Azərbaycan Respublikasının Mərkəzi Bankı tərəfindən 500 manatlıq pul nişanı tədavülə buraxılmamış və sosial şəbəkələrdə yayılan məlumatlar həqiqətə uyğun deyil.

Vətəndaşlarımızı bu məsələlərdə ehtiyatlı olmağa və milli pul nişanlarımıza dair məlumatları Azərbaycan Respublikasının Mərkəzi Bankından və onun rəsmi internet səhifəsindən əldə etməyə çağırırıq.

23
Pomidor məhsulunun yüklənməsi

Xaric qadağa qoyur, sahibkarlar isə dövlət qurumundan narazılıq edirlər

59
(Yenilənib 16:09 22.01.2021)
Sahibkarlar uzun illərdir istixanada məhsul becərsələr də, builki kimi çətinliklə üzləşmədiklərini deyirlər.

İlham Mustafayev, Sputnik Azərbaycan

BAKI, 22 yanvar — Sputnik. Ötən ilin sonlarında Rusiya ölkəmizdən pomidor idxalına qadağa qoydu. Hazırda qadağanın bir hissəsi götürülsə də, məhsulun ixracı ilə məşğul olan sahibkarlar maliyyə itkisi ilə üzləşdilər. Bu günlərdə isə Qazaxıstan Azərbaycandan pomidor idxalını dayandırdığını bildirdi. Sputnik Azərbaycan-ın bölgə müxbiri pomidorun əsas istehsalçısı sayılan qərb bölgəsinin sahibkarları ilə görüşərək qadağaların onlara təsiri barədə söhbətləşib.

Söhbət zamanı məlum olub ki, nəinki Qazaxıstanın qadağası, Rusiya Azərbaycan pomidoruna yaşıl işıq yandırandan sonra belə, Şəmkirdən Rusiyaya tərəvəz vurulmayıb. Bu haqda danışan Tovuz rayon Düz Qırıqlı kəndindən olan sahibkar Rasim Hümbətov dekabrın 5-də yola saldıqları məhsulun geri qaytarılmasından sonra Rusiya bazarlarına tərəvəz aparılmadığını söyləyib.

© Sputnik / Ilham Mustafa
Şəmkirdə yeşikdə pomidor məhsulu

“10 ildir istixanada məhsul becəririk, builki qədər ziyanımız olmamışdı. Dekabrın 5-dən bu günə xaricə malımız çıxmayıb. Məhsulumuzda da heç bir xəstəlik, problem yoxdur. 60 ton mal üstümüzə qaytarıldı. Yerli bazarlarda da tələbat olmadığından xarab oldu”, - deyə məlumat verib.

Sahibkarlar məhsullarında heç bir xəstəliyin olmadığını bildiriblər. Ədalət Zeynalovun sözlərinə görə, Tuta qurdu deyilən xəstəlik qış mövsümündə Şəmkir istixanalarının heç birində olmur. İndiyədək yerli bazarlara verilən mallarda da bu qurda rast gəlinməyib. Lakin yerli bazarlarda qiymətin maya dəyərindən 2-3 dəfə ucuz olması onları müflisləşməklə üz-üzə qoyub:

“Rusiya qadağanı götürdü ki, xəstəlik olmayan pomidor getsin. Buna görə AQTA (Azərbaycan Respublikasının Qida Təhlükəsizliyi Agentliyi) istixanalarda monitorinq aparıb rəy verməlidir ki, malımız bazara çıxsın. Yanvarın 6-dan AQTA tərəfindən istixanada baxış keçirilərək nümunələr götürülüb. Lakin aradan yarım aydan çox vaxt keçməsinə baxmayaraq heç bir cavab verilməyib. Proses ləng getdiyindən məhsul yetişib xarab olur”.

Fermerlərin sözlərinə görə, yetişmiş məhsul 10 gün ərzində xarab olur. Bu səbəbdən pomidorlar soyuduculara vurularaq saxlanılır ki, bunun özü də əlavə xərc tələb edir. Onlar bildirirlər ki, hər kiloqram üçün pomidorun maya dəyəri 1 manat civarında hesablanır. Yerli bazarlara isə pomidorun cüzi bir hissəsi çıxarılaraq 20-30 qəpiyə satılır.

  • Şəmkirdə yeşiklərdə pomidorlar
    © Sputnik / Ilham Mustafa
  • Sahibkar Ədalət Zeynalov
    © Sputnik / Ilham Mustafa
  • Sahibkar Rasim Hümbətov
    © Sputnik / Ilham Mustafa
  • Sahibkar Sadəddin Rzayev
    © Sputnik / Ilham Mustafa
  • Şəmkirdə sahibkarlar dövlət qurumundan narazılıq edir
    © Sputnik / Ilham Mustafa
  • Şəmkirdə pomidor əkin sahəsində şitil
    © Sputnik / Ilham Mustafa
  • Şəmkirdə pomidor əkin sahəsi
    © Sputnik / Ilham Mustafa
1 / 7
© Sputnik / Ilham Mustafa
Şəmkirdə yeşiklərdə pomidorlar

12 ildir təsərrüfatla məşğul olan Səlahəddin Rzayev isə bir başqa məqama toxunub. Onun fikrincə, Qida Təhlükəsizliyi Agentliyi yalnız iri sahibkarların məhsularına rəy verərək ayrı-seçkiliyə yol verir. Fermer 3 hektardan aşağı torpaq sahəsi olan sahibkarlara agentliyin sertifikat vermək istəmədiyini söyləyib: “Təəssüf ki, tovuzlu və şəmkirli fermerlərin heç birinə icazə verilmir. Yalnız Samux və Abşeron yarımadasında olan böyük istixanalar icazə ala bilirlər. Belə başa düşürük ki, onlar daha böyük sahibkarlardır. AQTA bəyan edir ki, 3 hektardan aşağı torpaq sahəsi olan təsərrüfat sahibləri xaricə mal ixrac edə bilməzlər. Bu hansı məntiqə uyğundur - biz dərk edə bilmirik”.

Şəmkirli sahibkarlar üzləşdikləri problemlərlə əlaqədar aidiyyəti qurumlardan kömək istəyirlər.

59
Teqlər:
Şəmkir, Tovuz, sahibkar, qadağa, ixrac, pomidor

Yanvarın 25-nə qədər ölkədə ictimai nəqliyyat işləməyəcək

0
(Yenilənib 00:11 23.01.2021)
Nazirlər Kabineti yanında Operativ Qərargahın qərarına əsasən, bütün ölkə ərazisində şənbə və bazar günləri ictimai nəqliyyatın fəaliyyəti dayandırılır.

BAKI, 23 yanvar - Sputnik. Bu gündən yanvarın 25-i saat 06:00-dək bütün ölkə ərazisində ictimai nəqliyyatın fəaliyyəti dayandırılıb.

Sputnik Azərbaycan-ın məlumatına görə, Nazirlər Kabineti yanında Operativ Qərargahın qərarına əsasən, bütün ölkə ərazisində şənbə və bazar günləri ictimai nəqliyyatın fəaliyyəti dayandırılır.

Bununla əlaqədar 23 yanvar saat 00:00-dan 25 yanvar saat 06:00-dək ölkə ərazisində ictimai nəqliyyat fəaliyyət göstərməyəcək.

Qeyd edək ki, Bakı metropolitenində də sərnişindaşıma dayandırılıb.

0