Büdcə

Qarşıdakı 3 ildən maliyyə gözləntiləri: Gəlirlərimizə yönəlik proqnoz fikirləri haçaladı

11357
(Yenilənib 12:17 25.02.2019)
"Beynəlxalq reytinq agentliklərinin göstəricilərində çox ciddi iqtisadi və siyasi maraqların olmasını həmişə nəzərdə saxlamalıyıq"

Xalid Məmmədov, Sputnik Azərbaycan

BAKI, 26 fevral — Sputnik. 2019-cu ilin sonunda Dövlət Neft Fondunun (DNF) likvid aktivlərinin ümumi daxili məhsulun (ÜDM), təxminən, 60%-nə bərabər olacağı proqnozlaşdırılır. Növbəti 4 il ərzində Neft Fondunun xalis aktivlərinin ÜDM-in 37%-ni təşkil edəcəyi gözlənilir.

Bu barədə "Standard & Poor's" (S&P) beynəlxalq reytinq agentliyinin Azərbaycanın suveren kredit reytinqi ilə bağlı yaydığı məlumatda bildirilir. Ekspertlər ÜDM-ə nisbətdə Neft Fondunun likvid aktivlərinin azalacağı proqnozunu Sputnik Azərbaycan-a şərh ediblər.

Transxəzər nəqliyyat dəhlizinin perspektivlərinə həsr olunmuş dəyirmi masa
© Sputnik / Murad Orujov
Dövlət İqtisadiyyat Universitetinin professoru Elşad Məmmədov

Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetinin (UNEC) professoru Elşad Məmmədov deyib ki, S&P, "Fitch Ratings", "Moody's" və digər beynəlxalq reytinq agentliklərinin göstəricilərini həddindən çox şişirtməməliyik: "Bu agentliklərin göstəricilərində çox ciddi iqtisadi və siyasi maraqların olmasını həmişə nəzərdə saxlamalıyıq. Düzdür, milli iqtisadiyyatımızın inkişafı nöqteyi-nəzərindən müəyyən dərəcədə bu reytinq agentliklərinin göstəricilərinin təsiri var. Bu, ilk növbədə xarici investisiyaların cəlb olunması baxımından önəm daşıyır. Amma hesab edirəm ki, ölkə iqtisadiyyatının inkişafı üçün prioritet daxili investisiya resursları olmalıdır".

"Bəli, xarici investisiyalar müəyyən sahələrdə olmalıdır və bu, qaçılmazdır. Düzdür, müəyyən mənada reytinq agentliklərinin göstəricilərinə xarici investorlar reaksiya verir. Amma bu göstəricilərin çoxu reallığı deyil, ciddi iqtisadi və siyasi maraqları əks etdirir" - deyə o bildirib.

E.Məmmədovun sözlərinə görə, DNF-in xalis aktivlərinin ÜDM-in 37%-ni təşkil edəcəyi real görünmür: "Düşünmürəm ki, hazırkı gedişlə Neft Fondunun likvid aktivləri bu dərəcədə azala bilər. "Standard & Poor's"un proqnoz göstəricilərində çox böyük ziddiyyət var".

İqtisadçı-ekspert Natiq Cəfərli isə deyib ki, S&P-nin proqnozundan belə nəticəyə gəlmək olar ki, Azərbaycanda ÜDM sürətlə artmayacaq: "Yaxın illərdə ÜDM-in maksimal artım tempi, təxminən, 3 faiz civarında gözlənilir. ÜDM-in artım tempi sürətli olmayacaqsa, ÜDM-ə nisbətdə Neft Fondunun vəsaitlərində azalma olacaq. 2019-cu ilin büdcəsinin 50 faizi birbaşa Neft Fondundan transferdir. Yaxın illərdə ÜDM-in artım tempinin çox yüksək olmadığını nəzərə alsaq, Neft Fondundan ayrılan vəsaitlərin həcmi isə artacaq".

İqtisadçı-ekspert Natiq Cəfərli
İqtisadçı-ekspert Natiq Cəfərli

"Çünki büdcə azala bilməz. Hər il kiçik də olsa, artımlar olmalıdır. Yəni əhali artır, ölkənin tələbatı artır. Bütün bunları nəzərə alsaq, deməli, yaxın illərdə Neft Fondundan daha çox vəsaitin xərclənməsi gözlənilir. Bu da Neft Fondundakı vəsaitlərin ÜDM-ə nisbətində müəyyən azalmalara səbəb olacağına işarədir" - deyə o bildirib.

N.Cəfərlinin fikrincə, S&P-nin proqnozları kifayət qədər iqtisadi parametrlərə söykənir: "Növbəti 4 il ərzində Neft Fondunun xalis aktivləri ÜDM-in 37%-ni təşkil edə bilər. Amma bütün proqnozlar neftin qiymətinin müəyyən həddinə görə nəzərdə tutulub. Hətta manatın məzənnəsi, ÜDM-nin artım tempi ilə bağlı proqnoz da buna görə hazırlanıb".

Ekspert qeyd edib ki, neft qiymətlərinin yaxın 3 ildə indiki qiymətlərdən, təxminən, 23 faiz ucuz olacağı proqnozlaşdırılır: "Yaxın 3 ildə bu proses baş verəcəksə, Azərbaycanın makroiqtisadi göstəricilərində reytinq agentliyinin söylədiyi proseslər baş verə bilər. Yəni bunun birbaşa neftlə əlaqəsi var. Neft qiymətlərində gözlənilən azalma bu proqnozların verilməsinə əsas yaradıb".

Müsahibimizin sözlərinə görə, ÜDM-in həcmi sürətlə artmayacaq, amma ÜDM-ə nisbətdə Neft Fondunun vəsaitləri azalacaq: "3 ildən sonra Neft Fondunda toplanmış vəsaitlərin indikindən daha az olacağı ehtimalı çox yüksəkdir. Neft Fondu ölkə iqtisadiyyatı üçün təhlükəsizlik yastığıdır. Oradakı azalma bütün makroiqtisadi göstəricilərə də təsir göstərir. Amma kəskin azalma da deyil".

"Növbəti 4 il ərzində Neft Fondunun xalis aktivləri ÜDM-in 37%-ni təşkil edəcəksə, bu da kifayət qədər yaxşı göstəricidir. Amma azalma tendensiyasının olması yaxşı deyil" – deyə ekspert vurğulayıb.

11357
Teqlər:
ÜDM, Elşad Məmmədov, Natiq Cəfərli, fond, neft, reytinq
Əlaqədar
Prezident ölkənin dövlət büdcəsini təsdiqlədi
Dövlət büdcəsinin tərtibi və icrası qaydalarına dəyişiklik edilib
Ölkədən kapital axınını büdcəyə necə yönəltməli - Pulumuz cibimizdə qalsın
Milyardlarla dollar büdcəyə geri qaytarılıb
İstanbula mənzərə, arxiv şəkli

Türkiyə ilə sərbəst ticarət Azərbaycana vəd edir?

365
(Yenilənib 22:47 18.04.2021)
İqtisadçılar Azərbaycan ilə Türkiyə arasında sərbəst ticarət anlaşmasının olması məsələsinə fərqli yanaşıblar.

Xalid Məmmədov, Sputnik Azərbaycan

BAKI, 18 aprel — Sputnik. Türkiyənin ticarət naziri Ruhsar Pekcan Azərbaycan ilə Türkiyə arasındakı preferensial ticarət sazişi üzrə məhsul siyahısının məhdud olduğunu, iki ölkəyə sərbəst ticarət anlaşmasının uyğun olduğunu söyləyib.

Sputnik Azərbaycan Anadolu agentliyinə istinadla xəbər verir ki, Ruhsar Pekcan deyib: "Hazırda preferensial ticarət sazişi üzrə 150 çeşid məhsul siyahısı üzərində işləyirik. Lakin vahid bazar prinsipləri əsasında Azərbaycan və Türkiyəyə sərbəst ticarət müqaviləsi uyğundur. Hədəfimiz sərbəst ticarət anlaşması olmalı və bu istiqamətdə işlərə başlamalıyıq". 

Ekspertlər Azərbaycan ilə Türkiyə arasında sərbəst ticarət anlaşmasının mümkünlüyü məsələsinə münasibət bildiriblər.

İqtisadçı-ekspert Rəşad Həsənov Sputnik Azərbaycan-a deyib ki, iki ölkə arasında sərbəst ticarət anlaşması olsa, bu, bizim üçün müəyyən üstünlüklər yarada bilər:

"Çünki Azərbaycanın Türkiyəyə ixracı daha çoxdur, nəinki Türkiyədən idxalı. Sərbəst ticarət anlaşması Azərbaycana Türkiyədən idxal edilən məhsulların çeşidinin, bazar iştirakçılarının sayının artmasına, xərclərin azalmasına, məhsulların daha ucuz qiymətə təklif edilməsinə, əhalinin alıcılıq qabiliyyətinin güclənməsinə gətirib çıxarda bilər. Digər tərəfdən, Türkiyə bazarında daha aşağı qiymətə təklif edilməklə Azərbaycan məhsulları üçün rəqabətli üstünlük imkanı yaradır. Bu, bazarın genişləndirilməsi üçün çox vacib amillərdən biridir. Çünki preferensial ticarət sazişində təxminən 10-12 adda azəhəmiyyətli məhsul növləri üzrə güzəştlər nəzərdə tutulub, yəni məhduddur".

"Burada eyni zamanda limit məsələsi də var. Məsələn, preferensial ticarət sazişinə görə, Azərbaycandan Türkiyəyə il ərzində 100 min litr həcmində spirtli içkinin güzəştli idxalı mümkündür. İdxal bundan artıq olarsa, güzəştlər tətbiq edilmir. Bu baxımdan sərbəst ticarət anlaşması tərəflər üçün əlverişli imkanlar yarada bilər", - deyə o qeyd edib.

İqtisadçı bildirib ki, sərbəst ticarət dedikdə, məhsulların limitsiz idxalı, hər hansı bir dempinq, antidempinq alətlərindən istifdə edilməməsi, rüsum və vergi güzəştlərinin verilməsi nəzərdə tutulur: "Lakin hər bir sərbəst ticarət sazişinin öz şərtləri var. Yəni tərəflər arasında sərbəst ticarət sazişinin şərtləri müəyyən edilir və bu şərtlər çərçivəsində ticarət münasibətləri qurulur. Məhsulların idxalında məhdudiyyət tətbiq edilmir və s. Sərbəst ticarətin qısa müddətli dövrdə yerli istehsala mənfi təsiri olsa da, orta və uzun müddətli dövrdə yerli istehsalın rəqabətliliyinin artmasına, daha keyfiyyətli məhsul istehsalına və dolayısı ilə ixrac bazarlarının şaxələndirilməsinə imkanlar yaradacaq".

Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetinin (UNEC) professoru Elşad Məmmədov isə Sputnik Azərbaycan-a deyib ki, Azərbaycan üçün Türkiyə ilə iqtisadi əlaqələrin, ticarət münasibətlərinin liberallaşdırılması sərfəli deyil:

"Əgər tam şəkildə liberallaşdırma olarsa, bu, Azərbaycanın yerli real sektorunun rəqabət qabiliyyətliliyinə mənfi təsir göstərəcək. Türkiyənin kənd təsərrüfatı sektorunun inkişaf göstəricilərinə, onun texnoloji tutumuna baxdıqda ticarətin liberallaşması Azərbaycan bazarında Türkiyə məhsullarının rəqabət üstünlüklərinə gətirib çıxardacaq. Digər tərəfdən, bu gün Türkiyə lirəsi ən dəyişkən valyutalardan biridir. Türkiyə istehsalçıları lirənin zəifləməsindən istifadə edərək rahatlıqla Azərbaycanın daxili bazarında, o cümlədən istehlak bazarında Azərbaycan istehsalçıları ilə rəqabətdə tam üstünlük əldə edəcək. Bu isə ölkəmizin qeyri-neft, o cümlədən qeyri-xammal sektoruna olduqca ciddi zərbə ola bilər".

"Türkiyə ilə ticarətin liberallaşması Azərbaycan iqtisadiyyatı üçün olduqca çətin olacaq. Bu gün biz ilk növbədə idxaldan asılılığın azalmasına, daxili bazarın yerli məhsullarla təmin edilməsinə nail olmalıyıq. Biz daxili bazarın qorunmasına yönəlməliyik. İki ölkə arasında liberal ticarət türkiyəli istehsalçıların maraqlarına cavab verəcək və Azərbaycan istehsalçılarının rəqabət imkanları azalmış olacaq", - deyə professor əlavə edib.

365
Neft buruğu, arxiv şəkli

Azərbaycan nefti bahalaşıb

15
Əsas neft istehlak edən ölkələrdə COVID-19-a yoluxmaların sayının artması səbəbindən tələbatın bərpası kövrək olaraq qalır

BAKI, 17 aprel — Sputnik. Azərbaycan neftinin qiyməti bahalaşıb.

Sputnik Azərbaycan xəbər verir ki, “Azeri Light” markalı neftin bir barelinin qiyməti 0,24 dollar artaraq 66,28 dollar təşkil edib.

Londonun ICE birjasında "Brent" markalı neftin bir barelinin qiyməti 0,17 dollar geriləyərək 66,77 dollar, Nyu-Yorkun NYMEX birjasında "Light" markalı neftin bir barelinin qiyməti isə 0,33 dollar ucuzlaşaraq 63,13 dollar olub.

Qeyd edək ki, “Azeri Light” neftinin bir barelinin qiyməti keçən il aprelin 21-də minimuma enərək 15,81 dollar, 2008-ci ilin iyulunda isə maksimuma yüksələrək 149,66 dollar olub.

Xatırladaq ki, Beynəlxalq Enerji Agentliyinin məlumatına görə, qlobal xam neft tələbatının bərpası kövrək olaraq qalır. Agentliyə görə, qlobal xam neft tələbatı cari ilin ilk rübündə gözləntilərin altında qalsa da, müsbət iqtisadi proqnozlar və güclü iqtisadi göstəricilər tələbatla bağlı proqnozun yuxarı istiqamətli dəyişdirilməsinə şərait yaradır. Digər tərəfdən, əsas neft istehlak edən ölkələrdə COVID-19-a yoluxmaların sayının artması səbəbindən tələbatın bərpası kövrək olaraq qalır.

15
Rusiya XİN-nin binası, arxiv şəkli

Çexiyanın Rusiyadakı səfirliyinin 20 əməkdaşı “persona non qrata” elan edildi

0
Rusiya Xarici İşlər Nazirliyinin “persona non qrata” elan etdiyi şəxslər Moskvanı 19 aprelə qədər tərk etməlidirlər.

BAKI, 18 aprel - Sputnik. Rəsmi Moskva Rusiya diplomatlarının Çexiyadan çıxarılmasına anoloji qərarla cavab verib.

Sputnik Azərbaycan RİA Novosti-yə istinadla xəbər verir ki, Rusiya Xarici İşlər Nazirliyi Çexiya Respublikasının Moskvadakı səfirliyinin 20 əməkdaşını “persona non qrata” elan edib.

Həmin şəxslər Rusiyanı 19 aprelə qədər tərk etməlidirlər.

Bundan əvvəl Çexiya respublikasının fövqəladə və səlahiyyətli səfiri Vitezslav Pivonka rəsmi Praqanın rus diplomatları ölkədən çıxaracağı ilə bağlı bəyanatından sonra Rusiya Xarici İşlər Nazirliyinə çağırılıb.

Bundan əvvəl RF diplomatiya idarəsində Çexiya hökumətinə sərt etiraz bildirilmiş və cavab tədbirlərinin görüləcəyinin anonsu verilmişdi.

Rusiya Xarici İşlər Nazirliyi qeyd edib ki, Praqanın hərəkətlərində "Amerikanın izlərini görməmək olmaz".

Nazirlik diplomatların qovulması qərarının 2014-cü ildə Vrbetitsadaki hərbi anbarlarda baş verən partlayışda Rusiya xüsusi xidmət orqanlarının iştirakı ilə bağlı "əsassız və həqiqətdən uzaq bəhanələr"lə əlaqədar verildiyini qeyd edib. 

 

0