Həkim müayinəsi

"Özəl sektoru da icbari tibbi sığortaya cəlb etmək lazımdır"

12306
(Yenilənib 17:45 21.01.2019)
Ekspert: "2018-ci ilin yekunlarında gömrük gəlirlərində 1,4 milyard manatlıq əlavə yığım kölgə iqtisadiyyatının leqallaşdırılması ilə bağlıdır"

Xalid Məmmədov, Sputnik Azərbaycan

BAKI, 28 yanvar — Sputnik. "İcbari tibbi sığortanın Azərbaycanda tətbiqi kölgə iqtisadiyyatına qarşı mübarizə tədbiri kimi qiymətləndirilə bilər". Bunu Sputnik Azərbaycan-a iqtisadçı-ekspert Vüqar Bayramov kölgə iqtisadiyyatına qarşı mübarizədən danışarkən deyib.

Vüqar Bayramov
Vüqar Bayramov

Onun sözlərinə görə, Azərbaycanda kölgə iqtisadiyyatına qarşı mübarizə vacib hədəflərdən biridir: "Xüsusən əvvəlki illərdə ən tipik problemlərdən biri kölgə iqtisadiyyatı olub və xüsusilə vergi və gömrük sistemində kölgə iqtisadiyyatı daha çox müşahidə olunub. 2018-ci ilin yekunlarında gömrük gəlirlərində 1,4 milyard manatlıq əlavə yığım kölgə iqtisadiyyatının leqallaşdırılması ilə bağlıdır. Praktiki olaraq 2018-ci ildə, xüsusilə gömrük və vergi sistemində kölgə iqtisadiyyatının leqallaşdırılması istiqamətində addımların atıldığını müşahidə edirik".

Ekspertin fikrincə, burada fərqli metodlardan istifadə edilməsinə ehtiyac var: "İcbari tibbi sığortanın Azərbaycanda tətbiqi kölgə iqtisadiyyatına qarşı mübarizə tədbiri kimi qiymətləndirilə bilər. Azərbaycan uzun müddətdir ki, icbari tibbi sığortanın tətbiqinə çalışır və təbii ki, əsas məqsəd budur. Amma, təəssüf ki, hələ də icbari tibbi sığortanın Azərbaycanda tətbiqi reallaşmayıb. Bu, icbari tibbi sığorta ödənişləri ilə bağlı meyarların tam olaraq müəyyən edilməməsi, eləcə də xəstəxanaların icbari tibbi sığortanın tətbiqinə tam hazır olmaması ilə bağlıdır".

"Bu baxımdan, icbari tibbi sığorta birmənalı şəkildə, xüsusilə səhiyyə sektorunda, o cümlədən qeyri-rəsmi məşğulluqda kölgə iqtisadiyyatının payının azalmasına gətirib çıxara bilər. Bu, kölgə iqtisadiyyatına birbaşa təsir göstərə bilər. Amma bunun üçün xəstəxanaların da icbari tibbi sığortanın tətbiqinə hazır olmasına ehtiyac var" - deyə Bayramov bildirib.

O, qeyd edib ki, hələlik dövlət xəstəxanalarının bu prosesə cəlb edilməsi nəzərdə tutulub: "Amma biz dövlət xəstəxanaları ilə yanaşı özəl xəstəxanaların da prosesə cəlb edilməsinin tərəfdarıyıq. Pilot rayon və şəhərlərdə icbari tibbi sığortanın tətbiqi həyata keçirilir və bunun daha da genişləndirilməsinə ehtiyac var. Amma xüsusilə özəl sektorun icbari tibbi sığortanın tətbiqində payının artırılmasına ehtiyac var".

"Çox təəssüf ki, xüsusilə ödənişlərin qeydiyyata alınmaması və qeyri-rəsmi ödənişlərin həcminin yüksək olması özəl xəstəxanalardan fərqli olaraq dövlət xəstəxanaları üçün daha spesifikdir. O baxımdan dövlət xəstəxanalarının prosesə cəlb edilməsi bu sektorda həm gizli iqtisadiyyatın, həm də qeyri-rəsmi məşğulluğun payının azalmasına gətirib çıxara bilər" - deyə iqtisadçı vurğulayıb.

Mütəxəssisin qənaətincə, prosesin daha effektli olması üçün özəl sektorun da buraya cəlb edilməsinə ehtiyac var: "İcbari tibbi sığorta, xüsusilə səhiyyə sahəsində kölgə iqtisadiyyatına qarşı mübarizə tədbiri kimi tətbiq oluna bilər. Amma prosesin səmərəli olması üçün burada iştirakçılıq yalnız dövlət sektoru ilə məhdudlaşmamalıdır".

Qeyd edək ki, prezident İlham Əliyev yanvarın 11-də Nazirlər Kabinetinin 2018-ci ilin sosial-iqtisadi inkişafının yekunlarına və qarşıda duran vəzifələrə həsr olunan iclasında deyib ki, Azərbaycanda kölgə iqtisadiyyatı olmamalıdır: "Düzdür, elə bir ölkə yoxdur ki, orada kölgə iqtisadiyyatı olmasın. Biz kölgə iqtisadiyyatına qarşı həm inzibati, həm də institusional yollarla, o cümlədən islahat yolu ilə mübarizə aparırıq və aparacağıq. Vergi sahəsində aparılan islahatlar qanunsuz məşğulluğa son qoymalıdır".

"Hesab edirəm ki, icbari tibbi sığortanın tam işə düşməsi nəticəsində qanunsuz məşğulluq bir amil kimi, ümumiyyətlə, aradan qaldırılacaq. Kölgə iqtisadiyyatına qarşı mübarizə metodları kifayət qədər çoxşaxəlidir. Biz onların hamısından istifadə edirik və edəcəyik" – deyə Prezident qeyd edib.

12306
Teqlər:
iqtisadiyyat, leqal, xəstəxana, dövlət, özəl sektor, icbari sığorta, tibbi sığorta
Əlaqədar
İcbari tibbi sığortanın tətbiqi niyə ləngiyir - Səbəb aydın oldu
İcbari tibbi sığorta üzrə haqların məbləği müəyyənləşib
Yüksək tibbi xidmətin yolu icbari tibbi sığortadır
Prezident icbari tibbi sığorta ilə bağlı vacib sənəd imzaladı

Politoloq: “Dəhlizin açılması Naxçıvanın regional əhəmiyyətini artıracaq”

9
(Yenilənib 09:56 03.12.2020)
Politoloq İlqar Vəlizadə deyir ki, nəqliyyat əlaqələrinin qurulması tək region ölkələri üçün deyil, həm də digər maraqlı ölkələr üçün perspektiv vəd edir
İlqar Vəlizadə: “Bu dəhliz Naxçıvanın inkişafına müsbət təsir edəcək”

“Burada konkret göstərildi ki, Naxçıvan Muxtar Respublikası ilə Azərbaycanın əsas hissəsi arasında dəhliz yaradılır və bu dəhlizin təhlükəsizliyini Ermənistan yox, Rusiyanın Federal Təhlükəsizlik Xidmətinin Sərhəd Xidmətinin orqanları həyata keçirir. Azərbaycan öz ayrılmaz hissəsi olan Naxçıvanla birləşir. Azərbaycan Türkiyə ilə birləşir”. Bunu Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev xalqa müraciətində deyib.

Politoloq İlqar Vəlizadə Sputnik Azərbaycan-a deyir ki, Naxçıvanla Azərbaycan arasında nəqliyyat əlaqələrinin qurulması çox vacibdir:

“Bu nəqliyyat qovşağı bir neçə ölkə üçün əlverişli imkanlar yaradır. Nəqliyyat əlaqələrinin qurulması tək region ölkələri üçün deyil, həm də digər maraqlı ölkələr üçün perspektiv vəd edir. Dəhlizin açılması təbii ki, illərdir blokada şəraitində yaşayan Naxçıvanın inkişafına müsbət təsir edəcək. Bununla Naxçıvanın regionda payı əhəmiyyətli dərəcədə artacaq”.

İlqar Vəlizadənin geniş şərhinə audiofaylda qulaq asa bilərsiniz

9
Bağlamalarla dolu torbalar, axiv şəkli

Azərbaycandan ən çox mal Rusiyaya ixrac edilib

7
(Yenilənib 23:30 02.12.2020)
2020-ci ilin oktyabr ayında qeyri-neft sektoru üzrə ixracda xurma (19.7 milyon) birinci, qabığı təmizlənmiş meşə fındığı (17 milyon ABŞ dolları) ikinci, sair təzə meyvələr – (13,6 milyon ABŞ dolları) üçüncü yerdə qərarlaşıb.

BAKI, 2 dekabr — Sputnik. 2020-ci ilin oktyabr ayında Azərbaycanın qeyri-neft sektoru üzrə ixracı 162,8 milyon ABŞ dolları təşkil edib. Sputnik Azərbaycan-ın məlumatına görə, bu barədə İqtisadi İslahatların Təhlili və Kommunikasiya Mərkəzinin “İxrac İcmalı”nın 2020-ci ilin noyabr sayında deyilir.

2020-ci ilin oktyabr ayında qeyri-neft sektorunda yeyinti məhsullarının payı 48,8 faiz, qeyri-yeyinti sektoru üzrə isə 51,2 faiz təşkil edib.

Bu ilin oktyabr ayında qeyri-neft-qaz məhsulları üzrə ən çox mal Rusiyaya (64,7 milyon ABŞ dolları), Türkiyəyə (33,5 milyon ABŞ dolları), İsveçrəyə (10,7 milyon ABŞ dolları), Gürcüstana (9,5 milyon ABŞ dolları) və ABŞ-a (5,4 milyon ABŞ dolları) ixrac edilib.

2020-ci ilin oktyabr ayında qeyri-neft sektoru üzrə ixracda xurma ( 19.7 milyon) birinci, qabığı təmizlənmiş meşə fındığı ( 17 milyon ABŞ dolları) ikinci, sair təzə meyvələr – (13,6 milyon ABŞ dolları ) üçüncü yerdə qərarlaşıb.

7
Вышка командно-диспетчерского пункта аэродрома аэропорта в населённом пункте Ходжалы, фото из архива

Xankəndi limanı: Sülhməramlıdan mülki təyinatadək

0
Üçtərəfli razılaşma imzalandıqdan və Rusiyanın sülhməramlı əməliyyatı başladıqdan sonra bölgədəki vəziyyət kökündən dəyişib.

 

BAKI, 3 dekabr — Sputnik, Aleksandr Xrolenko, hərbi şərhçi. Rusiyanın Dağlıq Qarabağdakı sülhməramlı əməliyyatı mürəkkəb logistikası ilə fərqlənir. Xankəndindəki aerodromun bərpası və modernləşdirilməsi Rusiya HKQ-nin hərbi-nəqliyyat təyyarələrini qəbul etməyə imkan verəcək, yeni əməliyyat imkanları yaradacaq, qoşun birləşməsinin təchizatının bir çox problemlərini həll edəcək.

Qarabağı Ermənistan ilə yalnız eni 5 kilometr olan Laçın dəhlizi birləşdirir. Yola Ruisya sülhməramlıları nəzarət edirlər, amma yenə də bu yol bölgədə mümkün gərginləşmə halında ciddi təhlükə altında olacaq. Perspektivdə yeni yolun (dəhlizin) tikintisi və Laçın şəhərinin Azərbaycana təhvil verilməsi var. Lakin insanların və yüklərin operativ daşınmasına artıq bu gün ehtiyac var.

Xankəndindən Yerevana (Erebuni aviabazası, Zvartnos hava limanı) avtomobil yolu 320 km-dir. Əməliyyatın ilk günlərində sülhməramlılar Xankəndinə bu marşrutla gedirdilər. Sonra (noyabrın 28-dən) yeni marşrut ortaya çıxdı: Rusiyadan gələn yük və texnika dolu vaqonlar Azərbaycanın Bərdə dəmiryolu stansiyasına gəlir və buradan avtomobillərlə təxminən 100 km-lik Bərdə-Ağdam-Xankəndi marşrutunu qət edir. Bu marşrutla da məsafə uzaqdır.

Dağlıq Qarabağın şəraitində bölmələrin, yüklərin və texnikanın operativ şəkildə yüz kilometrlərlə məsafəyə çatdırılması mürəkkəb qoşun əməliyyatına çevrilir. İldə iki dəfə sülhməramlı qruplaşmanın şəxsi heyəti rotasiya edilməlidir. Bölgədə vəziyyətin gərginləşməsi əlavə qüvvə və vəsait tələb edə bilər. Xankəndi şəhərinin 9 kilometrliyində hava limanı var və o nəzəri olaraq ağır hərbi-nəqliyyat aviasiyasını qəbul edə bilər. Burada uçuşlar 1990-cı illərin əvvəllərində hərbi əməliyyatlara görə dayandırılıb. Hava limanının infrastrukturu 2020-ci ilin sentyabr və oktyabrında Azərbaycanın raket zərbələri nəticəsində zərər görüb, lakin uçuş-enmə zolağının (UEZ) uzunluğu 2200 metrdir. Yerli relyef lazım gələrsə, zolağın uzunluğunu 1 000 metr artırmağa və yanında ikincisini tikməyə imkan verir. Xankəndi yaxınlığındakı hava limanının bərpası və modernləşdirilməsinin qiyməti yaxından baxdıqda uzun illik uzaq məsafəyə uçuşlardan, nəhəng vaxt və qüvvə xərclərindən baha olmaya bilər. Hava limanı həmçinin mülki yüklərin daşınması üçün logistik mərkəz və perspektivdə Dağlıq Qarabağın iqtisadi inkişafının vacib tərkib hissəsi ola bilər.

Uzaq və təhlükəli yol

Rusiyalı sülhməramlılar 23 müşahidə postunda 24 saat Dağlıq Qarabağdakı atəşkəs rejiminə nəzarət edirlər, Laçın dəhlizi ilə əhalinin və avtonəqliyyatın hərəkətinin təhlükəsizliyini təmin edirlər. Noyabrın 14-dən 30 minədək qaçqın öz evinə qayıdıb. Bölgədə fəal şəkildə rusiyalı istehkamçılar, hərbi həkimlər, FHN əməkdaşları işləyirlər.

Sülhməramlı qüvvələrin həll olunması daimi mobillik tələb edir. Qarabağ müharibəsinin dayandırılması barədə üçtərəfli Rusiya-Azərbaycan-Ermənistan razılaşmasının əsasında Moskvayla Bakı arasında imzalanmış xüsusi protokol Azərbaycanla Ermənistan arasında nəqliyyat kommunikasiyaların açılmasını nəzərdə tutur. Aydındır ki, bu sənəd nəinki yerdəki, həm də səmadakı qadağaları da götürür. Söhbət Xankəndi hava limanına uçuşlardan gedir. Rusiyadan birbaşa reys bir çox logistika və təchizat problemlərini aradan qaldırardı, 15-ci sülhməramlı briqadanın qoşun birləşməsi üçün yeni əməliyyat imkanları yaradardı.

Daha əvvəl Gürcüstan Azərbaycan və Ermənistanın xahişi ilə öz hava məkanını Yerevana uçuş həyata keçirən Rusiya hərbi-nəqliyyat aviasiyası üçün açmışdı. Oradan yüklər quru uzaq yolla Xankəndinə daşınırdı. İndi bölgənin səmasını tam açmağın əsl vaxtıdır. Bu, Azərbaycandan Naxçıvan Muxtar Respublikasına yol çəkilməsi layihəsinə də fayda verə bilər.

Bağlı səma

Xankəndi hava limanı 2012-ci ildə artıq təmir olunmuşdu və təyyarələri qəbul etməyə hazır idi. Lakin bu, Bakının əks-reaksiyasına görə baş vermədi. Lakin üçtərəfli razılaşma imzalandıqdan və Rusiyanın sülhməramlı əməliyyatı başladıqdan sonra bölgədəki vəziyyət kökündən dəyişib. Uçuşların təhlükəsizliyinə yenidən baxmaq və qadağaları götürmək vaxtıdır. Həm də Ermənistanla Azərbaycan bu məsələdə bir-birilərinə borclu qalmırlar: Bakıdan Naxçıvana reyslər Ermənistan üzərindəki beynəlxalq dəhlizlərdən keçir və erməni aviaşirkətləri də Azərbaycan səmasındakı beynəlxalq səviyyədə qorunan hava koridorlarından istifadə edirlər.

Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev son çıxışında deyib: "Bu gün Dağlıq Qarabağda yaşayan ermənilər və mütləq oraya qayıdacaq azərbaycanlılar gün gələcək yenə yaxşı qonşuluq şəraitində yaşayacaqlar. Burada logistik məsələlər var, nəqliyyat məsələləri var, enerji təhlükəsizliyi var. Biz bütün bu məsələləri nəzərdən keçirəcəyik".

Bu sözlər ümid verir. Əgər bu yüksək dağlıq ərazidəki hava limanı tezliklə işə başlasa, bu regional sülhə və təhlükəsizliyə fayda verəcək.

0
Teqlər:
Rusiya, sülhməramlılar, Dağlıq Qarabağ, hava limanı, Xankəndi