Maliyyə hesabatı

Vergi sistemindəki islahatlar özündə nələri ehtiva edir - İki prioritet istiqamət

7001
(Yenilənib 17:52 17.10.2018)
"Onlara sadələşdirilmiş vergi ödəyicisi olmaq deyil, mənfəət vergisi ödəyicisi olmaq daha sərfəlidir"

Xalid Məmmədov, Sputnik Azərbaycan

BAKI, 17 oktyabr — Sputnik. ""2018–2020-ci illərdə Azərbaycan Respublikasında rəqəmsal ödənişlərin genişləndirilməsi üzrə Dövlət Proqramı" dövlət başçısının 2018-ci il 26 sentyabr tarixli Sərəncamı ilə təsdiq edilib. Proqramda vergi sistemində islahatların aparılması nəzərdə tutulur. İslahatlardan biri də sadələşdirilmiş verginin (SV) diferensial əlavə dəyər vergisi (ƏDV) ilə əvəz olunmasıdır".

Vüqar Bayramov
Vüqar Bayramov

Bunu iqtisadçı-ekspert Vüqar Bayramov Sputnik Azərbaycan-a açıqlamasında deyib. O bildirib ki, hökumət sadələşdirilmiş vergi ilə bağlı 2 istiqamətdə dəyişiklik aparmaq niyyətindədir: "Birincisi, kiçik sahibkarlar üçün sadələşdirilmiş vergi qalır, amma, bu, orta sahibkarlar üçün deyil. Yalnız kiçik sahibkarlar üçün belə vergi güzəşti tətbiq olunacaq. Bu halda sadələşdirilmiş verginin dövriyyəsinə baxılaraq azaldılması mümkündür. Dövriyyəsi nisbətən kiçik olan sahibkarlar sadələşdirilmiş vergidən istifadə edəcəklər".

"Kiçik sahibkarlar üçün sadələşdirilmiş vergi dərəcəsi 4 faizdən 2 faizə endirilə bilər. Amma bu, orta sahibkarlar üçün deyil. Bu, kiçik sahibkarlar üçün əlçatan olacaq və ya kiçik sahibkarların dövriyyəsinə tətbiq ediləcək" — deyə Bayramov vurğulayıb.

Ekspertin sözlərinə görə, ikinci istiqamətdə orta sahibkarlıq daxil olmaqla, digər sahibkarlıq subyektləri üçün diferensial ƏDV tətbiq ediləcək: "Diferensial ƏDV-nin tətbiqi zamanı həm də sahibkarın hansı sektorda fəaliyyət göstərdiyi nəzərə alınacaq. Bir sıra, xüsusilə prioritet sektorlarda aşağı dərəcəli ƏDV tətbiq ediləcək. Nəticədə orta sahibkarlar ƏDV ödəyicisinə çevriləcək. Amma onlar 18 faiz deyil, dövriyyəsindən asılı olaraq daha aşağı faizli ƏDV ödəyəcəklər. Nəticədə ƏDV ödəyicisi olmasına baxmayaraq, aşağı faizli ƏDV dərəcələri ilə ödəniş edəcəklər".

"Kiçik sahibkarlar üçün sadələşdirilmiş vergi saxlanılacaq və daha aşağı faiz tətbiq olunacaq. Amma orta sahibkarlar daxil olmaqla digər sahibkarlıq subyektləri dövriyyəsindən və işlədiyi sektordan asılı olaraq diferensial ƏDV ödəyicisinə çevriləcək" — deyə iqtisadçı qeyd edib.

İqtisadçı-ekspert Radil Fətullayev isə Sputnik Azərbaycan-a deyib ki, ölkədə 600 minə yaxın kiçik sahibkarlıq subyekti var: "Burada VÖEN-i olan fiziki şəxslərdən söhbət gedir. Bunlar işçisi olmayan bu və ya digər sahədə müxtəlif xidmətlər göstərən şəxslərdir. Hazırda onlar sadələşdirilmiş vergi ödəyiciləridir. Bunların sadələşdirilmiş vergi ödəyicisi olaraq qalmaları çox zəruridir. Çünki onlar da mənfəət vergisi ödəyicisi olsalar, birdən-birə onların vergiləri 4 faizdən 20 faizədək qalxa bilər. Belə olsa, işsizliyin sayı arta bilər. Ona görə də kiçik sahibkarlıq subyektlərinə sadələşdirilmiş verginin tətbiqi lazımdır".

İqtisadçı-ekspert Radil Fətullayev
© Sputnik / Murad Orujov
İqtisadçı-ekspert Radil Fətullayev

İri sahibkarlıq subyektlərinə gəldikdə isə, ekspert deyib ki, vergi qanunvericiliyinə görə, dövriyyəsi illik 200 min manatadək olan şəxslər ƏDV ödəyicisi olmadan mənfəət və gəlir vergisi ödəyicisi ola bilərlər: "Onların bəziləri ilkin sahibkarlıq fəaliyyətinə başlayanlardır ki, ilk 3 ildə xərc çəkirlər, amma sonra gəlir əldə edirlər. Onlara sadələşdirilmiş vergi ödəyicisi olmaq deyil, mənfəət vergisi ödəyicisi olmaq daha sərfəlidir".

"Qanunvericiliyə görə, dövriyyəsi ardıcıl 12 ay ərzində 200 min manatı keçəndən sonra ƏDV ödəyicisi olmaq məcburiyyəti var. Dövriyyəsi 200 min manatadək olanlara kiçik sahibkarlıq subyekti demək olar" — deyə R.Fətullayev vurğulayıb.

Qeyd edək ki, son zamanlar sahibkarlığın inkişafının dəstəklənməsi və biznesin aparılmasının əlverişliliyinin artırılması məqsədilə sadələşdirilmiş verginin dərəcəsinin endirilməsi təklifi müzakirə olunur. Bu istiqamətdə həm rəsmi, həm də qeyri-rəsmi səviyyədə müxtəlif təkliflər səslənir.

7001
Teqlər:
diferensial əlavə dəyər vergisi, sadələşdirilmiş vergi, SV, Radil Fətullayev, kiçik, orta, Sputnik Azərbaycan, ƏDV, islahat, faiz, sahibkar, ekspert, iqtisadçı, Vüqar Bayramov, vergi, Azərbaycan
Əlaqədar
Sadələşdirilmiş vergi sisteminin ləğvi barədə məlumatlara aydınlıq gətirildi
Vergi sistemində tətbiq olunacaq yeniliyin mahiyyəti aydın oldu: İşimiz asanlaşır
İqtisadçı yeni gömrük vergi siyasəti ilə bağlı həyəcan təbili çaldı
Vergi orqanı eks-deputatın müavinətini dondurdu
Vergi ödəyicilərinin işi asanlaşdırılacaq
Beynəlxalq Bankın Mətbuat filialı qarşısında növbə, arxiv şəkli

Kreditlərlə bağlı təklif hələ aktualdır - bank zərər görəcək, müştəri

548
(Yenilənib 20:23 11.07.2020)
Bəzi ölkələr özəl sektorun kredit faizlərinin dondurulması ilə bağlı qərar verib. Azərbaycanda da buna bənzər qərarın verilməsi mümkündür

Nigar İsgəndərova, Sputnik Azərbaycan

BAKI, 11 iyul — Sputnik. Bir neçə ay öncə Mərkəzi Bank koronavirus pandemiyası şəraitində əhalinin və biznesin dəstəklənməsi istiqamətində əlavə tədbirlər barədə qərar qəbul edib. Bu qərara görə, fiziki şəxslərin (sahibkarlıq fəaliyyəti ilə məşğul olmayan) dəstəklənməsi istiqamətində İpoteka və Kredit Zəmanət Fondunun vəsaitləri hesabına verilmiş ipoteka kreditlərinin restrukturizasiya imkanları yaradılacaq.

Bu tədbir nəticəsində 1.1 milyard manat həcmində ipoteka krediti üzrə 23 minə yaxın borcalanın faydalanması imkanı yaranacaq. Kreditlər borcalanların müraciəti əsasında restrukturizasiya olunacaq. 01 mart 2020-ci il tarixinədək verilmiş və keyfiyyəti qənaətbəxş olan belə kreditlərin restrukturizasiyası 30 sentyabr 2020-ci ilədək həyata keçirildiyi halda onların keyfiyyəti pisləşdirilməyəcək.

Lakin kreditlərin üst-üstə daha da yığılması növbəti, payız aylarında onun ödənilməsini daha da çətinləşdirəcək. Bəs vəziyyətdən çıxış yolu olaraq nə etmək olar?

İqtisadçı-ekspert Natiq Cəfərli Sputnik Azərbaycan-a hazırkı vəziyyəti şərh edərək atılması vacib addımlardan söz açıb: "Azərbaycanda pandemiyanın ən çox vurduğu ziyanlardan biri kreditlərlə bağlıdır. Lakin bununla bağlı biz çox dərindən düşünülmüş, problemi dərindən önləyə biləcək addımları görə bilmədik. Bildiyiniz kimi, ipoteka kreditləri ilə bağlı o qədər də nəzərə çarpmayan güzəştlər var. Çünki bu aylarda yığılan vəsaitlərin bir hissəsini sonradan artıqlaması ilə qaytarmalı olacaqlar".

“Bundan başqa fəaliyyətinə qadağa qoyulan özəl sektorlarda çalışan iş adamlarının götürdükləri kreditlərin faiz dərəcələrinin yarısını ödəməyi hökumət üzərinə götürüb. Onların gəlirləri yoxdursa, kreditlərinin yerdə qalan faizini belə ödəyə bilməyəcək. Problem dərinliyinədək ölçülmədi, adekvat addımlar atılmadı və bunun nəticəsi olaraq da payız aylarında problemli kreditlərin həcmində ciddi artımların olma ehtimalı var. Bu zaman da bank sektorunda müəyyən dalğaların, problemlərin yaşanması ehtimalı yarana bilər", - deyə N.Cəfərli əlavə edib.

Ekspert bildirib ki, indiki vəziyyətdə müəyyən qabaqlayıcı tədbirlə görülsə, payız aylarında vəziyyət dəyişə bilər. Onun sözlərinə görə, başqa ölkələrdə faiz dərəcələrinin dondurulması üçün müxtəlif təcrübələr olub: "Bəzi ölkələr özəl sektorun kredit faizlərinin dondurulması ilə bağlı qərar verib. Azərbaycanda da buna bənzər qərarın verilməsi mümkündür. 

Biz bununla bağlı təklif də irəli sürmüşük. Yəni, bu ilin sonunadək özəl sektora faizlərin hesablanması dondurula bilərdi. Əslində belə bir qərarın verilməsi hələ də gec deyil".

"Banklarla dəymiş ziyanın qarşısını almaq üçün xüsusi bir proqram hazırlana bilərdi. Təbii ki, banklar belə olan halda ciddi ziyan görəcəklər. Bu ziyanı qarşılamaq üçün dövlət bütün banklardan vergi ödənişlərini dondura bilər. Yəni bütün vergilərin bağışlanmasına gedilər. Bununla yanaşı, bank sektoruna  Mərkəzi Bank tərəfindən 0 faizlə 1 illik kredit xətti açıla bilərdi. 1  illik kredit xətti 0 faiz olduğundan, gələn ilin əvvəlindən 0 faizlə olan kreditləri istehlakçılara və biznesə daha yüksək - 14, 15, 16% ilə verməklə banklar itkilərini artıqlaması ilə geri ala bilərdilər. Lakin təəssüflər olsun ki, təklifimiz hələ dəyərləndirilməyib Amma hələ də gec deyil", - deyə ekspert əlavə edib.

548
Mərkəzi Bank

Mərkəzi Bank bağlanmış banklarda əmanətlər ilə bağlı açıqlama yayıb

6
(Yenilənib 15:57 11.07.2020)
15 iyul 2020-ci il tarixindən 30 min manat ekvivalentindən yuxarı olan əmanətlər üzrə kompensasiyaların ödənilməsinə start veriləcək

BAKI, 11 iyul — Sputnik. Məlum olduğu kimi, kapitallarını tam itirdiklərinə, kreditorları qarşısında öhdəliklərini yerinə yetirə bilmədiklərinə, habelə tənzimləyici orqanlara təqdim olunan hesabatları təhrif etdiklərinə görə "AtaBank" ASC, "AmrahBank" ASC, "AGBank" ASC və "NBCBank" ASC-nin lisenziyaları Mərkəzi Bank tərəfindən ləğv edilmişdir və Bakı Apelyasiya Məhkəməsinin İnzibati Kollegiyasının 28 aprel və 14 may 2020-ci il tarixli qərarlarına əsasən sözügedən banklar müflis elan olunmuş, Əmanətlərin Sığortalanması Fondu (ƏSF) ləğvedici təyin edilib.

 Sputnik Azərbaycan xəbər verir ki, bu barədə Azərbaycan Mərkəzi Bankının (AMB) açıqlamasında bildirilir.

Bağlanmış banklar üzrə ödhəliklərin reyestri ƏSF-yə ötürülüb. Qorunan əmanətlər üzrə kompensasiyaların ödənilməsi prosesinə qısa zaman ərzində başlanılıb. Fondun Himayəçilik Şurasının qərarına əsasənqorunan əmanətlər üzrə kompensasiyaların verilməsi üçün agent bank qismində"Atabank" ASC və "Amrahbank" ASC üzrə "Kapitalbank" ASC, "AG Bank" ASC və "NBC Bank" ASC üzrə isə "Azərbaycan Beynəlxalq Bankı" ASC seçilib.

1 iyun 2020-ci il tarixindən etibarən "Atabank" ASC və "Amrahbank" ASC-də 30 min manat ekvivalentinədək (30 min manat daxil olmaqla) olan əmanətlər üzrə, 1 iyul 2020-ci il tarixindən başlayaraq isə 30 min manat ekvivalentindən yuxarı olan əmanətlər üzrə kompensasiyaların ödənilməsinə başlanılıb.

16 iyun 2020-ci il tarixindən başlayaraq "AG Bank" ASC və "NBC Bank" ASC-də 30 min manat ekvivalentinədək (30 min manat daxil olmaqla) olan əmanətlər üzrə kompensasiyaların ödənilməsinə başlanılıb, 15 iyul 2020-ci il tarixindən isə 30 min manat ekvivalentindən yuxarı olan əmanətlər üzrə kompensasiyaların ödənilməsinə start veriləcək.

Ümumilikdə indiyədək 12.9 min əmanətçiyə 229.7 milyon manat məbləğində kompensasiyaların ödənilməsi təmin edilib.

Bankların lisenziyalarının geri alındığı və ləğvetmə prosesi dövründə Mərkəzi Bank və ƏSF banklar tərəfindən əmanətlərin qəbulu zamanı pozuntulara və nöqsanlara yol verdiklərini aşkar ediblər.

Maliyyə Bazarlarına Nəzarət Palatasının 28 dekabr 2018-ci il tarixində tətbiq etdiyi təshih tədbiri pozularaq "NBC Bank" ASC tərəfindən qorunan əmanətlərin həcminin əhəmiyyətli məbləğdə artırılması faktı Mərkəzi Bank tərəfindən nəzarət orqanı səlahiyyətləri təhvil alındıqdan sonra aşkar edilib. Bununla əlaqədar, 27 yanvar 2020-ci il tarixində fiziki şəxslərdən depozitlərin qəbulunun tam dayandırılmasına dair əlavə təshih tədbiri tətbiq edilib. 

Lakin, "NBC Bank" ASC tərəfindən əlavə təshih tədbirinə də riayət edilməyib, Mərkəzi Banka, eləcə də ƏSF-yə bilərəkdən yanlış hesabat verilib və bu faktlar Mərkəzi Bankın təyin etdiyi müvəqqəti inzibatçı tərəfindən müəyyən olunub. Bankın lisenziyasının geri çağırılması zamanı kapital yetərsizliyi və digər amillərlə yanaşı məhz bu amil də əsas olaraq götürülüb.

"Ata Bank" ASC üzrə fiziki şəxslərdən müddətli depozitlərin qəbulunun dayandırılması ilə bağlı tətbiq olunmuş təshih tədbiri 2019-cu ilin 23 iyul – 12 sentyabr tarixləri aralığında qüvvədə olub. Ləğvetmə prosesində ƏSF tərəfindən müəyyən olunub ki, bank tərəfindən pozuntuya yol verilərək həmin dövrdə müddətli əmanətlərin qəbulu aparılıb.

10 oktyabr 2017-ci il tarixində Maliyyə Bazarlarına Nəzarət Palatası tərəfindən "AG Bank" ASC-yə qarşı fiziki şəxslərdən müddətli əmanətlərin qəbulu və qorunan əmanətlərin həcminin artımının məhdudlaşdırılması ilə bağlı təshih tədbirləri tətbiq olunub. Maliyyə bazarlarına nəzarət orqanının səlahiyyətləri Mərkəzi Banka keçdikdə qorunan əmanətlərın həcmi müəyyən edilmiş limitdən aşağı olub. Bununla belə, ƏSF tərəfindən reyestrin qəbulu və kompensasiyaların ödənilməsi prosesində fərdi müqavilələrin təhlili zamanı "AG Bank" ASC tərəfindən bağlanmış faizli tələbli müqavilələr əvəzinə müddətli müqavilələrin qəbulu aşkar edilib və qanunvericiliyin tələblərinə uyğun olaraq bu əmanətlər bloklaşdırılıb. Bu da faktiki olaraq bank tərəfindən təqdim olunmuş hesabatlığın təhrif olunması anlamına gəlir. Faktiki olaraq Bank öz hesabatlarında təshih tədbirinin qüvvədə olduğu müddət ərzində müddətli əmanət qəbul etmədiyini əks etdirsə də, bu dövr ərzində faizli tələbli əmanət kimi rəsmiləşdirilərək qəbul olunmuş əmanətlər üzrə müqavilələrdə vəsaitlərin müəyyən edilmiş müddətdən əvvəl hesabdan məxaric edilməsi zamanı, həmçinin əmanətin müəyyən olunmuş məbləğdən aşağı düşdüyü hallarda hesablanmış faizlərin ödənilməməsi barədə şərt nəzərdə tutulub. Bu səbəbdən də həmin müqavilələr hüquqi baxımından müddətli əmanət kimi təsnifləşdirilib və qanunvericiliyə uyğun olaraq kompensasiya ödənişi dayandırılıb.

Bildiririk ki, eyni xarakterli problemlərə ötən dövrlərdə də rast gəlinib. Belə ki, 2017-ci ilin dekabr ayında bank lisenziyası geri çağırılmış "Dəmirbank" ASC-də 27.09.2017-ci il tarixindən tətbiq olunmuş təshih tədbirindən sonra bir sıra qanun pozuntularına yol verilməsi faktı aşkar edilib. O zaman bu məsələ ilə bağlı ƏSF Azərbaycan Resublikasının Nazirlər Kabinetinə məktub ünvanlayıb və Nazirlər Kabineti Konstitusiya Məhkəməsinə müraciət edib. Konstitusiya Məhkəməsinin mövcud məsələ ilə bağlı qərarından sonra əmanətçilərə depozitlərin kompensasiya edilməsi təmin edilib.

"Dəmirbank" ASC üzrə hüquqi presedent nəzərə alınaraq sözügedən bankların əmanətçilərinin hüquqi mənafelərinin qorunması və əmanətlər üzrə kompensasiyaların tam verilməsinin təmin olunması üçün Azərbaycan Respublikasının Konstitusiya Məhkəməsinə müraciət olunması məqsədilə ƏSF tərəfindən zəruri hüquqi prosedurlara başlanılıb.

Bağlanmış banklarda problemlərlə üzləşmiş əmanətçilərin nəzərinə çatdırırıq ki, sözügedən məsələ ilə əlaqədar vəsaitlərin qanunvericiliyə müvafiq qaydada və qısa müddətdə qaytarılmasının təmin edilməsi ilə bağlı Mərkəzi Bank və Əmanətlərin Sığortalanması Fondu tərəfindən bütün lazımi tədbirlər görülür.

6
Londonda küçələrin birində, arxiv şəkli

Min illərin sirli qətlinin üstü açıldı

0
(Yenilənib 00:04 12.07.2020)
Vendover yaxınlığındakı Uelvik fermasında aparılan qazıntılar zaman kişi skeleti tapılıb. O üzü üstə yerə basdırılıb və əlləri kürəyinin arxasına bağlanıb.

BAKI, 12 iyul — Sputnik. Böyük Britniyada sürətli bir yol çəkmək üçün layihə üzərində çalışan arxeoloqlar, dəmir dövrünə aid insan skeleti tapıblar.

Sputnik Azərbaycan xarici mətbuata istinadla xəbər verir ki, insan qalıqlarının üzü üstə olması və əllərinin arxadan bağlı olması onun qətlə yetirildiyini sübut edir. Bu barədə layihənin rəsmi saytında məlumat verilib.

Vendover yaxınlığındakı Uelvik fermasında aparılan qazıntılar zaman kişi skeleti tapılıb. O üzü üstə yerə basdırılıb və əlləri kürəyinin arxasına bağlanıb. Bu cür qeyri-adi dəfn üsulu insanın qətl və ya edam qurbanı olduğunu göstərir.

Doktor Reyçel Vuud tapıntını sirli adlandırıb. O, mütəxəssislərin bu ölümün səbəbləri barədə məlumat verə biləcəyinə ümid etdiyini bildirib.

Bununla yanaşı, arxeoloqlar bu ərazidə neolit ​​dövründən orta əsrlərə qədər dörd min il davam edən qədim insanların fəaliyyətlərinin izlərini aşkar ediblər. Belə ki, burada Stounhencə bənzəyən taxtadan hazırlanmış diametri 65 metr olan dəyirmi abidə tapılıb.

Digər maraqlı bir tapıntı, bir qurğuşun tabutdakı skelet olub. Alimlərin fikrincə, bu şəxs yüksək statusa sahib olub. Çünki belə bir bahalı dəfn üsulunu ödəmək üçün imkanları olmalıdır.

0