Azərbaycan manatı

Dövlət başçısından manat müjdəsi: Növbəti devalvasiya təhlükəsi aradan qalxır

13914
(Yenilənib 15:43 28.09.2018)
"Prezidentin söylədiyi fikirlər iqtisadi hesablamaların nəticəsinə əsaslanan, elmi əsaslara söykənən fikirlərdir"

Xalid Məmmədov, Sputnik Azərbaycan

BAKI, 28 sentyabr — Sputnik. "Bu il biz öz valyuta ehtiyatlarımızı əhəmiyyətli dərəcədə artıracağıq. Səkkiz ayın yekunları da çox müsbətdir. Bizim ixracımız əhəmiyyətli dərəcədə artıb və ixrac idxalı, təqribən, ən azı 5 milyard dollar səviyyəsində üstələyir".

Bu açıqlamanı Prezident İlham Əliyev ötən həftə Biləsuvar rayon ictimaiyyətinin nümayəndələri ilə görüşdə verib. "Bu da iqtisadi sabitliyə, manatın məzənnəsinin möhkəm səviyyədə saxlanmasına xidmət edir və bizə imkan verir ki, bundan sonra da bir çox önəmli layihələri icra edək. Bütün bunları biz öz hesabımıza edirik" — deyə dövlət başçısı bildirib.

Transxəzər nəqliyyat dəhlizinin perspektivlərinə həsr olunmuş dəyirmi masa
© Sputnik / Murad Orujov
Dövlət İqtisadiyyat Universitetinin professoru Elşad Məmmədov

Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetinin (UNEC) professoru Elşad Məmmədov Sputnik Azərbaycan-a ölkənin valyuta ehtiyatları ilə bağlı şərhində deyib ki, ölkəmizdə ixrac idxalı əhəmiyyətli dərəcədə üstələyir və bu, iqtisadiyyatımız üçün ənənəvi haldır: "Ölkəmizin ixrac imkanları idxal imkanlarından xeyli üstündür. Düzdür, neft qiymətlərində kəskin azalma olan dövrdə ölkədə xarici ticarət balansı ilə bağlı problemlər yaşanıb. Amma bütövlükdə son onillikləri götürsək, Azərbaycanda idxal-ixrac əməliyyatları istiqamətində saldo ənənəvi olaraq müsbət olub".

Onun sözlərinə görə, milli valyutanın dayanıqlığı bütövlükdə tədiyyə balansının strukturu ilə izah olunur, tək idxal-ixrac əməliyyatları ilə deyil: "Tədiyyə balansında mühüm yer həm də maliyyə seqmenti, kapital hərəkəti ilə bağlıdır. Azərbaycanda ənənəvi olaraq məhz kapital hərəkəti ilə bağlı olan seqmentdə daha çox problemlər olur, nəinki xarici ticarət ilə bağlı".

"Bu baxımdan, dövlət başçısının söylədiyi fikirlər iqtisadi hesablamaların nəticəsinə əsaslanan, elmi əsaslara söykənən fikirlərdir. İqtisadiyyatda, o cümlədən xarici iqtisadiyyatda mövcud olan dinamika imkan verir ki, Azərbaycanın valyuta ehtiyatlarının artımına nail olmaq mümkün olsun" — Məmmədov vurğulayıb.

Ekspertin fikrincə, burada əsas problem kapital hərəkəti ilə bağlıdır: "Ölkədən kapital axınının qarşısı alınmalıdır. Burada hökumətin və Mərkəzi Bankın çox ciddi şəkildə düşünülmüş siyasətinə ehtiyac olacaq. Çünki qonşu ölkələrin acı təcrübəsi də göstərir ki, kapital hərəkəti ilə bağlı olan problemlər müəyyən dövrlərdə valyutanın dayanıqlığına problem yaradır. Rusiyada ənənəvi olaraq xarici ticarətdə, ümumiyyətlə, cari hesablarda müsbət saldo var. Amma buna baxmayaraq rublun dayanıqlığı son dövrlərdə şübhə doğurmağa başlayıb. Rəqəmlər də onu göstərir ki, rublun yüksək volatiliyi və qeyri-sabitliyi müşahidə olunur".

"Burada məsələyə kompleks yanaşmaq lazımdır. Ölkə iqtisadiyyatından kapital axınının sürətlənməsinə imkan vermək olmaz və bunun qarşısı alınmalıdır. Bunun üçün dövlətin bütün tənzimləyici alətləri mövcuddur. Manatın məzənnəsinin sabitliyini qorumaq mümkündür" — deyə o bildirib.

Professor onu da qeyd edib ki, Rusiya, Türkiyə və İranın valyuta və maliyyə bazarında olan vəziyyətin iqtisadiyyatımıza təsiri var: "Nəzərə almaq lazımdır ki, manatın optimaldan yuxarı səviyyədə saxlanılmasının qeyri-neft sektorunun inkişafı baxımıdan Azərbaycan iqtisadiyyatına müəyyən mənfi təsirləri ola bilər. Ortaya bu dilemma çıxa bilər və buna hazır olmaq lazımdır. Bütün hallarda milli valyutanın məzənnəsinin müəyyən dərəcədə dəyişməsi mümkündür. Amma bu proses dayanıqlı və gözlənilən olmalıdır".

Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetinin (UNEC) dosenti Elşən Bağırzadə
© Photo : UNEC-in mətbuat xidməti
Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetinin (UNEC) dosenti Elşən Bağırzadə

UNEC-in dosenti Elşən Bağırzadə də Sputnik Azərbaycan-a deyib ki, qeyri-neft sektorunun və qeyri-neft ixracının inkişafı istiqamətində görülən işlər Azərbaycana dayanıqlı valyuta gəlirləri vəd edir: "Son rəqəmlər də onu göstərir ki, Azərbaycanın qeyri-neft sektorundan gələn valyuta gəlirləri artır. Eyni zamanda, əsas valyuta gəlir mənbəyimiz neftdir. İlin sonunadək dünya bazarında neftin qiymətinin ciddi şəkildə aşağı düşməsi gözlənilmir".

Onun fikrincə, neftin qiymətinin proqnozdan yüksək olması, ölkəmizin qeyri-neft ixracının artması cari əməliyyatlar hesabında profisitin yaranmasına əsas verir: "Bu da artıq yaranıb. Dövlət başçısı da ictimaiyyət nümayəndələri ilə görüşdə bunu elan edib. Düşünürəm, ilin sonunadək bu profisit daha da artacaq".

"Profisitin çox olması valyutamızın dəyərinin yüksəlməsi istiqamətində təzyiq göstərir. Başqa sözlə, manata hər hansı bir devalvasiya təhlükəsi yaranmır" – deyə E.Bağırzadə əlavə edib.

13914
Teqlər:
ölkə, Sputnik Azərbaycan, Elşən Bağırzadə, dövlət, prezident İlham Əliyev, Elşad Məmmədov, valyuta ehtiyatları, ixrac, idxal, professor, dövlət başçısı, valyuta, iqtisadiyyat
Əlaqədar
Azərbaycan xarici bazara yeni məhsul ixrac etməyə başladı
Qonşuda problemlər başladı, su və elektrik ixracı dayandırıldı
Hökumət ixracla bağlı yeni qərar qəbul etdi
İlham Əliyev: "Biz təkcə silah istehsal etmirik, həm də ixrac edirik"
"Azərbaycan regionda təhlükəsizlik ixracatçısı rolunu oynayır"
Əlində polietilen torba olan qadın, arxvi şəkli

Polietilen torbalar plastik məmulatların satışı qadağan ediləcək

7
(Yenilənib 21:16 26.11.2020)
Qalınlığı 15 mikrona qədər olan polietilen torbaların, habelə birdəfəlik istifadə üçün nəzərdə tutulan plastik qab-qacağın sahibkarlar tərəfindən idxalı, istehsalı, ticarət, ictimai iaşə və xidmət obyektlərində istehlakçıya satılması, verilməsi qadağan edilir.

Xalid Məmmədov, Sputnik Azərbaycan

BAKI, 26 noyabr — Sputnik. Azərbaycanda gələn ildən polietilen torbalar və plastik məmulatların satışı qadağan ediləcək.

Sputnik Azərbaycan xəbər verir ki, bununla bağlı məsələ Milli Məclisin bu gün keçirilən iclasında müzakirə edilən "Ətraf mühitin mühafizəsi haqqında" qanun layihəsinə təklif edilən dəyişikliklərdə əksini tapıb.

Qeyd edilib ki, layihə ölkə Prezidentinin 2019-cu il 7 fevral tarixli "Azərbaycanda plastik qablaşdırma tullantılarının ətraf mühitə təsirinin azaldılmasına dair 2019-2020-ci illər üçün Tədbirlər Planı"na əsasən hazırlanıb. Qalınlığı az olan plastik torbalar çürüməyə qarşı davamlı olduğu üçün təbiətin çirklənməsində daha böyük rol oynayır.

Sənədə təklif olunan dəyişiklikdə qalınlığı 15 mikrona qədər olan polietilen torbaların, habelə birdəfəlik istifadə üçün nəzərdə tutulan plastik qarışdırıcı çubuq, çəngəl, bıçaq, boşqab və stəkanların sahibkarlar tərəfindən idxalı, istehsalı, ticarət, ictimai iaşə və xidmət obyektlərində istehlakçıya satılması və verilməsi qadağan edilir.

Bu Qanunun müddəaları polietilen torbalara münasibətdə 2021-ci il yanvarın 1-dən, birdəfəlik istifadə üçün nəzərdə tutulan plastik qarışdırıcı çubuq, çəngəl, qaşıq, bıçaq, boşqab və stəkanlara münasibətdə isə 2021-ci il iyulun 1-dən qüvvəyə minir.

İclasda həmçinin İnzibati Xətalar Məcəlləsinə dəyişiklik edilməsi barədə qanun layihəsi də müzakirə edilib. Təklif olunan dəyişikliklər "Ətraf mühitin mühafizəsi haqqında" qanun layihəsinə edilən dəyişikliklərə əsasən, qalınlığı 15 mikrona qədər olan polietilen torbaların, habelə birdəfəlik istifadə üçün nəzərdə tutulan plastik qarışdırıcı çubuq, çəngəl, bıçaq, boşqab və stəkanların sahibkarlar tərəfindən idxalı, istehsalı, ticarət, ictimai iaşə və xidmət obyektlərində istehlakçıya satılması və verilməsi ilə bağlı müddəaların pozulmasına görə inzibati məsuliyyət hallarını özündə ehtiva edir.

Hər iki dəyişiklik müzakirələrdən sonra səsə qoyularaq sonuncu oxunuşda qəbul edilib.

7
Teqlər:
plastik, plastik qablar, polietilen torbalar, Ətraf Mühitin Mühafizəsi Departamenti
Qaz plitəsi, arxiv şəkli

Camaat bu il qaza xeyli qənaət edib, limiti çox az abonent keçib

11
“Yol xəritəsi”ndə “Azəriqaz” İB üçün itkilərlə bağlı hədəf 8% müəyyənləşdirilib ki, cari ildə bu hədəfə çatılması təmin ediləcək.

BAKI, 26 noyabr — Sputnik. 2020-ci ilin 10 ayının iqtisadi göstəricilərinə görə, noyabr ayının birinə olan məlumata əsasən, “Azəriqaz” İstehsalat Birliyində qeydiyyatda olan 2 milyon 310 min 414 əhali abonentinin cəmi 9,68%-i illik hər kubu 10 qəpikdən satılan 2200 kubmetrlik güzəştli limit həddini keçib.

Qurumdan Sputnik Azərbayca-a verilən məlumata görə, bu rəqəm say etibarı ilə 223599 abonent deməkdir. Yerdə qalan 2 milyon 086 min 815 abonent (ümumi əhali abonentlərinin 90,32%) qazdan güzəştli limit daxilində istifadə edib.

Bundan əlavə, 2019-cu ilin müvafiq dövrü ilə müqayisədə qaz itkilərinin azalma fərqi 0,7% olub. Buna hər il icra edilən tədbirlər proqramı əsasında şəbəkədə aparılan yenilənmə işləri və digər islahatlarla nail olunub. Qeyd edək ki, “Yol xəritəsi”ndə “Azəriqaz” İB üçün itkilərlə bağlı hədəf 8% müəyyənləşdirilib ki, cari ildə bu hədəfə çatılması təmin ediləcək.

11
Azərbaycan manatı, arxiv şəkli

Pensiya kapitalı ədalət - qalaqlanan problemlər üçün çözüm təklifi

6
(Yenilənib 17:59 26.11.2020)
"Bəzi hallarda vətəndaş uzun müddət çalışır, lakin ya o, pensiya yaşına çatmır, ya da pensiya yaşına çatdıqdan müəyyən müddət sonra dünyasını dəyişir", - Vüqar Bayramov

Nigar İsgəndərova, Sputnik Azərbaycan

BAKI, 26 noyabr — Sputnik. Dünyanın ən yaxşı pensiya sisteminə malik olan 39 ölkəsinin adları açıqlanıb. "Mercer CFA" institutunun "Global Pension Index 2020" hesabatına görə, 2020-ci ildə dünyanın ən yaxşı pensiya sisteminə malik ölkəsi Niderland olub. Bu ölkənin indeksi ötən illə müqayisədə 81-dən 82,6-a yüksəlib. İkinci yerdə qərarlaşan Danimarkanın isə builki indeksi 80,3-dən 81,4 bəndə qədər yüksəlib. Siyahının üçüncü yerinə isə İsrail (74,2 bənd) layiq görülüb.

Hazırda Niderlandda pensiya yaşı 66-dır. 2024-cü ilədək ölkədə pensiya yaşının aylıq artım dinamikası dondurulur. Yalnız 2024-cü ildə ölkədə pensiya yaşı 67 olacaq və bundan sonra hər il bu müddət daha öncəki müddətlə müqayisədə çox cüzi olaraq artmaqda davam edəcək. Digər ölkələrlə müqayisədə Niderlandda pensionerlər daha firavan həyat yaşayırlar ki, bunun da səbəbi ölkədəki qanunlardır.

Ölkədə yaşlılığa görə verilən pensiya olan AOW-dan yararlanmaq üçün şəxslərin Niderlandda çalışdığı hər il üçün 2 faiz illik AOW vəsaiti toplanmalıdır. Məsələn, şəxs pensiya yaşına çatdıqda sadəcə olaraq 40 ildir ki, Niderlandda yaşamış olarsa, bu zaman AOW vəsaitinin 80 faizini əldə etmiş olacaq.

Bundan başqa, ölkə qanunları ağır işdə çalışanlara daha tez pensiyaya çıxmaq hüququnu verir. Bununla yanaşı, istəyən hər kəs 3 il daha tez yaşlılıq pensiyasına çıxa bilmək hüququna malik olur.

Pensiya sisteminə görə 39 ölkə arasında ikinci olan Danimarkada isə bu yaş həddinin aşağı endirilməsi müzakirə edilir.

Ölkənin Baş naziri Mette Frederiksen pensiya yaşının 65-dən 61-ə endirilməsi üçün təkliflərin verildiyini də vurğulayıb:

"Danimarka vətəndaşları hər gün işləmək, pul qazanmaq üçün səhər tezdən oyanır, ağrı və acı ilə işə gedirlər. Bəlkə də belləri, dizləri, çiyinləri ağrıyır, bəlkə də çox acı çəkirlər. Bu səbəbdən biz uzun illərdir çalışanlar, çalışdığı müddətdə vergilərini ödəyən və ağır işə cəlb olunanlar üçün təkliflər vermişik. Yeni qanun layihəsinə görə, 42-44 il çalışanlar 1-4 il daha tez pensiyaya çıxa biləcəklər. 2022-ci ildə 38 min şəxs bundan yararlana biləcək".

Qeyd edək ki, qarşıdakı 10 il ərzində Danimarkada pensiya yaşının 68 olacağı planlaşdırılır.

Son illərdə Azərbaycanda da pensiya sisteminin təkmilləşdirilməsi istiqamətində müxtəlif işlər görülüb. Lakin bununla belə, bəzi problemlər hələ də həllini tapmamış qalır. Bəs Azərbaycanda pensiya sistemində hansı qalaqlanmış problemlər həllini gözləyir?

Saxla samanı... Kartda olan pulları necə artırmalı?>>

Millət vəkili Vüqar Bayramov Sputnik Azərbaycan-a açıqlamasında bu haqda danışıb: "Son illər Azərbaycanda pensiya sistemində bir sıra islahatlar aparılıb. Xüsusən də 2018-ci ildən pensiya sisteminin təkmilləşdirilməsi müşahidə olunub. Biz mütəmadi olaraq pensiya islahatlarının davamlı olması və pensiya sisteminin daha da təkmilləşdirilməsi üçün təkliflərimizi təqdim edirik. Qiymətləndirmələr onu göstərir ki, indiki halda həm pensiya kapitalı ilə bağlı, həm də pensiya kartından istifadə ilə bağlı islahatların davam etdirilməsinə ehtiyac var".

"Nəzərə almalıyıq ki, minimum pensiya məbləği artdıqca tələb olunan minimum pensiya kapitalı da artır. Bu səbəbdən vacibdir ki, pensiya kapitalının müəyyən hissəsinin dövlət tərəfindən kompensasiya edilməsi mexanizminə baxılsın. Daha yaxşı olardı ki, vəsaitlərin, xüsusən də həssas qruplar üçün olan vəsaitlərin bir hissəsi kompensasiya olunsun", - deyə millət vəkili əlavə edib.

O bildirib ki, böyük pensiya kapitalına malik vətəndaşlarımıza ABŞ-da olduğu kimi daha tez pensiyaya çıxmaq hüququnun verilməsinə ehtiyac var: "Ona görə də biz minimum pensiya kapitalı ilə yanaşı, pensiyaya çıxmaqla bağlı minimum kapital yığıldıqdan sonra belə bir hüququn verilməsinin tərəfdarıyıq.

Yəni vətəndaşa pensiya yaşına çatmadan yığılan kapitaldan istifadə etmə hüququnun verilməsi məqsədəuyğundur. Bu da təbii ki, kapitalla bağlı yığımlara marağı artırmaqla yanaşı, eyni zamanda imkan verəcək ki, vətəndaşlarımız bəzi hallarda pensiya yaşını gözləmədən də pensiya kapitalının bir hissəsindən faydalana bilsinlər".

"Digər məsələ isə pensiya kapitalının müəyyən hissəsinin varisə transfer edilməsi ilə bağlıdır. Çünki bəzi hallarda vətəndaş uzun müddət çalışır, lakin ya o, pensiya yaşına çatmır, ya da pensiya yaşına çatdıqdan müəyyən müddət sonra dünyasını dəyişir. Bu səbəbdən həmin kapitalın bir hissəsinin vətəndaşın varisinə transfer edilməsi mexanizmi təqdirəuyğun olardı. Bu da nəticə etibarı ilə pensiya sistemində ədalətin daha da məqsədəuyğunluğu üçün önəmlidir", - deyə V.Bayramov əlavə edib.

6
Teqlər:
Vüqar Bayramov, təklif, varis, kapital, təqaüd, pensiya