Azərbaycan manatı

Dövlət başçısından manat müjdəsi: Növbəti devalvasiya təhlükəsi aradan qalxır

13913
(Yenilənib 15:43 28.09.2018)
"Prezidentin söylədiyi fikirlər iqtisadi hesablamaların nəticəsinə əsaslanan, elmi əsaslara söykənən fikirlərdir"

Xalid Məmmədov, Sputnik Azərbaycan

BAKI, 28 sentyabr — Sputnik. "Bu il biz öz valyuta ehtiyatlarımızı əhəmiyyətli dərəcədə artıracağıq. Səkkiz ayın yekunları da çox müsbətdir. Bizim ixracımız əhəmiyyətli dərəcədə artıb və ixrac idxalı, təqribən, ən azı 5 milyard dollar səviyyəsində üstələyir".

Bu açıqlamanı Prezident İlham Əliyev ötən həftə Biləsuvar rayon ictimaiyyətinin nümayəndələri ilə görüşdə verib. "Bu da iqtisadi sabitliyə, manatın məzənnəsinin möhkəm səviyyədə saxlanmasına xidmət edir və bizə imkan verir ki, bundan sonra da bir çox önəmli layihələri icra edək. Bütün bunları biz öz hesabımıza edirik" — deyə dövlət başçısı bildirib.

Transxəzər nəqliyyat dəhlizinin perspektivlərinə həsr olunmuş dəyirmi masa
© Sputnik / Murad Orujov
Dövlət İqtisadiyyat Universitetinin professoru Elşad Məmmədov

Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetinin (UNEC) professoru Elşad Məmmədov Sputnik Azərbaycan-a ölkənin valyuta ehtiyatları ilə bağlı şərhində deyib ki, ölkəmizdə ixrac idxalı əhəmiyyətli dərəcədə üstələyir və bu, iqtisadiyyatımız üçün ənənəvi haldır: "Ölkəmizin ixrac imkanları idxal imkanlarından xeyli üstündür. Düzdür, neft qiymətlərində kəskin azalma olan dövrdə ölkədə xarici ticarət balansı ilə bağlı problemlər yaşanıb. Amma bütövlükdə son onillikləri götürsək, Azərbaycanda idxal-ixrac əməliyyatları istiqamətində saldo ənənəvi olaraq müsbət olub".

Onun sözlərinə görə, milli valyutanın dayanıqlığı bütövlükdə tədiyyə balansının strukturu ilə izah olunur, tək idxal-ixrac əməliyyatları ilə deyil: "Tədiyyə balansında mühüm yer həm də maliyyə seqmenti, kapital hərəkəti ilə bağlıdır. Azərbaycanda ənənəvi olaraq məhz kapital hərəkəti ilə bağlı olan seqmentdə daha çox problemlər olur, nəinki xarici ticarət ilə bağlı".

"Bu baxımdan, dövlət başçısının söylədiyi fikirlər iqtisadi hesablamaların nəticəsinə əsaslanan, elmi əsaslara söykənən fikirlərdir. İqtisadiyyatda, o cümlədən xarici iqtisadiyyatda mövcud olan dinamika imkan verir ki, Azərbaycanın valyuta ehtiyatlarının artımına nail olmaq mümkün olsun" — Məmmədov vurğulayıb.

Ekspertin fikrincə, burada əsas problem kapital hərəkəti ilə bağlıdır: "Ölkədən kapital axınının qarşısı alınmalıdır. Burada hökumətin və Mərkəzi Bankın çox ciddi şəkildə düşünülmüş siyasətinə ehtiyac olacaq. Çünki qonşu ölkələrin acı təcrübəsi də göstərir ki, kapital hərəkəti ilə bağlı olan problemlər müəyyən dövrlərdə valyutanın dayanıqlığına problem yaradır. Rusiyada ənənəvi olaraq xarici ticarətdə, ümumiyyətlə, cari hesablarda müsbət saldo var. Amma buna baxmayaraq rublun dayanıqlığı son dövrlərdə şübhə doğurmağa başlayıb. Rəqəmlər də onu göstərir ki, rublun yüksək volatiliyi və qeyri-sabitliyi müşahidə olunur".

"Burada məsələyə kompleks yanaşmaq lazımdır. Ölkə iqtisadiyyatından kapital axınının sürətlənməsinə imkan vermək olmaz və bunun qarşısı alınmalıdır. Bunun üçün dövlətin bütün tənzimləyici alətləri mövcuddur. Manatın məzənnəsinin sabitliyini qorumaq mümkündür" — deyə o bildirib.

Professor onu da qeyd edib ki, Rusiya, Türkiyə və İranın valyuta və maliyyə bazarında olan vəziyyətin iqtisadiyyatımıza təsiri var: "Nəzərə almaq lazımdır ki, manatın optimaldan yuxarı səviyyədə saxlanılmasının qeyri-neft sektorunun inkişafı baxımıdan Azərbaycan iqtisadiyyatına müəyyən mənfi təsirləri ola bilər. Ortaya bu dilemma çıxa bilər və buna hazır olmaq lazımdır. Bütün hallarda milli valyutanın məzənnəsinin müəyyən dərəcədə dəyişməsi mümkündür. Amma bu proses dayanıqlı və gözlənilən olmalıdır".

Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetinin (UNEC) dosenti Elşən Bağırzadə
© Photo : UNEC-in mətbuat xidməti
Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetinin (UNEC) dosenti Elşən Bağırzadə

UNEC-in dosenti Elşən Bağırzadə də Sputnik Azərbaycan-a deyib ki, qeyri-neft sektorunun və qeyri-neft ixracının inkişafı istiqamətində görülən işlər Azərbaycana dayanıqlı valyuta gəlirləri vəd edir: "Son rəqəmlər də onu göstərir ki, Azərbaycanın qeyri-neft sektorundan gələn valyuta gəlirləri artır. Eyni zamanda, əsas valyuta gəlir mənbəyimiz neftdir. İlin sonunadək dünya bazarında neftin qiymətinin ciddi şəkildə aşağı düşməsi gözlənilmir".

Onun fikrincə, neftin qiymətinin proqnozdan yüksək olması, ölkəmizin qeyri-neft ixracının artması cari əməliyyatlar hesabında profisitin yaranmasına əsas verir: "Bu da artıq yaranıb. Dövlət başçısı da ictimaiyyət nümayəndələri ilə görüşdə bunu elan edib. Düşünürəm, ilin sonunadək bu profisit daha da artacaq".

"Profisitin çox olması valyutamızın dəyərinin yüksəlməsi istiqamətində təzyiq göstərir. Başqa sözlə, manata hər hansı bir devalvasiya təhlükəsi yaranmır" – deyə E.Bağırzadə əlavə edib.

13913
Teqlər:
ölkə, Sputnik Azərbaycan, Elşən Bağırzadə, dövlət, prezident İlham Əliyev, Elşad Məmmədov, valyuta ehtiyatları, ixrac, idxal, professor, dövlət başçısı, valyuta, iqtisadiyyat
Əlaqədar
Azərbaycan xarici bazara yeni məhsul ixrac etməyə başladı
Qonşuda problemlər başladı, su və elektrik ixracı dayandırıldı
Hökumət ixracla bağlı yeni qərar qəbul etdi
İlham Əliyev: "Biz təkcə silah istehsal etmirik, həm də ixrac edirik"
"Azərbaycan regionda təhlükəsizlik ixracatçısı rolunu oynayır"
UNEC-in professoru Elnur Sadıqov

Professor: “Maliyyənin səmərəli istifadə olunma məsələsi problem olaraq qalır”

2
(Yenilənib 23:13 14.08.2020)
Professor Elnur Sadıqov deyir ki, bir təşkilat həm investisiya, həm də dövlət maliyyəsi hesabına fəaliyyət göstərirsə, burada sərbəst fəaliyyətdən danışmaq olmaz
Elnur Sadıqov: “Dövlət müəssisələri büdcədən yetərincə maliyyələşdirilir”

Prezident İlham Əliyev Azərbaycan İnvestisiya Holdinqinin yaradılması haqqında fərman imzalayıb.

Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetinin (UNEC) Maliyyə və maliyyə institutları kafedrasının professoru Elnur Sadıqov Sputnik Azərbaycan-a deyir ki, Azərbaycan İnvestisiya Holdinqinin yaradılması müasir dövrün tələblərinə cavab verən addımdır:

“Biz bilirik ki, dövlət müəssisələri büdcədən yetərincə maliyyələşdirilir. Lakin ayrılan maliyyənin səmərəli istifadə olunma məsələsi problem olaraq qalır. Bu məsələlərə aydınlıq gətirmək üçün həmin o vəsaitlər bir mərkəzdə cəmləşdirilir. Qoyulan investisiyalar sərbəst şəkildə özünü idarə etməlidir. Əgər bir təşkilat həm investisiya, həm də dövlət maliyyəsi hesabına fəaliyyət göstərirsə, burada hansı sərbəst fəaliyyətdən danışmaq olar?! Ona görə də belə təşkilatların dövlətin tərkibində qalması daha məqsədəuyğundur”.

Elnur Sadıqovun geniş şərhinə audiofaylda qulaq asa bilərsiniz

2
Neft nasosu və tanker, arxiv şəkli

İqtisadiyyat siyasəti sıxışdırıb: ABŞ Rusiyanın ən yaxşı müştəriləri sırasında

17
(Yenilənib 19:45 14.08.2020)
ABŞ özünü Venesuelanın ağır neftindən məhrum edib. Səudiyyə Ərəbistanı isə hasilatı artırmır. Nəticədə iqtisadiyyat siyasəti sıxışdırıb və ABŞ Rusiyaya müraciət etmək məcburiyyətində qalıb.

BAKI, 14 avqust — Sputnik, Natalya Dembinskaya. Yarım il ərzində ABŞ Rusiyadan 9 milyon tondan artıq neft məhsulu alıb — bu, 2004-cü ildən bəri rekord göstəricidir. Eyni zamanda, Vaşinqton Avropanın Rusiyanın enerji resurslarından asılılığının güclənməsinə imkan verməmək üçün "Şimal Axını 2" layihəsini hər vəchlə dayandırmağa çalışır. Bəs niyə amerikalılar özləri Rusiyanın enerji resurslarını alırlar? Cavabı RİA Novosti-də.

Rekord ixrac

Rusiya yanvar-iyul aylarında ABŞ-a neft məhsullarının satışından 2,2 milyard dollar qazanıb – bunlar Federal Gömrük Xidmətinin məlumatlarıdır. Okeanın o tayına 7,46 milyon tondan çox neft məhsulu göndərilib ki, bu da ümumi ixracın 12 faizidir. Hamıdan çox Niderland alıb – 12,19 milyon ton, amerikalılar ikinci yerdədirlər, üçüncü isə 4,4 milyon ton ilə Maltadır.

Özü də Niderland və Malta tranzit hablarıdır – oradan neft məhsulları başqa ölkələrə göndərilir. Yəni ABŞ-a faktiki ixrac daha da yüksək ola bilər, çünki Federal Gömrük Xidməti bu cür tədarükləri nəzərə almır.

Həqiqətən də ABŞ-ın Enerji İnformasiya Administrasiyasının (EIA) məlumatına görə, ilin ilk beş ayında Rusiya neftinin Amerika tərəfindən idxalı 68 milyon barelə və ya 9,3 milyon tona çatıb. Bu, Federal Gömrük Xidmətinin altı ay üçün olan rəqəmlərindən çoxdur, çünki EIA göndərən ölkəni deyil, istehsalçını qeyd edir.

Bundan başqa, iyulda amerikalılar Rusiya mazutunun tədarükünü artırıblar — iyuna nisbətən 16 faiz çox.

Əvəz etmək üçün heç nə yoxdur

Məsələ bundadır ki, ABŞ özünü Venesuelanın ağır neftindən məhrum edib. Bir sıra neft emalı müəssisələrinin texnologiyası isə yalnız Perm hövzəsindən və Qərbi Texasdan gələn yüngül neftdən istifadə etməyə imkan vermir. Onu Venesueladan alınan ağır neftlə qarışdırmaq lazımdır. Lakin Trampın Venesuelanın PVSDA dövlət şirkətinə qarşı sanksiyalar tətbiq etməsindən sonra Amerikanın neft emalı zavodlarında xammalla bağlı ciddi problemlər yaranıb.

"Citgo Petroleum", "Valero Energy", "Chevron" da daxil olmaqla Meksika körfəzi və şərq sahillərinin zavodları ən çətin vəziyyətə düşüb.

Səudiyyə Ərəbistanının kimyəvi tərkibcə yaxın olan nefti alternativ ola bilərdi, lakin səudiyyəlilər hasilatı artırmaqdan imtina ediblər. Nəticədə iqtisadiyyat siyasəti sıxışdırıb – ABŞ Rusiyaya müraciət etmək məcburiyyətində qalıb.

"Vaşinqton "Qazprom"un "Şimal Axını 2" kəmərinin tikintisinin başa çatdırmasına imkan verməmək üçün əlindən gələni edir. Lakin bu, iqtisadi maraqların üst-üstə düşməsi halında əməkdaşlığa mane olmur", - "Alpari" İnformasiya-Analitik Mərkəzinin rəhbəri Aleksandr Razuvayev qeyd edib.

"Dünyada baş verən son geosiyasi hadisələr neft bazarını Rusiyanın xeyrinə dəyişib. Çünki ABŞ digər iki ölkədən tədarükdən imtina edib və onlara qarşı sanksiyalar tətbiq edib. Beləliklə, "Urals" nefti yeganə əlverişli ağır neft növünə çevrilib", - "A3F Group" şirkətlər qrupunun həmtəsisçisi Aleksandr Dujnikov deyib.

Uyğun xüsusiyyətlərinə əlavə olaraq, Rusiya xammalı qiymətinə görə cəlbedicidir. Maliyyə Nazirliyinin məlumatına görə, yanvar-iyul aylarında "Urals" markasının bir bareli orta hesabla 40,34 dollara satılıb, ötən ilin yanvar-iyul aylarında isə qiymət 65,27 dollar olub.

Bundan əlavə, neft yükünün daşınma qiyməti əhəmiyyətli dərəcədə azalıb. Karantindən çıxdıqdan sonra isə yanacaq istehlakı artıb – insanlar daha çox hərəkət etməyə və təyyarələrdə uçmağa başlayıblar.

Sənaye böhranı

Neft qiymətlərinin çökməsi səbəbindən ABŞ-da qazma qurğularının sayı minimuma enib. "Dakota Access" neft kəməri ekoloji qanunvericiliyin pozulması səbəbindən bağlanıb.

Gündəlik hasilat 13,1 milyondan 11,1 milyon barelə düşüb. Üstəlik, bu, ABŞ-ın ən məhsuldar şist hövzələri olan Perm, İql-Ford, Bakken, Niobrom, Anadarko, Appalaç və Heynsvil hövzələrində də müşahidə olunur. EIA-nın avqustun 11-də nəşr etdiyi proqnoza görə, bu il sənayenin orta istehsal gücü gündə 11,26 milyon barel, 2021-ci ildə isə 11,14 milyon barel təşkil edəcək. Dekabradək məhz amerikalılar dünya neft tədarükünün azaldılmasına ən böyük töhfəni verəcəklər. Bunu EIA proqnozlaşdırır.

"Haynes & Boone" şirkətinin məlumatına görə, yanvardan etibarən ümumi borcu 25,2 milyard dollar olan 36 neft-qaz şirkəti müflisləşmə prosedurunu işə salıb. Onların arasında ən böyük şist şirkətlərindən biri "Whiting Petroleum", həmçinin "California Resources" və şist sənayesinin pioneri "Chesapeake Enеrgy" var. İyunda başqa bir böyük şist istehsalçısı - "Extraction Oil & Gas" borc faizlərini vaxtında ödəyə bilməyib və iflas proseduruna başlamaq üçün məhkəməyə müraciət edib.

"Rystad Energy" şirkətinin qiymətləndirmələrinə görə, ilin sonuna qədər, demək olar ki, Amerikanın 150 neft-qaz şirkəti özünü iqtisadi cəhətdən müflis elan edəcək.

ABŞ-da şist hasilatı gündə beş milyon bareldən aşağı düşə bilər. "ShaleProfile Analytics" proqnozlaşdırır ki, nəticədə sənaye istehsal güclərinin üçdə birini itirəcək.

17
Mövzu:
Neft qiymətləri ətrafındakı ajiotaj
Əlaqədar
Era sona yaxınlaşır: böyük neft şoku yaşanacaq
Şist kollapsı: ABŞ neft hasilatının düşməsi üzrə rekordsmen olacaq
Vaşinqton Avropanı həqiqətən cəzalandırmaq qərarına gəlib
Qərar verilib: Çini on ölkə boğacaq. Rusiyanı da dəvət edəcəklər?
Rəqabətə tab gətirmədi: Avropa və Asiya Amerikanın maye qazından imtina edir
Polis postu, arxiv şəkli

Paytaxtdan rayona gedənlər orada xəstəliyi artırıblar

0
Hacıyev bildirib ki, ezamiyyə vərəqləri ilə rayonlara gediş-gəliş rayonlarda COVID-19-a yoluxmada müəyyən artıma səbəb olub.

BAKI, 15 avqust — Sputnik. "Rayonlara gediş-gəlişin açılması müzakirə olunur. Lakin hələlik bu haqda qərar vermək erkən olardı. Bir çox məqamlar xırdalığına qədər, elmi nöqtəyi-nəzərdən də araşdırılır".

Sputnik Azərbaycan xəbər verir ki, bu sözləri Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Administrasiyasının xarici əlaqələr şöbəsinin rəhbəri Hikmət Hacıyev deyib.

O bildirib ki, ezamiyyə vərəqləri ilə rayonlara gediş-gəliş rayonlarda COVID-19-a yoluxmada müəyyən artıma səbəb olub.

 

0