Sığorta müqaviləsi

"Azərbaycanda ABŞ modeli tətbiq olunsun" - İdeal variant

442
(Yenilənib 13:50 18.04.2018)
"Əks halda, növbəti dövrlərdə biz artıq sığorta sferasının kənd təsərrüfatında daha da kiçilməsini müşahidə edəcəyik"

Xalid Məmmədov, Sputnik Azərbaycan

BAKI, 17 aprel — Sputnik. Bu ilin yanvar-fevral aylarında Azərbaycanda kənd təsərrüfatı bitkilərinin sığortası üzrə 6444 manat sığorta haqqı toplanılıb. Bu barədə Maliyyə Bazarlarına Nəzarət Palatasından (MBNP) məlumat verilib.

Qeyd olunan sığorta növü üzrə həyata keçirilmiş sığorta ödənişləri isə bundan, təxminən, 10 dəfə çox – 64 min 371 manat olub. Başqa sözlə, kənd təsərrüfatı bitkilərinin sığortası üzrə zərərlilik, təqribən, 1000%-dir. İki ayda qalan bütün sığorta növləri üzrə yığımlar ödənişləri üstələyib. Bəzi sığorta növlərində zərərlilik nisbətən yüksək olub.

Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetinin (UNEC) İnnovativ Biznes-İnkubatorunun direktoru, iqtisadçı-ekspert Mircavid Həsənov
© Photo : UNEC
Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetinin (UNEC) İnnovativ Biznes-İnkubatorunun direktoru, iqtisadçı-ekspert Mircavid Həsənov

Məsələ ilə bağlı Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetinin (UNEC) İnnovativ Biznes-İnkubatorunun direktoru, iqtisadçı-ekspert Mircavid Həsənov Sputnik Azərbaycan-a açıqlama verib. O, ümumiyyətlə, kənd təsərrüfatı sığortalanmasının bir qədər problemli məsələ olduğunu deyib: "Bu problem təkcə bizdə deyil, bütün dünyada var. Yəni sığorta şirkətləri o qədər də bu sığorta məhsuluna həvəslə yanaşmır. Çünki kənd təsərrüfatında risklər həddindən artıq çoxdur".

Ekspert bildirib ki, bu məsələdə dünya təcrübəsində ABŞ modeli, Kanada modeli, Türkiyə modeli və digər modellər mövcuddur. Ən mükəmməli isə ABŞ modelidir: "Hazırda Rusiya da ABŞ modelinə keçmək istəyir və bunun üzərində işləyir. Məsələn, bizdə sığorta şirkəti və fermer var. Amma ABŞ modelində isə 3 tərəf – dövlət, sığorta şirkəti və fermer iştirak edir".

"Burada sığorta hadisəsinə nəzarəti, əsasən dövlət üzərinə götürür. Məsələn, ABŞ-da əkin sahəsi yararsız vəziyyətə düşürsə, federal korporasiyalar bu sığorta hadisəsinin necə və nə üçün baş verdiyini araşdırırlar. Və yaxud federal korporasiyalar hadisə ilə bağlı sığortanın ödənilib-ödənilməməsinə görə qərar qəbul edir. Ondan sonra sığorta şirkətinə rəy verilir ki, fermerə dəymiş ziyan ödənilməlidir", — deyə o, əlavə edib.

İqtisadçı qeyd edib ki, ziyanın ödənilməsi də əkilən məhsulun strateji məhsul olmasından asılı olaraq müxtəlifdir: "ABŞ-da sığorta hadisəsi kateqoriyalara bölünür. Burada, əsasən təbii fəlakət nəticəsində (quraqlıq, sel və s.) baş verən hadisələri nəzərə alırlar. Məsələn, əkin sahəsi yanıbsa, bu, çox ciddi şəkildə araşdırılır və əksər hallarda fermerə dəymiş ziyan ödənilmir. Çünki burada manipulyasiya etmək bir az asandır. Məsələn, ola bilər, fermer özünə məxsus olan əkin sahəsində taxılı kombaynla biçdikdən sonra yerdə qalan otları yandırsın və sığorta şirkətini çağırsın ki, sahəm yanıb. Yanğından sonra da sahədə taxılın olub-olmadığını bilmək olmur", — ekspert deyib.

"Digər bir misalla heyvandarlığı götürək. Ola bilər, şəxs öz heyvanını kəsib satsın, sonra da başqa bir ölmüş heyvanı göstərsin ki, heyvanım xəstələnib ölüb. Yəni başqa bir ölmüş heyvanı öz heyvanı kimi göstərə bilər. Belə hadisələr də olur. Ona görə də, əsasən təbii fəlakət nəticəsində dəymiş ziyan ödənilir. Ona görə dövlət bununla özü məşğul olmalıdır. Yəni burada 3 tərəf olmalıdır", — M.Həsənov vurğulayıb.

İqtisadçı-ekspert Rəşad Həsənov
İqtisadçı-ekspert Rəşad Həsənov

"Zənnimcə, ən mükəmməl model ABŞ modelidir. Və bu model Azərbaycanda tətbiq olunsa, daha effektiv olar" — həmsöhbətimiz əlavə edib.

İqtisadçı-ekspert Rəşad Həsənov da Sputnik Azərbaycan-a açıqlamasında deyib ki, kənd təsərrüfatının sığortası dünyanın hər yerində ən riskli sığorta sahələrindən biridir: "Ona görə də əksər ölkələrdə effektiv sığorta sisteminin qurulması məqsədilə bu istiqamətin dövlət tərəfindən subsidiyalaşdırılmasına ehtiyac yaranır. Və bir çox dövlətlər bu öhdəliyi öz üzərinə götürür".

R.Həsənovun sözlərinə görə, Azərbaycanda da bənzər mexanizmlərin işlənib hazırlanmasına ehtiyac var: "Düzdür, Maliyyə Bazarlarına Nəzarət Palatası 2017-ci ildən etibarən bu istiqamətdə müəyyən normativlərin hazırlanmasına başlayıb. Amma düşünürəm ki, bu normativlər və öhdəliklər kənd təsərrüfatı sektorunda sığortanın inkişafını dəstəkləməyəcək".

O, diqqətə çatdırıb ki, ümumiyyətlə, kənd təsərrüfatı sektorunda sığortanın həcmi də kifayət qədər aşağıdır: "Rəsmi qurumların açıqladığı məlumatlara görə, bu sektorun cəmi 5 faizində sığorta prosesi baş verir. Yəni 95 faizi isə sığortadan kənarda qalır. Bu, mənfi göstəricidir. Eyni zamanda, bu, Azərbaycanda aqrar sektorda risklərin daha yüksək olmasını şərtləndirməklə bu istiqamətdə investisiya axınını azaldan məqamlardan biri hesab olunur".

"Ona görə bu sektorda yığılan sığorta haqları ilə sığorta ödənişləri arasında kəskin fərq olması təbiidir. Bu, gözləniləndir. Dünya təcrübəsində də oxşar göstəricilər müşahidə olunur. Amma eyni zamanda, sığorta şirkətlərinin növbəti dövrlərdə prosesdə iştirakçılığını təşviq etmək məqsədilə bu yükü dövlət öz üzərinə götürməlidir. Və sığorta şirkətlərinin zərəri dövlət tərəfindən kompensasiya olunmalıdır" — Həsənov vurğulayıb.

Onun sözlərinə görə, əks halda növbəti dövrlərdə biz artıq sığorta sferasının kənd təsərrüfatında daha da kiçilməsini müşahidə edəcəyik və şirkətlər, demək olar ki, kənd təsərrüfatı sektorunda sığorta prosesini həyata keçirməyəcək: "Bu da ümumiyyətlə, ölkə iqtisadiyyatında kiçik pay olsa da, məşğulluğun 37 faizinə malik olan bir sektorda geriləməni şərtləndirə bilər".

442
Teqlər:
aqrar sahə, sığorta haqqı, Mircavid Həsənov, fevral, yanvar, Rəşad Həsənov, MBNP, Sputnik Azərbaycan, Maliyyə Bazarlarına Nəzarət Palatası, kənd təsərrüfatı, ödəniş, faiz, ekspert, iqtisadçı, Azərbaycan, manat
Əlaqədar
Ekspert Gürcüstanın avtomobil sığortasının Azərbaycana təsirindən danışır
Sosial sığorta borcları silindi: Əhalinin daha hansı borcları silinə bilər?
Sərnişinlərin sığortalanması: yaxşıdır, ya pis?
Diqqət: Sığortaedənlərin nəzərinə!
Bakı sakinləri bədbəxt hadisələrdən sığortalandı
“Azərbaycan anormal dindarlığın təzahürlərindən sığortalanmayıb”
Neft konteynerləri, arxiv şəkli

Azərbaycan neftinin qiyməti qalxdı

16
(Yenilənib 14:00 25.11.2020)
Azərbaycan neftinin 1 barelinin qiyməti 1,79 ABŞ dolları və ya 3,87% artaraq 48,07 dollar təşkil edib.

BAKI, 25 noyabr - Sputnik. Dünya bazarında "Azeri Light" (CIF) markalı neftin qiyməti artıb.

Sputnik Azərbaycan-ın məlumatına görə, Azərbaycan neftinin 1 barelinin qiyməti 1,79 ABŞ dolları və ya 3,87% artaraq 48,07 dollar təşkil edib.

Qeyd edək ki, Azərbaycan neftinin bir barelinin qiyməti bu il aprelin 21-də minimuma enərək 15,81 dollar, 2008-ci ilin iyulunda isə maksimuma yüksələrək 149,66 dollar olub.

16
Teqlər:
barel, neft
Kuryer, arxiv şəkli

Bunu heç kim etməzdi, amma siz etdiniz... - Bakıda yeni qadağaya etiraz

107
(Yenilənib 22:03 24.11.2020)
Həftəsonu ictimai iaşə sektoruna çatdırma və “takeaway” xidmətlərinin göstərilməsinə icazə verilmir, niyəsi də sual doğurur

BAKI, 24 noyabr — Sputnik. Bu gün Hotellər və Restoranlar Assosiasiyası ictimai iaşə sektorundan daxil olan çox saylı müraciətəri nəzərə alaraq Azərbaycan Respublikasının Nazirlər Kabinetinə müraciət ünvanlayıb. Sputik Azərbaycan-ın məlumatına görə, müraciətdə deyilir:

“Azərbaycan Respublikasının ərazisində xüsusi karantin rejiminin müddətinin uzadılması ilə bağlı əlavə tədbirlər barədə” Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 19 Noyabr, 2020-ci il tarixli, 450 saylı Qərarında göstərildiyi kimi, “Xüsusi karantin rejimi ilə bağlı əlavə tədbirlər barədə” Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2020-ci il 12 sentyabr tarixli 336 nömrəli Qərarında bir sıra dəyişikliklər edilib.

Dəyişikliklərdən biri, Qərarın 2.4. bəndində qeyd edilmiş “2020-ci il 21 noyabr saat 00:00-dan 23 noyabr saat 06:00-dək, 28 noyabr saat 00:00-dan 30 noyabr saat 06:00-dək, 5 dekabr saat 00:00-dan 7 dekabr saat 06:00-dək, 12 dekabr saat 00:00-dan 14 dekabr saat 06:00-dək, 19 dekabr saat 00:00-dan 21 dekabr saat 06:00-dək, 26 dekabr saat 00:00-dan 28 dekabr saat 06:00-dək bu Qərarın 1 nömrəli əlavəsində nəzərdə tutulan sahələr istisna olmaqla, digər sahələrdə və istiqamətlərdə fəaliyyətin dayandırılmasıdır”.

Həmin Qərarın “Fəaliyyətinə icazə verilən sahələr” adlanan 1 nömrəli Əlavəsinin 5-ci bəndində “fasiləsiz fəaliyyət göstərən müəssisələrin, həmçinin qida məhsullarının istehsalı, tədarükü, təchizatı, saxlanması və topdan satışı müəssisələrinin fəaliyyəti” qeyd edilmişdir.

Bildiyimiz kimi, ictimai iaşə müəsissələri qeyd edilən sahələrə aiddirlər, bilavasitə qida məhsullarının istehsalı, tədarükü və təchizatı ilə məşqul olurlar.

Onu da qeyd etməliyik ki, ictimai iaşə müəsissələri pandemiya dövründə uzun müddət boşdayanmaya məruz qalmış və bir çoxu fəaliyyətlərini tam dayandırmamaq məqsədilə çatdırma və “takeaway” xidmətlərinə keçmiş, yəni yerində xidmət göstərməklə yanaşı, əhaliyə qida məhsullarının tədarükü və təchizatı ilə bilavasitə məşğuldurlar.

Yalnız son iki gün ərzində bir sıra ictimai iaşə müəsissələrindən daxil olan müraciətlər onu göstərir ki, istirahət günləri onlara yerində xidmətin dayandırılması ilə yanaşı, onlayn sifarişlər əsasında çatdırılma və “takeaway” xidmətlərinin göstərilməsinə də qadağa qoyulmuşdur.

Müşahidələrimiz onu göstərir ki, “catering” üsulu ilə iaşə xidmətləri göstərən, şirniyyat, qəlyanaltı, yarımfabrikat, təndir yeməkləri və digər ərzaq və qida məhsullarının istehsalı və satışı ilə məşğul olan müəsissələr həftə sonu günlərində heç bir məhdudiyyətsiz çalışırlar.

Bunları nəzərə alaraq sual çıxır ki, çatdırma və “takeaway” xidmətləri göstərən ictimai iaşə müəsissələrinə (restoran və kafelər) hansı məntiqlə həftə sonu günlərində fəaliyyət göstərməyə icazə verilmir. Onu da nəzərə alsaq ki, restoran biznesı pandemiya dövründə ən çox zərər çəkmiş sahələr sırasında olmuş, uzun müddət məcburi boşdayanma yaşamış, sonradan yalnız çatdırma xidmətilə fəaliyyət göstərmişdirlər və hazırda çətinliklə biznesı yaşadırlar, onların vəziyyətinin nə qədər ağır olduğu məlum olar.

Bunu da qeyd etmək istərdik ki, ictimai iaşə sahəsində, xüsusilə bu sahənin kiçik və orta biznes seqmentində, təkçə Bakı şəhərində on minlərlə insan çalışır, məvacib alırlar və ailə dolandırırlar. Həftə sonu fəaliyyətlərinin dayandırılması çox saylı ixtisarlara gətirib çıxara bilər və bunun qarşısının alınması xüsusilə önəmli hesab edilir.

Digər tərəfdən restoran və kafelərin fəaliyyətinin həftə sonu tam dayandırılması tədarük olunmuş ərzaq və qida məhsullarının xarab olması, ay ərzində 7-8 gün boşdayanma, bununla yanaşı icarə, kommunal və digər xərclərin ödənilməsində yeni problemlərin yaranması ilə nəticələnə bilər. Bu isə biznesın itkilərə getməsi, bir çox hallarda kiçik və orta biznesın müflüsləşməsi kimi fəsadlara gətirib çıxarır.

Məlum olduğu kimi pandemiya dövründə içtimai iaşə müəsissələrinin işini tənzimləyən bir sıra metodik göstərişlər və xüsusi nəzarət mexanizmları tətbiq ediliblər. Əminliklə demək olar ki, restoranlar, kafelər və digər ictimai iaşə obyektləri, o cümlədən onların müştəriləri metodik göstərişlərin qaydalarına ciddi şəkildə əməl edirlər və bu məsələyə hamı məsuliyyətlə yanaşır.

Qeyd olunanları nəzərə alaraq xahiş edirik, ictimai iaşə müəsissələrinin həftə sonu çatdırma və “takeaway” xidmətlərinin göstərilməsinə icazə verilməsi mümkünlüyünə bir daha baxılsın. Müsbət qərarın verilməsi restoran biznesının hazırkı vəziyyətində fəaliyyətinə yardımçı olar, onların çətin günlərdə ayağ üstə qalmalarına, iş yerlərinin saxlanmasına və daimi məvaciblərin verilməsinə, icarə, kommunal və digər cari xərclərin ödənilməsinə böyük köməklik göstərmiş olar".

107
Teqlər:
Nazirlər Kabineti, müraciət, takeaway, çatdırılma xidməti, kafe, restoran, mehmanxana, otel
Köhnə avtobus, arxiv şəkli

Bakıda dizel yanacağı ilə işləyən sərnişin avtobusları istismardan çıxarılacaq

0
(Yenilənib 15:28 25.11.2020)
BNA: "Gələcək planlarda isə həmçinin, elektrik enerjisi ilə işləyən avtobusların gətirilməsi də nəzərdə tutulur".

BAKI, 25 noyabr — Sputnik. Yaxın gələcəkdə Bakı şəhərinin sərnişindaşımasında istismarda olan dizel yanacaqlı avtobuslar kənarlaşdırılacaq. Sputnik Azərbaycan-ın məlumatına görə, bunu "Caspian Energy Club"ın təşkilatçılığı ilə keçirilən "Online Baku City Forum"da çıxış edən Bakı Nəqliyyat Agentliyinin (BNA) Yol hərəkətinin təşkili şöbəsinin müdiri Tərlan Səfərov deyib.

Onun sözlərinə görə, hazırda dövlət sifarişi ilə ölkəyə avtobus gətirən sahibkarlara avtobusların CNG yanacağı ilə işləyən, mütləq ekoloji təmiz olması tapşırılır: "Gələcək planlarda isə həmçinin, elektrik enerjisi ilə işləyən avtobusların gətirilməsi də nəzərdə tutulur".

0
Teqlər:
sərnişin avtobusu, sərnişin, BNA