Manat və dollar

Manata böyük etimad: Dollar erası bitir

15508
(Yenilənib 16:09 12.03.2018)
"Azərbaycanda dollarlaşmanın azalmasına təsir edə biləcək bir neçə amil var"

Xalid Məmmədov, Sputnik Azərbaycan

BAKI, 12 mart — Sputnik. "Azərbaycanda dollarlaşmanın səviyyəsi tədricən azalacaq". Mərkəzi Bankın Pul siyasəti departamentinin direktoru Azər Ələsgərov belə hesab edir.

O, mətbuata açıqlamasında qeyd edib ki, ötən ilin əvvəlində Azərbaycanda dollarlaşma, təqribən 80 faiz təşkil edərək pik səviyyəyə çatmışdı: "Lakin 2017-ci il ərzində dollarlaşma səviyyəsi tədricən azalmağa başladı və ilin sonuna 10 faiz bəndi azaldı. Hesab edirik ki, yaxın perspektivdə dollarlaşma azalmaqda davam edəcək".

İqtisadi Resursların Öyrənilməsi Mərkəzinin sədri Ruslan Atakişiyev
© Sputnik / Kemale Aliyeva
İqtisadi Resursların Öyrənilməsi Mərkəzinin sədri Ruslan Atakişiyev

Məsələni Sputnik Azərbaycan-a şərh edən İqtisadi Resursların Öyrənilməsi Mərkəzinin (İRÖM) sədri Ruslan Atakişiyev deyib ki, Azərbaycanda dollarlaşmanın azalması və yaxud da sürətlə zəifləməsinə təsir edə biləcək bir neçə amil mövcuddur. Bu amillər də gücləndikcə, prosesi daha da sürətləndirir.

R.Atakişiyevin sözlərinə görə, bu amillərdən birincisi milli valyutaya olan inamın güclənməsidir: "Bu da milli valyutanın xarici valyutalara qarşı möhkəmlənməsi ilə bağlıdır. İkincisi isə, ölkədə "Nağdsız hesablaşmalar haqqında" qanunun tətbiqindən irəli gələn məsələlərdir".

"Yəni ümumiyyətlə, şirkətlər arasında iri mübadilələrin əksəriyyətinin nağdsız həyata keçirilməsi öz növbəsində milli valyutada olan əməliyyatların həcmini artırır. Çünki vəsaitlərin daha çox nağdlaşdırılması sonradan onun dollarlaşmasına gətirib çıxarırdır. Bu da prosesə təsir imkanlarını artırır", — deyə o, əlavə edib.

Ekspertin sözlərinə görə, milli valyutanın möhkəmlənməsinə təsir göstərən üçüncü amil 2017-ci ilin Azərbaycanda iqtisadi stabillik dövrü kimi xarakterizə olunması ilə bağlıdır: "Dördüncü amil isə, ölkə iqtisadiyyatında istehsalın həcminin artması, xüsusilə də ixracyönümlü məhsulların istehsalının həcminin artmasıdır. Bu da xarici valyutanın ölkəyə gətirilməsinə və gələcəkdə ölkə daxilində xammal, məhsul alış-satışlarında milli valyutaya ehtiyacın çoxluğu halında onun dəyərinin möhkəmlənməsinə təsir göstərir".

İqtisadi araşdırmalar mərkəzinin rəhbəri Qalib Toğrul
© Photo : Qalib Togrul
İqtisadi araşdırmalar mərkəzinin rəhbəri Qalib Toğrul

R.Atakişiyev vurğulayıb ki, milli valyutanın möhkəmlənməsinə təsir göstərən digər amilləri də göstərmək olar: "Və bu amillər davamlı olduğu müddətcə milli valyutanın möhkəmlənməsinə gətirib çıxaracaq".

İqtisadçı-ekspert Qalib Toğrul da Sputnik Azərbaycan-a şərhində Mərkəzi Bankın təmsilçisinin yanaşmasını düzgün hesab etdiyini bildirib: "Dollarlaşmanın səviyyəsi o zaman artır ki, manata olan güvən çox aşağı düşür və ona görə də əhali xarici valyutalarda, xüsusən də dollarda öz əmanətlərini və yaxud da vəsaitlərini saxlamağa üstünlük verirlər. Bir də o zaman baş verir ki, artıq manatla olan vəsaiti hansısa əmlaka qoymaq, əmanət kimi banka qoymaq təhlükəli olur. Hazırda isə elə bir təhlükə gözlənilmir".

Onun sözlərinə görə, bu da ona görədir ki, hazırda neftin qiyməti kifayət qədər yüksəkdir və düşmək ehtimalı gözlənilmir: "Digər tərəfdən, ölkədə artıq stabil bir iqtisadi mühitə doğru addımlar atılır, bu istiqamətdə müəyyən işlər görülüb. Ona görə də artıq sahibkarlıq sahəsində vəziyyət stabilləşib".

Q.Toğrul vurğulayıb ki, Mərkəzi Bankın təmsilçisinin açıqlamasında reallıq var: "Bank sektorunda vəziyyət tam düzəlməsə də, müəyyən müsbət meyllər var. Müsbət hal kimi onu da qeyd etmək olar ki, artıq banklar dollarla olan əmanətlərə çox aşağı faizlər, manatla olan əmanətlərə isə, təxminən 3 dəfə yüksək faizlər təklif edirlər. Bu da manata olan inamın möhkəmlənməsində mühüm rol oynayır".

15508
Teqlər:
dollarlaşma, proses, Ruslan Atakişiyev, Sputnik Azərbaycan, Qalib Toğrul, pul, Mərkəzi Bank, valyuta, Azərbaycan, manat, dollar
Əlaqədar
Manat yenidən ucuzlaşdı
Manat rəsmən bahalaşdı
İqtisadçı-ekspert manatın bahalaşacağı iddialarına aydınlıq gətirdi
Avro manat qarşısında duruş gətirə bilmədi
UNEC-in professoru Elnur Sadıqov

Professor: “Maliyyənin səmərəli istifadə olunma məsələsi problem olaraq qalır”

76
(Yenilənib 23:13 14.08.2020)
Professor Elnur Sadıqov deyir ki, bir təşkilat həm investisiya, həm də dövlət maliyyəsi hesabına fəaliyyət göstərirsə, burada sərbəst fəaliyyətdən danışmaq olmaz
Elnur Sadıqov: “Dövlət müəssisələri büdcədən yetərincə maliyyələşdirilir”

Prezident İlham Əliyev Azərbaycan İnvestisiya Holdinqinin yaradılması haqqında fərman imzalayıb.

Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetinin (UNEC) Maliyyə və maliyyə institutları kafedrasının professoru Elnur Sadıqov Sputnik Azərbaycan-a deyir ki, Azərbaycan İnvestisiya Holdinqinin yaradılması müasir dövrün tələblərinə cavab verən addımdır:

“Biz bilirik ki, dövlət müəssisələri büdcədən yetərincə maliyyələşdirilir. Lakin ayrılan maliyyənin səmərəli istifadə olunma məsələsi problem olaraq qalır. Bu məsələlərə aydınlıq gətirmək üçün həmin o vəsaitlər bir mərkəzdə cəmləşdirilir. Qoyulan investisiyalar sərbəst şəkildə özünü idarə etməlidir. Əgər bir təşkilat həm investisiya, həm də dövlət maliyyəsi hesabına fəaliyyət göstərirsə, burada hansı sərbəst fəaliyyətdən danışmaq olar?! Ona görə də belə təşkilatların dövlətin tərkibində qalması daha məqsədəuyğundur”.

Elnur Sadıqovun geniş şərhinə audiofaylda qulaq asa bilərsiniz

76
Neft nasosu və tanker, arxiv şəkli

İqtisadiyyat siyasəti sıxışdırıb: ABŞ Rusiyanın ən yaxşı müştəriləri sırasında

21
(Yenilənib 19:45 14.08.2020)
ABŞ özünü Venesuelanın ağır neftindən məhrum edib. Səudiyyə Ərəbistanı isə hasilatı artırmır. Nəticədə iqtisadiyyat siyasəti sıxışdırıb və ABŞ Rusiyaya müraciət etmək məcburiyyətində qalıb.

BAKI, 14 avqust — Sputnik, Natalya Dembinskaya. Yarım il ərzində ABŞ Rusiyadan 9 milyon tondan artıq neft məhsulu alıb — bu, 2004-cü ildən bəri rekord göstəricidir. Eyni zamanda, Vaşinqton Avropanın Rusiyanın enerji resurslarından asılılığının güclənməsinə imkan verməmək üçün "Şimal Axını 2" layihəsini hər vəchlə dayandırmağa çalışır. Bəs niyə amerikalılar özləri Rusiyanın enerji resurslarını alırlar? Cavabı RİA Novosti-də.

Rekord ixrac

Rusiya yanvar-iyul aylarında ABŞ-a neft məhsullarının satışından 2,2 milyard dollar qazanıb – bunlar Federal Gömrük Xidmətinin məlumatlarıdır. Okeanın o tayına 7,46 milyon tondan çox neft məhsulu göndərilib ki, bu da ümumi ixracın 12 faizidir. Hamıdan çox Niderland alıb – 12,19 milyon ton, amerikalılar ikinci yerdədirlər, üçüncü isə 4,4 milyon ton ilə Maltadır.

Özü də Niderland və Malta tranzit hablarıdır – oradan neft məhsulları başqa ölkələrə göndərilir. Yəni ABŞ-a faktiki ixrac daha da yüksək ola bilər, çünki Federal Gömrük Xidməti bu cür tədarükləri nəzərə almır.

Həqiqətən də ABŞ-ın Enerji İnformasiya Administrasiyasının (EIA) məlumatına görə, ilin ilk beş ayında Rusiya neftinin Amerika tərəfindən idxalı 68 milyon barelə və ya 9,3 milyon tona çatıb. Bu, Federal Gömrük Xidmətinin altı ay üçün olan rəqəmlərindən çoxdur, çünki EIA göndərən ölkəni deyil, istehsalçını qeyd edir.

Bundan başqa, iyulda amerikalılar Rusiya mazutunun tədarükünü artırıblar — iyuna nisbətən 16 faiz çox.

Əvəz etmək üçün heç nə yoxdur

Məsələ bundadır ki, ABŞ özünü Venesuelanın ağır neftindən məhrum edib. Bir sıra neft emalı müəssisələrinin texnologiyası isə yalnız Perm hövzəsindən və Qərbi Texasdan gələn yüngül neftdən istifadə etməyə imkan vermir. Onu Venesueladan alınan ağır neftlə qarışdırmaq lazımdır. Lakin Trampın Venesuelanın PVSDA dövlət şirkətinə qarşı sanksiyalar tətbiq etməsindən sonra Amerikanın neft emalı zavodlarında xammalla bağlı ciddi problemlər yaranıb.

"Citgo Petroleum", "Valero Energy", "Chevron" da daxil olmaqla Meksika körfəzi və şərq sahillərinin zavodları ən çətin vəziyyətə düşüb.

Səudiyyə Ərəbistanının kimyəvi tərkibcə yaxın olan nefti alternativ ola bilərdi, lakin səudiyyəlilər hasilatı artırmaqdan imtina ediblər. Nəticədə iqtisadiyyat siyasəti sıxışdırıb – ABŞ Rusiyaya müraciət etmək məcburiyyətində qalıb.

"Vaşinqton "Qazprom"un "Şimal Axını 2" kəmərinin tikintisinin başa çatdırmasına imkan verməmək üçün əlindən gələni edir. Lakin bu, iqtisadi maraqların üst-üstə düşməsi halında əməkdaşlığa mane olmur", - "Alpari" İnformasiya-Analitik Mərkəzinin rəhbəri Aleksandr Razuvayev qeyd edib.

"Dünyada baş verən son geosiyasi hadisələr neft bazarını Rusiyanın xeyrinə dəyişib. Çünki ABŞ digər iki ölkədən tədarükdən imtina edib və onlara qarşı sanksiyalar tətbiq edib. Beləliklə, "Urals" nefti yeganə əlverişli ağır neft növünə çevrilib", - "A3F Group" şirkətlər qrupunun həmtəsisçisi Aleksandr Dujnikov deyib.

Uyğun xüsusiyyətlərinə əlavə olaraq, Rusiya xammalı qiymətinə görə cəlbedicidir. Maliyyə Nazirliyinin məlumatına görə, yanvar-iyul aylarında "Urals" markasının bir bareli orta hesabla 40,34 dollara satılıb, ötən ilin yanvar-iyul aylarında isə qiymət 65,27 dollar olub.

Bundan əlavə, neft yükünün daşınma qiyməti əhəmiyyətli dərəcədə azalıb. Karantindən çıxdıqdan sonra isə yanacaq istehlakı artıb – insanlar daha çox hərəkət etməyə və təyyarələrdə uçmağa başlayıblar.

Sənaye böhranı

Neft qiymətlərinin çökməsi səbəbindən ABŞ-da qazma qurğularının sayı minimuma enib. "Dakota Access" neft kəməri ekoloji qanunvericiliyin pozulması səbəbindən bağlanıb.

Gündəlik hasilat 13,1 milyondan 11,1 milyon barelə düşüb. Üstəlik, bu, ABŞ-ın ən məhsuldar şist hövzələri olan Perm, İql-Ford, Bakken, Niobrom, Anadarko, Appalaç və Heynsvil hövzələrində də müşahidə olunur. EIA-nın avqustun 11-də nəşr etdiyi proqnoza görə, bu il sənayenin orta istehsal gücü gündə 11,26 milyon barel, 2021-ci ildə isə 11,14 milyon barel təşkil edəcək. Dekabradək məhz amerikalılar dünya neft tədarükünün azaldılmasına ən böyük töhfəni verəcəklər. Bunu EIA proqnozlaşdırır.

"Haynes & Boone" şirkətinin məlumatına görə, yanvardan etibarən ümumi borcu 25,2 milyard dollar olan 36 neft-qaz şirkəti müflisləşmə prosedurunu işə salıb. Onların arasında ən böyük şist şirkətlərindən biri "Whiting Petroleum", həmçinin "California Resources" və şist sənayesinin pioneri "Chesapeake Enеrgy" var. İyunda başqa bir böyük şist istehsalçısı - "Extraction Oil & Gas" borc faizlərini vaxtında ödəyə bilməyib və iflas proseduruna başlamaq üçün məhkəməyə müraciət edib.

"Rystad Energy" şirkətinin qiymətləndirmələrinə görə, ilin sonuna qədər, demək olar ki, Amerikanın 150 neft-qaz şirkəti özünü iqtisadi cəhətdən müflis elan edəcək.

ABŞ-da şist hasilatı gündə beş milyon bareldən aşağı düşə bilər. "ShaleProfile Analytics" proqnozlaşdırır ki, nəticədə sənaye istehsal güclərinin üçdə birini itirəcək.

21
Mövzu:
Neft qiymətləri ətrafındakı ajiotaj
Əlaqədar
Era sona yaxınlaşır: böyük neft şoku yaşanacaq
Şist kollapsı: ABŞ neft hasilatının düşməsi üzrə rekordsmen olacaq
Vaşinqton Avropanı həqiqətən cəzalandırmaq qərarına gəlib
Qərar verilib: Çini on ölkə boğacaq. Rusiyanı da dəvət edəcəklər?
Rəqabətə tab gətirmədi: Avropa və Asiya Amerikanın maye qazından imtina edir
Finlandiyada epidemioloji vəziyyət

Bu ölkədə rəqəmlər yenidən artdı - 45 yoluxma faktı hökuməti hərəkətə keçirdi

0
(Yenilənib 23:20 15.08.2020)
Baş nazir hər kəsin maska taxmasının vacibliyini vurğulayaraq az gəlirli ailələrə bələdiyyələr vasitəsilə pulsuz maka paylanılacağına diqqət çəkib.

BAKI, 15 avqust — Sputnik. Finlandiya hökuməti bütün dünyada 20 milyon şəxsin yoluxduğu, 750 min nəfərin isə dünyasını dəyişdiyi koronavirus pandemiyasını önləmək üçün yenidən təcili addımlar atmalı olub. Sputnik Azərbaycan-ın Türkiyə mediasına isitnadən xəbərinə görə, belə ki, ölkənin baş naziri Sanna Marin və səhiyyə üzrə baş mütəxəssislərdən biri olan Mika Salminenin birgə təşkil etdiyi mətbuat konfransında bildiirlib ki, son 2 həəftədə ölkədə COVID-19-la bağlı rəqəmlərlə artım qeydə alınıb. Marin bildirib ki, xaricdən, xüsusən də virusun daha çox tüğyan etdiyi "qırmızı bölgə"dən gələn şəxslər  məcburən 14 gün karantində qalacaqlar.

Baş nazir hər kəsin maska taxmasının vacibliyini vurğulayaraq az gəlirli ailələrə bələdiyyələr vasitəsilə pulsuz maka paylanılacağına diqqət çəkib.

Baş nazir bildirib ki, virusdan qorunmağın ən yaxşı yolu, əlləri tez-tez yumaq, gigiyenik qaydaları qorumaqır.

Qeyd edək ki, son sutkada ölkədə 45 nəfərdə COVID-19-un aşkarlanması Finlandiya hökumətini həyəcan siqnalı çalmağa vadar edib.

0