FED

Amerikada radikal qərar gözləntisi: Manatımızın axırı necə olacaq?

1343
(Yenilənib 16:09 11.10.2017)
FED uçot dərəcəsini 0%-ə salsa, milli valyutamızın kursu necə dəyişəcək?

Xalid Məmmədov, Sputnik Azərbaycan

BAKI, 11 oktyabr — Sputnik. ABŞ Federal Ehtiyat Sistemi (FED) bir neçə ay ərzində yenidən uçot dərəcəsini 0%-ə endirə və monetar ekspansiyaya başlaya bilər. Bu proqnozla Almaniyanın nüfuzlu "Deutsche Bank"ı çıxış edib.

Hazırda ABŞ-da uçot dərəcəsi 1,25%-ə bərabərdir. 2008-ci ilin dekabr ayında başlayan monetar ekspansiya proqramı isə 4 mərhələ şəklində davam edib və 2014-cü ilin fevralında tamamlanıb. Nəticədə FED öz balansında 4,5 trln. dollardan çox istiqraz toplayıb.

"Deutsche Bank"a görə, ABŞ-da resessiya təhlükəsi hazırda son 10 ilin maksimal səviyyəsinə yüksəlib. Bank bildirib ki, ABŞ iqtisadiyyatı hələ "Harvey" və "İrma" qasırğasından əvvəl durğunluq mərhələsinə qədəm qoyub: "İşsizliyin azalmasına baxmayaraq, baza inflyasiya artmır, amma iş saatının müddəti yüksəlir. Bu da resessiya riskinin artdığını göstərir. Kommersiya və sənaye sektorunda kreditləşmə göstəricisində artım iyul ayında 13%-dən 1,6%-ə geriləyib. Bu da resessiyanın yaxınlaşdığını göstərir".

Almaniyanın nüfuzlu bankının proqnozu nə qədər realdır? FED uçot dərəcəsini 0%-ə endirsə, dünyada valyutaların, o cümlədən milli valyutamızın kursu necə dəyişəcək?

Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetinin (UNEC) dosenti Elşən Bağırzadə Sputnik Azərbaycan-a açıqlamasında deyib ki, bu məlumatın nə qədər etibarlı olduğuna baxmaq lazımdır: "Hər halda bu məlumatın ABŞ mənbələrindən gəlməsi daha doğru olardı. Düşünmürəm ki, FED ciddi şəkildə belə bir dönüş edə bilər".

ABŞ-ın Federal Ehtiyat Sisteminin (FED) rəhbəri Canet Yellen
© AFP 2020 / SAUL LOEB

"Amma belə bir hal baş versə, dünya iqtisadiyyatında ciddi dəyişikliklərin şahidi ola biləcəyik. Uçot dərəcəsinin aşağı salınması bir növ ucuz dollar siyasəti deməkdir. Ucuz dollar siyasəti artıq o deməkdir ki, bu, digər ölkələrin valyutalarına müəyyən qədər təzyiq edəcək, onların da məzənnələrində yüksəlişlər ola bilər. Eyni zamanda, bu, ABŞ ilə ticarət əlaqələrində olan ölkələrdə daha çox özünü göstərəcək. Çünki ABŞ-ın ixracatı daha çox stimullaşacaq" — ekspert bildirib.

Bağırovun fikrincə, bundan başqa, əgər FED uçot dərəcəsini 0%-ə endirsə, Amerika iqtisadiyyatına yönələn investisiyaların inkişaf etmiş dünyaya yönəlməsinin şahidi ola bilərik: "Bu, Azərbaycan üçün də müsbət hadisə olar. Dolların dəyərdən düşməsi, eyni zamanda, neftin qiymətinin müəyyən qədər qalxması deməkdir. Bu istiqamətdə də Azərbaycan üçün daha müsbət nəticəsi ola bilər. Yəni, birincisi neftin qiyməti müəyyən qədər qalxa bilər. İkincisi, Azərbaycana xarici investisiyaların cəlbi baxımından daha münbit şərait yarana bilər. Bu iki istiqaməti mühüm hesab edirəm".

Keçmiş deputat, iqtisadçı-ekspert Nazim Məmmədov isə Sputnik Azərbaycan-a açıqlamasında deyib ki, keçən dəfə FED rəhbəri Canet Yellen uçot dərəcəsinin artırılması ilə bağlı açıqlama verərkən il ərzində daha bir dəfə artırılmasını proqnozlaşdırmışdı: "Əgər ABŞ-da uçot dərəcəsi qaldırılsa, yenidən dolların digər valyutalara nisbətən güclənməsinə, dəyərinin artmasına gətirib çıxarda bilər. Yox, əgər FED uçot dərəcəsini 0%-ə endirsə, Amerika iqtisadiyyatının xarici ölkələrə daha çox vəsait çıxarmasını stimullaşdıra bilər".

Onun sözlərinə görə, ABŞ-da daha çox iş yerlərinin açılmasına ehtiyac var: "Transmilli şirkətlərin Asiya ölkələrində daha çox istehsal yaratmağının səbəbi dolların uçot dərəcəsinin aşağı olması ilə bağlı idi. Ona görə də, Almaniya bankının proqnozunu bölüşmürəm. Bankın proqnozu real görünmür. Aparılan siyasət onu göstərir ki, ABŞ-da işsizliyin azaldılması ilə bağlı iqtisadi siyasət daha çox uçot dərəcəsinin artırılmasına siqnal verir. Faiz artırılarsa, yenə də dolların kursunda bizə mənfi fəsadlar yaşada bilər".

İqtisadçı-ekspert Vüqar Bayramov isə mətbuata açıqlamasında deyib ki, uçot dərəcəsinin sıfırlanmasının manata birbaşa təsir edəcəyi gözlənilmir: "Belə görünür ki, Azərbaycan Mərkəzi Bankı manatın kəskin bahalaşmasında maraqlı deyil. Əks halda hərraca çıxarılan və satılmayan dollarlar manatı bahalaşdırardı".

"Mərkəzi Bank indiki halda manatın mövcud məzənnədən çox dəyər qazanmasında imkan vermir və bu siyasətin davam edəcəyi də gözləniləndir. Çünki optimal kurs qeyri-neft ixracatının stimullaşdırılması baxımdan çox vacibdir. Bununla belə, FED uçot dərəcəsini sıfırlayarsa belə, yenə də idxal məqsədi ilə digər inkişaf etməkdə olan ölkələrdə olduğu kimi, Azərbaycanda da dollara tələb qalacaq" — Bayramov əlqvə edib.

Onun sözlərinə görə, FED-in uçot dərəcəsini sıfırlaması fonunda dolların aparıcı valyutalara nisbətən ucuzlaşması baş verərsə, o zaman qızıla tələbin artması müşahidə ediləcək: "Bir tərəfdən ucuz dollar strateji məhsul olan qızılın qiymətini yüksəldə, digər tərəfdən isə qlobal valyuta bazarındakı qeyri-müəyyənlik bu qiymətli metala marağı artıra bilər".

1343
Teqlər:
Sputnik Azərbaycan, Elşən Bağırzadə, uçot dərəcəsi, Nazim Məmmədov, faiz, Federal Ehtiyat Sistemi, FED, ekspert, iqtisadçı, Vüqar Bayramov, ABŞ, manat, dollar
Əlaqədar
FED-də baş verənlər dolları zəiflədəcək
FED qərarını açıqladı
FED faizi artırdı, dollar isə ucuzlaşdı
FED uçot dərəcəsini artırıb
FED uçot dərəcəsini artıracaq
Neftin taleyi FED-in qərarından asılı olacaq
Калькулятор и ручка, фото из архива

Həyəcan təbili - Gələn il iqtisadi göstəricilərimiz ürəkaçan olmayacaq, əgər...

12
(Yenilənib 19:28 06.08.2020)
Professor: "Büdcə kəsirinin maliyyələşməsini Mərkəzi Bank tərəfindən pul emissiyası hesabına etməliyik. Mərkəzi Bank pul çap edərək iqtisadiyyatda canlanmanı təmin etməlidir. Bu yanaşma olmasa, ilin sonuna kimi ÜDM-in azalmasının şahidi ola bilərik"

Xalid Məmmədov, Sputnik Azərbaycan

BAKI, 6 avqust — Sputnik. "Büdcə siyasəti ilə bağlı bu gün bir çox suallar yaranır, çünki dünya iqtisadiyyatında vəziyyət olduqca mürəkkəbdir. Bu proseslər yalnız pandemiya ilə bağlı deyil, dünya iqtisadiyyatı çox dərin tənəzzül dövrünə daxil olub. Bu, uzun müddətli olacaq. O baxımdan Azərbaycanda iqtisadi idarəetmə siyasəti, o cümlədən büdcə siyasəti kəskin şəkildə islahatlara məruz qalmalı, dərin islahatlar aparılmalıdır".

Bunu Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetinin professoru Elşad Məmmədov Sputnik Azərbaycan-a büdcəyə edilən dəyişiklikdən danışarkən deyib.

Ekspert bildirib ki, bu ilin sonunadək iqtisadiyyatda dayanıqlılıq qoruna biləcək: "Çünki ehtiyatlar buna imkan verir, digər tərəfdən neft qiymətləri tarazlaşıb, 6 ayda fiskal yığımlar təmin olunub. Eyni zamanda valyuta bazarında da sabit vəziyyət var və ona görə də ilin sonunadək ciddi problemlər gözlənilmir. Amma uzun müddətli dövrdə milli iqtisadiyyatımızda da ciddi problemlər gözlənilir. Bu problemlərin qarşısı indidən alınmalıdır, o cümlədən də büdcə siyasəti ilə".

"Bu il büdcə xərclərinin artımına ehtiyac var idi və o baxımdan da büdcə xərclərinin artırılması başa düşüləndir, izah olunandır. Amma büdcə xərclərinin artırılması büdcə kəsirinin də artırılması deməkdir. Büdcə kəsirinin artırılması isə düzgün idarə olunmalıdır. Bu gün bizim dövlət büdcəsinin kəsir göstəricisi təxminən 5 faizdir. Bu, böyük rəqəm deyil, yəni, yolveriləndir" - deyə o qeyd edib.

O bildirib ki, bu ilin ilk 6 ayının nəticələri onu deməyə əsas verir ki, iqtisadiyyata kapital qoyuluşları azalıb: "Bu, təhlükəli tendensiyadır. Əgər biz büdcə kəsirinin idarə olunmasını, büdcə kəsirinin maliyyələşməsini Maliyyə Nazirliyi tərəfindən buraxılan qiymətli kağızlarla təmin edəcəyiksə, bu, iqtisadiyyatda kapital qoyuluşlarının bir qədər də azalmasına səbəb olacaq. Hesab edirəm ki, biz büdcə kəsirinin maliyyələşməsini Mərkəzi Bank tərəfindən pul emissiyası hesabına etməliyik. Yəni, Mərkəzi Bank pul çap edərək iqtisadiyyatda canlanmanı təmin etməlidir. Bu yanaşma olmasa, ilin sonuna kimi ÜDM-in azalmasının şahidi ola bilərik".

"Əgər biz bu il ərzində investisiyaların azalmasına getsək, onda gələn il iqtisadi göstəricilərimiz ürəkaçan olmayacaq. Biz investisiyaların azalmasına yol verməməliyik. Əks halda iqtisadiyyatımız daralacaq, inflyasiya ilə bağlı problemlər kəskinləşəcək. Məsələyə sistemli yanaşmaq lazımdır. İdxalın əvəzolunması, yerli istehsalın formalaşması prosesi getməlidir. İxracatda qeyri-neft sektorunun payı artmalıdır. Digər tərəfdən, qeyri-neft ixracımızda ilk 3 yeri qızıl, pomidor və fındıq tutur. Bunların üçü də xammaldır, lakin biz emal etməliyik" - deyə professor əlavə edib.

Qeyd edək ki, 2020-ci il dövlət büdcəsinə dəyişiklik edilməsi, dürüstləşmələrə gedilməsinə ehtiyac yaranıb. Azərbaycanın 2020-ci il dövlət büdcəsinin gəlirlərinin 24 milyard 124 milyon manat, xərclərinin 27 milyard 492 milyon 200 min manat olacağı gözlənilir.

2020-ci il dövlət büdcəsinin dürüstləşdirilmiş gəlirləri 24124,0 milyon manat nəzərdə tutulur. Bu da ÜDM-in 35,3 faizi həcmində olmaqla, 2020-ci ilin təsdiq olunmuş proqnozu ilə müqayisədə 10,5 milyon manat azdır.

2020-ci il dövlət büdcəsinin dürüstləşdirilmiş xərcləri 27492,2 milyon manat təşkil edəcəyi gözlənilir. Bu da təsdiq edilmiş göstəriciyə nisbətən 597,5 milyon manat və ya 2,2 faiz çoxdur.

Xatırladaq ki, "Azərbaycan Respublikasının 2020-ci il dövlət büdcəsi haqqında" qanuna dəyişiklik ilə bağlı parlamentin iqtisadi siyasət, sənaye və sahibkarlıq komitəsinin sədri Tahir Mirkişili qeyd edib ki, COVİD-19-un dünyada sürətlə yayılması qlobal iqtisadiyyatda neqativ meyllərin artmasına, dünya enerji və səhm bazarlarında kəskin dalğalanmalara səbəb olub: "İstər dünyada, istərsə də ölkəmizdə iqtisadi şərtlər kifayət qədər dəyişib. Ölkədə işgüzar fəallığın və artım sürətinin zəifləməsinə səbəb olub, iqtisadiyyatın əksər sahələrinin inkişafına mənfi təsir göstərib. İqtisadi aktivliyin zəifləməsi nəticəsində qeyri-neft gəlirlərinin azalması və digər maliyyələşmə mənbələrinin daralması dövlət büdcəsinin gəlirləri və xərcləri arasında tarazlığın pozulması təhlükəsini yaradıb. Sadalanan səbəblərə görə 2020-ci il dövlət büdcəsinə dəyişiklik edilməsi, dürüstləşmələrə gedilməsinə ehtiyac yaranıb. Yeni çağırışlar kontekstində dövlət büdcəsinin xərcləri üzrə yeni tələbatlar ortaya çıxıb".

12
Azərbaycan manatı, arxiv şəkli

Prezident 190 manatla bağlı göstəriş verdi

174
(Yenilənib 16:48 06.08.2020)
600 min işsiz insan, o cümlədən qeyri-formal məşğulluqda fəaliyyət göstərən və müvəqqəti olaraq öz işini itirən, aztəminatlı təbəqəyə aid olan insan dövlət tərəfindən qayğı ilə əhatə olunubdur

BAKI, 6 avqust — Sputnik. "Azərbaycanda iqtisadi və sosial məsələlər öz həllini tapır. Sadəcə olaraq, son aylar ərzində görülmüş işlərə baxmaq kifayət edər ki, hər kəs görsün nə qədər böyük işlər görülüb".

Sputnik Azərbaycan xəbər verir ki, bunu Prezident İlham Əliyev ölkəmizdə koronavirus pandemiyası ilə mübarizə sahəsində görülən tədbirlər və sosial-iqtisadi vəziyyətlə bağlı videoformatda keçirdiyi müşavirədə bildirib.

"Biz təqribən 5 milyona yaxın insanı geniş sosial paketlə əhatə etdik. Dövlət sektorunda çalışan 900 min insanın böyük əksəriyyəti faktiki olaraq işləmir, ancaq dövlət tərəfindən əməkhaqqı alır. 760 min sahibkara lazımi maliyyə dəstəyi göstərildi və onların iş yerləri qorundu. Əks təqdirdə, 760 min insan işsiz qala bilərdi. Çünki onların çalışdıqları sektorlar pandemiya nəticəsində ən böyük zərər görmüş sektorlardır. Təbii ki, sahibkarlar, işəgötürənlər indi gəlir əldə etmirlər və beləliklə, yüz minlərlə insan işsiz qala bilərdi. Yenə də dövlət operativ tədbirlər nəticəsində dərhal bu məsələyə müdaxilə etdi. Əlbəttə ki, bu məqsədlər üçün böyük maliyyə resursları xərclənibdir.

600 min işsiz insan, o cümlədən qeyri-formal məşğulluqda fəaliyyət göstərən və müvəqqəti olaraq öz işini itirən, aztəminatlı təbəqəyə aid olan insan dövlət tərəfindən qayğı ilə əhatə olunubdur. Onlara artıq bir neçə ay ərzində 190 manat müavinət verilir. Hesab edirəm ki, bu sosial dəstək bundan sonra da davam etdirilməlidir. Hazırda Azərbaycanın 13 şəhər və rayonunda sərt karantin rejimi tətbiq edilir. Həmin rayonların bu kateqoriyaya aid insanları bu dəstəklə bundan sonra da əhatə olunmalıdır. Sizə göstəriş verirəm ki, avqust ayında da onlara 190 manat ödənilsin".

174