Dollarlar

Devalvasiya əsas məqsədinə çatır

2945
(Yenilənib 20:04 19.09.2017)
Azərbaycanla Avropa İttifaqı arasında ticarət dövriyyəsi niyə azalıb?

BAKI, 19 sentyabr — Sputnik. Azərbaycanla Avropa İttifaqı arasında ticarət dövriyyəsinin həcmi illik 30% azalaraq cari ilin yanvar-iyul ayları ərzində 3 789 524 min ABŞ dolları təşkil edib. Bu barədə, ötən günlərdə Dövlət Gömrük Komitəsindən açıqlama verilmişdi.

Bu müddətdə ixrac illik 31% azalaraq 2 839 402 min dollar, idxal 29% azalaraq 950 122 min dollara enib. Beləliklə, ticarət dövriyyəsinin müsbət saldosu ötən ilin müvafiq dövrü ilə müqayisədə 31% azalaraq cari ilin ilk yeddi ayı ərzində 1 889 281 min dollar olub. Hesabata əsasən, ölkənin cəmi ixracının 46%-i, idxalının isə 22%-i Avropa İttifaqı ölkələrinin payına düşüb.

İqtisadçı-ekspert Rəşad Həsənov Sputnik Azərbaycan-a açıqlamasında, 30 faiz azalmanın çox ciddi rəqəm olduğunu deyib: "İxracın da, idxalın da həcmində azalma var. Bu, əsasən 2017-ci ildə Azərbaycanda tətbiq olunan dövlət büdcəsi vəsaitləri hesabına idxala məhdudiyyətlərlə bağlıdır".

"Ölkəmizdə bir sıra hallarda icra olunan infrastruktur layihələrində, eyni zamanda, digər avadanlıq və texnologiyalarda Avropa məhsullarına üstünlük verilir ki, bu da keyfiyyətlə bağlı məsələdir. Hazırda dövlət büdcəsi vəsaitləri hesabına bu istiqamətdə məhdudiyyətin tətbiq edilməsi idxalın ümumi həcminin azalmasını şərtləndirən əsas faktorlardan biridir" — Həsənov bildirib.

Onun sözlərinə görə, digər faktor, son illərdə iqtisadi durğunluq, eyni zamanda, sahibkarlıq subyektlərinin də idxal etdikləri avadanlıqların, innovativ texnologiyaların həcminə təsir göstərir: "Çünki indiki vəziyyətdə bir sıra hallarda sahibkarlar daha çox mövcudluqlarını qoruyub saxlamaq istiqamətində fokuslanıblar, nəinki daha innovativ texnologiyaların ölkəyə gətirilməsi və istehsal imkanlarının genişləndirilməsinə. Alıcılığın azalması, eyni zamanda, mənfəət normasının aşağı düşməsi biznes sektorunda da bu sahəyə əlavə vəsaitlərin ayrılmasını məhdudlaşdıran amillərdən birinə çevrilib".

Ekspertin fikrincə, söhbət Azərbaycandan Avropa İttifaqına ixracın azalmasından gedirsə, burada əsas faktor neftin ixracının həcminin azalmasıdır: "Çünki Azərbaycan Avropa İttifaqına, əsasən neft məhsulları satışını həyata keçirir. Bu istiqamətdə Avropa İttifaqı ölkələri Azərbaycanın əsas xarici ticarət tərəfdaşıdır. Ola bilsin ki, ən müxtəlif səbəblərdən — neftin qiyməti, tələbin səviyyəsinin azalması və s. ilə bağlı Azərbaycandan alınan neftin həcmində azalma baş verib ki, ixracın həcmi kəskin şəkildə azalıb. Yəni, bu faktorlar Azərbaycan ilə Avropa İttifaqı arasında ticarət dövriyyəsinin həcminə mənfi təsir göstərən amillərdir".

Президент Азербайджанской Республики Ильхам Алиев
© Official website of President of Azerbaijan Republic

İqtisadçı-ekspert Cəfər İbrahimli isə Sputnik Azərbaycan-a açıqlamasında deyib ki, hökumətin devalvasiya qərarının əsas məqsədi idxalı azaltmaq və yerli istehsalı stimullaşdırmaq idi: "Xarici mal və xidmətlərin bahalı vəziyyətə gəlməsi yerlı istehsalın isə yetərli olmaması iqtisadi aktivliyin və ÜDM-in azalmasına səbəb oldu. Dövlət tərəfindən infrastruktur investisiyaları üçün lazım olan mal və avadanlıqlar, əsasən Avropa ölkələrindən gətirilirdi. Bunların azaldılması idxalın azalmasına imkan yaratdi".

"İxrac baxımından isə bizim ixrac etdiyimiz neft və neft məhsulları əsasən Avropa ölkələrinə satılırdı (əsasən İtaliya). Qeyri-neft məhsulları isə çox kiçik həcmdə idi. Son illərdə həm neftin qiymətinin, həm də hasilatın azalmasına paralel olaraq Avropa ölkələrinə ixracın azalması müşahidə olunur" — İbrahimli qeyd edib.

O, bundan sonra Avropa ölkələri ilə ticarət dövriyyəsinin artmasının qaz istehsalı və ixracına bağlı olacağını düşünür: "Qeyri-neft sektorunun ixracı ilə neft ixracından yaranmış dövriyyəni qısa müddətdə bərpa etmək çətin görünür".

İqtisadçı-ekspert Sabit Bağırov isə Sputnik Azərbaycan-a açıqlamasında, neft və neft məhsullarının axın istiqamətlərinin dəyişməsini istisna etmədiyini deyib: "Məsələn, Avropadan Asiyaya və yaxud hansısa digər tərəfə. Azalma bununla da izah oluna bilər. Amma yenə də araşdırmaq lazımdır".

2945
Teqlər:
infrastruktur layihələri, ticarət dövriyyəsi, həcm, texnologiya, ixrac, idxal, Avropa İttifaqı, ekspert, Azərbaycan, dollar
Əlaqədar
Azərbaycanın xarici ticarət əməliyyatlarının həcmi niyə azalıb?
Türkiyə Azərbaycanla ticarət dövriyyəsindən razı deyil
"Gizli ticarət" təhlükəsinin qarşısı alındı
İlham Əliyev Dubay Ticarət və Sənaye Palatasının sədrini qəbul edib
Neft buruğu, arxiv şəkli

Yüksək qiymət özünü doğruldur, sərf edir: Yığışıb yenisini müəyyən edirlər

186
(Yenilənib 17:57 05.08.2020)
"İndi halda büdcədə neftin qiymətinin 35 dollardan götürülməsi optimal qiymətdir. Bu qiymətə pandemiyanın gözlənilən ikinci dalğasında yarana biləcək riskləri də müəyyən qədər sığortalamaq mümkündür"

Xalid Məmmədov, Sputnik Azərbaycan

BAKI, 5 avqust — Sputnik. Azərbaycanın 2020-ci il üçün dövlət büdcəsində neftin bir barelinin qiyməti 35 ABŞ dollarına bərabər götürüləcək. Sputnik Azərbaycan xəbər verir ki, bu, "Azərbaycan Respublikasının 2020-ci il dövlət büdcəsi haqqında" qanunda dəyişiklik edilməsi barədə" qanun layihəsində öz əksini tapıb. Milli Məclisin növbədənkənar sessiyasında bu məsələyə baxılacaq. Artıq büdcə ilə bağlı layihə birinci oxunuşda qəbul edilib.

Qeyd edək ki, hazırda büdcədə neftin bir barelinin qiyməti 55 dollardan götürülüb.

İqtisadçı-ekspert Rəşad Həsənov Sputnik Azərbaycan-a açıqlamasında neftin büdcə qiymətinin kəskin azaldılmasını şərh edib.

Ekspertin sözlərinə görə, artıq bütün proqnozlar göstərir ki, 2020-ci ildə neftin qiyməti dövlət büdcəsində nəzərdə tutulduğu kimi 55 dollar olmayacaq: "Qiymət 55 dollar olmayanda bu, xüsusilə neft sektorundan toplanan vergilər istiqamətində dövlət büdcəsinin birbaşa gəlirlərinə, digər istiqamətlərdə isə icmal büdcənin gəlirlərinə öz təsirini göstərəcək. Bizdə qanunvericiliyə uyğun olaraq neft vəsaitlərinin xərclənməsi ilə bağlı qızıl qayda müəyyən edilib və 2019-cu ildən tətbiq edilməyə başlayıb. Bu qayda eyni zamanda neftin qiymətinin icmal büdcənin və dövlət büdcəsinin gəlirlərinin hesablanmasında nəzərə alınması zərurətini yaradır. Əgər bu, nəzərə alınmasa büdcənin icrası prosesində çox ciddi problemlər ortaya çıxa bilər, çünki gözlənilən gəlirlər olmayacaq. Bu da düzgün xərc planlamasının aparılmasında, qənaət proqramının tətbiq edilməsində, büdcə kəsirinin idarəolunması ilə bağlı strategiyanın ortaya qoyulmasında çətinlik yaradır".

"İndiki halda 2020-ci il üçün dövlət büdcəsində neftin bir barel qiymətinin 35 dollara endirilməsi kifayət qədər optimal hesab edilə bilər. Çünki müxtəlif proqnozlara görə ilin sonunadək neftin qiymətinin 37-45 dollar, hətta bəzi hallarda 50 dollaradək olması gözlənilir. İndi halda büdcədə neftin qiymətinin 35 dollardan götürülməsi optimal qiymətdir. Bu qiymətə pandemiyanın gözlənilən ikinci dalğasında yarana biləcək riskləri də müəyyən qədər sığortalamaq mümkündür" – deyə o qeyd edib.

Ekspert bildirib ki, büdcə proqnozdur, planlamadır: "Yəni burada əksini tapan rəqəmlər mütləq olacaq deyə bir şey yoxdur. Məsələn, neft sektorundan vergi daxilolmaları 2,5 milyard manat proqnozlaşdırılsa da, reallıqda vəziyyət tamamilə fərqli ola bilər. İndiki şərtlər daxilində büdcədə neftin qiymətinin 55 dollardan götürülməsi absurddur, reallığı əks etdirmir. 55 dollarla hesablanmış proqnozlaşdırma nöqsanlara gətirib çıxarda bilər. Büdcədə neftin qiymətinin 35 dollardan götürülməsi o deməkdir ki, bundan sonrakı dövrdə neft sektorundan daxil olan vergi gəlirlərinin hesablanması məhz 35 dollar üzərindən aparılacaq. Yəni neft sektorundan vergi gəlirləri daha az hesablanacaq. Eyni zamanda icmal büdcəyə daxil olan Dövlət Neft Fondunun gəlirlərinin proqnozlaşdırılması reallığa uyğunlaşdırılacaq və daha az gəlir nəzərdə tutulacaq. Reallıq 35 dollar ətrafında dəyişirsə, gəlirlər də o istiqamətdə formalaşacaq".

Sosial xərclərdən də danışan ekspert bildirib ki, büdcənin sosial xərcləri qorunan xərclərdir: "İstənilən halda bu öhdəliklərin yerinə yetirilməsi dövlətin borcudur. Əgər büdcə gəlirləri bunu təmin etməsə belə, dövlət borclanmaya gedərək bu xərclər istiqamətində öhdəliklərini yerinə yetirməlidir. İndiki şəraitdə pandemiya ilə bağlı sosial xərclərin artırılması nəzərdə tutulur. Ümumilikdə sosial xərclərdə 369 milyon manat artım nəzərdə tutulur".

Qeyd edək ki, Milli Məclisə daxil olan "Azərbaycan Respublikasının 2020-ci il dövlət büdcəsi haqqında" Azərbaycan Respublikasının Qanununda dəyişiklik edilməsi barədə" qanun layihəsində 2020-ci il dövlət büdcəsinin gəlirlərinin 24 milyard 124 milyon manat, xərclərinin 27 milyard 492 milyon 200 min manat məbləğində olacağı əksini tapıb.

2020-ci il dövlət büdcəsinin dürüstləşdirilmiş gəlirləri 24124,0 milyon manat nəzərdə tutulur. Bu da 2020-ci ilin təsdiq olunmuş proqnozu ilə müqayisədə 10,5 milyon manat azdır.

2020-ci il dövlət büdcəsinin dürüstləşdirilmiş xərcləri 27492,2 milyon manat nəzərdə tutulur. Bu da təsdiq edilmiş göstəriciyə nisbətən 597,5 milyon manat və ya 2,2 faiz çoxdur.

Xatırladaq ki, "Azərbaycan Respublikasının 2020-ci il dövlət büdcəsi haqqında" qanun əsasən, Azərbaycanın 2020-ci il dövlət büdcəsinin gəlirləri 24134500,0 min manat, xərcləri 26894700,0 min manat məbləğində təsdiq edilmişdi.

186
Manat, arxiv şəkli

Dövlət büdcəsi layihəsinin tərtibi dayandırıldı

4
(Yenilənib 15:36 05.08.2020)
"Büdcə sistemi haqqında" qanunun 11.1-ci maddəsində nəzərdə tutulan büdcə qaydasının tərtibi 2022-ci ilin yanvarın 1-nə qədər dayandırılır

Xalid Məmmədov, Sputnik Azərbaycan

BAKI, 5 avqust — Sputnik. Azərbaycanda dövlət büdcəsi layihəsinin tərtibi prosesinin təxirə salınması təklif edilir.

Sputnik Azərbaycan-ın məlumatına görə, bununla bağlı "2020-ci il dövlət büdcəsi haqqında" qanuna dəyişiklik Milli Məclisin növbədənkənar sessiyasının bu gün keçirilən plenar iclasında müzakirəyə çıxarılıb.

Qeyd edək ki, "Büdcə sistemi haqqında" qanunun 11.1-ci maddəsinə əsasən, dövlət büdcəsi layihəsinin tərtibi prosesi növbəti büdcə ilinə 11 ay qalmış başlanır və büdcə layihəsinin Milli Məclisə təqdim edildiyi günədək olan dövrü əhatə edir. Dəyişikliklə "Büdcə sistemi haqqında" qanunun 11.1-ci maddəsində nəzərdə tutulan büdcə qaydasının tərtibi 2022-ci ilin yanvarın 1-nə qədər dayandırılır.

Dəyişiklik birinci oxunuşda səsə qoyularaq qəbul edilib.

4
Hindistanda kişi üzərində Çinə boykot yazısı olan tibbi maskada, arxiv şəkli

Qərar verilib: Çini on ölkə boğacaq. Rusiyanı da dəvət edəcəklər?

0
(Yenilənib 20:10 05.08.2020)
"ABŞ məhsulu" adı ilə təqdim olunan "demokratiya" və "azadlıq" çətin ki, Almaniya üçün Rusiya qazını və ya İtaliya üçün Çin sərmayələrini əvəz etsin.

BAKI, 5 avqust — Sputnik, İvan Danilov. Çinlə sanksiyalar, iqtisadi əlaqələrin məhdudlaşdırılması, qarşılıqlı casusluq və bəlkə də güc tətbiqi formasında təzahür edəcək soyuq müharibənin qaçılmaz olduğunun dərk edildiyi bir vaxtda qərbli ekspertlər Pekin üzərində qələbə qazanmağın "sehrli" yolunu axtarmağa başlayıblar. 

Bu və ya digər formada Vaşinqton, London və Brüsseldə müzakirə edilən "Çin əjdahasını boğmaq" yollarının hamısı geniş anti-Çin koalisiyasının yaradılmasını nəzərdə tutur.

Bu məsələdə istiqamətverici prinsiplər səviyyəsində heç bir müxtəliflik müşahidə olunmasa da, bu prinsiplərin konkret reallaşması səviyyəsində ciddi problemlər meydana çıxır.

Məsələ bundadır ki, həm bəzi Avropa paytaxtlarında, həm də ABŞ-ın "analitik mərkəzləri"ndə artıq əsaslı təəssürat yaranıb ki, Avropanın bir çox ölkələri (xüsusilə Almaniya, Fransa və İtaliya), həmçinin Asiyanın bəzi ölkələri nədənsə Çinə qarşı yeni soyuq müharibədə ABŞ-ın əlaltısı kimi iştirak etmək istəmirlər. Bundan başqa, onlar bu müharibədə ABŞ-ın qələbəsinə pul tökmək istəmirlər (bu özünü Almaniya və Fransanın ÜDM-in iki faizini Amerikanın "hərbi müdafiəsinə" ayırmaq istəməməsi ilə bağlı qalmaqallarda göstərir). Vaşinqton və Londondakı Çin əleyhdarlarını qəzəbləndirsə belə, Avropa Çinin "Huawei" şirkətinin 5G şəbəkələri üçün avadanlıqlarının tədarükünü tam qadağa etməyə hazır deyil. Avropanın faktiki olaraq öz ordusunun yaradılması ilə bağlı verdiyi bəyanatlar və Makronun müstəqil xarici siyasət yeritmək (nə Çin, nə də Amerika lehinə) istəyi ilə bağlı bəyanatları fonunda geniş anti-Çin alyansını yaratmağın mürəkkəb və çox baha olacağına dair şübhələr artır və bu problemin həlli yollarının axtarışı güclənir.

"Council on Foreign Relations" (Xarici Əlaqələr Şurası) beyin mərkəzinin himayəsi altında buraxılan nüfuzlu "Foreign Affairs" jurnalı bu problemə iki yanaşmanı təhlil edir. Onlardan birini şərti olaraq "Donald Tramp yanaşması", digərini isə "Boris Conson yanaşması" adlandırmaq olar. Şuranın həm Amerika elitası, həm də Avropadakı amerikapərəst elitanın təfəkkürünə göstərdiyi böyük təsiri nəzərə alsaq, onun "Çin problemi" ilə uğurlu mübarizə üçün təklif etdiyi metodlara nəzər salmaq lazımdır.

"Foreign Affairs" jurnalının yeni məqaləsində təklif olunan üsullar Vaşinqtonun dünyada (ən azı Qərbdə) dominantlığını faktiki olaraq saxlamağa yönəlib və Amerikanın hegemonluğunu qorumağın konkret üsullarından ibarətdir.

Amerikanın nüfuzlu nəşrinin müəllifləri fikir mübadiləsi üçün başlanğıc nöqtəsi kimi hazırkı nizamın ölüm ayağında olmasını və əsas təhlükə kimi koronavirusu yox, Çin və Rusiyanı göstərirlər. Qeyd olunur ki, iki həll yolu təklif olunur – biri Trampdan, digəri isə Consondan.

Yeni struktur ideyasını verən ilk şəxs Conson olub. Mayda o, G7 ölkələri üstəgəl Avstraliya, Hindistan və Cənubi Koreyadan ibarət 10 aparıcı demokratiyaların alyansını yaratmağı və ona D10 adını verməyi təklif edib. Məqsəd telekommunikasiya siyasətini əlaqələndirmək və 5G texnologiyasında dominant olan "Huawei" şirkətinə alternativ yaratmaqdır. Tezliklə, Tramp iyunda baş tutmalı olan G7 görüşünü ləğv edib və əvəzində payızda G11 formatında görüşü təklif edib. Consonun təklifini yenidən nəzərdən keçirərək, Tramp yeni qrupuna D10 ölkələri ilə birlikdə Rusiyanı da daxil edib.

"Foreign Affairs" ekspertləri Rusiyanı bu kluba götürməyi məsləhət görmürlər və onlar "D10 variantını", yəni Consonun sxemini seçirlər. Amma bu vacib deyil. Bu tövsiyənin arxasında dayanan motivasiya böyük maraq doğurur. Bu motivasiya ondan ibarətdir ki, Rusiyanı anti-Çin mübarizəsində iştirak etməyə inandırmaq mümkün olsa belə, Trampın sxemi çox pis görünəcək və perspektivsiz olacaq, çünki ilk növbədə anti-Çin gündəmi əsasında qurulacaq. Amma Consonun sxemindən guya hansısa bir müsbət gündəm, yəni "Çinə qarşı alyans" yox, "yaxşı hər şey naminə alyans" yaratmağa imkan verəcək birləşdirici bir ideyanı çıxarmaq olar.

Müsbət gündəm dedikdə, əlbəttə ki, boş şüarlar — "demokratiya", "azadlıq" və "insan hüquqları" nəzərdə tutulur. Maraqlıdır ki, bu cür müsbət gündəmin ortaya çıxması Vaşinqtonun hazırkı xarici siyasətinə qarşı qoyulur: "Amerika Birləşmiş Ştatları Çinin başçılıq etdiyi Asiya İnfrastruktur İnvestisiya Bankına, "Bir Kəmər-Bir Yol" təşəbbüsünə və Rusiyanın dəstəklədiyi "Şimal Axını 2" qaz kəmərinə qarşı çıxa bilər. Lakin inandırıcı alternativlər təklif edilmədiyi təqdirdə digər ölkələri də buna inandırmaq çətin olacaq".

Bu yanaşmanın problemi ondan ibarətdir ki, "ABŞ məhsulu" adı ilə təqdim olunan "demokratiya" və "azadlıq" çətin ki, Almaniya üçün Rusiya qazını və ya İtaliya üçün Çin sərmayələrini əvəz etsin. Amma bu cür münasibətlər Vaşinqtona lazım deyil, özü də konkret gələcək prezidentin soyadından asılı olmayaraq: Baydenə də, Trampa da müstəmləkə lazımdır, amma Avropa İttifaqını bu vəziyyətə qaytarmaq, çətin ki, mümkün olsun – nə D10, nə də G11 formatında. Rusiya barədə isə danışmağa dəyməz.

0