Bank kartları, arxiv şəkli

Nağdsız hesablaşma ölkə iqtisadiyyatına qazandırır?

262
(Yenilənib 21:22 25.05.2017)
Ekspert: "Qeyri-rəsmi dövriyyə nə qədər yüksək olarsa, dövlət büdcəsi itirir"

BAKI, 25 may — Sputnik. "Bizim qarşılaşdığımız əsas problemlərdən biri iqtisadiyyatda qeyri-rəsmi dövriyyədir. Dünya ölkələrinin təcrübəsində buna qarşı mübarizədə ən əsas, effektli vasitələrdən biri nağdsız hesablaşmaların geniş yayılmasıdır".

Elşən Bağırzadə, UNEC-in dosenti, iqtisadçı ekspert
© Photo : Из личного архива Э. Багирзаде
Elşən Bağırzadə, UNEC-in dosenti, iqtisadçı ekspert

Bunu Sputnik Azərbaycan-a açıqlamasında Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetinin (UNEC) dosenti Elşən Bağırzadə deyib. Onun sözlərinə görə, bu istiqamətdə fəaliyyət göstərən bütün ölkələr, məsələn, Cənubi Koreya, Türkiyə, Argentina və s. təcrübəsinə baxanda görərik ki, onlar nəinki nağdsız hesablaşmaları ciddi şəkildə inzibati yolla təmin edirlər, eyni zamanda, bunu təşviq edirlər: "Nağdsız hesablaşmalar aparan şirkətlərə və nağdsız alış-veriş edən şəxslərə müəyyən qədər vergi stimullaşdırması tətbiq edirlər. Məsələn, əgər kartla alış-veriş edirsənsə, əlavə dəyər vergisində 1-2 faiz güzəştlər tətbiq olunur. Yəni, bu, bütün ölkələrin marağındadır. Çünki qeyri-rəsmi dövriyyə nə qədər yüksək olarsa, dövlət büdcəsi itirir və dövlətin maliyyə dayanıqlığı baxımından ciddi təhlükə yaradır".

Ekspertin fikrincə, eyni zamanda, nağdsız dövriyyənin genişləndirilməsi ona görə lazımdır ki, ölkə düzgün monetar siyasət həyata keçirə bilsin: "Əgər Mərkəzi Bank dövriyyəyə buraxdığı pulun önəmli hissəsinə nəzarət edə bilmirsə, harada dövriyyə etdiyini görə bilmirsə, effektiv monetar siyasət həyata keçirə bilməz. Bunların əsasında deyə bilərəm ki, "Nağdsız hesablaşmalar haqqında" qanun çox vacibdir. İndi o başqa məsələdir ki, qanunda hansısa məhdudlaşdırıcı məqamlar var. Amma bütövlükdə qanunun qəbulu və nağdsız hesablaşmaların Azərbaycan iqtisadiyyatında prioritet mövqeyə qaldırılması alqışlanmalı haldır".

"Bu gün Azərbaycanda bu sahədə çox ciddi problemlər var. Xüsusilə biz turizmi inkişaf etdirmək, dünyaya inteqrasiya olunmaq istəyirik. Gərək bu sistemdə müəyyən qədər irəli gedək. Çünki burada infrastruktur məsələləri də var. Müəyyən qədər infrastrukturu bu sahədə inkişaf etdirmək lazımdır. Məsələn, Bakıdan kənara çıxan zaman əksər ticarət mərkəzlərində, restoranlarda, əyləncə mərkəzlərində nağdsız hesablaşmanı həyata keçirmək kifayət qədər çətindir. Çünki infrastruktur inkişaf etməyib" — Bağırzadə bildirib.

Ekspert bu baxımdan hesab edir ki, müasir dövlətin iqtisadiyyatında əsas əhəmiyyət verilməli olan sahələrdən biri də nağdsız dövriyyəni inkişaf etdirməkdir: "Nağdsız dövriyyə nə qədər inkişaf edərsə, ölkə, hökumət daha effektli iqtisadi siyasət, xüsusilə maliyyə və monetar siyasət həyata keçirə bilir".

Onun fikrincə, burada bir tərəfdən sərt məhdudiyyətlər, cəzalar tətbiq edilməli, digər tərəfdən təşviq mexanizmləri olmalıdır: "Nağdsız hesablaşmanı həyata keçirən bazar subyektlərinə müəyyən təşviqlər olmalıdır. Bu, vergi güzəştləri ola bilər. Təkcə cəzaların tətbiqi ilə ciddi nailiyyətin əldə edilməsi mümkün deyil. Çünki nəzarət mexanizmləri zəifləyəndə, yenə də əvvəlki qaydada bazar subyektləri fəaliyyət göstərməyə başlayırlar".

Samir Əliyev, iqtisadçı-ekspert
© Sputnik / Murad Orujov
Samir Əliyev, iqtisadçı-ekspert

İqtisadçı-ekspert Samir Əliyev isə Sputnik Azərbaycan-a bildirib ki, "Nağdsız hesablaşmalar haqqında" qanun tətbiq olunandan sonra ən çox əziyyəti məhz istehlakçılar, xüsusən də bank müştəriləri çəkir, ən çox onların hüquqları pozulur: "Yaxud digər məqsəd olan nağd pul hesablaşmalarının nağdsız hesablaşmalarla əvəzlənməsini stimullaşdırılmasını götürək. "Stimullaşdırmaq" feli bir qayda olaraq həvəsləndirmə tədbirlərini nəzərdə tutur. Ancaq mövcud qanunun icrasında "stimullaşdırmaq" sözünün sinonimi olaraq "məcbur etmək" işlədilir".

Onun sözlərinə görə, qanunda nağd qaydada əməliyyatlar aparmağın məhdudlaşdırılması kənarda qalıb, pulu nağdlaşdırmaya məhdudiyyətlər və ya qadağa tətbiq edilir: "Maliyyə Bazarlarına Nəzarət Palatası "stimullaşdırmağı" "qadağada", Vergilər Nazirliyi isə əlavə olaraq 1%-lik vergiyə cəlb etməkdə görür. Bunun əziyyətini sahibkarlar və onlarla "müharibə" vəziyyətinə düşən banklar çəkir".

İqtisadçının fikrincə, hazırda bank sektorunda baş verənlər məhz "nağdsız hesablaşmalar" ifadəsinə yanaşma tərzindən qaynaqlanır: "Qanunda nağdsız hesablaşmanın izahı verilir. Yəni, söhbət iki fərqli şəxs, subyekt arasındakı hesablaşmalardan, pul köçürmələrindən gedir, bir şəxsin ayrı-ayrı hesabları arasındakı hesablaşmalardan yox. Ancaq fərdi sahibkarın cari hesabından kredit və ya depozit hesabına köçürülən vəsaitdən 1%-lik sadələşmiş vergi tutulur".

"Əvvəla, burada vergitutmanın mahiyyəti təhrif edilir. Çünki vergi əldə edilən gəlirdən tutulmalıdır. Bir hesabdan başqa hesaba köçürülən vəsait isə gəlir deyil, ən yaxşı halda xidmət haqqı obyekti ola bilər. İndiki vəziyyət köçürülən vəsaitin ikiqat vergiyə cəlb edilməsi ilə nəticələnir" — Əliyev qeyd edib.

Daha sonra o deyib: "İkincisi, bankların vergi tutmaq hüququ yoxdur. Çünki qanunvericiliyə görə, dövlət vergiləri Vergilər Nazirliyi, yerli vergilər isə bələdiyyələr tərəfindən tutulmalıdır. Üçüncüsü, qanunun məqsədi nağdsız əməliyyatları stimulaşdırmaqdır. Əgər müştəri cari hesabındakı pulu nağdlaşdırmadan, köçürmə yolu ilə kredit və ya depozit hesabına köçürürsə bu halda həmin vəsaitdən nə üçün vergi tutulmalıdır? Cari hesabdan digər şəxsin hesabına pul köçürmə ilə kredit və ya depozit hesabına pul köçürmə arasındakı fərq nədir? Dördüncüsü, burada bank hesablarından pul çıxarılması hadisəsi baş vermir. Vergi Məcəlləsinin 220.12-ci maddəsinə görə, hüquqi şəxslər və fərdi sahibkarlar tərəfindən pul vəsaitlərinin nağd qaydada bank hesablarından çıxarılmasına görə 1 faiz dərəcəsi ilə sadələşdirilmiş vergi hesablanır. Hesablar arasında pul köçürülməsi məhz nağdsız hesablaşmadır".

Mütəxəssisin sözlərinə görə, Palata məhdudiyyəti nağd ödənişlərə yox, nağd pul çıxartmağa tətbiq edir. Əgər nağd hesablaşmalarla nağdlaşdırma arasında bərabərlik işarəsi qoyulursa, sabah digər qurumlar da qanunları öz baxışlarına uyğun icra edəcəklər.

262
Teqlər:
nağdsız hesablaşma, Sputnik Azərbaycan, Elşən Bağırzadə, ekspert, Samir Əliyev, bank, iqtisadiyyat
Əlaqədar
Diqqət: Nağd ödəmə dövrü bitdi - cərimələnə bilərsiniz
Bank hesabından nağd pulun götürülməsində məhdudiyyət var?
Siqaretin nağdsız satışına icazə verilib?
Mərkəzi Bankdan radikal addım: nağd pul kütləsi nəzarətə götürüldü
Banklar plastik kartlardan nağd pul çıxarılmasında komissiyanı artırır
"BakuBus" nağdsız ödəniş sisteminə keçməyə hazırdır
Kənd Təsərrüfatı naziri İnam Kərimov

İnam Kərimov: “Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi qarşısında konkret ciddi vəzifələr qoyulub”

63
(Yenilənib 23:47 12.08.2020)
Kənd Təsərrüfatı naziri İnam Kərimov deyir ki, qarşıda duran əsas vəzifələrdən biri müasir, mütərəqqi suvarma texnologiyalarından istifadə edilməsidir
İnam Kərimov: “Ayrılan vəsait suvarma sistemlərinin subsidiyalaşdırılmasına xərclənəcək”

“Bu il hava şəraitinin quraq keçməsi su çatışmazlığı problemini daha da aktuallaşdırıb. Ona görə də su resurslarından səmərəli istifadə edilməsi əsas vəzifələrdəndir”. Sputnik Azərbaycan xəbər verir ki, bu barədə Kənd Təsərrüfatı naziri İnam Kərimov Bərdədə jurnalistlərə müsahibəsində deyib.

“Bu məqsədlə ötən ay Prezident yanında su təsərrüfatının vəziyyətinə həsr olunmuş müşavirə keçirildi. Müşavirədən sonra "Su ehtiyatlarından səmərəli istifadənin təmin edilməsi ilə bağlı əlavə tədbirlər haqqında" Sərəncam imzalandı. Həm müşavirədə, həm də Sərəncamda Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi və aidiyyəti qurumlar qarşısında konkret və ciddi vəzifələr qoyulub. Qarşıda duran əsas vəzifələrdən biri müasir, mütərəqqi suvarma texnologiyalarından istifadə edilməsidir. Bu texnologiyalar həm su resurslarından səmərəli istifadəyə, həm də fermerlərin daha çox məhsul istehsal etməsinə imkan verir. Bu məqsədlə Prezident müasir suvarma texnologiyalarının və digər kənd təsərrüfatı texnologiyalarının subsidiyalaşdırılması üçün əlavə vəsait ayırıb. Bu vəsait Prezidentin tapşırığına uyğun olaraq Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi tərəfindən əsasən müasir suvarma sistemlərinin subsidiyalaşdırılmasına xərclənəcək”, – deyə nazir İnam Kərimov bildirib.

İnam Kərimovun fikirlərinə audiofaylda qulaq asa bilərsiniz

63
Kişi yeni evinin qapısından baxır, arxiv şəkli

Əcnəbilərdən başqa hər kəs bir pillə aşağı - Kirayə bazarı hərəkətə gəldi

675
(Yenilənib 00:10 13.08.2020)
Kirayə ev axtaran vətəndaşların sayı çox olsa da, hamı ucuz ev istəyir. Pandemiyadan öncə 400-450 manata kirayə verilən evlər də hazırda 300-350 manata həm axtarılır, həm də kirayə verilir

İradə Cəlilova, Sputnik Azərbaycan

BAKI, 13 avqust — Sputnik. Hər il yeni tədris ilinin başlanması ilə bağlı avqust ayında kirayə bazarında canlanma müşahidə edilirdi. Bu il pandemiya ilə əlaqədar bazarın bu seqmentində durğunluq yaransa da, mütəxəssislər hesab edirlər ki, son həftədə az da olsa, hərəkətlilik sezilir.

Amma bu dəfə vətəndaşlar kirayə tutmaq üçün daha ucuz ev axtarırlar.

Hazırda kirayə bazarında vəziyyət necədir? Sputnik Azərbaycan bu məsələni araşdırıb.

Əmlak məsələləri üzrə ekspert Elnur Fərzəliyev Sputnik Azərbaycan-a verdiyi açıqlamada bildirib ki, son bir həftədə paytaxtda kirayə bazarında bir hərəkətlənmə müşahidə edilib. Belə ki, ucuz kirayə evlərə tələbat artıb.

"Hazırda hamı 250 manata ev axtarır. 250 manata verilən evlər isə pandemiyadan əvvəl 350 manata kirayə verilən evlərdir. Pandemiyadan öncə 400-450 manata kirayə verilən evlər də hazırda 300-350 manata həm axtarılır, həm də kirayə verilir", - deyən ekspert bildirib ki, kirayə ev axtaran vətəndaşların sayı çox olsa da, hamı ucuz ev istəyir.

Mütəxəssis hesab edir ki, kirayə ev axtaranların əksəriyyəti tələbələr və iş üçün bölgələrdən paytaxta gələn vətəndaşlardır. E.Fərzəliyevin fikrincə, obyektlərin kirayə verilməsində isə vəziyyət fərqlidir.

Belə ki, müəyyən müddət işləməyə icazə olmadığı üçün obyektlərin çoxu boşaldıldı.

Onun sözlərinə görə, obyektlərin kirayə qiymətlərində ucuzlaşma müşahidə edilmir:

"Məsələn, aylıq icarə haqqı 1000 manat olan obyektlər 500 manata icarəyə verilsə, sahibkarlar fəaliyyətini davam etdirə bilərlər. Amma obyekt sahibləri bu ucuzlaşmaya getmirlər. Obyektlərini bağlı, boş saxlayırlar, amma ucuz icarəyə vermirlər. Çünki obyektlərin satış dəyəri onun icarə qiymətindən asılıdır. Belə ki, obyektlər satış dəyərinin 0,5 faizi dəyərində icarəyə verilir. Məsələn, 100 min-150 minlik satış dəyəri olan bir obyektin 500 manat icarə dəyəri olmalıdır. Belə obyektlər 200-300 manata icarəyə veriləndə onun satış qiyməti 70-80 min manata düşür. Obyekt almağı düşünən şəxslər icarə dəyərini nəzərə alırlar".

Ekspert qeyd edir ki, sərt karantin dönəmində bağ evlərinə ciddi tələbat olduğu üçün bağ evlərinin qiymətləri kəskin artdı: "Yay mövsümü artıq bitdiyi üçün bağ evləri də bir müddət sonra boşalacaq və qiymətlər düşəcək".

Əmlak məsələləri üzrə ekspert Elnur Azadov Sputnik Azərbaycan-a açıqlamasında bildirib ki, may ayından etibarən tələbələrin regionlara geri qayıtması ilə bağlı kirayə bazarında müəyyən dəyişikliklər müşahidə edilməyə başlanılıb.

"Bu daha çox Bakı, Sumqayıt və Gəncə şəhərlərində müşahidə edilir. Çünki ölkədə kirayə bazarının 30-35 faizini tələbələr təşkil edirlər. Bunların getməsi ilə bağlı bu üç şəhərdə gün ərzində 200-250 mənzil boşaldı", - deyə ekspert bildirib.

Onun sözlərinə görə, iyun-iyul aylarında kirayə evlərinin boşaldılması halları daha intensiv olub. Və təkcə tələbələr deyil, regionlardan paytaxta işləməyə gələn şəxslər də evləri boşaldıblar: "Bu özünü daha çox iyulun sonlarında göstərdi. Eyni zamanda həmin mənzillərin təkrar kirayə verilməsi müşahidə edildi. Yəni 500 manatlıq kirayə evdə qalanlar 400 manatlıq kirayə evlərə, 400 manatlıq kirayə evlərdə qalanlar 300 manatlıq kirayə evlərə köçdülər".

Ekspert deyir ki, bu dövr ərzində kirayə qiymətləri 20-30 faiz ucuzlaşıb. Onun sözlərinə görə, daha çox 600-700 manatlıq evlərə tələbat olduğu üçün bahalı evlər boşaldıldı.

Kirayə bazarında olan kasadlıq günlük kirayə mənzil bazarına da təsirsiz ötüşməyib. Belə ki, xarici vətəndaşların Azərbaycana səfərləri olmadığı üçün hazırda günlük kirayə bazarı tamamilə boşdur.

E.Azadovun fikrincə, xarici vətəndaşlar tərəfindən icarə götürülən 1000-1500 manatlıq kirayə evlərin bazarında heç bir dəyişiklik müşahidə edilməyib:

"Bu evlər Azərbaycanda çalışan xarici vətəndaşlar tərəfindən götürülür. Burada qalıb işləyən xarici vətəndaşlar işlərinə davam etdikləri üçün həmin bazarda dəyişiklik hiss edilməyib".

Ekspert bildirib ki, daha çox istirahət üçün nəzərdə tutulan villa və bağ evlərinin kirayə qiymətlərində bahalaşma müşahidə edilib.

Belə ki, bu bazarda qiymətlərin 2 dəfə bahalaşması heç bir zaman görülməmişdi: "Amma pandemiya dövründə 5000 manata kirayə verilən villaların icarə qiymətinin 10 min manata qalxması halları da müşahidə edildi".

E.Azadov bildirir ki, kirayə bazarında hərəkətlilik davam edir və bu tendensiya karantin rejiminin yumşaldılması ilə bağlı dəyişəcək.

675
Mövzu:
Azərbaycan karantində: nikbinlər, bədbinlər, xeyirxahlar və ixtiraçılar
Əlaqədar
Əmlak bazarında son vəziyyət - qiyməti saxlamaq naminə söküntü başlayacaq
On milyonlarla dolları Azərbaycandan Türkiyəyə yönəldən - SƏBƏB
Kirayə bazarında böhran: İcarədar işsizlikdən dad edir, sahibkar “verməlisən” deyir
Müxtəlif ölkələrdə mənzil kirayələmək neçəyə başa gəlir
Bakı sakinləri "mina"ların üstündə yaşayırlar: Hökumətin qərarları icrasız qalıb
Rusiya hökumətinin rəhbəri Mixail Mişustin, arxiv şəkli

"Mişustin yaxşıdır, ətrafı pisdir"

3
Rusiya vətəndaşları Prezident Vladimir Putinə etimad göstərsələr də, əksəriyyəti hökumətin işini mənfi qiymətləndirir

BAKI, 14 avqust — Sputnik. Rusiyalıların 55%-i Rusiya Prezidenti Vladimir Putinə etimad göstərir. Bu, "İctimai rəy" Fondunun (FOM) keçirdiyi sorğu nəticəsində məlum olub.

Sorğunun nəticələrinə görə, vətəndaşların 55%-i dövlət başçısına etibar edir. Rəyi soruşulanların 34%-i Putinə etimad göstərməyib, 11%-i cavab verməkdə çətinlik çəkib. Bununla yanaşı, respondentlərin 58%-i hesab edir ki, Putin öz postunda yaxşı işləyir, 27%-i bunun əksini düşünür. Sorğu iştirakçılarının 15%-i Putinin necə işlədiyi barədə suala cavab verməkdə tərəddüd edir.

Rəyi soruşulanların 37%-i hökumətin işini daha yaxşı, 46%-i daha pis qiymətləndirib, 17% isə cavab verməkdə çətinlik çəkib. RF Baş naziri Mixail Mişustinin fəaliyyətini respondentlərin 44%-i yaxşı, 19%-i pis qiymətləndirir, 37%-i isə cavab verməkdə tərəddüd edib.

"Əgər qarşıdakı bazar günü Rusiya Dövlət Dumasına seçkilər keçirilsəydi, kimə səs verərdiz?" sualına rusiyalıların 30%-i "Vahid Rusiya Partiyasına" cavabını veriblər. Rəyi soruşulanların 11%-i Kommunist Partiyasını, 11%- i RLDP-nı, 5%-i "Ədalətli Rusiya"nı seçəcəyini deyib. Respondentlərin 14% -i başqa partiyaların adını çəkib, 9%-i isə deyib ki, ümumiyyətlə seçkiyə getməzdi.

Ümumrusiya telefon sorğusu 7-9 avqust tarixlərində, yaşı 18-dən yuxarı olan 4 min respondent arasında keçirilib. Statistik nisbi xəta 1,9%-dən çox deyil.

3