Yun

Fermerin məhsulu əlində qalıb - alıcı yoxdur

378
Azərbaycanda yeni yunluq istiqamətli cins heyvanlar yetişdirmək və onun yunundan gəlir əldə etmək çox çətindir

BAKI, 9 fev — Sputnik. "Azərbaycanda ildə təqribən 17 min ton yun istehsal edilir. Yunun satışı təşkil olunsa, bu, hazırkı dövr üçün çox böyük addım ola bilər. Qoyunun cins tərkibini dəyişməklə yunun məhsuldarlığını artırmaq istiqamətində də iş gedə bilər".

Qalib Əbdüləliyev - Kənd Təsərrüfatı Nazirliyinin Heyvandarlıq şöbəsinin müdiri
Qalib Əbdüləliyev - Kənd Təsərrüfatı Nazirliyinin Heyvandarlıq şöbəsinin müdiri

Bunu Kənd Təsərrüfatı Nazirliyinin (KTN) Heyvandarlığın inkişafı şöbəsinin müdiri Qalib Əbdüləliyev, ölkədə yun istehsalı ilə bağlı Sputnik Azərbaycan-a açıqlamasında deyib. Şöbə müdirinin sözlərinə görə, bu sahədə əsas yol xəritəsi belədir: "Yun tədarük məntəqələri yaradılsın, istehsal olunan yun qəbul edilsin və satışı təşkil olunsun. Uzun müddətli perspektivdə də zərif yunlu qoyunların damazlıq işi aparılsın ki, bunların sayı çoxalsın. Yun məmulatları, yundan hazırlanan materialların istehsalı artırılsın".

O, qeyd edib ki, sovet dövründə Yevlaxda böyük yun emalı müəssisəsi olub: "Bu fabrikdə həm daxildə istehsal olunan, həm də xaricdən gələn yun emal olunurdu. Yun bir ittifaq daxilində başqa respublikalara bizdən gedirdi. Məsələn, Moldovaya, Ukraynaya, Pribaltika respublikalarına. Amma yunun xaricə satılması mərkəzdən — Moskvadan planlaşdırılıb həyata keçirilib".

Q. Əbdüləliyevin sözlərinə görə, yunun qiyməti tələb və təklifdən asılıdır və onu bazar nizamlayır.

Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetinin (UNEC) dosenti Qadir Bayramlı Sputnik Azərbaycan-a açıqlamasında, dünyada yun istehsalında ilk yeri, ildə 250 min ton ilə Avstraliyanın tutduğunu deyib: "İkinci yerdə Çin (170 min ton civarında), üçüncü yerdə Yeni Zelandiya (125-130 min ton civarında) gəlir. MDB ölkələrində də yun istehsalı inkişaf edib, təxminən 20-40 min ton arasında dəyişən istehsal var. Yun istehsalında Türkiyə (türkdilli ölkələr arasında ilk yerdədir), Hindistan, İran, Sudan, Cənubi Afrika, Argentina kimi ölkələrin də adını çəkmək olar".

Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetinin (UNEC) dosenti Qadir Bayramlı
Qadir Bayramlının şəxsi arxivindən
Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetinin (UNEC) dosenti Qadir Bayramlı

Azərbaycana gəlincə, ekspert deyib ki, pambıqçılıq, ipəkçilik, çayçılıq kimi yun istehsalı çox böyük tənəzzül keçirməyib: "1985-ci ildə 11 min ton civarında yun istehsalımız qeydə alınıb. 1995-ci ildə isə bu rəqəm 9 min ton olub. Ondan sonra isə bu sahədə az da olsa, inkişaf trendi görünür. 2015-ci ildə 17 min ton civarında yun istehsalı olub".

Onun fikrincə, Azərbaycanda yun istehsalını inkişaf etdirmək üçün ilk növbədə qoyunçuluq sahəsində olan problemləri həll etmək lazımdır: "Ölkədə qoyunların cins məhsuldarlığı aşağıdır. Yun istehsalçılarının problemləri var. Bunlar istehsal etdikləri yunu kimə və necə satacaqlarını bilmirlər. Çox aşağı qiymətə yun təklif edilir. Bu, onlara sərf etmir, amma satmaq məcburiyyətində qalırlar. Çox zaman əllərində qalır və müəyyən müddətdən sonra keyfiyyətini itirir. Fermerlərin maarifləndirilməsinə böyük ehtiyac var. Bu sahədə sığorta sistemi tətbiq olarsa, fermerlərin işi asanlaşar".

Ekspertin sözlərinə görə, digər tərəfdən yunun təmizlənməsi kustar üsulla aparılır: "Yun tədarükü sistemli həyata keçirilmədiyindən, burada problemlər var".

Q. Bayramlı hesab edir ki, qoyunçuluq, o cümlədən yun istehsalının inkişafı ilə bağlı bir sıra tədbirlər görülə bilər: "Otlaqların keyfiyyəti yavaş-yavaş azalır, otarma normalarına əməl edilmir. Otlaqların yaxşılaşdırılmasına dair işlər aparılmalı, otarma normalarına əməl olunması ilə bağlı ciddi nəzarət olmalıdır. Bir sahədə min qoyun otarıla bilərsə, oraya 5 min və daha çox qoyun buraxılır. Bu da otlaqların keyfiyyətinin itirilməsinə səbəb olur".

Vahid Məhərrəmov - Kənd təsərrüfatı üzrə ekspert
© Sputnik / Anar Mustafayev
Vahid Məhərrəmov - Kənd təsərrüfatı üzrə ekspert

"Qoyunçuluq, o cümlədən yun istehsalında çox böyük maneə torpaqlarımızın işğalı ilə bağlıdır. Ermənilər tərəfindən ərazilərimiz işğal edilməsəydi, qoyunların sayı 13-14 milyon baş, yun istehsalı isə 25 min ton və daha çox ola bilərdi. Azərbaycanda kənd təsərrüfatı məhsullarının istehsalına və emalına dair Strateji Yol Xəritəsində əks olunan tədbirlərin həyata keçirilməsi qoyunçuluğun, yun istehsalının inkişafına kömək edəcək" — deyə ekspert əlavə edib.

Kənd təsərrüfatı üzrə mütəxəssis Vahid Məhərrəmov isə Sputnik Azərbaycan-a açıqlamasında bu sahədə ixtisaslaşmanın vacibliyini önə sürüb: "Bizdə əsasən universal qoyun cinsləridir. Burada həm südlük, həm ətlik, həm də yun nəzərdə tutulur. Universal qoyun cinslərindən ətlik, südlük və yun istiqamətində yaxşı nəticə əldə etmək, məhsuldarlığı artırmaq, məhsulun keyfiyyətini yaxşılaşdırmaq asan məsələ deyil".

Ekspertin sözlərinə görə, yun istehsal etmək istəyirlərsə, yunluq istiqamətli cins heyvanlar yetişdirilməlidir: "Dünya bazarında merinos cinsli heyvanlar var. Əsasən onların yunu tələb olunur. Bunlar bizim təklif etdiyimiz yundan fərqlidir. Düşünmürəm ki, Azərbaycanda qoyunçuluğun inkişafı indiki halda yaxşı nəticə versin. Ona görə ki, Azərbaycan torpaqlarının bir hissəsi işğal altındadır, onsuz da ölkədə örüş sahələrinin həcmi azdır və bu, yavaş-yavaş azalır".

Məhərrəmovun fikrincə, Azərbaycanda yeni yunluq istiqamətli cins heyvanlar yetişdirmək və onun yunundan gəlir əldə etmək aktual deyil. Ekspert yunun fermerlərin əlində qaldığını deyib: "Çünki tələb yoxdur. Ölkədə yun emalı ilə məşğul olan ciddi fabrik yoxdur. Yunun bir hissəsi məişətdə istifadə olunur. İndi anbarlarda kifayət qədər yun var".

"Merinos qoyunlar saxlasaq, keyfiyyətli yun istehsal etsək, ona tələb olacaq. Əgər keyfiyyətli yun istehsal etsək, Azərbaycana investorlar gələr və zavod, fabrik açarlar. Xammalı emal edib hansısa məhsula çevirmək və yaxşı gəlir əldə etmək olar" — deyə o qeyd edib.

378
Teqlər:
yun, Qadir Bayramlı, Qalib Əbdüləliyev, kənd təsərrüfatı, Vahid Məhərrəmov, Sputnik, ekspert, heyvan, Azərbaycan
Əlaqədar
Təbiət fermerlərə qənim kəsilib
Fermerlər ümid və səksəkə içərisində
Fermerlərin satış problemi həll olunur
Dövlət sifariş vermir, fermer də əkmir
Meşə yanğınlarına görə fermerlər cəzalandırılacaq
Bankda növbə, arxiv şəkli

Banklar Assosiasiyasından vətəndaşların narazılığına səbəb olan məsələ ilə bağlı açıqlama

5
Bəzi hallarda bankın informasiya texnologiyaları infrastrukturunda aparılan təkmilləşmə işləri və digər səbəbdən fərdi qaydada və ya kütləvi olaraq bir çox kart istifadəçilərinin apardığı əməliyyatlar üzrə vergi dərəcələrinin hesablanması zamanında mümkün olmaya bilər

BAKI, 22 aprel — Sputnik. Rəqəmsal ödəniş ekosistemi inkişaf edərək əhatə dairəsi genişləndikcə müxtəlif ödəniş alətlərindən istifadə edilməsi, bank-müştəri münasibətlərində yarana biləcək ziddiyyətli hallar, aparılan ödəniş əməliyyatları üzrə vergilərin tutulması və digər sahələrdə mütəmadi əsasda cəmiyyətin məlumatlandırılması mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Qlobal pandemiya dövründə elektron ticarət əməliyyatlarının dövriyyəsində müşahidə edilən sıçrayışlı artım bankları bu sahədə daha diqqətli və həssas olmağa sövq edir. Məlum olduğu kimi, Vergi Məcəlləsinə 2017-ci ildə edilmiş dəyişikliklər nəticəsində ödəniş kartları ilə aparılan bəzi əməliyyatlar üzrə vergi dərəcələri müəyyən edilib. Belə ki, Vergilər Məcəlləsinin 169-cu maddəsinə əsasən, ƏDV-nin məqsədləri üçün qeydiyyata alınmayan qeyri-rezidentə elektron ticarət qaydasında işlərin və xidmətlərin təqdim edilməsinə görə vergi orqanlarında uçotda olmayan şəxslər tərəfindən ödənişlər aparılarkən bu maddə ilə müəyyən edilmiş qaydada qeyri-rezidentə ödənilməli olan məbləğə ƏDV hesablanmalı və ödənilməlidir.

Azərbaycan Banklar Assosiasiyasından (ABA) Sputnik Azərbaycan-a bildirilib ki, elektron ticarət qaydasında işlərin və xidmətlərin alıcısı, habelə Azərbaycan hüdudlarından kənarda elektron qaydada təşkil olunan lotereyaların, digər yarışların və müsabiqələrin iştirakçısı vergi orqanlarında uçotda olmayan şəxs olduqda ödənişi aparan yerli bank və ya xarici bankın Azərbaycandakı filialları tərəfindən hesablanan ƏDV alıcının vəsaiti hesabına büdcəyə ödənilir. Ölkə daxilində POS-terminal şəbəkəsi və ya elektron ticarət üzərindən aparılan əməliyyatlarda, eləcə də internet şəbəkəsi üzərindən xarici internet saytlardan məhsul sifarişi edildikdə ƏDV tətbiq edilmir.

Vergilər Məcəlləsinin 101.5-ci maddəsinə əsasən idman oyunları ilə əlaqədar aparılan mərc oyunlarından, lotereyaların keçirilməsindən, habelə digər yarışlardan və müsabiqələrdən pul şəklində əldə edilən uduşlardan (mükafatlardan) iştirakla bağlı ödənilən pul vəsaiti (pul qoyuluşu) çıxılmaqla qalan məbləğdən (Azərbaycan hüdudlarından kənarda təşkil edilən mərc oyunlarından, yarışlardan və müsabiqələrdən əldə edilən nağd pul vəsaiti istisna olmaqla) 10 faiz dərəcə ilə vergi tutulur.

Ödəniş kartları ilə aparılan əməliyyatlarda vergi dərəcələrinin tətbiq edildiyi digər sahə isə elektron pul kisələri ilə bağlıdır. Vergilər Məcəlləsinin 125.1-1-ci maddəsinə əsasən isə Azərbaycan rezidentləri tərəfindən qeyri-rezident şəxslərə məxsus elektron pul kisəsində yaradılan hesaba pul köçürülərkən, əməliyyatı həyata keçirən yerli bank, xarici bankın Azərbaycandakı filialı və ya poçt rabitəsinin milli operatoru həmin rezidentdən köçürülən məbləğin 10 faizi miqdarında ödəmə mənbəyində vergi tutur.

Yuxarıda qeyd edilən ödəniş əməliyyatları həyata keçirildiyi təqdirdə banklar tərəfindən hər bir ödəniş əməliyyat üzrə vergilər, o cümlədən ƏDV ödənişləri fərdi qaydada hesablanaraq kart istifadəçisinin hesabında olan vəsaitdən ödənilir. Lakin bir sıra hallarda bankın informasiya texnologiyaları infrastrukturunda aparılan təkmilləşmə işləri və digər səbəblərdən fərdi qaydada və ya kütləvi olaraq bir çox kart istifadəçilərinin apardığı ödəniş əməliyyatları üzrə vergi dərəcələrinin hesablanması zamanında mümkün olmaya bilər.

ABA son zamanlar bir sıra sosial şəbəkələrdə vətəndaşların narazılığına səbəb olan məsələ ilə əlaqədar bildirir ki, bu istisna hal məhz texniki səbəblərdən dolayı baş verib və texniki xətaların olması qaçılmazdır. Hər zaman olduğu kimi, kart istifadəçisi olan müştərilər kart hesablarından vəsaitlərin silinməsi, o cümlədən vergilərin ödənilməsi ilə bağlı banklara birbaşa müraciət edərək əsaslandırılmış formada cavab ala bilərlər.

5
Elektrik xətləri, arxiv şəkli

Suqovuşanda "ağıllı şəbəkə" tətbiq olunur

14
(Yenilənib 12:53 22.04.2021)
Ağıllı Şəbəkə Konsepsiyası işğaldan azad olunan digər ərazilərdə olduğu kimi Suqovuşan ərazisində də tətbiq edilir. 35 kV-luq iki dövrəli xətt izoliyasiyalı kabellə çəkilir.

BAKI, 22 aprel — Sputnik. İşğaldan azad olunan Suqovuşan qəsəbəsinə 110/35/6 kv-luq Tərtər yarımstansiyasından 35 kV-luq elektrik veriliş xəttinin çəkilməsi işləri davam etdirilir. “Azərişıq” Açıq Səhmdar Cəmiyyətindən Sputnik Azərbaycan-a verilən məlumata görə, işğaldan azad olunan əraziləri elektrik enerjisi ilə təchiz etmək üçün kompleks tədbirlər davam etdirilir, “Azərişıq Qarabağda” layihəsi çərçivəsində Suqovuşan ərazisində işləri sürətləndirilib.

Suqovuşanda son vəziyyət
© Sputnik / Aleksey Kudenko

Ağıllı Şəbəkə Konsepsiyası işğaldan azad olunan digər ərazilərdə olduğu kimi Suqovuşan ərazisində də tətbiq edilir. 35 kV-luq iki dövrəli xətt izoliyasiyalı kabellə çəkilir. Belə xətlərdə itkilər minimuma enir, əlverişsiz hava şəraitinə daha dözümlüdür, buzlaşmaya qarşı daha dayanıqlıdır, həmçinin belə xətlərin keçdiyi ərazilərdə mühafizə zolağı daha az olur, xətlərə texniki xidmət xərci minimuma enir.

Suqovuşan qəsəbəsinin daxili şəbəkəsində isə 0.4 kv hava xətləri bərpa edilib, yeni SİP kabellər çəkilib. Qısa müddət ərzində qəsəbəyə elektrik enerjisinin verilişi bərpa ediləcək. Bunun üçün lazım olan bütün mal-material əraziyə göndərilib.

14
Teqlər:
elektrik, işıq, Suqovuşan
Beynəlxalq Muğam Mərkəzinin səhnəsində tamaşa

Nizami Gəncəvi ilə Yunus Əmrənin ruhlarını birləşdirdilər

0
(Yenilənib 23:34 22.04.2021)
Qardaş ölkələr arasında mədəni körpülərin davam etdirilməsi üçün hər iki ölkənin tanınmış şairinin ortaq əsərləri əsasında ssenari yazılaraq, fərqli kompozisiya təqdim edilib.

Şahpəri Abbadova, Sputnik Azərbaycan

BAKI, 23 aprel — Sputnik. Bu il dahi şair və mütəfəkkir Nizami Gəncəvinin 880 illiyi münasibətilə ölkəmizdə "Nizami İli" elan edilib. Qardaş Türkiyədə isə bu il böyük şair və mütəfəkkir Yunus Əmrənin vəfatının 700-cü ildönümü qeyd edilir. Qardaş ölkələr arasında mədəni körpülərin davam etdirilməsi üçün hər iki ölkənin tanınmış şairinin ortaq əsərləri əsasında ssenari yazılaraq, fərqli kompozisiya təqdim edilib. Bu kompozisiya əsasında Azərbaycan Milli Konservatoriyası nəzdində İncəsənət Gimnaziyasının şagirdləri Nizami hikmətlərindən və Yunus Əmrədən olan seçmələri səsləndiriblər. Türkiyədə tanınan rəssam, kurator Günay Zebic (Mehdizadə) və Yunus Əmrə İnstitutunun hazırladığı təqdimat-tamaşanın məşqi Beynəlxalq Muğam Mərkəzinin səhnəsində nümayiş olunub. İki hissədən ibarət tamaşanın birincisi Yunus Əmrəyə, ikincisi Nizamiyə həsr olunub.

Bu barədə Sputnik Azərbaycan-a məlumat verən layihənin rəhbəri, tamaşanın ssenari müəllifi Günay Zebic Yunus Əmrə İnstitutu ilə birgə hər iki dahinin əlamətdar ildönümlərinə töhfə olaraq belə bir layihəni hazırlamaq qərarına gəldiyini bildirib:

"İstər döyüş meydanında, istər iqtisadi sahədə, istərsə də mədəniyyət aləmində qardaş ölkə Türkiyə ilə Azərbaycan öz həmrəyliyini, möhkəm şəkildə bağlı olduqlarını dünyaya bir daha sübut etdi. Biz də mədəni əlaqələrin daha da möhkəmləndirilməsi və mədəniyyət körpüsünün daha sağlam tellərlə bağlanması üçün hər iki ölkənin dəyərli sənətkarlarını bir araya gətirdik. Fərqli kompozisiya şəklində onu nümayiş etdirməyə çalışdıq. Düşündük ki, bunu tamaşa şəklində hazırlayıb, təqdim etsək, daha çox kütləyə çatmış olar. Bunu şagirdlərlə etməkdə məqsəd isə məhz onların təqdimatında məktəblilərə, şagirdlərə və gənclərə hər iki ölkənin dahi şairini tanıtmaq, əsərləri ilə tanış etmək onların mədəni irsimizdəki rolunu göstərməkdən ibarətdir. Çünki yetişən gənclik bizim dövlətimizin gələcək qurucularıdır. İlkin təməl bu işdə əsas rol oynayır. Bunun üçün maarifləndirməyə məhz onlardan başlamağı uyğun bildik".

© Photo : Courtesy of Lala Azeri
Beynəlxalq Muğam Mərkəzinin səhnəsində tamaşa

Zebicin sözlərinə görə, tamaşalarda hər iki dahinin yaradıcılığına toxunulub: "Nizami Gəncəvinin "Xəmsə"si, Yunus Əmrənin "Divan"ı və şeirlərindən istifadə etdik. Tamaşanın aktyor heyəti İncəsənət Gimnaziyasının şagirdləridir. Bu qrupla artıq beş ildir ki, çalışıram. Kollektivlə Türkiyə və Azərbaycanın qardaşlığına həsr olunan layihələr həyata keçirmişik. Bunlardan 2017-ci ildə Bursa şəhərində "Qardaş məktəb", "Azərbaycan Cümhuriyyətinin 100 illiyi və Qafqaz İslam ordusunun Bakıya gəlişi", 2019 Türkiyənin Kayseri şəhərində "Nəsimi 650" teatrı ilə Beynəlxalq XIV teatr festivalında iştirak etmişik. Bundan başqa 2020-ci ildə Qobu 3 parkında Xarı Bülbül İncəsənət mərkəzində COVID-19 "Biz Birlikdə Güclüyük" tablomun açılışı və "Xarı Bülbül" kiçik tamaşasını uğurla nümayiş etdirdik. Bir rəssam kimi mənə tablolarda gördüyüm kompozisiyaları səhnələşdirmək, onları ssenari şəklində yazmaq və səhnə geyimlərini yaratmaq böyük əhəmiyyət kəsb edir. Azərbaycanın Nizami Gəncəvisi və Türkiyənin Yunus Əmrə kimi böyük şairlərinin şeir və poemalarını canlandırmaq mənə qürür hissi verir. İndi iş prosesimizin demək olar ki, yarısından çoxunu bitirmişik. May ayının əvvəllərində tamaşaçılara bu layihəni televiziya vasitəsi ilə təqdim edəcəyik".

Bakıdakı Yunus Əmrə İnstitutunun rəhbəri Səlçuk Karakılıç qeyd edib ki, Türkiyənin böyük şairi Yunus Əmrənin nüfuz, təsir sahəsi o qədər geniş və dərindir ki, onu Anadoluya sığdırmaq mümkün deyil: "Böyük ruhların fərqli xüsusiyyətləri, yaşadıqları dövrü və mühiti aşaraq universal bir dil yarada bilmələridir. Niyə Yunus Əmrə səkkiz yüz ildən sonra da xatırlanır və dildən dilə ötürülür? Yunus Əmrəni böyük bir sənətkar edən və onu universal bir dilə gətirən əsas səbəb, dünyanı eyni anda anlamaq və şərh etmək bacarığı idi. Böyük ruhların ən fərqli xüsusiyyətləri, yaşadıqları dövrü və mühiti aşaraq universal bir dil yarada bilmələridir. Onun Türkiyədə çox sevilməsi, ayrıca hər dövrün özündə əks etdirməsi və davamlı istinad edilməsi sənətkarın dərinliyinin, böyüklüyünün göstəricidir. Hacı Bektaşi Vəli, Mövlana, Yunus Əmrə kimi türk dərvişləri, Asiya içindən gələrək Anadoluda tarixin ən əzəmətli təşkilatın quruluşunu imzaladılar, Türkiyə də qurulan belə bir universal dövlətdir".

© Photo : Courtesy of Lala Azeri
Beynəlxalq Muğam Mərkəzinin səhnəsində tamaşa

Səlçuk Karakılıç Yunus Əmrənin Anadolunun həqiqi memarlarından biri olduğunu, böyük sənətkarların dar mühitin deyil, daha geniş bir dünyanı izah etməyə çalışanlardan olduğunu bildirib: "Yunus Əmrə Türkiyədə olduğu kimi, Azərbaycanda da diqqətlə oxunur, haqqında araşdırmalar edilir. Bu il Yunus Əmrənin vəfatının 700-cü il dönümüdür, böyük şairimizi Azərbaycanda daha geniş kütlələrə izah etmək məqsədilə bir tamaşa ərsəyə gətirdik. "Yetmiş iki millətə bir gözlə baxmaq" Ümumdünya bəşəri dəyərlər prinsipi üzərində qurulmuş fəlsəfəsi ilə bütün bəşəriyyətlə danışan Yunus Əmrənin və Azərbaycan ədəbiyyatının böyük şairi Nizami Gəncəvinin xatirəsini anmağın uyğun olduğuna qərar verdik. Günay Zebiçin hazırladığı mövzunu əhatə edən tamaşanın bu günlərdə gənc nəsil üçün daha faydalı olacağını düşünürəm. Şübhəsiz ki, həm Yunus Əmrə, həm də Nizami Gəncəvi Türk dünyasının ortaq dəyərləridir. Bizim vəzifəmiz Yunus Əmrə və Nizami Gəncəvi kimi dövrünün böyük sənətkarlarını dəqiq təsvir etmək və onları yaşatmaqdır".

Qeyd edək ki, sözügedən layihənin nəinki Azərbaycanda, eyni zamanda Türkiyədə və Xorvatiyada festivallarda iştirakı da gözlənilir.

0