Azərbaycan Respublikasının Dövlət Neft Fondu

Təsəvvür edin, Neft Fondu olmasaydı, baş verərdi...

148
(Yenilənib 15:10 24.05.2016)
Ekspert: "Artıq neftin qiyməti 50 dollara çatıb, bir az da bahalaşarsa, hökumətin bundan sonrakı davranışları maraqlı olacaq. Yəni islahatları davam etdirəcək, ya əvvəlki qaydaya qayıdacaq".

Neft Fondu olmasaydı nə edərdik?
BAKI, 19 may — Sputnik. Prezident İlham Əliyev Dövlət Neft Fondunun (ARDNF) 2015-ci il büdcəsinin icrası haqqında sərəncam imzalayıb. DNF-in 2015-ci il büdcəsinin icrası, gəlirlər 7 721 084,9 min manat, xərclər 9 187 826,9 min manat və ya Fondun 2015-ci il büdcəsində nəzərdə tutulana nisbətən gəlirlər üzrə 75,4%, xərclər üzrə 77,8% səviyyəsində təsdiq edilib.

Nicat Hacızadə, iqtisadçı ekspert
© Photo : APA
Nicat Hacızadə, iqtisadçı ekspert

İqtisadçı ekspert Nicat Hacızadə Sputnik-ə şərhində bildirib ki, ötən il Neft Fondu müəyyən qədər defisitlərlə icra olunub. Onun sözlərinə görə, yanvar-iyun aylarında gəlirlər daha yüksək dərəcədə qeyd olunub: "Yəni 4,54 milyard gəlirlər təşkil edib, xərclər isə 4, 42 milyard səviyyəsində qeyd olunub".

N.Hacızadə deyir ki, fondun aktivlərindən düzgün və səmərəli şəkildə istifadə etmək lazımdır: "Dünya təcrübəsinə baxsaq, görərik ki, neft fondlarının əksəriyyəti vəsaitlərin idarə olunmasından daha çox gəlirlər götürürlər. Nümunə kimi isə Norveç Neft Fondunu qeyd eləmək mümkündür. Azərbaycanın Neft Fondunun gəlirlərində isə neftdən gələn gəlirlər daha çoxdur".

"Biz bilirik ki, DNF Rusiyada və Avropada bir sıra daşınmaz əmlaklara malikdir. Fondun investisiya qoyduğu daşınmaz əmlakların həmin ölkələrdəki dəyərləri aşağı düşüb. Xüsusilə Rusiyada daşınmaz əmlak bazarında enmələr mövcuddur və bazarda müəyyən qədər böhran yaşanır. Amma, Neft Fondunun aldığı daşınmaz əmlakın əsasən götürdüyü gəlir mənbəyi onların icarəyə verilməsi ilə bağlıdır. Ondan qazandığı gəlirlər vəsaitlərin idarə olunmasından qazandığı gəlirlərə daxil edilir", — ekspert deyib.

İqtisadçının fikrincə, Azərbaycanın DNF-siz qazandığı gəlirlər belə, qonşu ölkələrin gəlirlərindən çoxdur: "Ölkənin DNF-siz qazandığı gəlirlər Cənubi Qafqaz cəhətdən götürsək, yenə də Gürcüstan və Ermənistanı üstələyir. Biz hətta DNF olmadan belə, vergi və gömrük rüsumları hesabına Ermənistan və Gürcüstandan daha irəlidəyik".

Ekspert bildirir ki, burada da əsas rolu neft şirkətlərindən alınan vergilər təşkil edir. Bununla yanaşı, onun sözlərinə görə, hazırkı büdcə ilə DNF-nin icra edəcəyi bəzi layihələr ixtisar olunmalıdır.

Samir Əliyev, iqtisadçı-ekspert
© Sputnik / Murad Orujov
Samir Əliyev, iqtisadçı-ekspert

Digər iqtisadçı Samir Əliyev isə, DNF-in Azərbaycanın strateji valyuta ehtiyyatının əsas hissəsini təşkil edən qurum olduğunu deyir. "Mərkəzi Bankda 4 milyard, DNF-də isə 34 milyarda yaxın vəsait olduğunu nəzərə alsaq, ölkənin 38 milyarda yaxın valyuta ehtiyatı var. Bu gün bazara baxsaq, dollar satışını DNF həyata keçirir. Nəinki bu ay, aprel və mart aylarında da əsas satış DNF vasitəsi ilə gerçəkləşib. Ümumiyyətlə, 2016-cı ilin bugünkü tarixinə qədər DNF tərəfindən 1,8 milyarddan çox, MB tərəfindən təxminən 600 milyona yaxın dollar satılıb. Təsəvür edin ki, Neft Fondu olmasaydı, bu 1,8 milyard satılmasaydı, nə baş verərdi".

Ekspert iddia edir ki, DNF olmasaydı, bu gün dollar bir manat əlli qəpik yox, bir neçə manat olardı: "Büdcənin əsasını da DNF təşkil edir. Neft Fondunun dövlət büdcəsində payı 50%-dan yüksək olub. Bu, böyük vəsaitdir, bu il də 6 milyard pul köçürülüb. Yəni, Neft Fondu olmasaydı, bizim büdcəmiz indikindən 2 dəfə və ya 30-40% az olardı".

"Bu baxımdan Neft Fondu ölkə iqtisadiyyatında birbaşa iştirak etməsə də, dövlət büdcəsinə böyük transfer edib. Belə olmasaydı, büdcə xərcləri də az olardı. Bu baxımdan, mən Neft Fondunun Azərbaycan iqtisadiyyatındakı rolunu əhəmiyyətli hesab edirəm", — ekspert vurğulayıb.

S. Əliyev eyni zamanda, indiki iqtisadi böhranın da əsas səbəbinin neftlə bağlı olduğunu nəzə çatdıraraq, deyir ki, neftdən asılı olmasaydıq, böhranın miqyasını bu qədər geniş hiss etməzdik: "İqtisadi diversifikasiya və sahibkarlıq yoxdur. Bunların səbəbi havayı neft pullarının gəlməsi olub ki, hökumət nə islahatlarda, nə də sahibkarlığın inkişafında maraqlı olub. İndi neft pullarının azalması fonunda artıq hökumət düşünməyə başlayıb, bu sahədə müəyyən addımlar da atır. İndi neftin qiyməti 50 dollara çatıb, bir az da bahalaşarsa, hökumətin bundan sonrakı davranışları maraqlı olacaq. Yəni islahatları davam etdirəcək, ya əvvəlki qaydaya qayıdacaq".

Qeyd edək ki, mayın 19-da "AzeriLight" markalı neftin 1 barelinin qiyməti 0,43 dollar və ya 0,85% artaraq 51,16 dollar təşkil edib.

148
Teqlər:
ARDNF, Dövlət Neft Fondu, Nicat Hacızadə, Samir Əliyev, dollar, neft
Əlaqədar
Dövlət Neft Fondu 48,4 milyon dollar satıb
Dövlət Neft Fondu hərracda 49 milyon dollar satıb
Neft Fondu büdcəyə 1,7 mln manat köçürüb
Banklar Neft Fondundan 100 milyon tələb edir, dollar yenidən qalxdı
Neft Fondu 23 banka 100 mln. dollar satıb
Neft Fondu 13 banka 177,5 milyon dollar satdı
Müslüm İbrahimov

Professor: "Bu ölkə neft bazarında defisit yaratmağa çalışır"

22
(Yenilənib 00:10 17.01.2021)
Almaniyanın Zigen Universitetinin qonaq professoru Müslüm İbrahimov deyir ki, neft bazarındakı vəziyyətə 3 vacib faktor təsir edir
Müslüm İbrahimov: “Neft ilə bağlı OPEC proqnozları çətinləşir”

ABŞ-ın Enerji İnformasiya Administrasiyası (EIA) OPEC-in gündəlik neft hasilatına dair proqnozunu açıqlayıb. Cari ildə OPEC-in neft hasilatının sutkada orta hesabla 27,2 milyon barrel olacağı gözlənilir. 2020-ci ildə bu göstərici 25,6 milyon barrel olub.

OPEC proqnozlarını Sputnik Azərbaycan-a şərh edən Almaniyanın Zigen Universitetinin qonaq professoru Müslüm İbrahimov deyir ki, neft ilə bağlı OPEC proqnozları çətinləşir:

“Bunun bir neçə səbəbi var. ABŞ-da yeni administrasiyanın fəaliyyətə başlaması dövlət xərclərinin artması ilə nəticələnəcək. Bu proseslə paralel olaraq digər ölkələrdə də iqtisadi canlanma qeydə alınacaq. Hazırda ölkələr ucuz neftin alınmasında maraqlıdır. Digər faktor Səudiyyə Ərəbistanının makro-iqtisadi vəziyyəti ilə bağlıdır. Bu ölkə hasilatı azaltmaqla bazarda defisit yaratmağa çalışır. Ən mühüm təsiredici amillərdən biri də dünya miqyasında vaksinasiya prosesinin intensivləşməsidir”.

Müslüm İbrahimovun geniş şərhinə audiofaylda qulaq asa bilərsiniz

22
Teqlər:
OPEC, ABŞ, Səudiyyə Ərəbistanı, defisit, bazar, neft
Mövzu:
Neft qiymətləri ətrafındakı ajiotaj
Bankada dollarlar, arxiv şəkli

Financial Times: "Dolları taxtdan salacaqlar"

21
(Yenilənib 22:13 16.01.2021)
"Trampın hakimiyyət illəri bizim zəif yerlərimizi üzə çıxardı və hətta o gedəndən sonra da biz bu zəiflikləri aradan qaldırmalıyıq" - Avrokomissiyadakı mənbə

BAKI, 16 yanvar - Sputnik. Avropa Şurası dünya bazarında "dolların ağalığının" həddi aşdığını bəyan edəcək. 

Sputnik Azərbaycan bildirir ki, bu barədə Financial Times Avropa Komissiyasındakı mənbələrinə istinadən yazıb. 

Qəzetin məlumatına görə, AŞ bu məsələni ABŞ-ın yeni prezidenti Co Baydenin yanvarın 20-də planlaşdırılan inauqurasiyasından əvvəl qaldırmaq istəyir. Avropa Komissiyasının layihəsinin yanvarın 19-da qəbul ediləcəyi gözlənilir, həmçinin ona əlavələrin ediləcəyi də istisna olunmur. 

FT əlavə edir ki, layihədə ABŞ Prezidenti Donald Trampın İrana qarşı tətbiq etdiyi məhdudlaşdırma tədbirlərindən sonra Avropa ölkələrinin müəyyən çətinlik çəkdiyi qeyd olunur. Sənəddə bazarların "qeyri-qanuni eksterritorial tətbiqin nəticələrindən" qorunmasının vacibliyi vurğulanır. 

"Trampın hakimiyyət illəri bizim zəif yerlərimizi üzə çıxardı və hətta o gedəndən sonra da biz bu zəiflikləri aradan qaldırmalıyıq. Söhbət AŞ-nın dünyadakı yerindən, ölçülərimizə müvafiq olan iqtisadi və maliyyə dövlətinin imkanlarından gedir", - mənbələrdən biri deyib.

21
Teqlər:
"The Financial Times", Avropa Komissiyası, Avropa Şurası, dollar
Kürdəxanında çirkab sular

Kürdəxanıda çirkab suları dənizə axıdılır, nazirlik öz işini görür, nəticə isə yoxdur

0
(Yenilənib 20:12 17.01.2021)
Xəzər sahili ərazilərdə quraşdırılan bu qurğular sayəsində bu ərazilərdə dənizə çirkab su axıdılmır.

İradə Cəlilova, Sputnik Azərbaycan

BAKI, 17 yanvar — Sputnik. Bakının Sabunçu rayonu Kürdəxanı qəsəbəsində uzun illərdir ki, dənizə kanalizasiya suları axıdılır. Qəsəbə sakinlərinin sözlərinə görə, qəsəbədə kanalizasiya sistemi olmadığı üçün vətəndaşlar kanalizasiya sularının axıdılması üçün xüsusi qazılmış "şambo"lardan istifadə edir.

Adətən çirkab sular dənizə axıdılır. Bununla yanaşı Kürdəxanı və Pirşağı qəsəbələrində kanalizasiya sularının axıdılığı göllər də var. Bu problemin qarşısını almaq üçün qəsəbələrə kanalizasiya sistemi çəkilməlidir. Ötən il Bakı qəsəbələrinə kanalizasiya sisteminin çəkilməsi üçün qərar verilsə də, görünən odur ki, qeyd olunan qəsəbələrdə hələ heç bir iş görülməyib.

© Sputnik / Irade JELIL
Kürdəxanında çirkab sular

Memarlıq və İnşaat Universitetinin (AzMİU) dosenti Fərzəli Həsənov Sputnik Azərbaycan-a açıqlamasında bildirib ki, Bakı qəsəbələrinə kanalizasiya sisteminin çəkilməsi planda olsa da, yəqin ki, bundan sonra məsələyə birbaşa məsul olan qurum "Azərsu" ASC işğaldan azad edilmiş ərazilərdə müvafiq işlər görəcək. Bakı qəsəbələrinə kanalizasiya sisteminin çəkilməsi məsələsi hələ bir müddət qalacaq. Çünki bu gün əsas prioritet məsələ işğaldan azad edilmiş torpaqların bərpasıdır.

Onun sözlərinə görə, Pirşağıda Cənubi Koreya şirkəti tərəfindən kanalizasiya sularının təmizlənməsi ilə bağlı stansiya tikilir. Stansiya istifadə verildikdən sonra Mehdiabad, Ceyranbatan və s. yaxın qəsəbələrin kanalizasiya boruları həmin stansiyaya qoşulacaq.

© Sputnik / Irade JELIL
Kürdəxanında çirkab sular

F.Həsənov qeyd edib ki, kanalizasiya suları təmizləndikdən sonra dənizə axıdılmalıdır: "Qonşu Türkiyədə kanalizasiya suları təmizləndikdən sonra dənizə axıdılır. Kanalizasiya suyu o qədər təmizlənir ki, Azərbaycanda olsa, içməli sudan fərqləndirmək mümkün olmaz. Bu qədər təmizlənməsinə baxmayaraq, həmin sular xüsusi borularla dənizin daxilində 5 kilometr məsafəyə buraxılır".

Professor bildirib ki, içməli suyun bir litrində 1 qram, Xəzər dənizinin suyunun 1 litrində 13-15 qram duz var. Kanalizasiya suları təmizlənib dənizə axıdıldığı təqdirdə, dənizin suyunun tərkibinə təsir etmir. Təmizlənmədiyi halda isə kanalizasiya suyunun tərkibində olan zərərli maddələr dəniz suyuna qarışır. Belə olan təqdirdə həmin ərazilərin çimərlik kimi istifadə edilməsi sağlamlıq üçün təhlükəlidir.

© Sputnik / Irade JELIL
Xəzər dənizinin suyunun 1 litrində 13-15 qram duz var

"Çirkab sularının birbaşa təmizlənmədən dənizə axıdılması müxtəlif dəri, mədə-bağırsaq və s. xəstəliklərə səbəb olur. Vətəndaşlar sağlamlıqları üçün bu ərazilərdən çimərlik kimi istifadə etməməlidirlər", - deyə F.Həsənov bildirib.

Dövlət Ekoloji Təhlükəsizlik xidmətinin rəis müavini Ramal Bağırovun sözlərinə görə, Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyi 2007-ci ildən bu günə qədər 17 ədəd su təmizləyici qurğu quraşdırıb.

Bu problemin qalmasının səbəbi isə müvafiq ərazilərdə kanalizasiya sisteminin olmamasıdır. Dənizə açılan axar 2000-ci ildə çəkilib və keçən dövr ərzində mütəmadi olaraq monitorinqlər aparılıb, analizlər götürülüb. Nəticələr barədə "Azərsu" ASC-yə məlumat verilib.

© Sputnik / Irade JELIL
Kürdəxanında çirkab sular

Ekoloq Telman Zeynalovun fikrincə, çirkab və kanalizasiya sularının dənizə axıdılması insan sağlamlığı ilə yanaşı, Xəzərin biomüxtəlifliyi üçün də təhlükəlidir. Onun sözlərinə görə, Kürdəxanı ərazisində dənizə çirkab sularının axıdılmasına nəzarət yerli icra orqanları və Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyindədir. Belə ki, qurumlar həmin ərazilərdə mütəmadi olaraq monitorinqlər aparmalı, bu kimi vəziyyətləri açıqlamalı və müvafiq tədbirlər görməlidir.

Məsələ ilə bağlı "Azərsu" ASC ilə əlaqə saxlamaq mümkün olmadı. Ancaq qurumun rəsmisi Şöhrət Süleymanov yerli mətbuata açıqlamasında bildirib ki, bu ərazilərdə mərkəzləşdirilmiş kanalizasiya sistemi mövcud deyil: "Abşeron yarımadası üzrə Master Plana uyğun olaraq Pirşağı hövzəsi üzrə müasir standartlara uyğun bioloji tullantı su təmizləyici qurğusunun inşası aparılıb. Hazırda tamamlanma işləri aparılır".

© Sputnik / Irade JELIL
Dənizə açılan axar 2000-ci ildə çəkilib və keçən dövr ərzində mütəmadi olaraq monitorinqlər aparılıb, analizlər götürülüb

Qeyd edək ki, Xəzər dənizinə antropogen təsir göstərən axarların qarşısının alınması və çirkab suların təmizlənərək Xəzər dənizinə axıdılması məqsədilə Bilgəh, Mərdəkan, Novxanı, Buzovna, Sumqayıtın Xəzər sahili ərazilərində ETSN tərəfindən onlarla modul tipli lokal təmizləyici qurğu quraşdırılıb.

Xəzər sahili ərazilərdə quraşdırılan bu qurğular sayəsində bu ərazilərdə dənizə çirkab su axıdılmır.

0