İstehsal müəssisəsi

Post-neft dövrünün ilk nikbin proqnozu

218
(Yenilənib 15:12 13.05.2016)
Prezident 2017-2018-ci illəri qeyri-neft sektorunun çox fəal inkişaf illəri kimi qiymətləndirir. Ekspertlərin fikrincə, dünya bazarında neftin qiymətinin aşağı olması Azərbaycanda qeyri-neft sektorunun inkişafı üçün stimul ola bilər.

BAKI, 12 may — Sputnik. "Biz sərmayədarların maraqları ilə ölkəmizin maraqları arasında tarazlığı tapmalıyıq". Bu sözləri Azərbaycan prezidenti İlham Əliyev Fransa Sahibkarlar Təşkilatının (MEDEF) nümayəndə heyəti ilə görüşündə deyib. O, bildirib ki, son illər ərzində, bir çox sosial məsələlərin həllinə nail olunub.

Dövlət başçısı, həmçinin deyib ki, 2017-2018-ci illər qeyri-neft sektorunun çox fəal inkişaf illəri olacaq: "Dövlət və özəl sərmayələr artıq planlaşdırılıb. Əlbəttə, infrastruktur layihələri prioritet olacaq. Həmçinin maraqlı olduğumuz sahələrə xarici sərmayələri gözləyirik. Dəfələrlə qeyd etdiyim kimi, biz artıq neftdən sonrakı dövrə qədəm qoymuşuq. Demək olmaz ki, neft və qaz erası bitib. Sadəcə, biz bu faktoru kənara qoymalıyıq və öz iqtisadi strategiyamızı elə formalaşdırmalıyıq ki, sanki bizdə neft və qaz yoxdur".

"Əlbəttə, zəngin enerji resurslarına malik olmayan inkişaf etmiş ölkələrin, o cümlədən Fransanın təcrübəsi yaxşı bir nümunədir. Əminəm ki, gələn illər ərzində Azərbaycanda neft və qazdan asılılıq o qədər də gözəçarpan olmayacaq", — deyə Azərbaycan Prezidenti qeyd edib.

Mövzunu Sputnik-ə şərh edən iqtisadçı ekspert Nicat Hacızadənin sözlərinə görə, qeyri-neft sektorunu inkişaf etdirmək üçün ciddi islahatlara ehtiyac var: "Ciddi islahatlar olarsa, 2017-2018- ci illərdə hər hansı nəticəyə gələ bilərik. Burada neft faktorunun azaldılması əsas rol oynayır. Çalışmalıyıq ki, 2016-cı ildə ölkədəki ÜMD-də qeyri-neft sektorunun payını çoxaldaq. Neft faktoruna aidiyyatı olmayan sahələr üzrə ölkə büdcəsinə vergilər gəlməlidir. Burada sahibkarlıq önəmli rol oynayır. Biz çalışmalıyıq ki, sahibkarlıq daha da inkişaf etsin. Nəzərə alaq ki, Azərbaycanda bu ilin yanvarından inhisarçılıq tamamilə ləğv olunub".

"Müəyyən praktiki amillərdə göstərir ki, hazırki dövrdə Azərbaycanda monopoliya yox dərəcəsindədir. Gömrük sistemində sahibkarlar üçün müəyyən güzəştlər tətbiq olunmalıdır. Bu güzəştlərin olmaması sahibkarlığın inkişafı üçün problemlər yaradacaq. Sahibkarlığa yardım fondu tərəfindən sahibkarlara dəstək göstərilməlidir. Bu fond şəffaflaşdırılmalıdır və bürokratik əngəllər aradan qaldırılmalıdır", — mütəxəssis vurğulayıb.

Nicat Hacızadə, iqtisadçı ekspert
© Photo : APA
Nicat Hacızadə, iqtisadçı ekspert

Ekspert sözlərinə görə, hökümət tərəfindən sahibkarlığa maneə yaradan qurumlar radikal şəkildə cəzalandırılmalıdır. O hesab edir ki, qeyri-neft sektorunda aparılan islahatlarda da radikal addımlar atılmalıdır.

"Mülayim islahatların hər hansı bir nəticə verdiyinin şahidi olmuruq. Ona görə bu sahədə şəffaflaşdırma işləri aparılmalıdır. Sahibkarlığın yoxlanılması, ondan əlavə sahibkarlıqla dövlət arasında münasibətlər elektronlaşmalıdır. Yəni insan faktoru aradan götürülməlidir. Bu isə şəffaflaşmaya kifayət qədər təsir göstərəcək. Bütün bunlar olduğu şəraitdə ciddi bir irəliləyiş gözləyə bilərik", — N. Hacızadə qeyd edib.

Pərviz Heydərov - iqtisadçı-ekspert
Pərviz Heydərov - iqtisadçı-ekspert

İqtisadçı ekspert Pərviz Heydərov isə hesab edir ki, dünya bazarında neftin qiymətinin aşağı olması Azərbaycanda qeyri-neft sektorunun inkişafı üçün stimul ola bilər. "Neftin qiymətinin aşağı olması, bəlkə də bizim üçün qeyri-neft sektorunun inkişafını sürətlə həyata keçirmək baxımdan daha da sərfəlidir. Azərbaycan höküməti qeyri-neft sektorunun inkişafı istiqamətində müvafiq radikal addımlar atmağa başlayıb. Buna misal olaraq investisiyaların təşviqi ilə bağlı əlavə tədbirlər haqqında bu ilin yanvarında Prezident tərəfindən imzalanan fərmanı qeyd eləmək istərdim. Bu, çox böyük əhəmiyyət kəsb edən bir sənəddir. Bundan başqa cari ildə üçüncü özəlləşdirmə prossesinin başlayacağı da gözlənilir", — o, Sputnik-ə açıqlamasında deyib.

N. Hacəzadə dünyanın aparıcı beynəlxalq maliyyə institutları və reytinq agentliklərinin 2016-cı ildə Azərbaycan iqtisadiyyatının zəifləyəcəyi, 2017-ci ildə isə güclənəcəyi ilə bağlı proqnozlarına da münasibət bildirib. Azərbaycanda ÜMD üzrə qeyri-neft sektorunun payının artmaqda olduğunu deyən iqtisadçının sözlərinə görə, bu ilin birinci rübünə baxsaq, görərir ki, qeyri-neft sektoru üzrə artım müşahidə olunur.

"Düzdür, birinci rübdə biz ÜMD üzrə azalma gözləyirdik. Azalma olsa belə, neft amili ilə bağlı olacaq. Amma, biz qeyri-neft sektorunda artıma fikir verməliyik", — ekspert vurğulayıb.

Neft amilinin rolunun azalmasının Azərbaycandan asılı olmağını qeyd edən N. Hacızadənin fikrincə, qeyri-neft sektorunun inkişafı və məhsuldarlığın artım tempi bizdən asılı olan bir məsələdir: "Beynəlxalq iqtisadi təşkilatlar da belə qiymətləndirir ki, Azərbaycan qarşıya qoyulan islahatları həyata keçirərsə, bu, 2017-2018-ci illər üçün ÜMD-də öz ciddi müsbət effektini tapacaq".

Qeyd edək ki, Avropa Yenidənqurma və İnkişaf Bankının (European Bank for Reconstruction and Development, EBRD) proqnozlarına əsasən, 2017-ci ildə Azərbaycanda ÜDM istehsalı 1% artacaq.

218
Teqlər:
neft sektoru, MEDEF, sərmayə, Pərviz Heydərov, Nicat Hacızadə, qeyri-neft sektoru, İlham Əliyev
Əlaqədar
Tikinti sektorunun tənəzzül dövrü başlayıb
"Azərbaycanda ən çox korrupsiya bank sektorunda baş verir"
Ölkədə iqtisadi sektorda muzdla çalışanların sayı açıqlanıb
Azərbaycanın bank sektorundan dövlət əlini geri çəkməlidir
Ekspert: İkinci devalvasiya bank sektoru üçün dağıdıcı olacaq
Müslüm İbrahimov

Professor: "Bu ölkə neft bazarında defisit yaratmağa çalışır"

22
(Yenilənib 00:10 17.01.2021)
Almaniyanın Zigen Universitetinin qonaq professoru Müslüm İbrahimov deyir ki, neft bazarındakı vəziyyətə 3 vacib faktor təsir edir
Müslüm İbrahimov: “Neft ilə bağlı OPEC proqnozları çətinləşir”

ABŞ-ın Enerji İnformasiya Administrasiyası (EIA) OPEC-in gündəlik neft hasilatına dair proqnozunu açıqlayıb. Cari ildə OPEC-in neft hasilatının sutkada orta hesabla 27,2 milyon barrel olacağı gözlənilir. 2020-ci ildə bu göstərici 25,6 milyon barrel olub.

OPEC proqnozlarını Sputnik Azərbaycan-a şərh edən Almaniyanın Zigen Universitetinin qonaq professoru Müslüm İbrahimov deyir ki, neft ilə bağlı OPEC proqnozları çətinləşir:

“Bunun bir neçə səbəbi var. ABŞ-da yeni administrasiyanın fəaliyyətə başlaması dövlət xərclərinin artması ilə nəticələnəcək. Bu proseslə paralel olaraq digər ölkələrdə də iqtisadi canlanma qeydə alınacaq. Hazırda ölkələr ucuz neftin alınmasında maraqlıdır. Digər faktor Səudiyyə Ərəbistanının makro-iqtisadi vəziyyəti ilə bağlıdır. Bu ölkə hasilatı azaltmaqla bazarda defisit yaratmağa çalışır. Ən mühüm təsiredici amillərdən biri də dünya miqyasında vaksinasiya prosesinin intensivləşməsidir”.

Müslüm İbrahimovun geniş şərhinə audiofaylda qulaq asa bilərsiniz

22
Teqlər:
OPEC, ABŞ, Səudiyyə Ərəbistanı, defisit, bazar, neft
Mövzu:
Neft qiymətləri ətrafındakı ajiotaj
Bankada dollarlar, arxiv şəkli

Financial Times: "Dolları taxtdan salacaqlar"

21
(Yenilənib 22:13 16.01.2021)
"Trampın hakimiyyət illəri bizim zəif yerlərimizi üzə çıxardı və hətta o gedəndən sonra da biz bu zəiflikləri aradan qaldırmalıyıq" - Avrokomissiyadakı mənbə

BAKI, 16 yanvar - Sputnik. Avropa Şurası dünya bazarında "dolların ağalığının" həddi aşdığını bəyan edəcək. 

Sputnik Azərbaycan bildirir ki, bu barədə Financial Times Avropa Komissiyasındakı mənbələrinə istinadən yazıb. 

Qəzetin məlumatına görə, AŞ bu məsələni ABŞ-ın yeni prezidenti Co Baydenin yanvarın 20-də planlaşdırılan inauqurasiyasından əvvəl qaldırmaq istəyir. Avropa Komissiyasının layihəsinin yanvarın 19-da qəbul ediləcəyi gözlənilir, həmçinin ona əlavələrin ediləcəyi də istisna olunmur. 

FT əlavə edir ki, layihədə ABŞ Prezidenti Donald Trampın İrana qarşı tətbiq etdiyi məhdudlaşdırma tədbirlərindən sonra Avropa ölkələrinin müəyyən çətinlik çəkdiyi qeyd olunur. Sənəddə bazarların "qeyri-qanuni eksterritorial tətbiqin nəticələrindən" qorunmasının vacibliyi vurğulanır. 

"Trampın hakimiyyət illəri bizim zəif yerlərimizi üzə çıxardı və hətta o gedəndən sonra da biz bu zəiflikləri aradan qaldırmalıyıq. Söhbət AŞ-nın dünyadakı yerindən, ölçülərimizə müvafiq olan iqtisadi və maliyyə dövlətinin imkanlarından gedir", - mənbələrdən biri deyib.

21
Teqlər:
"The Financial Times", Avropa Komissiyası, Avropa Şurası, dollar
Kürdəxanında çirkab sular

Kürdəxanıda çirkab suları dənizə axıdılır, nazirlik öz işini görür, nəticə isə yoxdur

4
(Yenilənib 20:12 17.01.2021)
Xəzər sahili ərazilərdə quraşdırılan bu qurğular sayəsində bu ərazilərdə dənizə çirkab su axıdılmır.

İradə Cəlilova, Sputnik Azərbaycan

BAKI, 17 yanvar — Sputnik. Bakının Sabunçu rayonu Kürdəxanı qəsəbəsində uzun illərdir ki, dənizə kanalizasiya suları axıdılır. Qəsəbə sakinlərinin sözlərinə görə, qəsəbədə kanalizasiya sistemi olmadığı üçün vətəndaşlar kanalizasiya sularının axıdılması üçün xüsusi qazılmış "şambo"lardan istifadə edir.

Adətən çirkab sular dənizə axıdılır. Bununla yanaşı Kürdəxanı və Pirşağı qəsəbələrində kanalizasiya sularının axıdılığı göllər də var. Bu problemin qarşısını almaq üçün qəsəbələrə kanalizasiya sistemi çəkilməlidir. Ötən il Bakı qəsəbələrinə kanalizasiya sisteminin çəkilməsi üçün qərar verilsə də, görünən odur ki, qeyd olunan qəsəbələrdə hələ heç bir iş görülməyib.

© Sputnik / Irade JELIL
Kürdəxanında çirkab sular

Memarlıq və İnşaat Universitetinin (AzMİU) dosenti Fərzəli Həsənov Sputnik Azərbaycan-a açıqlamasında bildirib ki, Bakı qəsəbələrinə kanalizasiya sisteminin çəkilməsi planda olsa da, yəqin ki, bundan sonra məsələyə birbaşa məsul olan qurum "Azərsu" ASC işğaldan azad edilmiş ərazilərdə müvafiq işlər görəcək. Bakı qəsəbələrinə kanalizasiya sisteminin çəkilməsi məsələsi hələ bir müddət qalacaq. Çünki bu gün əsas prioritet məsələ işğaldan azad edilmiş torpaqların bərpasıdır.

Onun sözlərinə görə, Pirşağıda Cənubi Koreya şirkəti tərəfindən kanalizasiya sularının təmizlənməsi ilə bağlı stansiya tikilir. Stansiya istifadə verildikdən sonra Mehdiabad, Ceyranbatan və s. yaxın qəsəbələrin kanalizasiya boruları həmin stansiyaya qoşulacaq.

© Sputnik / Irade JELIL
Kürdəxanında çirkab sular

F.Həsənov qeyd edib ki, kanalizasiya suları təmizləndikdən sonra dənizə axıdılmalıdır: "Qonşu Türkiyədə kanalizasiya suları təmizləndikdən sonra dənizə axıdılır. Kanalizasiya suyu o qədər təmizlənir ki, Azərbaycanda olsa, içməli sudan fərqləndirmək mümkün olmaz. Bu qədər təmizlənməsinə baxmayaraq, həmin sular xüsusi borularla dənizin daxilində 5 kilometr məsafəyə buraxılır".

Professor bildirib ki, içməli suyun bir litrində 1 qram, Xəzər dənizinin suyunun 1 litrində 13-15 qram duz var. Kanalizasiya suları təmizlənib dənizə axıdıldığı təqdirdə, dənizin suyunun tərkibinə təsir etmir. Təmizlənmədiyi halda isə kanalizasiya suyunun tərkibində olan zərərli maddələr dəniz suyuna qarışır. Belə olan təqdirdə həmin ərazilərin çimərlik kimi istifadə edilməsi sağlamlıq üçün təhlükəlidir.

© Sputnik / Irade JELIL
Xəzər dənizinin suyunun 1 litrində 13-15 qram duz var

"Çirkab sularının birbaşa təmizlənmədən dənizə axıdılması müxtəlif dəri, mədə-bağırsaq və s. xəstəliklərə səbəb olur. Vətəndaşlar sağlamlıqları üçün bu ərazilərdən çimərlik kimi istifadə etməməlidirlər", - deyə F.Həsənov bildirib.

Dövlət Ekoloji Təhlükəsizlik xidmətinin rəis müavini Ramal Bağırovun sözlərinə görə, Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyi 2007-ci ildən bu günə qədər 17 ədəd su təmizləyici qurğu quraşdırıb.

Bu problemin qalmasının səbəbi isə müvafiq ərazilərdə kanalizasiya sisteminin olmamasıdır. Dənizə açılan axar 2000-ci ildə çəkilib və keçən dövr ərzində mütəmadi olaraq monitorinqlər aparılıb, analizlər götürülüb. Nəticələr barədə "Azərsu" ASC-yə məlumat verilib.

© Sputnik / Irade JELIL
Kürdəxanında çirkab sular

Ekoloq Telman Zeynalovun fikrincə, çirkab və kanalizasiya sularının dənizə axıdılması insan sağlamlığı ilə yanaşı, Xəzərin biomüxtəlifliyi üçün də təhlükəlidir. Onun sözlərinə görə, Kürdəxanı ərazisində dənizə çirkab sularının axıdılmasına nəzarət yerli icra orqanları və Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyindədir. Belə ki, qurumlar həmin ərazilərdə mütəmadi olaraq monitorinqlər aparmalı, bu kimi vəziyyətləri açıqlamalı və müvafiq tədbirlər görməlidir.

Məsələ ilə bağlı "Azərsu" ASC ilə əlaqə saxlamaq mümkün olmadı. Ancaq qurumun rəsmisi Şöhrət Süleymanov yerli mətbuata açıqlamasında bildirib ki, bu ərazilərdə mərkəzləşdirilmiş kanalizasiya sistemi mövcud deyil: "Abşeron yarımadası üzrə Master Plana uyğun olaraq Pirşağı hövzəsi üzrə müasir standartlara uyğun bioloji tullantı su təmizləyici qurğusunun inşası aparılıb. Hazırda tamamlanma işləri aparılır".

© Sputnik / Irade JELIL
Dənizə açılan axar 2000-ci ildə çəkilib və keçən dövr ərzində mütəmadi olaraq monitorinqlər aparılıb, analizlər götürülüb

Qeyd edək ki, Xəzər dənizinə antropogen təsir göstərən axarların qarşısının alınması və çirkab suların təmizlənərək Xəzər dənizinə axıdılması məqsədilə Bilgəh, Mərdəkan, Novxanı, Buzovna, Sumqayıtın Xəzər sahili ərazilərində ETSN tərəfindən onlarla modul tipli lokal təmizləyici qurğu quraşdırılıb.

Xəzər sahili ərazilərdə quraşdırılan bu qurğular sayəsində bu ərazilərdə dənizə çirkab su axıdılmır.

4