Bank-sahibkarlıq

Bank sistemi çökərsə, sahibkarların aqibəti necə olacaq?

273
Ekspert: "Bizdə elə bir iqtisadi sistem qurulub ki, sahibkarlar tamamilə banklardan asılı olublar. Çünki, qiymətli kağızlar bazarı yoxdur, yəni, investisiyaları yoxdur. Səhmdar cəmiyyətləri yoxdur"

BAKI, mart — Sputnik. Azərbaycanda sahibkarlar banklardan asılıdırmı? Bankların birləşməsi bu sektorda işsizliyi artırıbmı?

Bank eksperti Əkrəm Həsənov
© Photo : REPORT
Əkrəm Həsənov

Məsələ ilə bağlı bank və maliyyə məsələləri üzrə ekspert Əkrəm Həsənov Sputnik-ə açıqlamasında deyib ki, Azərbaycanda banklar çöksə və sahibkarlar vəsait cəlb edə bilməsələr, iş yerləri azalacaq, ölkənin ümumi daxili məhsulu və digər göstəriciləri aşağı düşə bilər.

Ekspertin sözlərinə görə, sahibkarlığın inkişafı ancaq bank kreditləri vasitəsilə ilə olmur: "Səhmdar cəmiyyətləri, qiymətli kağızlar və s. yollar ilə sahibkarlıq inkişaf edə bilir. Yəni, demək olmaz ki, banklar kreditlər verməsə, sahibkarlıq batacaq, ölkə iqtisadiyyatı dağılacaq. Bizdə təəssüf ki, iqtisadiyyatda elə bir sistem qurulub ki, sahibkarlar tamamilə banklardan asılı olublar. Çünki, qiymətli kağızlar bazarı yoxdur, yəni, investisiyaları yoxdur. Səhmdar cəmiyyətləri yoxdur".

"İslam bankçılığı yoxdur. Bunlar olmadığı şəraitdə bizdə indi vəziyyət belədir. Amma digər alətlər də inkişaf etsə, banklardan asılılıq aradan qalxacaq", —deyə Ə. Həsənov bildirib.

"Bankların birləşməsi bu sektorda iş yerlərinə necə təsir göstərir?" sualına ekspert belə cavab verib: "Onsuz da bankların işçi qüvvəsi şişirdilmiş idi. Böhran bəzilərini işsiz qoyur. Buna faciə kimi də baxmaq lazım deyil. Amma hesab edirəm ki, bank sistemini qorumaq lazımdır. Bunlara dövlət səviyyəsində kömək lazımdır. Mərkəzi Bank tərəfindən kreditlər verilməlidir ki, onlar çökməsin. Yəni, bu vəziyyətdən çıxsınlar".

Devalvasiya məsələsinə toxunan ekspert bildirib ki, Azərbaycanda böhran davam edəcəksə, bunun qarşısı alınmayacaqsa, devalvasiya ola bilər: "Hazırda dövlət səviyyəsində müəyyən tədbirlər həyata keçirilir və keçiriləcək. Ümid edək ki, bu vəziyyətdən çıxacağıq".

Mərkəzi Bankın məlumatlarına görə, 2016-cı ilin yanvar ayının 1-nə ölkənin bank sektorunun kredit portfeli milli valyuta ekvivalentində 21718,0 milyon manat təşkil edib, onun 16417,2 milyon manatı uzunmüddətli kreditlər olub. Kreditlərin həcmi 2015-ci il yanvar ayının 1-i ilə müqayisədə 17,1 faiz artıb. Ödəmə vaxtı keçmiş kreditlərin məbləği ümumi kredit portfelinin 6,9 faizini təşkil edib.

273
Teqlər:
devalvasiya, sahibkarlıq, bank
Əlaqədar
"Mərkəzi Bankın statusunun dəyişməsi heç nəyi dəyişməyəcək"
Banklar başlı-başına buraxıldı
Mərkəzi Bank artıq dövlət orqanı deyil
"Mərkəzi Bankı "üzən məzənnə"dən imtina edəcək"
Banklar Neft Fondundan 100 milyon tələb edir, dollar yenidən qalxdı
Neft buruğu, arxiv şəkli

ABŞ öz neftindən məhrum ola bilər

14
(Yenilənib 17:05 29.05.2020)
Koronavirus pandemiyası enerji daşıyıcılarına tələbatı azaldıb, neft kotirovkalarını aşağı salıb. Zərər ilk növbədə Amerikanın borc içində olan və kəskin investisiya çatışmazlığından əziyyət çəkən şist neft hasilatçılarına dəyib

BAKI, 29 may — Sputnik, Natalya Dembinskaya. Amerikalılar neft hasilatının rekord həcmdə azalması ilə üz-üzə qalıblar. Ölkədə neft-qaz qazma qurğularının sayı tarixi minimuma enib, şirkətlər isə kütləvi şəkildə müflisləşir və işlərini dayandırırlar. Nəticədə, ABŞ şist sənayesinin üçdə birini itirə bilər. Sənayenin bərpası üçün uzun illər lazım olacaq. Tənəzzülün niyə qaçılmaz olduğu barədə materialımızda öyrənə bilərsiniz.

Qazma qurğuları azalır

2019-cu ildə amerikalılar neft hasilatında irəli çıxaraq Rusiya və Səudiyyə Ərəbistanını qabaqlayıblar. Onlara şist nefti kömək edib. ABŞ 70 il ərzində ilk dəfə olaraq qara qızılın xalis ixracatçısına çevrilib.

"Neft sənayesi sürprizlər təqdim etməyə qadirdir – şist inqilabı neftin qiymətlərini, istehsalını və ticarət axınlarını təpədən-dırnağadək dəyişdi", – sabiq Prezident Corc Buşun energetika üzrə müşaviri və "Rapidan Energy" konsaltinq şirkətinin rəhbəri Bob Maknelli o zaman bildirirdi.

Amma şist sənayesinin kəskin şəkildə tənəzzülü də proqnozlaşdırılırdı: quyular quruyurdu, infrastruktura böyük xərclər qoyulmuşdu və kapital qoyuluşunda çatışmazlıq yaranmışdı.

2021-ci ildə də problemlərin yaranacağı güman edilirdi. Lakin koronavirus pandemiyası ortaya çıxdı, enerji daşıyıcılarına tələbat birdən azaldı, neft kotirovkaları düşdü. Zərər ilk növbədə borc içində olan və kəskin investisiya çatışmazlığından əziyyət çəkən şist neft hasilatçılarına dəydi.

Mayın sonunda "Baker Hughes" neft-qaz şirkəti məlumat verib ki, ABŞ-da fəaliyyət göstərən neft-qaz qazma qurğularının sayı müşahidə aparılan bütün dövr ərzində minimuma enib. Hazırda yalnız 318 qazma qurğusu işləyir. Bir il əvvəl isə onların sayı 983 idi.

Hasilatın üçdə birini itirəcəklər

"ShaleProfile Analytics" şirkətinin proqnozuna görə, ABŞ şist neft hasilatının üçdə birini itirəcək.

Böhran sənayenin əsas problemlərindən birini daha da kəskinləşdirib – texnologiyanın xüsusiyyətlərinə görə quyuların sürətlə tükənməsini. Belə ki, qazma işləri başa çatdıqdan az sonra şist yataqlarında hasilat aşağı düşür və əvvəlki məhsuldarlıq itir. Bunu kompensasiya etmək üçün daim yeni quyular qazmaq lazımdır. Amma hazırkı vəziyyətdə bu, sadəcə, mümkün deyil: şirkətlər kütləvi şəkildə müflisləşir.

"Haynes & Boone" şirkətinin məlumatına görə, ilin əvvəlindən etibarən ümumi borcu 14 milyard dollar olan 17 hasilatçı müflisləşmə prosedurunu başlayıb. Onların sırasında ən böyük şist şirkətlərindən biri "Whiting Petroleum", eləcə də "California Resources" və "Chesapeake Energy" kimi nəhənglər də var. Mayın sonunda "Unit" şirkəti də iflas işi üzrə məhkəməyə sənədlərini təqdim edib.

Dallas Federal Ehtiyat Bankının (FRB) araşdırmasına görə, rentabellik üçün neftin bir barelə görə orta hesabla qiyməti 49 dollar olmalıdır. FRB-nin proqnozlarına görə, 40 dollar qiymətlə il ərzində istehsalçıların yalnız 15 faizi biznesdə qala biləcək. Şistçiləri xilas edə biləcək bahalaşma isə ümumiyyətlə gözlənilmir.

ABŞ-ın Enerji İnformasiya Administrasiyasının (EIA) proqnozlarına görə, "Brent" neftinin orta qiyməti 2020-ci ildə 34,13 dollar və 2021-ci ildə isə 45,62 dollar təşkil edəcək. "WTI" isə bu il 30,10 dollara və gələn il 43,31 dollara satılacaq.

Dirçəliş illəri

Nəticədə, analitiklərin dəyərləndirmələrinə görə, ABŞ-da şist hasilatı sutkada beş milyon barreldən aşağı düşə bilər. "The Wall Street Journal" nəşrinin məlumatına görə, ölkənin 15 ən böyük şist şirkəti yeni yataqların işlənməsi üçün nəzərdə tutulmuş büdcələrini orta hesabla 48 faiz ixtisar ediblər. Onlar pandemiyanın yaratdığı aşağı tələbat şəraitində əvvəlki istehsal həcminə qayıda bilməyəcəklər.

"Yəqin ki, illər keçəcək və onlar yenidən eyni səviyyəyə qayıdacaqlar – əgər bu, nə vaxtsa baş versə", – qəzet bildirir.

Odur ki, amerikalılar bu qədər çətinliklə əldə edilmiş liderlikdən məhrum ola bilərlər. Ekspertlər qeyd edirlər ki, amerikalıların buna yol verməmək üçün "alətləri o qədər də çox deyil".

"Emirates NBD" ticarət bazarlarının analitiki Edvard Bell CNBC-yə bildirib: "Əminliklə demək olar ki, Amerika bu il liderliyini itirəcək. Və bu, ehtimal ki, gözlədiyimizdən daha tez baş verəcək".

"Koronavirus pandemiyası neft sənayesini dağıdıb, benzinə, aviasiya və dizel yanacağına tələbatın sürətlə və görünməmiş bir şəkildə azalmasına səbəb olub. Buna Rusiya ilə Səudiyyə Ərəbistanı arasındakı "epik qiymət müharibəsini" və Amerika neft şirkətlərinin balanslarındakı böyük borcları əlavə edin", - "Bloomberg Intelligence"in analitikləri qeyd edirlər.

Üstəlik, bütün Amerika şistçiləri onları satın ala biləcək digər ölkələrin şirkətləri üçün asan yem ola bilər. Əsas təhlükə Çinin canlanan iqtisadiyyatı və onun ucuzlaşan xarici aktivlərə olan marağı ilə bağlıdır. Amerika neft yataqlarının orta qiyməti iki dəfə azalıb: 42 min dollardan 20 min dollara qədər. Vaşinqton isə Çinin onun enerji sektoruna müdaxiləsindən ehtiyatlanır.

"Rəqib ölkələr tərəfindən Texasdakı problemli şist şirkətlərinin əldə edilməsi milli təhlükəsizlik üçün ciddi problemdir", - Texasın neft tənzimləyiciləri bildirirlər.

Çinlilərin Texasdakı şirkətləri birbaşa alması ehtimalı azdır. Hökumət buna yol verməyəcək. Lakin çözüm yolları da var: məsələn, qeyri-strateji aktivlərin bir hissəsinin alınması və ya birgə müəssisələrin yaradılması.

14
Əlaqədar
Yeni təhlükə: neft müharibəsindən sonra qaz müharibəsi gələ bilər
"Barelə görə min dollar": ABŞ-ın planı neft bazarını şoka salır
Neft qiymətləri aylıq rekordu qırıb
Neft 100 dollar olacaq, söz veriblər
Dövlət sərhədi, arxiv şəkli

Sərhədlərimiz bir müddət bağlı qalacaq

54
(Yenilənib 17:23 29.05.2020)
COVID-19 pandemiyası ilə bağlı dünyadakı vəziyyət təhlil edilərək yükdaşımaları və çarter reysləri istisna olmaqla, Azərbaycan  ərazisinə yerüstü və hava yolu ilə giriş-çıxışa tətbiq olunan məhdudiyyət uzadılıb

BAKI, 29 may — Sputnik. Azərbaycan dövlət sərhədinin bağlanması müddəti iyunun 15-dək uzadılır.

Sputnik Azərbaycan bildirir ki, bu barədə Nazirlər Kabineti yanında Operativ Qərargah məlumat yayıb.

Məlumata görə, yeni növ koronavirus (COVID-19) infeksiyasının geniş yayılmasının qarşısının alınması üzrə həyata keçirilən tədbirlər çərçivəsində əksər dövlətlər öz sərhədlərinin müvəqqəti olaraq bağlanması və beynəlxalq uçuşların təxirə salınması müddətini artırıb.

COVID-19 pandemiyası ilə bağlı dünyadakı vəziyyət təhlil edilərək yükdaşımaları və çarter reysləri istisna olmaqla, Azərbaycan  ərazisinə yerüstü və hava yolu ilə giriş-çıxışa tətbiq olunan məhdudiyyət iyunun 15-dək uzadılıb.

54
RF-nin Baş naziri Mixail Mişustin, arxiv şəkli

Rusiya Baş nazirindən MDB ölkələrinə mesaj

0
(Yenilənib 20:12 29.05.2020)
"Şübhəsiz ki, biz birlikdə koronavirusun neqativ nəticələrinin öhdəsindən daha sürətlə gələ bilərik"

BAKI, 29 may — Sputnik. MDB ölkələri enerji bazalarında konyunkturadan asılılığı azaltmalıdır. Sputnik Azərbaycan "RİA Novosti"yə istinadən xəbər verir ki, bunu Rusiyanın Baş naziri Mixail Mişustin MDB hökumət başçılarının Şurasının iclasında bildirib.

"Əminəm ki, MDB-yə üzv bütün ölkələr qlobal enerji bazarlarında konyunkturadan asılılığı azaltmalıdır. Neft qiymətlərinin kəskin şəkildə aşağı düşməsi bizim iqtisadiyyatlarımızın əksər sahələrinə təsir edib", - deyə Mişustin vurğulayıb.

O qeyd edib ki, bu şəraitdə ölkələr arasında ticari-iqtisadi sahədə qarşılıqlı əlaqələrin möhkəmləndirilməsi olduqca önəmlidir:

"Bu hədəflər MDB-nin 2030-cu ilə qədər iqtisadi inkişaf strategiyaları layihəsində yer alıb. Bu layihə bizim ölkələrin iqtisadi mövqelərinin möhkəmləndirilməsinə, mal-məhsulların rəqabətədavamlılığının artırılmasına, sənaye sektorları və xidmət sektorlarının inkişafına, ən əsası isə birlik ölkələrinin sakinlərinin rifahının yaxşılaşmasına yönəlib".

Mişustin, həmçinin vurğulayıb ki, heç də asan olmayan iqtisadi şəraitdə strategiyaların qəbulu bütün ölkələrin ümumi maraqlarındadır: "Şübhəsiz ki, biz birlikdə koronavirusun neqativ nəticələrinin öhdəsindən daha sürətlə gələ bilərik".

0
Əlaqədar
Azərbaycanın koronavirusla bağlı yardım etdiyi ölkələrin adı açıqlandı
"Azərbaycan dünyada koronavirusla mübarizədə fəal rol oynayır" – Məmmədyarov
Prezident İlham Əliyev: "Müasir, qabaqlayıcı vasitələrə ehtiyacımız var"
Elmar Məmmədyarovla Sergey Lavrov telefonla danışdılar