Əməkdar artist Turan Manafzadə

Mediçi ailəsinin diqqətini cəlb etmiş azərbaycanlı musiqiçilər

142
(Yenilənib 12:04 13.08.2021)
Turan Manafzadə Azərbaycanın çox möhtəşəm əsərlər yaratmış dahi bəstəkarlarının olması, lakin onların xaricdə yetərincə tanıdılmaması qənaətindədir.

BAKI, 21 avqust — Sputnik. Manafovlar ailəsi sənəti ilə Azərbaycanı Türkiyədə, eləcə də dünyanın bir çox ölkələrində layiqincə təmsil edib. Azərbaycanı dünyaya musiqinin dili ilə tanıdan ailənin bir üzvü ilə Azərbaycanın Əməkdar artist, görkəmli pianoçu İslam Manafovun qızı - əməkdar artist Turan Manafzadə bəstəkar, pianoçu və dirijor ailəsi barədə, habelə yaradıcılığı haqqında Sputnik Azərbaycan-a danışıb.

Manafovlar ailəsi 2000-ci ildə İstanbula köçüb. O zaman qəhrəmanımızın 9 yaşı olub: "Atam bura dəvət almışdı və bizi də yanına apardı. 9 yaşım var idi o zaman. Artıq 21 ildir ki, biz İstanbulda yaşayırıq. Anam da piano müəllimidir. Qardaşım isə Vyanada yaşayır. Vyanda ən nüfuzlu dirijorların yetişdiyi məktəbdə oxuyan ilk azərbaycanlıdır. Təvazökarlıqdan bir az uzaq olsa da biz ilklərə imza atan ailəyik. Mən və qardaşım 2003-cü ildən Memar Sinan konservatoriyasının 8-ci sinifindən başlayaraq birlikdə oxuduq, bitirdik. Sonra ikinci universitetə qəbul olduq. Sonradan qardaşım Vyanaya getdi. Artıq ayrı-ayrılıqda yolumuzu davam etdiririk".

Əməkdar artist Turan Manafzadə

Turan Manafzadənin valideynləri Türkiyədə minlərlə insana musiqi təhsili verib. Manafovlar ailəsi hələ Renessans dövründən məşhur olan Mediçi ailəsinin də diqqətini cəlb edib: "Mediçi ailəsi sənətə dəyər verən ailədir. Həmin ailə ilə tanış olmuşduq. Mediçi ailəsinin son şahzadəsi Ottaviano Mediçi bizimlə tanış olmaq üçün xüsusi olaraq İstanbula gəlmişdi. Bundan əlavə, Rumuniyada kral ailəsinin də iştirak etdiyi Yohann Ştrauss Musiqi Festivalında iştirak etmişdik".

2018-ci ildə Amsterdamda Diasporla İş üzrə Dövlət Komitəsi Manafovlar ailəsi ilə birlikdə bir konsert təşkil edib. Həmin konsertdə səsləndirilən pianoçu, bəstəkar və dirijor, beynəlxalq müsabiqələr laureatı Abuzər Manafzadənin "Xocalıya" həsr olunmuş əsəri ictimaiyyətin marağına səbəb oldu: "Həmin tədbirdə xarici qonaqlar da iştirak edirdi. Abuzərin məqsədi də bu idi ki, bu faciəni sənət yolu ilə dünyaya çatdırsın. Mən də həmin əsərin dirijorluğunu böyük fəxr hissi ilə edirəm. Həmin əsər həm də dünyaya barış mesajı verir".

Manafovlar ailəsi 2019-cu ilin noyabr ayında TANAP layihəsinin açılış mərasimində Azərbaycan Respublikası Prezidenti İlham Əliyev və Türkiyə Respublikası Prezidenti Rəcəb Tayyip Ərdoğan üçün xüsusi piano konserti verib. Bundan sonra dünyanı cənginə alan koronavirus pandemiyası başlayıb. Amma bu dönəm onlara təsir etməyib. Ailə COVID-19 pandemiyasına qarşı qabaqlayıcı tədbirlər çərçivəsində "Evdə qal" kampaniyasına dəstək məqsədilə klassik piano musiqisindən ibarət konsertlər təşkil edib. Müsahibimiz deyir ki, əvvəllər də məşqlərini evdə etdiyindən bu dönəmi digər insanlarla müqayisədə rahat keçirib: "Mən əvvəllər də evdə işləyirdim. Məşqlərimi, bəstələrimi evimdə edirdim. Biznes master proqramı var idi. Pandemiya başlamazdan öncə də bir dərsim onsuz da onlayn idi. Bu, mənim üçün yenilik deyildi".

Əməkdar artist Turan Manafzadə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev və Türkiyə Respublikası Prezidenti Rəcəb Tayyip Ərdoğanla birgə foto çəkdirərkən

Həmin dönəmdə Bahçeşehir universitetində magistr təhsili alan həmsöhbətimiz ondan öncə iki universitet oxuyub. Memar Sinan konservatoriyasında piano məzunu olan Manafzadə pianoçu Nurferi Onurun sinifində təhsil alıb. O eyni zamanda məşhur italiyan dirijoru Antonio Pirollinin sinifində də dirijorluqdan dərs alıb: "14 ildir müəllimlik edirəm, əvvəllər də onlayn dərslər keçirdim. Yəni, heç bir depressiya olmadı. Düşünürdüm ki, dirijorluq necə inkişaf edəcək? Amma yenə də öz üzərimdə çalışırdım. Oxuya bilmədiyim kitabları oxudum. "Dijital dönüşümün sanat və sanatçı fealiyetlerine etkisi: COVİD-19 üzerine bir araştırma" adlı tezis yazdım. Beləliklə, mən biznes və sənəti birləşdirmiş oldum. Mən böyük yerli və xarici şirkətlərə, xaricdəki insanlara dijital konsertlər verdim. Mən hər konsertimdə Azərbaycan mədəniyyətini təbliğ edirəm. Təkcə mədəniyyətini yox, Azərbaycanın ilklərindən də danışıram. Şərqdə ilk operanı yazıldığını, Şərqdə ilk defe qadınlara seçmək ve seçilmək hüququnun verilməsini deyirəm, cümhuriyyətimiz haqqında danışıram. Bunlar insanlar üçün maraqlı gəlir. Azərbaycanı tanımayanlar da istər-istəməz bu ölkə ilə maraqlanmağa başlayırlar. Düşünürəm ki, Azərbaycan kəşf edilməmiş cənnətdir. İndi də delta ştammından danışırlar. Görək necə olur".

Musiqiçi düşünür ki, insan istedadlı olanda kimliyindən asılı olmayaraq hər kəs ona hörmət etmək məcburiyyətindədir: "Düşünürəm ki, hər şey qarşılıqlı olmalıdır. Türkiyədə erməni əsilli insanlar var. Yaxınlığımız olmasa da onlardan neqativ bir hərəkət görməmişəm. Sizə bir nümunə gətirim. Qardaşım Abuzər Manafzadənin "Balaban" əsəri var. Bu, dünyada balaban aləti üçün yazılmış ilk əsərdir. Abuzərin əsərinin Kaliforniyanın Monterey şəhərində, ermənilərin kompakt yaşadığı yerdə primyerası təşkil olunmuşdu. Həmin konsertdə tamaşaçıların içində ermənilər də var idi. Orada da heç bir neqativ hal görməmişdim. Əslində bütün dünya azərbaycanlıların necə istedadlı olduğuna şahiddir. Ona görə də mübahisələrə ehtiyac duymuram".

Əməkdar artist Turan Manafzadə

"Ermənilər iddia edirlər ki, balaban aləti onlara məxsusdur. Qardaşınızın bu əsərinə münasibətləri necə olub?" sualına musiqçinin cavabı belə oldu: "Burada bir nüans var. Bizdə balabandır, onlarda düdükdür. Bu alətlər arasında kiçik sistematik fərq var. Yəni, bunlar fərqli alətlərdir. Coğrafi olaraq yaxınıq, ona görə də bizim musiqimizin, mətbəximizin oxşar olması normaldır. Heç kəsə sirr deyil ki, ermənilərlə azərbaycanlılar əvvəllər ünsiyyətdə olublar. Qonşu olublar. Həm də biz qafqazlıyıq. Ona görə də mədəniyyətimizdə də oxşarlıq var".

"İstedadlı insan hər yerdə istedadlıdır" fikrini Turan xanıma da şamil etmək olar. İstedadlı musiqiçi həm də rəssamlıqla məşğul olur. Dediyinə görə, bu onun üçün bir hobbidir. lakin buna baxmayaraq, o, hobbisi olduğu rəsmlərdən gəlir də əldə edə bilib: "Uşaq vaxtından marağım var idi. Paltar dizaynı ilə də maraqlanırdım. Şeir və mahnılar da yazırdım. Amma bu həvəs elə o yaşlarda qalmışdı. May ayından başladım çəkməyə. Sosial medaiada paylaşdım, çox yaxşı şərhlər aldım. Azərbaycanın ən məşhur rəssamları da bəyəndilər. Bəlkə də rəssam olsaydım rəsmlər alınmazdı, amma musiqiçi olduğuma görə, bu rəsmlər alındı. İtaliya, Moskva və Türkiyənin bəzi yerlərindən sərgi təklifləri də aldım. İndi düşünürəm ki, mən musiqi ilə rəssamlığı necə çatdıracağam? Heç birinin eskizini etməmişəm".

Əməkdar artist Turan Manafzadə

Manafzadənin fikrincə, Azərbaycanda bəstəkarlıq məktəbi Türkiyə ilə müqayisədə daha zəngindir. Azərbaycanlı tələblərin Türkiyədə bəstəkarlıq təhsili alması onu məyus edib: "Azərbaycandan Türkiyəyə bəstəkarlıq üzrə təhsil almağa gəlirlər. Mən buna təəccüb edirəm. Azərbaycanın bəstəkarlıq tarixi Türkiyəninkindən qat-qat qədim və zəngindir. Bilmirəm bunun səbəbi nədir? Düzgün təhsil verilmir, ya şərtlər onlara uyğun deyilmi? Hansı səbəbə görə öz bəstəkarlıq məktəbimizi qoyub bura gəlirlər? Orada laboratoriyaların, studiyaların olmadığını mən eşitmişəm. Düşünürəm ki, düzgün şərtlər və yönləndirmə olmalıdır. Kənardan baxanda görünür ki, nələrsə əksikdir, natamamdır".

Musiqiçi təəssüflə Azərbaycanın çox dahi bəstəkarının olduğunu, onların çox möhtəşəm əsərlər yaratdığını, lakin onların dünyada yetərincə tanıdılmadığını bildirir: "İndi də yaşayan bəstəkarlarımız var. Bu insanların əsərləri düzgün tanıdılmalıdır. Mədəniyyət nazirimiz inanıram ki, bu yöndə addımlar atacaq. Təəssüf ki, Azərbaycan bu yöndə irəlidə sayılmaz. Ona görə də dünya standartlarını izləmək və gənclərə imkan vermək lazımdır ki, gənclərimiz gedib hansısa xarici ölkədə master-klass keçib, qayıdıb öz ölkəmizdə gördüklərini tətbiq etsinlər".

Həmçinin oxuyun:

Hərdən yuxuda olanda yaxşı bir musiqi eşidirəm - Bəstəkardan qızıl kimi söhbətlər

Şuşada Azərbaycan bəstəkarlarının əsərlərinin notlarının toplusu təqdim edilib

142
Əli və Nino filmindən fraqment

Yazıçı öncəgörənliyi

1172
(Yenilənib 10:19 21.09.2021)
Yusif Vəzirin "Gələcək şəhər" hekayəsi barədə bəzi qeydlər: "Kiçik bir hekayədə, 70-80 il sonranın elmi nəaliyyətlərindən də xəbər vermək ustad yazıçımızın yaradıcılığı üçün ciddi faktdır.

BAKI, 20 sentyabr — Sputnik. Tanınmış dövlət xadimi və yazıçı, Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin Osmanlı İmperiyasındakı ilk səfiri, Stalinin Azərbaycanda həyata keçirdiyi qanlı repressiyasının qurbanlarından biri Yusif Vəzir Çəmənzəminli olduqca məhsuldar fəaliyyəti dövründə, romanlar, məqalələr, elmi araşdırmalar, oçerklər, publisistik məqalələr qələmə alıb, eyni zamanda pedaqoji fəaliyyətlə də məşğul olub.

Sentyabr ayında 56 yaşında vəfat edən Yusif Vəzirin anadan olmasından 134 il ötür. Enişli-yoxuşlu tale yaşayan yazıçı Azərbaycan Demokratik Cumhuriyyəti tərəfindən Osmanlı İmperiyasına səfir təyin olunanda cəmi 32 yaşında idi. Ukraynada hüquq təhsili almış, diplomatik fəaliyyət göstərmiş bir ziyalı, Cumhuriyyətin süqutundan sonra Parisdə ağır işlərdə işləməyə məcbur olur, ehtiyac içərisində yaşayır. Və ən ağrılısı istedadına, savadına və bacarığına heyranlıq duyduğu kiçik qardaşını ağır xəstəlikdən itirir, ruh düşkünlüyünə qapılır və Sovet Azərbaycanına qayıdır. Yusif Vəzirin vətəninə qayıtdığı dövrün siyasi mənzərəsi insanı dəhşətə gətirir. Bu dövrün yaradıcı mühitində nə desən var: danosbazlıq, satqınlıq, hiyləgərlik, qəddarlıq və s…

1937-ci ildə Yusif Vəzir Yazıçılar İttifaqından xaric edilir, haqqında böhtanlar yazılır, sərt tənqidlərə məruz qalır. Bütün bunlar repressiya maşınının işə düşdüyünə bariz işarə idi. Həbs ediləcəyini duyan yazıçı əvvəlcə Bağırova, sonra Stalinə müraicət edir və müraciətləri cavabsız qalır. Çarəsizlikdən gözdən uzaqlaşmağa, bir müddət Özbəkistanda, Ürgəncdə işləməklə, prosesdən kənarda qalmağa çalışır. Ancaq Stalinin repressiya maşınından xilas olmaq o qədər də asan deyildi…

***

Bəkir Çobanzadə, Nurməmməd bəy Şahsuvarov, Hənəfi Zeynallı, Hacıbaba Nəzərli və başqalarının ifadələri əsasında 1940-cı il yanvar ayının 25-də Yusif Vəzir həbs edilib Bakıya gətirilir. Altı aya yaxın Keşlə həbs düşərgəsində saxlanıldıqdan sonra 1940-cı ilin iyul ayının 3-də Nijni Novqorod vilayətinin Suxobezvodnaya stansiyasındakı həbs düşərgəsinə göndərilir. Yusif Vəzir Çəmənzəminli 1943-cü il yanvar ayının 3-də Nijni Novqorod vilayətinin Suxobezvodnaya stansiyasındakı həbs düşərgəsində aclıqdan və ürək tutmasından vəfat edir. Səhəri gün – 1943-cü il yanvarın 4-də Yusif Vəzir Çəmənzəminli Betluqa çayının sahilindəki qəbiristanlıqda dəfn olunur. 1956-cı ildə – Stalinin ölümündən sonra Yusif Vəzirə bəraət verilir…

***

Ustad yazıçının adı qalmaqallarda da hallanıb.

Qurban Səid imzasıyla çap olunan, 35-dən çox dilə tərcümə olunan məşhur "Əli və Nino" romanı ətrafında gedən müzakirələr ədəbiyyatsevərlərə tanışdır. "Əli və Nino" romanın müəllifləri arasında illərdi Yusif Vəzirin də adı hallanıb. Hətta həm ölkə xaricində, həm də ölkəmizdə bu romanın qeyd-şərtsiz Yusif Vəzir Çəmənzəminli tərəfindən yazıldığını düşünən, araşdırmaları ilə bunu sübut etməyə çalışan tədqiqaçılar da var.

***

Şübhəsiz ki, Yusif Vəzirin həyatını, yaradıcılığını kiçik bir yazıda əhatə etmək mümkün deyil. Mən bu məsuliyyəti, bu ağırlığı dərk edirəm. Ona görə də mətləbi çox uzatmamaqda fayda var. Qısa ömründə böyük işlərə imza atan yazıçımızın əsərləri haqqında zaman-zaman yazılar yazsam da, oxuduqca onun yaradıcılığının daha nəhəng olduğunu bütün qəlbimlə hiss edirəm.

***

Bu yazıda böyük yazıçımızın bəzi mənbələrdə Azərbaycan ədəbiyyatında elmi-fantastika janrının ilk nümunəsi hesab olunan, 1933-cü ildə qələmə adlığı "Gələcək şəhər" hekayəsindən danışmaq istəyirəm. Mənə görə bu hekayə Yusif Vəzirin necə əhatəli, bilgili və intellektual yazıçı olduğunu tamamilə isbat edən ciddi faktlardan biridir. Bu hekayə bir növ yazıçı öncəgörənliyidir.

Hekayənin qəhrəmanları Sandro və Həsən Tiflisdən, Kürdəmirə təyyarə ilə gələrkən hava şəraiti ucbatından təyyarə eniş edə bilmir, saatlar sonra isə yazıçının xəyal məhsulu olan fərqli bir dünyaya düşür.

Sandro və Həsənin gəlib çıxdığı şəhərdə binalar modern dizayna malikdir, şəhərin müasir quruluşu, restoranları, restoranlardakı xidməti onları heyrətləndirir. Metro və eskalatorlar, rentgen və daxili orqanları müayinə edən tibbi avadanlıqlar, müasir avtomobil zavodları, görüntülü danışıqlar, qısaldılmış iş saatı, təqaüd yaşı və sosial təminatların təsviri və o dövrün digər yenilikləri, sovet oxucusu üçün inanılmaz və izaholunmaz yenilikdir.

Yusif Vəzirin uzun müddət Fransanın paytaxtı Parisdə yaşamasını nəzərə alsaq, bəzi yeniliklərin öncəgörənlik olmadığı aydın olur. Ancaq kiçik bir hekayədə, 70-80 il sonranın elmi nəaliyyətlərindən də xəbər vermək ustad yazıçımızın yaradıcılığı üçün ciddi faktdır.

Düşünürəm ki, bu hekayədə bəhs olunan elektron lövhələrdə reklamlar, ağıllı işıqforlar, süni yağışlar, görüntülü zənglər, sürücüsüz avtomobillər, insan orqanı implantasiyaları, müasir innovasiyalar, alternativ enerji mənbələri barədə məlumatlar yazıçı öncəgörənliyidir.

Elmi-fantastika həvəskarlarına bu hekayəni mütləq oxumağı tövsiyə edirəm. Əminəm ki, yazıçımızın təxəyyülünün zənginliyi sizləri də təəccübləndirəcək.

Ümumiyyətlə Yusif Vəzirin yaradıcılığı dərindən araşdırılmalıdır.

Eyni zamanda bir vaxtlar "Əli və Nino" müəllifi ilə bağlı polemikalarda iştirak etmiş bir qələm adamı olaraq, bu romanın tədqiqatçılarının gələcəyi son nəticə şəxsən mənim üçün olduqca maraqlıdır.

Bir daha və bir daha Yusif Vəzirin öncəgörənliyi qarşısında təəccübümü və heyrətimi etiraf edirəm.

Ruhun şad olsun, ustad!

Oxunmalı kitab: Qurban Səid, "Əli və Nino"

Nəşriyyat: "Şərq-Qərb"

Janr: Roman

Dili: Azərbaycanca

Səhifə: 208

Ədəbiyyatımızın ən məşhur və qalmaqallı əsərlərindən biri, dünyanın 35-dən artıq dilinə tərcümə olunub və 66 ölkədə nəşr edilmiş bu əsər əksər ölkələrdə hələ də bestsellerdir. Bəzi mənbələr görə, bir çox avropa ölkələrində "Əsrin romanı" kimi dəyərləndirilib.

Əsərdəki hadisələr Rusiya inqilabı, müstəqil və demokratik Azərbaycanın qurulması və Qızıl Ordunun Bakını işğal etdiyi dövrləri əhatə edir. Hadisələrin cərəyan etdiyi əsas məkan isə "tərəqqi etmiş" Qərb və "geridə qalmış" Şərqin qovuşduğu Bakıdır.

Tarixin qanlı və təlatümlü hadisələri fonunda müsəlman Əli və xristian Ninonun məhəbbət hekayəsindən bəhs edilir.

2016-cı ildə rejissor Asif Kapadia, romanın motivləri əsasında "Əli və Nino" filmini çəkib.

Həmçinin oxuyun:

Dövlətin qayğısı, xalqın rifahı, mənim naşükürlüyüm...

1172
Teqlər:
yazıçı, Yusif Vəzir Çəmənzəminli
Emmi mükafatı, arxiv şəkli

Daha üç serial "Emmy" mükafatlarının qalibi seçilib

17
(Yenilənib 22:47 20.09.2021)
Ən yaxşı faciəvi serial adı uğrunda "Mandalorian", "Qaqalar", "Bridcerton", "Qulluqçunun nağılı", "Lavkraft ölkəsi", "Duruş", "Bu bizik" ekran əsərləri də mübarizə aparıb.

BAKI, 20 sentyabr — Sputnik. "Tac", "Ted Lasso" və "Kraliçanın addımı" serialları "Emmy" mükafatlarının qalibi seçilib. Sputnik Azərbaycan xarici mediaya istinadla xəbər verir ki, 73-cü mükafatlandırma mərasimi ötən gün Los-Ancelesdə keçirilib.

"Tac" 24 kateqoriya üzrə namizədliyini irəli sürərək ümumi nominasiyalar arasında liderliyini saxlayıb. Bu filmlə bərabər ən yaxşı faciəvi serial adı uğrunda "Mandalorian", "Qaqalar", "Bridcerton", "Qulluqçunun nağılı", "Lavkraft ölkəsi", "Duruş", "Bu bizik" ekran əsərləri mübarizə aparıb.

Məlumat üçün bildirək ki, mükafatların təqdimetmə mərasimləri 1949-cu ildən başlayaraq hər il keçirilir. Lakin 1974-cü ilə qədər yalnız sadəcə "Emmy" mükafatı mövcud idi. Sonralar bu mükafatı gündüz verilişlərinə görə təqdim edilən "Emmy" mükafatından fərqləndirmək məqsədilə adı dəyişdirilərək praym-taym "Emmy" mükafatı adlandırılıb.

Mükafatı üç təşkilat təqdim edir: Amerika televiziya akademiyası (ingiliscə Academy of Television Arts & Sciences) idman verilişləri istisna edilməklə, mükafatı bütün axşam verilişləri üzrə təqdim edir; Amerika Milli Televiziya Akademiyası (ingiliscə National Academy of Television Arts & Sciences) gündüz, idman, xəbərlər və sənədli proqramlar üzrə mükafatı təqdim edir; və Beynəlxalq Televiziya Akademiyası (ingiliscə International Academy of Television Arts & Sciences) ABŞ sərhədlərindən kənarda hazırlanan və yayımlanan televiziya proqramları üzrə təqdim edir.

Həmçinin oxuyun:

Gələcəyimizin varisi olan uşaqlar nəyə baxırlar?

17
Тест на коронавирус, фото из архива

Azərbaycanda COVID-19: ötən günlə müqayisədə yoluxma iki dəfə artıb