Televizora baxan adam, arxiv şəkli

"Həyatda düz-əməlli əxlaqı olmayan adamlar dərdini danışana əxlaq dərsi keçirlər"

362
(Yenilənib 17:51 13.04.2021)
"Bunlar televiziyalarımızın "qara yarası"dır. Bunu şüurlu şəkildə, bilərəkdən edirlər ki, guya bununla insanların diqqətini ciddi verilişlərdən, ciddi problemlərdən uzaqlaşdıracaqlar. Amma görünən odur ki, bu, olduqca yanlış yanaşmadır".

Şahpəri Abbasova, Sputnik Azərbaycan

BAKI, 13 aprel — Sputnik. Bu gün ölkə telekanallarının böyük bir hissəsini sosial yönümlü verilişlər əhatə edir. Həmin verilişlərdə əsasən ailə-məişət mövzuları, kimlərinsə həyatları müzakirə olunur. Bəzən bu müzakirələr öz sərhədlərini aşır desək, heç də yanılmarıq. Ən acınacaqlısı da odur ki, həmin verilişlərə 7-dən 77-yə qədər hər kəs baxır. Hər gün evlərimizin "çağrılmamış qonaqlar"ı gələcək nəsillərin tərbiyəsinə necə təsir edə bilər? Sputnik Azərbaycan olaraq bu məsələni müzakirə etdik.

Media eksperti, professor Qulu Məhərrəmli deyir ki, əgər orada azyaşlılar üçün zərərli informasiyalar varsa, qəbul olunmuş qaydaya görə, onlar müəyyən rənglərdən istifadə etməli və yaş məhdudiyyətini göstərməlidirlər: "Həmin verilişlər daha çox reklam qazandıran verilişlərdir. Ona görə də barəsində danışdığımız verilişlər həmin saatlarda efirə gedirlər. Dünya təcrübəsində də bu var. Məsələn, "18+", "12+", "16+", "7+" kimi işarələr qoyulur ki, bu yaşlarda olan uşaqlar və yeniyetmələr baxmasınlar. Amma təəssüf ki, bizim telekanallar buna riayət eləmirlər. İkinci bir məqam - niyə bu tipdə verilişlər efirlərdə çox gedir".

Məhərrəmlinin dediyinə görə, indi həmin verilişlər nisbətən azalıb:

"İki il əvvəl bu tipli verilişlər hədsiz çox idi. Qeyri-normativ hərəkətlər çox idi. İnsan talelərini şouya çevirmək, ədəbdən kənar situasiyalar baş verirdi. Etikadan kənar mövzular qoyulurdu. Qismən azaldılsa da, hələ də qalıb. Bunlar televiziyalarımızın "qara yarası"dır. Bunu şüurlu şəkildə, bilərəkdən edirlər ki, guya bununla insanların diqqətini ciddi verilişlərdən, ciddi problemlərdən uzaqlaşdıracaqlar. Amma görünən odur ki, bu, olduqca yanlış yanaşmadır. Cəmiyyətə çox ciddi ziyan verən, yeniyetmələrin psixologiyasını pozan, ictimai əxlaqa mənfi təsir edən nəticələr var. Milli Televiziya və Radio Şurası (MTRŞ) da bununla bağlı tədbirlər görür, amma görünür ki, bu tədbirlər kifayət deyil. Televiziyaların qanunda müəyyən olunmuş məhdudiyyətlər var, onlar buna mütləq əməl etməlidirlər".

Psixoloq Aytən Ələkbərova bildirir ki, bu tipli verilişlər uşaqlar üçün olduqca zərərlidir: "Bəzən həmin verilişlərə uşaqlar öz dayələri, anaları və ya nənələri ilə birlikdə baxırlar. Bəzən onlar öz işlərini tez bitirib otururlar televizorun qarşısında ki, həmin verilişlərə baxsınlar. Orada baş verən hadisələr uşaqların, yeniyetmələrin psixologiyasına təsir edir. Bəzən valideynlər deyirlər ki, uşaqlar verdiyimiz tərbiyəyə uyğun yox, başqa cür hərəkət edirlər, danışırlar. Araşdıranda görürsən ki, həmin verilişlərdən qaynaqlanıblar. Oradakı "qəhrəmanlar" kimi danışırlar, onlara bənzəyirlər. Buna görə də azyaşlılar həmin saatlarda ekran başında olmamalıdırlar".

Psixoloq bildirir ki, həmin verilişlərin müsbət tərəfləri də var: "Bəzən yeniyetmələr həmin verilişə baxır və oradan nəticə çıxarırlar. Tutaq ki, oradakı "qəhrəman"ın səhvi nəticəsində başına bədbəxt hadisə gəlib. Eyni səhvi etməyə çalışan yeniyetmə yolundan çəkinir. Oradakı ekspertlərin – hüquqşünasların, psixoloqların, həkimlərin fikirlərindən yararlananlar da var. Mən özüm də bir sosial yönümlü verilişdə ekspert kimi iştirak etmişəm. Mən görürdüm ki, hansısa problemi olan şəxs o veriliş sayəsində öz dərdinə çarə tapıb".

Bir çox televiziyalarda rejissor kimi fəaliyyət göstərən rejissor Elçin Elxanlı bildirir ki, həmin verilişlərdə ciddi mövzular müzakirə olunsa, bu, yeniyetmə və uşaqlara mənfi təsir göstərməz: "Ötən əsrin 80-ci illərindən başlayaraq dünyada sosial yönümlü verilişlər yaradılmağa başlandı. Azərbaycanda isə 90-cı illərin sonu, 2000-ci illərin əvvəllərində başladı. Sosial yönümlü verilişlərimizdə daha çox ailə-məişət mövzusu qabardıldığı üçün, daha çox əxlaqında problem olan insanların həyatları müzakirə olunduğu üçün bu, uşaqların əxlaqına mənfi təsir göstərə bilər. Övladını atan, evdən qaçan və digər bu kimi əxlaqında problemlər olan insanların həyatı gündəmə gəlməsə, daha ciddi mövzular müzakirə olunsa, yeniyetmə və uşaqlarda fəsadlar törətməz".

Elxanlı əlavə edir ki, həmin verilişlərdə ekspert qismində iştirak edən insanlara diqqət edilməlidir: "Onlar son 10-12 ildə daha çox vüsət almağa başladı. Həmin verilişlərlə böyüyən uşaqlar indi gəncliyi təşkil edirlər. Gördüyünüz kimi, hazırda 18-20 yaşlı uşaqların intiharına daha çox rast gəlirik. Və yaxud rayondan gizlin qaçıb gələn xeyli gənc var. Bu problemlərin yaranmasında həmin verilişlərin də rolu var. Əslində həmin verilişlər elə həmin saatlarda getməlidir. Sadəcə olaraq, müzakirə olunan mövzulara, oraya çıxarılan insanlara diqqət edilməlidir. Ən vacib məsələ də orada ekspert qismində çıxış edən insanlardır. Hansı ki, mövzunu müzakirə edir, gələn qəhrəmanı mühakimə edir. Bax o insanlara diqqət yetirilməlidir.

"Mirzə Cəlilin acı gülüşü artıq nadir hallarda ekranlarda həllini tapır">>

Çarəsiz, hansısa bir dərdinə dərman axtaranları müzakirə və mühakimə edənlərə diqqət etmək lazımdır. Baxırsan ki, həyatda düz-əməlli əxlaqı olmayan adamlar dərdini danışana əxlaq dərsi keçirlər. Bu kimi şeylərin qarşısı alınmadır. Hətta aparıcılar özləri də hakim obrazını alıblar. Məhkəmə qururlar, sanki. Və insanları aşağılayırlar. Buna baxan azyaşlı, əlbəttə, bir dərs almayacaq. Etik qaydalara riayət edilməlidir. Bundan əlavə, verilişlərin xronometrajları (müddəti - red.) həddindən artıq çoxdur. Hər gün 3-4 saat insanları bu qədər yükləmək olmaz".

Milli Televiziya və Radio Şurasının (MTRŞ) Aparat rəhbəri Fazil Novruzov da məsələyə münasibətini bildirdi:

"Həmin verilişlər kateqoriyalara bölünür: "6+", "12+", "16+", "18+". Yayıma biz baxırıq, amma həmin proqramların bölgüsünə Ailə, Qadın və Uşaq Problemləri üzrə Dövlət Komitəsi nəzarət edir. Onların nəzdində yaradılan ekspert qrupları həmin proqramları kateqoriyalaşdırmalıdır. Mövcud durumda o kateqoriyalaşdırılma hazırda olmadığından biz təyin edə bilmərik ki, həmin veriliş hansı kateqoriyaya daxildir və ya daxil deyil.

Ümumi qəbul olunub ki, ümumi baxış üçün nəzərdə tutulub. Qanunvericilikdə həmin saatlarda o verilişlərin getməsini qadağan edən tələb yoxdur. O tələb olmadığına görə biz hələlik həmin verilişlərə müdaxilə edə bilmirik. Əgər hansısa verilişə "16+" kateqoriyası qoyulursa, həmin veriliş axşam saat 21-dən sonra göstərilməlidir. Yox əgər kateqoriya qoyulmayıbsa, həmin veriliş efirə gedirsə, burada heç bir qanun pozuntusu yoxdur. O verilişi siz "16+" kimi qiymətləndirirsinizsə, bu o demək deyil ki, bu "16+"dur. Bunu subyektiv yanaşma ilə təyin etmək olmaz. Ailə, Qadın və Uşaq Problemləri üzrə Dövlət Komitəsi kateqoriyalaşdırma aparmalıdır. Filmləri, şou-proqramları, verilişləri kateqoriyalara ayırmalıdırlar. Bu olmadığından, hələlik ümumi qəbul olunur".

362
Teqlər:
yeniyetmə, uşaqlar, veriliş, sosial, televiziya
Президент Азербайджана Ильхам Алиев

Bir qrup aparıcı incəsənət xadiminə Prezident mükafatları verilib

16
(Yenilənib 19:34 07.05.2021)
Mükafat verilənlər sırasında Yalçın Adıgözəlov, Mehriban Zəki, Azər Zeynalov, Məmmədsəfa Qasımov və digərlərinin adları var.

BAKI, 7 may - Sputnik. Prezident İlham Əliyev incəsənət xadimlərinə Prezident mükafatlarının verilməsi haqqında sərəncam imzalayıb.

Sputnik Azərbaycan xəbər verir ki, sərəncamla səhnə fəaliyyəti ilə bağlı aşağıdakı aparıcı incəsənət xadimlərinə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin mükafatları veriləcək:

Abbasov Tariyel Abbasqulu oğlu

Abbasova-Budaqova Afaq Nurəhməd qızı

Abdullayev Kyazım Ənvər oğlu

Abdullayev Mətləb Fətəli oğlu

Abdullayeva Xurşud Lütfəli qızı

Abdurahmanov Yusif Fikrət oğlu

Adıgözəlov Yalçın Vasif oğlu

Ağaverdiyeva Məsməxanım Aslan qızı

Axundov Bəxtiyar Ağayar oğlu

Axundov Əbülfəz Dadaş oğlu

Aqalliyay Pellumb Mustafa oğlu

Alışova Şölə Qasım qızı

Allahverdiyev Vasif Kərim oğlu

Allahverdiyeva Naibə Siyavuş qızı

Babayeva İnarə Əhməd qızı

Babayeva Sevinc Məmmədəli qızı

Bağırov İzaməddin Zeynal oğlu

Baliyeva Natalya Gennadyevna

Barateliya Naala Raulyevna

Bayramov Salman Bayram oğlu

Bəxtiyarov Rəşad Bəhram oğlu

Butenko İqor Leonidoviç

Cəfərov Mircavad Mirqədər oğlu

Cəfərov Samir Qədir oğlu

Dadaşov Əmrah Balaxan oğlu

Dubovitskaya Mariya Aleksandrovna

Eyvazov Yasəf Alxas oğlu

Eyyubov Musa Eyyub oğlu

Əbdülsəmədova Zemfira Feyzulla qızı

Əflaki Ədilə Osman qızı

Əhmədov Cavid Təvəkkül oğlu

Əhmədov Çingiz Əli Əşrəf oğlu

Ələkbərzadə Mehriban Zaur qızı

Əliyev Sərvər Bəhlul oğlu

Əliyeva Hüsniyyə Səfər qızı

Əliyeva Münəvvər Sabir qızı

Əliyeva Nərgiz Arzu qızı

Əliyeva Şəfəq Rəsul qızı

Əlizadə Əkbər Müzəffər oğlu

Əlizadə Şəhla Seidşah qızı

Əmirbəyova Rita Cəmil qızı

Əsgərov Əli Rəhim oğlu

Əsgərov Əsgər Əkbər oğlu

Əskərov Qoçaq Məhərrəm oğlu

Əzimov Aydın Kazım oğlu

Hacıyev Əli Əliyusif oğlu

Hacıyev İlqar Xəlil oğlu

Hacıyeva Naylor Fidan Hacıağa qızı

Hacıyeva Sevil İnşalla qızı

Hacıyeva Səbinə Sabir qızı

Heybətov Anar Mithət oğlu

Həsənov Kərim Abbas oğlu

Həsənov Vidadi İsmail oğlu

Həsənova İradə Aslan qızı

Həsənova Natavan Mikayıl qızı

Həşimov Orxan İlqar oğlu

Həşimzadə Xanlar Allahverdi oğlu

Həziyev Natiq Fərzalı oğlu

Hümbətova Ülviyyə Cavanşir qızı

Hüseynli Anar Vaqif oğlu

Hüseynov Fizuli İsmət oğlu

Hüseynov Şövqi Ərəstun oğlu

Hüseynova Kamilla Fikrət qızı

Hüseynova Kəmalə Müzəffər qızı

Xanlarova Mehriban Aslan qızı

Xasiyev Nadir Şənbə oğlu

Xəlilzadə Rüfət Eldar oğlu

İbrahimov Fuad Natiq oğlu

İbrahimova Nigar Rəfael qızı

İbrahimova Səbinə Vaqif qızı

İbrahimova Şəhla İbrahim qızı

İmanov Vaxtanq Yaşar oğlu

İmanova Gülbacı Əliəkbər qızı

İskəndərova Sənubər Sabir qızı

İsmayılov Qurban İbrahim oğlu

İsmayılov Samir Süleyman oğlu

İsrafilov Fərhad Ramazan oğlu

Kazımov Nicat Mirəziz oğlu

Kərimduxt Rövşən Ramazan oğlu

Kərimov Loğman Seyfulla oğlu

Kərimova Cəmilə Rüstəm qızı

Kərimova Qərinə Rəhim qızı

Kərimova Nərgiz Faiq qızı

Qarayev Elnar Cəfər oğlu

Qasımov Məmmədsəfa Məmmədəli oğlu

Qasımov Yusif Əli oğlu

Qəhrəmanov Abbas Əhməd oğlu

Qəmbərli Ayaz Vahab oğlu

Qəmbərov Salman Hüseyn oğlu

Qəribova Nargilə Dursun qızı

Qocayev Rəhim Xəlil oğlu

Quliyev Cəmil Elşad oğlu

Quliyev Əyyub Ramiz oğlu

Quliyev Hafiz Məhərrəm oğlu

Quliyev Nihat Heydər oğlu

Quliyev Rövşən Vaqif oğlu

Quliyeva İntizar Təhməzqulu qızı

Quliyeva Qızılgül Polad qızı

Quliyeva Şəlalə Şahvələt qızı

Qurbanov Cahangir Qafar oğlu

Qurbanova Pərvanə Yaqub qızı

Mahmudov Rövşən Oqtay oğlu

Mehmandarov Mustafa Adil oğlu

Məhərrəmov Firudin Əliməmməd oğlu

Məmmədov Anar Ramiz oğlu

Məmmədov Ayşad Kamal oğlu

Məmmədov Maqsud Fazil oğlu

Məmmədov Murad Məmməd oğlu

Məmmədov Nüsrət Cəfər oğlu

Məmmədov Sabir Duman oğlu

Məmmədov Sabir Novruz oğlu

Məsimov Qurban Abdulla oğlu

Mikayılov Anar Şamil oğlu

Mir-Qasım Ayan Oqtay qızı

Mirzəyev Gülağası Ağa Hüseynoviç

Mirzəyev Rafiq İsmayıl oğlu

Mirzəyev Sücəddin Qiyas oğlu

Musayeva Şükufə İmran qızı

Mustafayev Arzu Əhməd oğlu

Mustafayeva Laləzar Bəşir qızı

Nağıyev Qasım Gəncalı oğlu

Nəsirova Hicran Fətəli qızı

Nəsrullayev Həsrət Nüsrət oğlu

Novruzova Nübar Qulu qızı

Orucova Naidə Mülük qızı

Orucova Sevda Nəbi qızı

Osmanov Bəhram Məcid oğlu

Osmanov Fuad Tacəddin oğlu

Ömərov Gümrah Rza oğlu

Poladov Əkrəm Nicat oğlu

Ramazanova Nigar Azər qızı

Rəhmanov Rəhman Tofiq oğlu

Rüstəmov Nurlan İbrahim oğlu

Salamova Gülcahan Əhməd qızı

Səlimli Mirbala Seyidəsgər oğlu

Səlimov Ruslan Xanbala oğlu

Səmədov Samir Səməd oğlu

Səmədov Şükür Hacıbala oğlu

Sultanov Neymət İslam oğlu

Şərifəliyeva Səidə Vahid qızı

Şıxəliyev Ramin Tofiq oğlu

Şirinov Aslan Adil oğlu

Şirməmmədov Namis Xanmirzə oğlu

Vahabzadə Səbinə Qulam qızı

Vəliyev Nofəl Abdulməcid oğlu

Vəliyeva Nigar Natiq qızı

Yaqubova Ella İsmayıl qızı

Zeynalov Azər Zeynalabdin oğlu

Zeynalov Elnur Əli oğlu

Zəki Mehriban Mürvət qızı

 

16
Şuşada konsert, arxiv şəkli

Şuşada "Xarıbülbül" musiqi festivalı keçiriləcək

17
32 ildən sonra Cıdır düzündə keçiriləcək budəfəki "Xarıbülbül" musiqi festivalı Heydər Əliyev Fondu tərəfindən təşkil olunur

BAKI, 7 may — Sputnik. Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin tapşırığına uyğun olaraq, Azərbaycanın mədəniyyət paytaxtı Şuşa şəhərində "Xarıbülbül" musiqi festivalı keçiriləcək.

Sputnik Azərbaycan-ın məlumatına görə, bu barədə Heydər Əliyev Fondundan məlumat verilib.

Bildirilib ki, Şuşanın rəmzi olan gülün adını daşıyan "Xarıbülbül" musiqi festivalı ilk dəfə 1989-cu ilin may ayında Şuşanın əsrarəngiz Cıdır düzündə təşkil olunub.

32 ildən sonra Cıdır düzündə keçiriləcək budəfəki "Xarıbülbül" musiqi festivalı Heydər Əliyev Fondu tərəfindən təşkil olunur. Hazırda festivala son hazırlıq işləri görülür.

Festival çərçivəsində Cıdır düzündə Azərbaycanda yaşayan müxtəlif xalqların musiqi yaradıcılığı "Azərbaycan musiqisində multikulturalizm" mövzusunda təqdim ediləcək, xalq mahnıları və klassik musiqidən ibarət proqram təşkil olunacaq.

17
Qanvermə, arxiv şəkli

Mütəmadi olaraq qan vermək infarkt xərçəng riskini azaldır

0
(Yenilənib 23:15 07.05.2021)
Mütəmadi qan vermək həm də vaxtaşırı mini check-up-dan keçmək deməkdir. Çünki qan verməmişdən əvvəl donordan müxtəlif analizlər götürülür.

BAKI, 7 may — Sputnik. Mütəmadi şəkildə qan vermək infarkt və xərçəng riskini azaldır, ürək-damar xəstəliklərinin qarşısını alır, xolesterolu və qandakı şəkərin səviyyəsini normallaşdırır. Bu barədə Türkiyə Səhiyyə Elmləri Universitetinin müəllimi, hematologiya üzrə mütəxəssis, professor Erdal Kurtoğlu Anadolu Agentliyinə müsahibəsində bildirib. Onun sözlərinə görə, qan vermək hüceyrələrin yenilənməsinə səbəb olur.

Donorlardan alınan qanın fərqli komponentlərə ayrıldığını bildirən professor qeyd edib ki, beləliklə, könüllü şəkildə verilən hər vahid qan eritrosit, trombosit və plazma şəklində üç nəfərin həyatını xilas edir.

Kurtoğlu onu da bildirib ki, qan vermək üçün maneə yaratmayan hər hansı bir sağlamlıq problemi olmayan 18-65 yaş arası hər kəs donor kimi qan verə bilər.

Temperaturun yüksəlməsi ilə müşayiət olunan xəstəlik keçirən insanlardan isə ən azı 2 həftə qan alınmamalıdır. Bundan başqa, cərrahiyyə əməliyyatı keçirənlərin, akupunktura, döymə, və pirsinq etdirənlərin də 12 ay ərzində donor kimi qan verməsi qadağandır.

"Kişilər 90 gündən bir, qadınlar isə 120 gündən bir donor kimi qan verə bilərlər", – deyə professor qeyd edib.

Mütəxəssis onu da bildirib ki, COVID-19-a qarşı peyvənd olunanlar da donor kimi qan verə bilərlər. Özü də bunun üçün peyvəndin üstündən müəyyən müddətin keçməsinə ehtiyac yoxdur.

Kurtoğlu qan donorluğunun insanlara mənəvi rahatlıq bəxş etdiyini də bildirib.

"Mütəmadi qan donorluğunu tövsiyə edirik. Çünki bunun infarkt və xərçəng riskini azaltması, qan-damar xəstəliklərinin qarşısını alması, xolesterolu və qan şəkərini balanslaşdırmasına dair tibbi məlumatlar mövcuddur. Bundan başqa, mütəmadi qan vermək həm də vaxtaşırı mini check-up-dan keçmək deməkdir. Çünki qan verməmişdən əvvəl donordan müxtəlif analizlər götürülür. Ən əsası isə qan vermək, beləliklə də, insanlara faydalı olduğunu bilmək adama mənəvi rahatlıq bəxş edir", – deyə o vurğulayıb.

0