Ofeliya Sənani

Ofeliya Sənani: "Plastik əməliyyat etdirən aparıcının efirdə işi var?"

1302
(Yenilənib 16:22 14.02.2021)
Əfsanəvi diktor: Rəhmətlik Heydər Əliyev o verilişi çox sevirdi. Mən xəstə olan vaxt verilişi Yaşar Nuri aparırdı. Zəng edib Nizami Xuduyevə deyib ki, "Nizami, mən Yaşarı çox istiyirəm. Amma bu verilişi Ofeliya aparırdı".

Şahpəri Abbasova, Sputnik Azərbaycan

BAKI, 14 fevral — Sputnik. Uşaqlığımız onun aparıcısı olduğu verilişlərə baxmaqla keçib. Milli radiomuzun və televiziyamızın əvəzolunmaz diktoru Ofeliya Sənani ilə ötən əsrin ortalarına qiyabi səyahət etdik. Xanım-xatınlığı ilə insanların sevgisini qazanan diktorumuz sənətə gəlişindən, sənət fəaliyyəti dövründə başına gələn hadisələrdən Sputnik Azərbaycan-a danışdı:

"Hələ 4 yaşım var idi. Radioda xəbərləri həvəslə dinləyirdim. Hələ onda televiziya yaranmamışdı. Fatma Cabbarova, Gültəkin Cabbarlı, Südabə Manafova idi diktorlar. Bu qadınların səsi məni radioya bağladı. Mətn oxumağı o qədər sevirdim ki. Mənim oxumaq səsim də çox yaxşı idi. Atamın da çox yaxşı olub. Stalinin dövründə Moskvada qurultay olub. Atam da filarmoniyada işləyirmiş. Atamı aparıblar qurultaya. Onun ifasından sonra Stalin yığıb işçiləri ki, bu oğlan filarmoniyalıq deyil, sizə əmr edirəm, onu operaya işə götürün. Gələn bayramda köməkçimə xəbər edərsiniz, mən sizi yenidən dinləyəcəm. Atam konsertdən gəlib əmimlə konsert təəssüratlarını bölüşəndə deyib ki, Stalin onu operaya məsləhət görüb. Əmim də deyib: "Necə?! Sən bığını qırxacaqsan? Arvad olacaqsan? Adımızı batıracaqsan? Çıx! Filarmoniyadan da çıx!". 1938-ci ildə həyat şərtləri daha ağır idi".

Atasına qoyulan qadağa sonradan Ofeliya xanıma da qoyulur: "Bizim bağımız var idi. Hamımız yığılardıq, atam, əmim, əmimin həyat yoldaşı və mən qoşulub mahnılar oxuyardıq. Bütün qonşular hasardan boylanıb bizə baxardı. Bir gün məktəbimizdə konsert oldu. Mən oxuyub bitirəndən sonra bir kişi yaxınlaşdı. Dedi "qızım, hansı məktəbdə oxuyursan?" Dedim "190 nömrəlidə". Dedi "sabah gəl konservatoriyaya, səni götürəcəm, notu öyrənəndən sonra oxumaq rahat olacaq. Səni məşhur müğənni edəcəm, bütün dünyanı gəzəcəksən". Sən demə, mənə yaxınlaşan adam Konservatoriyanın dekan müavini, muğam şöbəsinin müdiri imiş. 10-cu sinifdə oxuyurdum. 3 gün getdim ora. Mənə notları öyrədirdilər".

© Photo : ASAN
Ofeliya Sənani

17 yaşlı məktəbli qızın musiqiyə olan həvəsinin qarşısını atası alır: "3-cü gün gördüm ki, atam Konservatoriyanın qabağında dayanıb, kəmərini də çıxarıb, hazır dayanıb ki, məni vursun. Dedim "ata, kəmərini belinə bağla, mən bura bir də gələn deyiləm. Bir halda ki, sən narazısan, sənin narazı olduğun işə mən getmərəm. Bəs niyə bağda oxutdurursan məni? Dedi "bağda yad adamlar yoxdu ki, hamısı doğmamızdı. Hansı sahəyə gedirsən get, amma müğənni olmayacaqsan".

Yeniyetmə qız ingilis dilinə həvəsi olsa da, radioya olan sevgisinin arxasınca gedir:

"Sonra ingilis dilinə həvəsim yarandı. Özü də çox yaxşı bilirdim. 10-cu sinifin sonlarına yaxın müsabiqə elan olundu. Sən demə, həmin vaxt Gültəkin Cabbarova və Züleyxa Hacıyeva analıq məzuniyyətinə çıxırmışlar. Bir gün məni məktəbdən şeirlər oxumaq üçün dəvət elədilər radioya. Soltan Nəcəfov mənə dedi ki, "qızım, sənin nə gözəl səsin var, işləyərsən bizdə?" Dedim əlbəttə, çox istəyirəm. Dedi "atana denən ki, nigaran qalmasın, gözümüz üstündə olacaq". Beləcə, mənim radio fəaliyyətim başladı".

"Əvvəllər balaca xəbərləri oxuyurdum, uşaqlar üçün verilişləri aparırdım. Sonra dedilər yox sən mütləq Universitet oxumalısan. Aydın Qaradağlı dedi "istəyirsən səni teatr instutuna (indiki Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universiteti) qoyaq. Dedim yox, atam ora icazə verməz, arzum ingilis dili müəllimi olmaqdır. Qaradağlı dedi ki, "elə burada saxla. Bizə ingilisdilli diktor lazım deyil. Sən gedib orada deyəcəksən "one, two", burda da gəlib deyəcəksən "dəftər". "T" hərfini ingilislər kimi tələffüz edəcəksən. Radio diktorunun diksiyası pak olmalıdır"", - deyə O.Sənani əlavə edib.

Gələcəyin məşhur diktoru gecə-gündüz çalışıb filologiya fakültəsinə qəbul olunur: "Qərara gəldik ki, Filologiya fakultəsinə gedim. Həmin il gecə-gündüz çalışıb qəbul olundum. Köhnə univermağın yanında idi studiyamız. Bapbalaca studiyalar idi. Qəbul olunana qədər mən maaş almırdım. Amma çox xoşbəxt idim. Atam hər gecə saat 12-də gəlib aparırdı məni. Atamın radio işçilərinə böyük hörməti var idi deyə sərt təpki vermədi. Diktorluğu mənə Gültəkin Cabbarova öyrətdi".

Gördüyü hər işə sidq-ürəkdən bağlı olan Ofeliya xanım özünü aktrisa kimi də sınayıb. Öz rolunu o qədər ürəkdən oynayır ki, Xalq artisti Əli Zeynalov onu buna görə tənbeh edir:

"Bir dəfə Əli Zeynalovla Paula Messinin "Gəlin" adlı əsərində gəlini oynayırdım. Gəlinin də taleyi çox pis olur. Səhnələşməni ağlaya-ağlaya oxuyurdum. Studiyadan çıxanda Əli Zeynalov qayıtdı ki, "qızım, yaxşı ki sən aktrisa deyilsən, 35 yaşında infakt vura bilər. Ağlayanda ürəkdən ağlama, "aktyorski" ağla". Deyirdi, "sənin ürəyin aktyorlardan daha böyükdür, gəl sənə aktyorluğu öyrədim". Dedim, yox, mən ömürlük diktor qalacağam".

Artıq 16 il idi ki, radionun vazkeçilməz aparıcısı Ofeliya xanımı televiziyaya və dublaja dəvət edirlər: "Onlar da istəyirdilər ki, mən televiziyada işləyim. Deyirdim yox, atam mənə icazə verməz. Nəbi Xəzri deyirdi, "gec-tezi var, ay Ofeliya, nə vaxtsa televiziyaya gələcəksən". 16 il sonra məni güclə televiziyaya apardılar. Qurban Yusifzadənin dövründə həm radioda, həm də televiziyada aparıcı oldum. Sonra məni filmlərə, dublajlara dəvət elədilər, getdim. Dublajda həmişə bir dəfəyə səsimi yazırdılar. Saat 8-dən 2-ə qədər radioda olurdum, 2-dən sonra qaçırdım kinostudiyaya. Həmin dönəmdə Validə nişanlandım. Validin mənim üstümdə əziyyəti çox böyük olub. Mənə redaktəni öyrətdi. Mənim mətnlərimi redaktə etmədən efirə buraxmazdı".

Ofeliya Sənani Azərbaycanın görkəmli kino rejissoru və aktyoru Adil İskəndərovun onu filmə çəkmək istədiyini, lakin bundan imtina etdiyi deyib:  

"Bir gün Adil İskəndərov mənə dedi ki, "qızım, sən nə vaxt İncəsənəti oxudun ki, mən səni heç vaxt görmədim". Dedim mən oranı bitirməmişəm. Dedi "axı hardandır səndə bu istedad? Sənin elədiyin dublyajlar "pervıy" kateqoriyalı deyil e, "vısşiy"dır. Elə bil onları sən oynamısan. Mən görürəm ki, sən bir dəfə yazırsan. Məəttəl qalmışam sənə. Gəl səni 30 filmə çəkim, qalsın arxivdə. Haçan efirə gedər, gedər". Dedim Adil müəllim, mənim 2 uşağım var, onları qoyub necə filmə çəkilim? Çatdırmaram. Bir filmə çəkilmişdim, dedilər səhər gedib axşam qayıdacaq. 3 gün meşədə qalmışdıq. Çünki, gün çıxmırdı. Həm də mənim radiodakı verilişlərim də hərəsi mənim bir balamdı".

Radiodakı "Biləyən" verlişini xatırladan diktor deyir ki, o verilişi yazmaq üçün bağdan şəhərin mərkəzinə gəlirmiş.

"9:15-də veriliş başlayırdı, mən 8:30-da işdə idim. Gəlib gördürdüm Sadıq Hüseynov məndən də qabaq gəlib. Sadıq müəllim deyirdi "ay balam, sən nə vaxt oyandın ki, gəlib çatmısan". Rusiyanın Yessentuki şəhərinə gedirdik. Həmin vaxt verilişlərim olurdu. Minirdim təyyarəyə, gəlib verlişi yazıb qayıdırdım. Uşaqları da tapşırırdım rus qonşularıma".

Azərbaycanın Xalq artisti Ofelya Sənani
Azərbaycanın Xalq artisti Ofelya Sənani

Xalq artisti deyir ki, indinin özündə televiziyaya getməyəndə, özünü yaxşı hiss eləmir. Amma telestudiyanın həyətinə girəndə hər şeyi unudur:

"Rövşən müəllim AzTV-yə gələndən sonra məni dəvət elədi ki, veriliş aparım. Həm də müəllim kimi çalışım, gənclərə kömək edim. Dedim mən ayağımı basmaram, ayağımı bassam, gedib qayıtmayacam. Mənim fiziki gücüm buna yetməz".

Ofeliya xanım çəkilişlərin birində insult keçirdiyini də deyib:

"1999-cu ildə "Gəl səhərim"verilişini aparırdım. Həmin veriliş Montində "Günəş" restoranında çəkilirdi. Bir gün avqust ayında gəldim efirə, gecə saat 12 olur veriliş bitmir. Mənim də böyrəklərimdə problem olduğuna görə, təyziqim qalxırdı. Səhərdən ac, susuz. Su da yoxdur ki, dərmanlarımı qəbul edim. Gecə saat 2-də rejissora dedim ki, özümü çox pis hiss edirəm. Sən demə mənim ağzım-burnum əyilibmiş. Demişəm ki, Validə zəng elə. Valid gəldi, məni apardı, sən demə insult keçirmişəm. Məni Respublika Xəstəxanasına yerləşdirdilər. Dedilər 3 günə filan ölər. Hər şeyi də eşidirəm. Dedim əşi cəhənnəm, uşaqlarım böyüyüb, rahat ölə bilərəm".

Həmsöhbətimiz Ulu öndər Heydər Əliyevin ona olan diqqətindən də danışdı: "Dedilər ölməsə, Moskvaya aparın. Məni Moskıvaya göndərdilər. Rəhmətlik Heydər Əliyev o verilişi çox sevirdi. Mən xəstə olan vaxt verilişi Yaşar Nuri aparırdı. Zəng edib Nizami Xuduyevə deyib ki, "Nizami, mən Yaşarı çox istiyirəm. Amma bu verilişi Ofeliya aparırdı. Hanı Ofeliya? Sənin bu köhnə diktorlarla olan konfiliktlərin bitmədi? Kin saxlayırsan? Ofeliya efirə çıxanda oturub verilişə baxıram. Bilirdi ki, Nizami bizi sevmirdi. Deyib ki, "cənab prezident, Ofeliya xanım Moskvadadır, xəstədir". Əliyev xəstə olduğumu biləndən sonra tapşırıq verib ki, mənə xüsusi diqqət ayırsın".

Xalq artisti AzTV-nin sabiq rəhbəri Nizami Xudiyevin onu və həmkarlarını televiziyadan didərgin salmasından da söhbət açıb:  

"Nizami hamımızı pərən-pərən saldı. Şərqiyyə Hüseynova ANS-ə getdi, mənə də dedilər ki, sən də hansı kanala istəyirsən get. Dedim mən heç yerə gedə bilmərəm, burada Validin izi var. Məni keçirin kinoproqrama. Özüm aparım, özüm də yazım verilişi. Keçdim kinoproqrama. Yazıçı Firudin Ağayev "Cırtdan" kino zalını hazırladı. 2 ay sonra Firudin müəllim rəhmətə getdi. Baş redaktor Əhməd Aşurbəyli dedi ki, "bağlayaq verilişi?" Dedim yox, özüm yazaram".

İllərin aparıcısı müasir televiziya aparıcıları tənqid edərək deyib: "Radioya qulaq asa bilmirəm. Həddindən artıq bərbaddır vəziyyət. Radioda maraqlı heç nə yoxdur. Ancaq məişət söhbətləri edirlər. Maarifləndirici heç nə yoxdur. Televiziyalarımız da həmçinin. Aparıcı xəbəri reaksiyasız oxuyur. Sevincli xəbəri də, kədərli xəbəri də eyni tonda oxuyurlar. Tutaq ki, filan yerdə yanğın hadisəsi olub, ölən və yaralananlar var. Daha sonra keçir ikinci xəbərə, bu sevincli xəbərdir. Hər ikisini də eyni səs tonunda oxuyur. Hava haqqında məlumatı açıq-saçıq geyimdə verirlər. Qətiyyən doğru deyil. Son zamanlar yeni tendensiya çıxıb. Hamı plastik əməliyyatlar edir. Plastik əməliyyat etdirən aparıcının efirdə nə işi var? Ümumiyyətlə, aktyor, müğənni, aparıcı plastik əməliyyat etdirməməlidirlər. Onlar süni sifətlə hislərini necə çatdıracaqlar? Elə ona görə də bayağılıq baş alıb gedir".

1302
Teqlər:
diktor, radio, Stalin, aktyor, rejissor, kino, AzTV, Yaşar Nuri, Adil İsgəndərov, Nizami Xudiyev, Heydər Əliyev
Müğənni, arxiv şəkli

Analar üçün: üç ölkənin məşhurları bir araya gəldilər - VİDEO

28
(Yenilənib 23:20 25.02.2021)
Klipdə Rusiyanın Xalq artisti Valeriya, türkiyəli müğənni Alişan və yerli məşhurlar - Əməkdar artist Ədalət Şükürov, müğənni Zamiq Hüseynov və teleaparıcı Afaq Gəncəli yer alıblar.

BAKI, 25 fevral — Sputnik. Türkiyəli müğənni Adil Karaca yeni "Mənim anam" adlı klipini təqdim edib.

Sputnik Azərbaycan xəbər verir ki, ekran işi Rusiya, Türkiyə və Azərbaycanda çəkilib. Klipdə Rusiyanın Xalq artisti Valeriya, türkiyəli müğənni Alişan və yerli məşhurlar Əməkdar artist Ədalət Şükürov, müğənni Zamiq Hüseynov və teleaparıcı Afaq Gəncəli yer alıblar.

Klipin rejissorları Ruslan Ağayev və Murad Aygördür. Adil Karacanın "Mənim anam" adlı mahnısı musiqi platformalarında "Zhara Music" leyblı altında təqdim olunub.

28
Teqlər:
video, məşhurlar, Azərbaycan, Türkiyə, Rusiya, ana, musiqi
Uşaq televizora baxır, arxiv şəkli

Uşaq Koroğlunu cizgi filmində görmürsə, sevimlisi Turbomen olacaq

16
(Yenilənib 22:35 25.02.2021)
Dünyanın böyük animasiya studiyaları olduqca bahalı cizgi filmlərini çəkib pulla satmaq barədə o qədər də düşünmürlər. Cizgi filminin əsasına qoyulan ideya bir müddət sonra milyonlarla uşağın həyat tərzinə çevrilir.

 

Azərbaycanın yeni Z nəsli yerli kanallara baxmaq istəmir. Uzaqbaşı bazar günü səhər yeməyi zamanı Azərbaycan dilində nümayiş edilən maraqlı animasiya filminə baxar. O da əgər valideyn məcbur etsə. Kanallar həm maraqlı deyil, həm də uşaq verilişi, cizgi filmi olduqca azdır. Evdə internet, smart TV, planşet və smartfon varsa, uşaq mütləq özünün bəyəndiyi videoları və animasiya filmlərini axtarıb tapacaq.

Cizgi filmləri çoxdan böyük bir gəlir mənbəyi, reklam platformasına çevrilib

Uşaqlar ana dildə kontent tapa bilmədiklərindən xarici resurslara üz tuturlar. Ölkə dəqiq olaraq iki cəbhəyə bölünüb: Türkiyə və Rusiya kontentinə baxanlara. Ailədə rus dilini bilən varsa, uşaq tezliklə rus dilini mənimsəyib elə ona lazım olan filmlərə bu dildə baxır. Rus dilini bilən yoxdursa, deməli, bizə ən yaxın olan türk dilində cizgi filmlərini seçib baxacaq. Baxırsan, adi bir ailənin uşağıdır, amma dili dəyişib, Türkiyə ləhcəsində danışır. Öz dilində nəyisə ifadə etməkdə çətinlik çəkir.

Cizgi filmləri artıq çoxdan öz ilkin mənasını itirib, böyük bir gəlir mənbəyi, reklam platformasına çevrilib. Dünyanın böyük animasiya studiyaları olduqca bahalı cizgi filmlərini çəkib pulla satmaq barədə o qədər də düşünmürlər. Bu prosesdə daha böyük strateji maraqlar var. Cizgi filminin əsasına qoyulan ideya bir müddət sonra milyonlarla uşağın həyat tərzinə çevrilir. Supermen, Betmen, Spaydermen kimi animasiya filmlərinin qəhrəmanları uşaqların beynində dərin bir iz buraxmaqla həkk olunur. Uşaq bu hərəkətləri təkrar etməyə çalışır, ata-anadan oyuncaq qəhrəmanı almağı tələb edir, çarpayısının hörümçək insan formasında olmasını istəyir, geyimdə belə üzərində məhz onların əksinin olmasını arzulayır.

Bakının 8-ci km bazarında yerləşən dükanlarda “Mikki və Maus” yataq dəstləri satılır

Cizgi filmləri qəhrəmanlarının obrazı bir çox malda əks olunub. Sevimli obrazların nişanları da, saatları da, virtual oyunları da var. Hara getsən belə, gözünə onlar görünəcək. Hətta ABŞ-dan çox uzaqda, Bakının 8-ci km bazarında yerləşən kiçik dükanlarda Mikki və Maus, hörümçək adam və digər animasiya qəhrəmanlarını əks etdirən yataq dəstləri satılır. Adi materiallardan daha yaxşı satılır bu dəstlər. Valideyn istər-istəməz uşağın tələbi ilə, deyək, “İtlər, irəli” filminin qəhrəmanlarıni əks etdirən geyimi almağa məcbur olur. Almasan da olmur.

Disney kimi məşhur bir animasiya nəhəngi dayanmadan illərdir cizgi filmləri istehsalı ilə məşğuldur. Bu müddətdə artıq Disneyin oyuncaq sənayesi əmələ gəlib, satış şəbəkəsi dünyanın bir çox ölkəsində yaradılıb. Bəzən brend dükanları gəlir gətirməyə yox, reklama xidmət edir. Disney şirkəti Disneylend parkını yaradarkən onun bu qədər populyar olacağını, bəlkə də zənn etmirdi. Kaliforniya ştatında qurulan əyləncə parkını ümumilikdə 600 milyon insan ziyarət edib. Şirkət buna bənzər əyləncə parklarını bir çox ştatlarda yaradıb.

Disneylendlər dünyanın bir çox ölkəsinə də yayılıb. Parisdə də var, Tokioda da, Honkonqda da. Disney kəndləri ABŞ-da yayılıb, başqa ölkələrdə də. Florida ştatında yaradılan Disney şəhərciyi isə bəzən insanlara məhz bu reallıqda yaşamağı təklif edir. Hara baxsan, Disney qəhrəmanları gəzir, hər yerdə Disney simvolikasıdır.

Disneyin əlindən heç yerə qaça bilməzsən

Uşaqlar belə reallığı çox sevirlər. Animasiya qəhrəmanları artıq virtual məkanda, oyunların daxilində də məskunlaşıblar. Fərqi yoxdur, müəyyən yaşacan televizorda cizgi filminə baxırsan, daha sonra isə smartfonda oyun oynayırsan. Bir sözlə, Disneyin əlindən heç yerə qaça bilməzsən. Uşağa da oyuncaq söz verdinsə, mütləq almalısan. Bəzən bu cizgi filmi qəhrəmanından yaradılmış oyuncağı əldə etmək də mümkünsüz olur. “Milad bayramına hədiyyə” filmində eyni vəziyyət müşahidə olunur. Məşhur Amerika ulduzu Arnold Şvarsnegerin rol aldığı filmdə baş qəhrəman Milad ərəfəsində oğluna söz verdiyi Turbomen oyuncağını əldə etmək üçün bütün gücünü sərf etməli olur. Marketlər isə bomboşdur. Turbomen nə gəzir?

İki oğul atası həmin bu Turbomeni almaq üçün əməlli-başlı müharibə edirlər. Film gülməli, komik vəziyyəti ifadə etsə də, bir növ reallığı əks etdirir. Cizgi filmi qəhrəmanı həyatımızın ayrılmaz hissəsinə çevrilib, övladına bu oyuncağı hədiyyə edə bilmirsənsə, deməli, onun hörmətinə qazana bilməzsən. Başıaşağı gəzəcəksən.

Sadə və müsbət ruhlu köhnə filmlər uşaqlarda bir gülüş doğurur

Reklam və biznes maraqlarından əlavə, ABŞ-ın animasiya studiyaları həm də dünyaya ideoloji mesaj göndərməklə məşğuldurlar. Burada məqsəd hələ möhkəmlənməmiş uşaq psixikasına təsir etməklə kimin bu dünyada güc sahibi olduğunu beyinlərə yeritməkdir. Yəni animasiya filminin qəhrəmanları dünyanı xilas etmək, şər qüvvələrə qalib gəlmək işini görməklə məşğuldurlar. Burada xeyir ABŞ-da, şər isə başqa yerdə cəmlənir.

Cizgi filmlərin uşaq psixikasına mənfi təsiri varmı? Əgər dəhşətli varlıqlar, əcaib yadplanetlilər, mutantlar dəqiqəbaşı cizgi filmlərində görünürlərsə, uşaq hələ aşağı yaş dövründən onlarla birgə həyat sürməyə məhkum olur. Bir müddət sonra artıq normal süjetlər ona maraqlı görünmür. Bu günün uşağı nə Tıq-tıq xanıma, nə Cırtdana, nə də sovet dövründə çəkilmiş minlərlə pozitiv sovet animasiya filminə baxmaq istəyir. Sadə və müsbət ruhlu köhnə filmlər uşaqlarda bir gülüş doğurur.

“Nu, poqodi” filmini yaşlı nəsil əzbər bilir, amma indiki uşaqlarda heç bir reaksiya doğurmur. Filmə baxıb darıxırlar. Onlar müasir süjet gözləyirlər. Dünyanın bir çox ölkəsi də animasiya işini prioritet olaraq inkişaf etdirir. Yaponiya, Koreya, Çin də çox möhtəşəm cizgi filmləri yaradır. Rusiyanın “Maşa və ayı” cizgi filmi Azərbaycanda çox populyardır. Maşa adlı dəlibaş qız hər yeri dağıdır, filmin aqressiyası da böyükdür, amma uşaqlar bəyənirlər.

Mədəniyyət Nazirliyinin cizgi filmi sifarişi yoxdur

Azərbaycanda animasiya işi, açığı, bərbad gündədir. Ölkədə yaradılan bir neçə kiçik studiyanın nə əməlli-başlı maliyyəsi var, nə güclü kadr bazası, nə də gəlir əldə etmək üçün böyük bazarı. Cizgi filmləri bazarı artıq tutulub. Disney kimi studiya ilə axı necə rəqabət aparasan? Heç mümkün deyil. Animasiya filminin istehsalı çox bahalı prosedurdur. Əvvəllər rəssam-animator filmi əllə süjet-süjet, anbaan çəkirdi, sonra xüsusi metodla canlandırılıb kameraya köçürülürdü. Hələ o dövrdə ağır bir proses idi, hazırda cizgi filmi kompüter proqramlarında yığılır, amma bu proqramda hər adam işləməyi də bacarmaz. İşin qiyməti də bahadır, daha çox işçi qüvvəsi cəlb edilməlidir. Daha mürəkkəb süjetlər yaradılır.

Böyük mənada Mədəniyyət Nazirliyinin cizgi filmi sifarişi yoxdur. Hansısı xırda-para filmlər çəkilir. Yerli animasiya studiyalarının nə sponsoru var, nə də sifarişi. Hətta bəzi studiyaların hazır filmləri də var. Amma bazara çıxış yoxdur, yəni kimsə təqdimat edə, bir qədər pul ödəyə, kinoteatrlara çıxarda və sair kimi işlər görülmür. 

Bütün Azərbaycan animasiyalarına bir gündə baxmaq olar. Bəs sabahısı uşaq nəyə baxacaq? Yaxşı deyək, Azərbaycan dilinə dublyaj edilmiş filmlərə. Bu limit də uzaqbaşı bir həftə on günə bitəcək. Bəs sonra? Keçəcək Türkiyə və Rusiya resurslarına, axtarışı daha yaxşı bilən uşaqlar isə ingilis dilində filmlər tapacaqlar.

Çin, Koreya, Yaponiya cizgi filmlərinə də o ölkələrin dilində baxanlar az deyil. Axı animasiya bütün uşaqlara aydındır, xarici dili anlamasa, yenə əlli əlliyə başa düşəcək.

Öz cizgi filmlərimiz də havadan yaranmayacaq

Ölkədə animasiya işini gücləndirmək, bu sahəni rəqabətə davamlı etmək olarmı? Ölkə kiçik, bazar məhduddur. İstər-istəməz xarici animasiya filmlərindən istifadə etməli olacağıq. Amma nəyi etmək olar? İlk növbədə Azərbaycan uşaqlarının doğma dildə animasiya filmlərinə baxmağını təmin etmək mümkündür. Yəni lisenziyası bizdə olan keyfiyyətli, pozitiv cizgi filmlərini dublyaj edib internetdə açıq resurslarda yerləşdirmək lazımdır. Bir var uşaq nəyə gəldi baxır, yad təsirə məruz qalır, üstəlik, öz dilini unudur, bir də var uşağın öz dilində animasiya filminə baxması üçün imkan yaradırıq. Ən azı seçim etmək şansı olur. Azərbaycan kanalları da cizgi filmlərini dublyaj edir, amma bu filmlər internetdə yoxdur. Hərə özü üçün çalışır. Nəticədə bizim uşaqlar bu filmlərə baxa bilmirlər. İndi heç kim oturub hansıma kanalın cizgi filmini gözləmək istəmir, elə internetdə axtarış edib istədiyinə baxır. Axtarışda isə yalnız başqa ölkələrin filmləri çıxır.

Öz cizgi filmlərimiz də havadan yaranmayacaq. Kiçik də olsa, bir dövlət proqramı olmalıdır. Deyək, bir neçə yerli studiyaya dövlət xətti ilə maliyyə ayrıla, filmlər çəkilə bilər.

Rusiyada bu təcrübə özünü doğruldub. Mədəniyyət Nazirliyinin xətti ilə bütün rus nağılları ekranlaşdırılıb, həm böyük həcmli filmlər çəkilib, həm də qısa animasiyalar var. Digər ölkələrdə çəkilən bütün dəyərli cizgi filmləri rus dilinə tərcümə edilib. Yəni illərlə bax, heç bir zaman bitməz. Dalı da gəlir, studiyalar işləyir, yeni cizgi filmləri çəkilir, tərcümə edilir. Amma əsaslı bir xətlə iş gedir. Belə bir əsaslı xətt Azərbaycanda da olmalıdır. Dublyaj edilməli, yerli filmlər çəkilməlidir.

Cizgi filmlərinin çəkilməsi Azərbaycanın qarşısında duran ən mühüm və strateji məsələlərdən biridir. Bu işi nə sabaha, nə də birigünə saxlamaq olmaz. Məsələ bu gün həll edilməlidir, uşaqları itirməmək barədə düşünməliyik. Dərsliklərdə Dədə Qorqud, Koroğlu və ya şah İsmayıl Xətaidən mətn yazmaq yetərli deyil. Uşaq həm də onları animasiya filmlərinin qəhrəmanı kimi görməli və tanımalıdır. Yoxsa qəhrəmanı da elə Supermen, ya da Turbomen olacaq. 

16
Teqlər:
problem, dünya, Azərbaycan, cizgi filmi
Sputnik V peyvənd, arxiv şəkli

Kiril Dmitriyev: "Rusiyanın rəqibləri "Sputnik V"-nin uğurundan qorxur"

0
(Yenilənib 22:53 26.02.2021)
"Rusiyanın düşmənləri bizə olan inamı sarsıtmağa çalışır, amma onlar Rusiya peyvəndini qaralamaq üçün çox səy göstərməli olacaqlar, çünki bu, dünyanın ən yaxşı peyvənd preparatlarından biridir".

BAKI, 26 fevral — Sputnik. "Rusiyanın "Sputnik V" koronavirus peyvəndinin əleyhdarları dünyada ona olan inamı sarsıtmağa çalışır, çünki bu ən yaxşı preparatlardan biridir və onlar bundan, sadəcə, qorxurlar" – bu fikri Rusiya Birbaşa İnvestisiyalar Fondunun (RBİF) rəhbəri Kiril Dmitriyev səsləndirib.

"Fikrimcə, söhbət yalnız "Sputnik V" peyvəndinin beynəlxalq səviyyədə tanınmasından deyil, dünyadakı liderliyimizdən gedir... Təvazökar, ancaq dürüst olmalıyıq. Dünyanın ən yaxşı peyvəndinə sahibik, bu, Rusiya alimlərinin böyük uğurudur, biz bununla fəxr etməliyik ", – deyə Dmitriyev Rusiya Tarix Cəmiyyətinin meydançasında bu ölkənin virusologiya tarixində liderliyinə həsr olunmuş sərginin açılışında bildirib.

"Rusiyanın düşmənləri bizə olan inamı sarsıtmağa çalışır, amma onlar Rusiya peyvəndini qaralamaq üçün çox səy göstərməli olacaqlar, çünki bu, dünyanın ən yaxşı peyvənd preparatlarından biridir. Onlar, sadəcə, bundan qorxurlar", – deyə RBİF rəhbəri vurğulayıb.

Qeyd edək ki, fevralın 2-də "The Lancet" elmi jurnalı "Sputnik V" koronavirusa qarşı peyvənd preparatının klinik sınaqlarının üçüncü mərhələsinin nəticələrini dərc edib. Klinik sınaqların üçüncü mərhələsində "Sputnik V" yüksək effektivlik, immunogenlik və təhlükəsizlik göstəriciləri nümayiş etdirib. Könüllülərin analiz təhlilləri göstərib ki, peyvəndin effektivliyi 91,6 faiz təşkil edir. Preparat vurulandan sonra yalnız 78 koronavirusa yoluxma hadisəsi öz təsdiqini tapıb.

Müqayisə üçün bildirək ki, "AstraZeneca"-nın effektivliyi - 62,1%, "Sinovac" peyvəndinin - 50,4%, "Sinopharm"-ın - 79,3% təşkil edir.

Xatırladaq ki, Rusiya Səhiyyə Nazirliyi "Sputnik V" peyvəndini 2020-ci ilin avqust ayında qeydə alıb. Vaksin Rusiyanın Qamaleya adına Epidemiologiya və Mikrobiologiya Elmi Tədqiqat Mərkəzi tərəfindən RBİF-nin dəstəyi ilə işlənib-hazırlanıb. Bu dünyada COVID-19-un profilaktikası üçün ilk qeydiyyata alınmış preparatdır.

 

0