Milli musiqi alətləri, arxiv şəkli

Azərbaycanlı aktyorun ixtira etdiyi musiqi alətləri qeyri-adi səslər... VİDEO

2706
(Yenilənib 23:56 09.07.2019)
Başqasının uğurunu bəh-bəhlə qəbul edirik, amma öz zəhmətimizi görmək istəmirik

Orxan Bahadırsoy, Sputnik Azərbaycan

BAKI, 6 iyul — Sputnik. Milli musiqi alətlərimiz nə qədər xoş səslənsələr də, müəyyən janrla məhdudlaşır. Tar və kamançanı muğam ifalarında görməyə və eşitməyə gözümüz də, qulağımız da öyrəşib. Bu alətləri və onların səsini elə muğamla da sevmişik. Lakin dövr dəyişməkdədir. Alətlər musiqi tariximizi, mədəni əhəmiyyətimizi hər nə qədər özündə ehtiva etsə də, yeniliyə can atmağın da vaxtı gəlib çatıb. Əlbəttə, tarı da, kamançanı da qorumaq, yaşatmaq, nəsildən-nəslə ötürmək mədəni irsimiz baxımından labüddür. Bununla kifayətlənmək isə lazım deyil.

Elə aktyor, şoumen, estrada ustası, sənətşünaslıq üzrə fəlsəfə doktoru Qorxmaz Əlilicanzadə də belə düşünüb. Düşünməklə qalmayıb, milli mədəniyyətimizi, musiqidə özünəməxsus ifadə tərzimizi qoruyub saxlamaqla yeni musiqi alətləri ixtira edib. Bu alətlər ixtira olunduğu vaxtdan etibarən müxtəlif telekanallarda, xəbər portallarında, sosial şəbəkələrdə bir neçə dəfə yayımlansa da, gözlənilən olmayıb və lazım olan qədər dəyərləndirilmir.

Sual oluna bilər ki, hansı əhəmiyyətinə görə dəyərləndirilməlidir. Bu barədə isə dəyərli sənətkarımız Qorxmaz Əlilicanzadənin telekanallardan birinə verdiyi müsahibədə alətlər haqqında danışdığı fikirləri əsas gətirərək qısa izahat verməyə çalışacağam.

İxtira olunan alətlərdən biri Canqordur. Canqor nəsil etibarı ilə sazın törəməsidir. Azərbaycan sazı zil səslərdən ibarət alətdir və bəm səsləri yoxdur. Anadolu sazı isə bəm səslərdən ibarətdir və zil səsləri yoxdur. Canqor isə həm zil, həm də bəm səslərə sahib, daha geniş imkanlara malik olan simli musiqi alətidir. Məsələn, bir saz ifaçısı indiyə qədər özü ilə həm milli sazı, həm də türk sazını daşımağa məcbur idi ki, müxtəlif musiqiləri ifa edə bilsin. El şənliklərində də saz ifaçılarının iki saz daşıdığını, hər dəfə alət dəyişdirdiklərini müşahidə etmişik. Qorxmaz Əlilicanzadə Canqoru ixtira etməklə, həm bu problemi həll edib, həm də saza yeni səslər, yeni imkanlar bəxş edib.

Digər musiqi aləti Əlbuta adlanır. Milli tarımızın xələfidir. Lakin tardan fərqli olaraq həm bəm, həm də zil səslərə sahibdir. Tarda 6 ədəd sim işləkdir, Əlbutada isə işlək olan 9 ədəd sim var. Əlbuta milli tarımızın qədim səsləri ilə yanaşı, yeni dünyanın musiqisi ilə uyğunlaşan səsləri də özündə ehtiva edir. Səslərə görə simlərin rəngləri də fərqlidir ki, bu da alətin öyrənilməsində işi asanlışdırır.

Üçüncü musiqi aləti isə Qorbutadır. Sələfi kamança olan bu musiqi aləti daha dünyəvidir. Qorbuta Avropa simli alətləri sistemi ilə quraşdırılıb ki, bu alətdə kamançadan fərqli olaraq Motsartın üçsəsli sonatasını ifa etmək mümkündür. Alt, skripka və violençelin səs imkanlarına sahib olan Qorbuta, bunlarla yanaşı kamançadakı milli səslərimizi də qoruyub saxlamaqdadır. Bu mənada Qorbuta milli kamançamızın dünya musiqisinə ayaq açmaq potensialına sahib olan övladıdır.

Qorxmaz Əlilicanzadə bu musiqi alətlərini milli naxışlarla ərsəyə gətirib. Alətlərin hamısının görünüşü buta formasındadır. Üzərində aypara və ulduzlar əks olunub. Bunu etməkdə aktyorun məqsədi dünyanın hər yerində bu alətlərin ilk görünüşdən Azərbaycana məxsus olmasını bildirmək istəyidir.

Acınacaqlı olan odur ki, Qorxmaz Əlilicanzadə istedad və zəhmətlə, min bir məşəqqətlə bu alətləri ərsəyə gətirsə də, musiqiçilər, musiqişünaslar, müğənnilər, bəstəkarlar bu alətlərin əhəmiyyətini anlamırlar. Əvvəldə izah etdiyim kimi, fərqli səsləri, fərqli mədəniyyətləri özündə birləşdirən, müasir zaman və yeni dünya ilə ayaqlaşan, Avropa musiqisinə belə əli çatan bu yeni alətlərin təqdimatı və istifadəsinin avantajlarını dəyərləndirə bilmirlər.

Daha bir pis məqam odur ki, televiziyada bu alətlərdən ibarət ansamblın ifası səslənən zaman, yerli media yeni musiqi səslərini duymur, yaxud duymaq istəmir, amma aktyorun hansısa ifadəsini yanlış yozaraq xəbər hazırlayır və reytinq qazanmağa çalışır. Amerikanın, Avropanın ortabab istedadları bütün dünyaya bəh-bəhlə əfsanə kimi sırındığı halda, ölkənin içində müxtəlif imkanlara malik yeni simli musiqi alətləri hazırlayan aktyorun zəhməti və istedadı kölgədə qalır. Mədəniyyət Nazirliyi isə məsələ ilə, ümumiyyətlə, maraqlanmır.

Əslində isə bununla ilk andan etibarən Mədəniyyət Nazirliyi dərhal maraqlanmalı, təqdimatlarını təşkil etməli, təcrübəsini və tədrisini keçirməli, Beynəlxalq Muğam Mərkəzinin, Mahnı Teatrının, Filarmoniyanın, Konservatoriyanın, Musiqi Akademiyasının, Bəstəkarlar İttifaqının diqqətini bu yeni və uğurlu işə çəkməli idi. Çəkməli və bununla göstərməli idi ki, yerimizdə saymırıq, yenilənirik, rənglənirik, törəyirik, artırıq, yaradırıq və yaşadırıq.

Qorxmaz Əlilicanzadəyə bu ixtiralara görə, musiqimizin, mədəniyyətimizin qayğısını çəkdiyinə, inkişafı üçün əmək sərf etdiyinə görə biz də, bizdən sonrakı nəsillər də təşəkkür borcludur!     

2706
Mövzu:
Perpetuum mobile (17)
Amaliya Pənahovanın rəsmi, arxiv şəkli

Xalq artisti: "Amaliya Pənahova teatrdan incik düşdü"

10
Elə hallar var ki, yazılır, amma demək olmur. Özünə arxayın, sevilən, pərəstişkarları çox olan sənətkar idi. Böyük sənətkarı şərə salmaq olmazdı.

BAKI, 25 may — Sputnik. "ARB" televiziyasında yayımlanan "Səhər-səhər" verilişi mərhum Xalq artisti Amaliya Pənahovaya həsr edilib.

Sputnik Azərbaycan xəbər verir ki, proqramda onun yaradıcılığından söz açılıb. Xalq artisti Əli Nur bildirib ki, aktrisa Akademik Milli Dram Teatrından küsüb gedib:

"Amaliya xanımın bütün məziyyətlərini bilirik. Teatra direktor, bədii rəhbər gələndə ədalətli olmalıdır. Rol bölgüsü düzgün aparılmalıdır. Bəzi hallarda teatra bədii rəhbər gəlir və qisas alır. Amaliya Pənahova teatrdan incik düşdü. Küsdü və getdi. Onu yaratdığı obrazlara görə incitmək olmazdı. Burada Akademik Milli Dram Teatrına direktor təyin olunmasının da səbəbi var idi. Çünki Amaliya xanımın da buna istəyi var idi. İncidi getdi və öz Bələdiyyə Teatrını yaratdı. Elə hallar var ki, yazılır, amma demək olmur. Özünə arxayın, sevilən, pərəstişkarları çox olan sənətkar idi. Böyük sənətkarı şərə salmaq olmazdı. Onu etdilər".

Qeyd edək ki, Bakı Bələdiyyə teatrının bədii rəhbəri və direktoru olmuş respublikanın Xalq artisti Amaliya Pənahova 73 yaşında 2018-ci ildə vəfat edib.

10
Azərbaycanlı müğənni Coni (Cahid Hüseynli), arxiv şəkli

Sevgilisindən ayrılan azərbaycanlı müğənniyə qızlar təklif yağdırırlar

39
(Yenilənib 22:16 24.05.2020)
Bu yaxınlarda yeni hitini təqdim edən müğənni Coni (Cahid Hüseynli) sevdiyi qızdan ayrılmasından danışıb

BAKI, 24 may — Sputnik, Kəmalə Əliyeva. Rusiyada məşhurlaşan azərbaycanlı müğənni Coni (Cahid Hüseynli) öz pərəstişkarı ilə ailə qura bilər. Sputnik Azərbaycan bildirir ki, bu barədə o, Rusiyanın ENERGY radiostansiyasına müsahibəsində deyib.

“Əgər sevsəm, pərəstişkarım olan qızla evlənə bilərəm. Bu barədə bir neçə dəfə demişəm”, - Coni qeyd edib.

Onun sözlərinə görə, mahnılarının çoxunda məhz özünün gerçəkdən hiss etdiyi duyğular barədə oxuyur. Məsələn, sonuncu “Sən qəddarsan” ("Ты беспощадна") hitini də elə sevdiyi qızdan ayrıldıqdan sonra yazıb.

İfaçı müsahibə zamanı qeyd edib ki, hazırda yeni albomunun üzərində işləyir.

Coni dörd yaşı olanda valideynləri ilə birlikdə Azərbaycandan Moskvaya gedib. O, uşaqlıqdan populyar olmağı arzulayıb və nəhayət, bu arzusunu reallaşdıra bilib. Coninin sözlərinə görə, onun məşhurluğunda sosial şəbəkələrin böyük rolu olub. O, Bakıda ilk dəfə "Jara-2019" Beynəlxalq Musiqi Festivalında çıxış edib. Coni digər azərbaycanlı müğənni Elman Zeynalovun yaratdığı "Raava Music" leyblına daxildir.

2019-cu ildə Coni ВКонтакте-nin versiyasına görə “İlin tapıntısı” elan olunub, onun “Xiyaban” (“Аллея”) sinqli isə beşqat platin statusu qazanıb.

39
Əlaqədar
Avroviziyada finala çıxa bilməyən müğənni öz dilimizdə oxumağa keçdi - VİDEO
Üç müğənnimizi bir qız yaman dərdə salıb: "Axı niyə?" – VİDEO
Samirə Əfəndi Səfurə Əlizadənin hitinə ikinci nəfəs verib
Emin Ağalarov boşanır
"Təhminə və Zaur" un altıncı mərtəbəsi
Çində epdimioloji vəziyyət

Çin koronavirus peyvəndinə görə kliniki sınaqları tamamlayan ilk ölkə oldu

0
(Yenilənib 21:06 26.05.2020)
Bu günə olan son məlumata görə, hazırda dünyada COVİD-19-a qarşı 83 peyvənd üzərində işlər davam edir.

BAKI, 26 may — Sputnik. ABŞ-ı və Avropadakı rəqiblərini geridə qoyan Çin koronavirus peyvəndinin kliniki sınaqlarını tamamlayan ilk ölkə oldu. Sputnik Azərbaycan-ın Türkiyə mediasına istinadən xəbərinə görə, klinik sınaqların nəticələri də ümidverici olub.

Belə ki, 18-70 yaşlı 108 könüllünün qatıldığı testlərdə hər kəsin 2 həftə sonra koronavirusa qarşı müxtəlif səviyyələrdə antikor inkişaf etdirdiyi aşkar edilib. 28 gün sonra isə bu şəxslərin qanlarında virusla savaşan T hüceyrəsinin yüksək olduğu aşkarlanıb ki, bu da sınaqlaırn uğurla yekunlaşdığını göstərir.

Bu günə olan son məlumata görə, hazırda dünyada COVİD-19-a qarşı 83 peyvənd üzərində işlər davam edir.

0