Ağstafa rayonu ərazisindəki Keşikçidağ mağaralar kompleksi

Həyəcan təbili: Keşikçimizin başı üzərində qara buludlar dolaşır

6802
(Yenilənib 11:56 05.05.2019)
Bizə başqa seçim haqqı tanınmır – Ya sahib çıxmalıyıq, ya da sahib çıxmalıyıq

BAKI, 6 may — Sputnik. Keşikçidağ monastrı, daha doğrusu mağaralar kompleksi ətrafında yaşanan gərginlikdən dolayı Gürcüstan patriarxlığı deyir ki: "Ruhani və ya dünyəvi şəxslər tərəfindən ölkələrimiz və xalqlarımız arasında dostluq münasibətlərinin gərginləşdirilməsinə yönəlmiş istənilən cəhdləri pisləyir, həmçinin müsəlman etiqadını təhqir edən ifadələri digər xalqlar, o cümlədən Gürcüstan müsəlmanlarına münasibətdə qəsdən və yaxud bilməyərəkdən edilmiş təxribat hesab edirik". 

Və yenə deyir ki: "Bunlarla bərabər, Gürcüstan patriarxlığı xalqın qəzəbini başa düşür. Sözügedən məbədlər kompleksi qədim gürcü mədəniyyətinə aid abidələrdir. Biz o abidələrin müdafiəsi üçün əlimizdən gələni edəcəyik".

Bəs biz nə deyirik? Nə deyirik və nə edirik? Axı, nəsə etməliyik. Elə etməliyik ki, əsrlərlə tariximizin və mədəniyyətimizin keşiyində dayanan Keşikçidağın qəlbini dağlamayaq, qarşısında közükölgəli olmayaq.

Çox şükür, bu gün sərhədçilərimiz Keşikçidağın keşiyində dayanırlar. Lakin sonadək dayana biləcəyikmi? Tariximizin haqqını verəcəyikmi? Babalarımızın ruhu qarşısında üzüağ, alnıaçıq duruş gətirəcəyikmi? Zatən, bizə başqa seçim haqqı da tanınmır.

Əslində, bizim daha ağrılı yerimiz var. Qonşularımız gürcülərdən və ermənilərdən fərqli olaraq, bu gün bizim tariximizin 7-8-ci əsrlərdən əvvəlki dövrünə sahib çıxacaq, onu yaşadacaq bir ictimai təsisatımız, köklü dini mərkəzimiz yoxdur.

Qafqaz Müsəlmanları İdarəsi (QMİ) İslam tarixindən əvvələ qarışmır. Bütün orta əsrlər boyu erməni və gürcü kilsələri ilə var olmaq mübarizəsi aparan alban kilsəsi isə 1836-cı ildə Çar Rusiyası tərəfindən ləğv edildikdən sonra nəhəng bir tarix, böyük bir mədəniyyət hamisiz qaldı.

Qədim Azərbaycan dövləti olan Albaniyada dövlət dini xristianlıq idi və həmin dövrdəki maddi mədəniyyət abidələrinin əksəriyyətini xristianlığa aid ibadətgahlar, məbədlər və kilsələr təşkil edir. Həmin abidələr də erməni qriqoryan və gürcü pravoslav kilsələrindən öz görnüşləri ilə fərqlənirdi. Lakin sonradan ərazidə İslam dini geniş yayıldı, əhali sürətlə müsəlmanlaşdı və nəticədə alban xristian məbədlərinə maraq azaldı.

Bütün bu proses isə qərb qonşularımızın əlinə fürsət verdi ki, tarixi abidələrimizə iddia edərək, ipin ucu ilə torpaqlarımıza göz diksinlər. Yavaş-yavaş da məqsədlərinin xeyli hissəsinə nail oldular. Alban həvari kilsələrinin görünüşlərinə "əl gəzdirildi", xaç formaları və kitabələr dəyişdirildi – oldular gürcü və erməni abidələri.

Ağstafa rayonu ərazisindəki Keşikçidağ mağaralar kompleksi
© Sputnik / Ilham Mustafa

İndi də sıra Keşikçidağa çatıb - Azərbaycanın daş yaddaşı hesab edilən, Ağstafa rayonunun mərkəzindən 75 km məsafədə, Gürcüstanla sərhəd zolağı boyunca ucalan Qatardağ silsiləsində, Candar gölündən 15 km şimal-şərq istiqamətindən başlayaraq, dəniz səviyyəsindən 750-950 metr hündürlükdə, sıldırım qayalıqlar boyunca, üzü cənuba doğru 25 km-dək uzanan mağara-məbədlər kompleksinə.

O kompleksə ki, tariximizin, ən azı 2 min illik dövrünə şahidlik edir, ərazidə indiyədək gəlib çatan 100-ə yaxın təbii və süni mağara var, Qafqaz Albaniyasının yerli əhalisi tərəfindən ilkin orta əsrlərdə sıldırım dik qaya üzərində müdafiə məqsədilə inşa edilmiş, 11 metr hündürlüyündə üçmərtəbəli qala və üzü cənuba baxan, bir-birindən 1500 metr aralıda yerləşən, yerli daş materiallardan inşa olunmuş, V-VI əsrlərə aid iki alban məbədi mövcuddur. Buradakı təbii mağaraların yaşı 2 min il bundan əvvələ gedir. Süni mağaralar isə VIII-XV əsrlər aralığında yonularaq düzəldilib.

Belə... Keşikçidağın keşiyində ayıq-sayıq dayanmasaq, nə tarix bizi bağışlayacaq, nə də dədə-babalarımız!

6802
Teqlər:
erməni, gürcü, Azərbaycan, müsəlman, xristian, kilsə, abidə, tarix, məbəd, "Keşikçidağ"
Əlaqədar
Azərbaycan XİN Keşikçidağ monastırı barədə məlumatlara aydınlıq gətirdi
Keşikçidağ ətrafında sərhədçilərin sayı artıbmı - DSX aydınlıq gətirdi
Gürcüstan rəhbərliyi Keşikçidağla bağlı rəsmi açıqlama verdi
Gürcüstan Patriarxlığından Keşikçidağ olayına ilginc reaksiya: Gərginlik olmasın, amma...

Mona Liza ilə görüşə ancaq maska ilə - Luvr karantindən sonra

106
(Yenilənib 23:31 07.07.2020)
Luvr muzeyi karantindən çıxmağa hazırlaşır: Muzeyin direktoru Jan-Lük Martinezin sözlərinə görə, əvvəlki dövrlərə qayıtmaq üçün üç il vaxt lazımdır. 

Uzun üç ay yarım ərzində Luvr (Louvre), Fransanın bütün muzeyləri kimi, koronavirusla bağlı karantinə görə kilid altında idi və bu həftə publikanı yenidən qəbul etməyə başlayır. Lakin jurnalistlərlə görüşdə onun direktoru Jan-Lük Martinez deyib ki, "əvvəlki vəziyyətə qayıtmaq üçün ən azı üç il vaxt lazımdır". O, ilk növbədə, bəşəriyyətin antik dövrdən XIX əsrin ortalarına qədər yaratdığı dünya incəsənəti incilərinin Fransadakı qoruğuna baş çəkməsini nəzərdə tutub.

"Pessimist olmaq istəmirəm, amma bu, reallıqdır: ən yaxşı halda ziyarətçilərin sayı əvvəlki dövrlə müqayisədə 20-30 faiz səviyyəsində olacaq. Bu isə o deməkdir ki, biz adi günlərdə gələn 40 min ziyarətçi əvəzinə 8-10 min nəfər qəbul edəcəyik", - deyə direktor bildirib.

Jan-Lük Martinezin hesablamalarına görə, istənilən halda Luvrun itkiləri artıq 40 milyon avro təşkil edir. Bu, həm biletlərdən, həm butiklərdəki suvenirlərin, incəsənətə aid kitabların satışından, həm də muzeyin kafe və restoranlarından gələn gəlirlərdir. Luvrun büdcəsi, təxminən 240-250 milyon avro təşkil edir ki, onun da 40 faizi dövlət büdcəsindən və muzeyin öz gəlirlərindən ibarətdir. Bu il həmin gəlirlər əhəmiyyətli dərəcədə azalıb.

Bəs Luvr administrasiyası yaxın aylarda fəaliyyət göstərmək niyyətindədir? Əsas diqqət yerli əhaliyə, eləcə də Avropa İttifaqına daxil olan, sərhədləri artıq açılmış qonşu ölkələrə yönəldilir. Buna görə də muzey fəal şəkildə kampaniya apararaq parisliləri, ətraf departamentlərin və paytaxt regionu olan İl-de-Frans-ın sakinlərini dəvət edir. Bu kampaniyanın nə nəticə verəcəyini indidən demək çətindir.

İstənilən halda biletlərin internet vasitəsilə dəqiq bronlaşdırılması (gün və saat göstərilməklə) hələlik böyük nikbinlik doğurmur. İyunun sonuna olan məlumata görə, yaxın həftələrdə muzeyə getmək istəyənlərin sayı cəmi 12 min olub. Doğrudur, Luvr açıqlayıb ki, bileti yerində də almaq mümkündür. Baxmayaraq ki, muzey personalının böyük hissəsi karantin günlərində məsafədən işləyib, 250-300 nəfər daim Luvrda yeni mövsümün açılışına hazırlaşır. Muzey administrasiyasının xəbərdarlıq etdiyi kimi, bir sıra zalların fəaliyyəti mümkün olmayacaq. Söhbət, əsasən, Şimali Avropa ölkələrinin rəngkarlığının, 1789-cu il böyük Fransız inqilabına qədərki dövrün kolleksiyasının – muzey meydançalarının təxminən 30 faizinin nümayiş etdirilməsindən gedir.

Leonardo da Vinçinin Mona Liza əsəri
© REUTERS / BENOIT TESSIER

Muzeydə ziyarətçiləri qorumaq üçün bir sıra profilaktik tədbirlər həyata keçirilib. Təbii ki, tibbi maskalar hər kəs üçün məcburidir. Əvvəlki vaxtlardan fərqli olaraq, Luvra yalnız məşhur şüşə piramida vasitəsilə daxil olmaq mümkündür. Hər kəsə xüsusi broşuralar verilir. Orada elə marşrutlar göstərilir ki, insanlar nə zallarda, nə də dəhlizlərdə rastlaşmasınlar. Dövlət zalında sərgilənən Cokonda ilə görüşmək üçün indi dartılmış lentlərlə birləşdirilmiş stendlərin böyük labirintinə getmək lazımdır. Bir tərəfdən, bu, sosial məsafəni saxlamağa, digər tərəfdən isə Leonardo Da Vinçinin yaradıcılığı ilə hərtərəfli tanış olmağa imkan verir.

Yeri gəlmişkən, hər şərdə bir xeyir də var. İncəsənət həvəskarları üçün indi ən yaxşı vaxt gəlib çatıb: Luvrun  fransız, italyan, ispan klassiklərinin əsərləri, orta əsrlərin incəsənəti və digər xəzinələrlə zəngin salonlarında hələ uzun müddət seyrəklik olacaq.

Jan-Lük Martinezin sözlərinə görə, hazırda muzey Mədəniyyət Nazirliyi ilə birlikdə dəyişikliklər üzərində işləyir. Luvrun veb-saytının genişləndirilməsi, onun bütün kolleksiyasının “rəqəmsala” köçürülməsi nəzərdə tutulur. Karantin aylarında bu resurs böyük effektivlik nümayiş etdirib. Muzeyin saytında 10 milyondan çox "virtual ziyarətçi"qeydiyyatdan keçib.

106
  • © REUTERS / CHARLES PLATIAU

    Luvr karantindən sonra

  • © REUTERS / CHARLES PLATIAU

    Luvr karantindən sonra

  • © AP Photo / Thibault Camus

    Luvr karantindən sonra

  • © REUTERS / CHARLES PLATIAU

    Luvr karantindən sonra

  • © REUTERS / CHRISTIAN HARTMANN

    Luvr karantindən sonra

  • © REUTERS / CHARLES PLATIAU

    Luvr karantindən sonra

  • © REUTERS / CHRISTIAN HARTMANN

    Luvr karantindən sonra

  • © REUTERS / CHARLES PLATIAU

    Luvr karantindən sonra

  • © REUTERS / CHARLES PLATIAU

    Luvr karantindən sonra

  • © REUTERS / CHARLES PLATIAU

    Luvr karantindən sonra

  • © REUTERS / CHARLES PLATIAU

    Luvr karantindən sonra

  • © REUTERS / CHARLES PLATIAU

    Luvr karantindən sonra

  • © REUTERS / CHARLES PLATIAU

    Luvr karantindən sonra

  • © REUTERS / CHARLES PLATIAU

    Luvr karantindən sonra

  • © REUTERS / CHRISTIAN HARTMANN

    Luvr karantindən sonra

  • © AP Photo / Thibault Camus

    Luvr karantindən sonra

Teqlər:
fotolent
Natiq Məmmədli

Tanınmış yazıçıdan mütaliə həvəskarlarına əvəzolunmaz hədiyyə

70
(Yenilənib 11:49 07.07.2020)
"Ləyaqət düsturu", "Bekketə salam" hekayələr toplusu və "Körpüdə ümid" romanından sonra "Qəhrəmanım sənsən" Natiq Məmmədlinin oxucularla növbəti görüşüdür.

BAKI, 7 iyul — Sputnik. Tanınmış yazıçı Natiq Məmmədlinin seçmə hekayələrindən ibarət kitabı işıq üzü görüb.

Sputnik Azərbaycan xəbər verir ki, "Köhlən" Nəşriyyatının çap etdiyi kitabda müəllifin yeni, habelə müxtəlif vaxtlarda qələmə aldığı otuza yaxın hekayəsi yer alıb.

Kitab Məmmədlinin "Mənim oxucum mənim qəhrəmanımdır" devizi ilə oxucularına müraciəti ilə başlayır. "Qəhrəmanlar təkcə müharibələrdə yetişmir. Adi həyatlarını yaşayan elə səssiz, elə təvazökar qəhrəmanlar var ki, bəlkə də hər gün yanımızdan ötüb keçirlər, amma biz onların fərqinə varmırıq. Heç özlərinin də öz hünərindən xəbərləri olmur. Onların qəhrəmanlığı qəfil bir anın içərisinə sığmayan, ömür boyu davam edən şücaətdir. Onlar qeyri-adi heç nə etmirlər, sadəcə oxuyurlar və mənəvi dünyamızdan gurultulu sözlər danışmağı sevməzlər, lakin onun sərhədlərini qoruyarlar. Onlar məsləhət vermir, öz şəxsiyyətləriylə nümunə yaradırlar. Mən səssiz qəhrəmanların yazıçısıyam", - deyə yazıçı oxucularına xitab edir.

"Ləyaqət düsturu", "Bekketə salam" hekayələr toplusu və "Körpüdə ümid" romanından sonra "Qəhrəmanım sənsən" Natiq Məmmədlinin oxucularla növbəti görüşüdür.

Kitabı paytaxtın kitab mağazalarından əldə etmək olar, həmçinin "Köhlən" Nəşriyyatından onlayn sifariş də mümkündür.

70
Pişik, arxiv şəkli

Ölüm öpüşü: Pişik sahibinin həyatına belə son qoydu

0
(Yenilənib 23:43 07.07.2020)
Həkimlər qadının orqanizmində bakterial meningitə səbəb olan "pasteurella multocida" bakteriyasını aşkar ediblər

BAKI, 7 iyul — Sputnik. Avstraliyanın Melburn şəhərinin sakini pişiyin cırmaqlaması və yaranı yalamasından sonra ölüb.

Sputnik Azərbaycan "Herald Sun" nəşrinə istinadən xəbər verir ki, 80 yaşlı qadının qohumları onu yataqda şüursuz halda yanında pişiklə tapıblar.

Həkimlər onun orqanizmində bakterial meningitə səbəb olan "pasteurella multocida" bakteriyasını aşkar ediblər.

Pensiyaçı komada doqquz gün keçirib, bundan sonra onu həyat təminatı sistemindən ayırıblar.

Yerli xəstəxanalardan birinin yoluxucu xəstəliklər üzrə direktoru Lindsi Qreyson bildirib ki, ev sahibləri pişiklərinə açıq yaraları yalamağa imkan verməməlidirlər. Eyni zamanda o xəbərdarlıq edib ki, immunitet sistemi pozulmuş şəxslər bu ev heyvanlarından qaçmalıdırlar.

Bakterial meningit bakterial infeksiya nəticəsində baş və onurğa beyni membranlarının iltihabıdır.

0
Əlaqədar
Koronavirus bəlasını dünyaya yayan Çin əhli iyrənc adətindən əl çəkmək niyyətində deyil
Bakıda "pişik əməliyyatı" - VİDEO
Evsiz pişikdən yemək əldə etmək üçün ağlasığmaz kələk - Video
Küçədə pişik gəzdirmək cərimə ilə nəticələndi
Telekanal insanları panikaya saldı, sevdiklərindən ayrıldılar